12 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे ध्यानयोगो नाम चतुर्दशो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 15 रुद्र उवाच । संसारसागराद्धोरामुच्यते किं जपन्प्रभो । नरस्तन्मे परं जप्यं पथय त्वं जनार्दन
12 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe dhyānayogo nāma caturdaśo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 15 rudra uvāca / saṃsārasāgarāddhorāmucyate kiṃ japanprabho / narastanme paraṃ japyaṃ pathaya tvaṃ janārdana
1 ॥ हरिरुवाच । परेश्वरं परं ब्रह्म परमात्मानमव्ययम् । विष्णुं नामसहस्रेण स्तुवन्मुक्तो भवेन्नरः
1 // hariruvāca / pareśvaraṃ paraṃ brahma paramātmānamavyayam / viṣṇuṃ nāmasahasreṇa stuvanmukto bhavennaraḥ
2 ॥ यत्प वित्रं परं जप्यं कथयामि वृषध्वज ! । शृणुष्वावहितो भूत्वा सर्वपापविनाशनम्
2 // yatpa vitraṃ paraṃ japyaṃ kathayāmi vṛṣadhvaja ! / śṛṇuṣvāvahito bhūtvā sarvapāpavināśanam
3 ॥ ओं वासुदेवो महाविष्णुर्वामनो वासवो वसुः । बालचन्द्र निभो बालो बलभद्रो बलाधिपः
3 // oṃ vāsudevo mahāviṣṇurvāmano vāsavo vasuḥ / bālacandra nibho bālo balabhadro balādhipaḥ
4 ॥ बलिबन्धनकृद्वेधा (11)वरेण्यो वेदवित्किविः । वेदकर्ता वेदरूपो वेद्यो वेदपरिप्लुतः
4 // balibandhanakṛdvedhā (11)vareṇyo vedavitkiviḥ / vedakartā vedarūpo vedyo vedapariplutaḥ
5 ॥ वेदाङ्गवेत्ता वेदेशो(20) बलाधारो बलार्दनः । अविकारो वरेशश्च वरुणो वरुणाधिपः
5 // vedāṅgavettā vedeśo(20) balādhāro balārdanaḥ / avikāro vareśaśca varuṇo varuṇādhipaḥ
6 ॥ वीरहा च बृहद्वीरो वन्दितः परमेश्वरः (30) । आत्मा च परमात्मा च प्रत्यगात्मा वियत्परः
6 // vīrahā ca bṛhadvīro vanditaḥ parameśvaraḥ (30) / ātmā ca paramātmā ca pratyagātmā viyatparaḥ
7 ॥ पद्मनाभः पद्मनिधिः पद्महस्तो गदाधरः । परमः (40)परभूतश्च पुरुषोत्तम ईश्वरः
7 // padmanābhaḥ padmanidhiḥ padmahasto gadādharaḥ / paramaḥ (40)parabhūtaśca puruṣottama īśvaraḥ
8 ॥ पद्मजङ्घः पुण्डरीकः पद्ममालाधरः प्रियः । पद्माक्षः पद्मगर्भश्च पर्जन्यः (50)पद्मसंस्थितः
8 // padmajaṅghaḥ puṇḍarīkaḥ padmamālādharaḥ priyaḥ / padmākṣaḥ padmagarbhaśca parjanyaḥ (50)padmasaṃsthitaḥ
9 ॥ अपारः परमार्थश्च पराणां च परः प्रभुः । पण्डितः पण्डितेड्यश्च पवित्रः पापमर्दकः
9 // apāraḥ paramārthaśca parāṇāṃ ca paraḥ prabhuḥ / paṇḍitaḥ paṇḍiteḍyaśca pavitraḥ pāpamardakaḥ
10 ॥ शुद्धः (60)प्रकाशरूपश्च पवित्रः परिरक्षकः । पिपासावर्जितः पाद्यः पुरुषः प्रकृतिस्तथाः
10 // śuddhaḥ (60)prakāśarūpaśca pavitraḥ parirakṣakaḥ / pipāsāvarjitaḥ pādyaḥ puruṣaḥ prakṛtistathāḥ
11 ॥ प्रधानं पृथिवीपद्मं पद्मनाभः (70)प्रियप्रदः । सर्वेशः सर्वगः सर्वः सर्ववित्सर्वदः सुरः
11 // pradhānaṃ pṛthivīpadmaṃ padmanābhaḥ (70)priyapradaḥ / sarveśaḥ sarvagaḥ sarvaḥ sarvavitsarvadaḥ suraḥ
12 ॥ सर्वस्य जगतो धाम सर्वदर्शो च सर्वभृत् (80) । सर्वानुग्रहकृद्देवः सर्वभूतहृदि स्थितः
12 // sarvasya jagato dhāma sarvadarśo ca sarvabhṛt (80) / sarvānugrahakṛddevaḥ sarvabhūtahṛdi sthitaḥ
13 ॥ सर्वपूज्यश्च सर्वाद्यः सर्वदेवनमस्कृतः । सर्वस्य जगतो मूलं सकलो निष्कलो ऽनलः (90)
13 // sarvapūjyaśca sarvādyaḥ sarvadevanamaskṛtaḥ / sarvasya jagato mūlaṃ sakalo niṣkalo 'nalaḥ (90)
14 ॥ सर्वगोप्ता सर्वनिष्ठः सर्वकारणकारणम् । सर्वध्येयः सर्वमित्रः सर्वदेस्ववरूपधृक्
14 // sarvagoptā sarvaniṣṭhaḥ sarvakāraṇakāraṇam / sarvadhyeyaḥ sarvamitraḥ sarvadesvavarūpadhṛk
15 ॥ सर्वाध्यक्षः सुराध्यक्ष सुरासुरनमस्कृतः । दुष्टानां च सुराणां च सर्वदा घातको ऽन्तकः (101)
15 // sarvādhyakṣaḥ surādhyakṣa surāsuranamaskṛtaḥ / duṣṭānāṃ ca surāṇāṃ ca sarvadā ghātako 'ntakaḥ (101)
16 ॥ सत्यपालश्च सन्नाभः सिद्धेशः सिद्धवन्दितः । सिद्धसाध्यः सिद्धसिद्धः साध्यसिद्धो (सिद्धिसिद्ध) हृदीश्वरः
16 // satyapālaśca sannābhaḥ siddheśaḥ siddhavanditaḥ / siddhasādhyaḥ siddhasiddhaḥ sādhyasiddho (siddhisiddha) hṛdīśvaraḥ
17 ॥ शरणं जगतश्चैव (110)श्रेयः क्षेमस्तथैव च । शुभकृच्छोभनः सौम्यः सत्यः सत्यपराक्रमः
17 // śaraṇaṃ jagataścaiva (110)śreyaḥ kṣemastathaiva ca / śubhakṛcchobhanaḥ saumyaḥ satyaḥ satyaparākramaḥ
18 ॥ सत्यस्थः सत्यसङ्कल्पः सत्यवित्सत्य (त्प) दस्तथा (121) । धर्मो धर्ंमो च कर्मो च सर्वकर्ंमविवर्जितः
18 // satyasthaḥ satyasaṅkalpaḥ satyavitsatya (tpa) dastathā (121) / dharmo dharṃmo ca karmo ca sarvakarṃmavivarjitaḥ
19 ॥ कर्ंमकर्ता च कर्मैव क्रिया कार्यं तथैव च । श्रीपतिर्नृपतिः (131)श्रीमान्सर्वस्य पतिरूर्जितः
19 // karṃmakartā ca karmaiva kriyā kāryaṃ tathaiva ca / śrīpatirnṛpatiḥ (131)śrīmānsarvasya patirūrjitaḥ
20 ॥ सदेवानां पतिश्चैव वृष्णीनां पतिरीडितः । पतिर्हिरण्यगर्भस्य त्रिपुरान्तपतिस्तथा
20 // sadevānāṃ patiścaiva vṛṣṇīnāṃ patirīḍitaḥ / patirhiraṇyagarbhasya tripurāntapatistathā
21 ॥ पशूनां च पतिः प्रायो वसूनां पतिरेव च (140) । पतिराखण्डलस्यैव वरूणस्य पतिस्तथा
21 // paśūnāṃ ca patiḥ prāyo vasūnāṃ patireva ca (140) / patirākhaṇḍalasyaiva varūṇasya patistathā
22 ॥ वनस्पतीनां च पतिरनिलस्य पतिस्तथा । अनलस्य पतिश्चैव यमस्य पतिरेव च
22 // vanaspatīnāṃ ca patiranilasya patistathā / analasya patiścaiva yamasya patireva ca
23 ॥ कुबेरस्य पतिश्चैव नक्षत्राणां पतिस्तथा । ओषधीनां पतिश्चैव वृक्षाणां च पतिस्तथा (150)
23 // kuberasya patiścaiva nakṣatrāṇāṃ patistathā / oṣadhīnāṃ patiścaiva vṛkṣāṇāṃ ca patistathā (150)
24 ॥ नागानां पतिरर्कस्य दक्षस्य पतिरेव च । सुहृदां च पतिश्चैव नृपाणां च पतिस्तथा
24 // nāgānāṃ patirarkasya dakṣasya patireva ca / suhṛdāṃ ca patiścaiva nṛpāṇāṃ ca patistathā
25 ॥ गन्धर्वाणां पतिश्चैव असूनां पतिरुत्तमः । पर्वतानां पतिश्चैव निम्नगानां पतिस्तथा
25 // gandharvāṇāṃ patiścaiva asūnāṃ patiruttamaḥ / parvatānāṃ patiścaiva nimnagānāṃ patistathā
26 ॥ सुराणां च पतिः श्रेष्ठः (160) कपिलस्य पतिस्तथा । लतानां च पतिश्चैव वीरुधां च पतिस्तथा
26 // surāṇāṃ ca patiḥ śreṣṭhaḥ (160) kapilasya patistathā / latānāṃ ca patiścaiva vīrudhāṃ ca patistathā
27 ॥ मुनीनां च पतिश्चैव सूर्यस्य पतिरुत्तमः । पतिश्चन्द्रमसः श्रेष्ठः सुक्रस्य पतिरेव च
27 // munīnāṃ ca patiścaiva sūryasya patiruttamaḥ / patiścandramasaḥ śreṣṭhaḥ sukrasya patireva ca
28 ॥ ग्रहाणां च पतिश्चैव राक्षसानां पतिस्तथा । किन्नराणां पतिश्चैव (170)द्विजानां पतिरुत्तमः
28 // grahāṇāṃ ca patiścaiva rākṣasānāṃ patistathā / kinnarāṇāṃ patiścaiva (170)dvijānāṃ patiruttamaḥ
29 ॥ सरितां च पतिश्चैव समुद्राणां पतिस्तथा । सरसां च पतिश्चैव भूतानां च पतिस्तथा
29 // saritāṃ ca patiścaiva samudrāṇāṃ patistathā / sarasāṃ ca patiścaiva bhūtānāṃ ca patistathā
30 ॥ वेतालानां पतिश्चैव कूष्माण्डानां पतिस्तथा । पक्षिणां च पतिः श्रेष्ठः पशूनां पतिरेव च
30 // vetālānāṃ patiścaiva kūṣmāṇḍānāṃ patistathā / pakṣiṇāṃ ca patiḥ śreṣṭhaḥ paśūnāṃ patireva ca
31 ॥ महात्मा (180)मङ्गलो मेयो मन्दरो मन्दरेश्वरः । मेरुर्माता प्रमाणं च माधवो मलवर्जितः
31 // mahātmā (180)maṅgalo meyo mandaro mandareśvaraḥ / merurmātā pramāṇaṃ ca mādhavo malavarjitaḥ
32 ॥ मालाधरो (190)महादेवो महादेवेन पूजितः । महाशान्तो महाभागो मधुसूदन एव च
32 // mālādharo (190)mahādevo mahādevena pūjitaḥ / mahāśānto mahābhāgo madhusūdana eva ca
33 ॥ महावीर्यो महाप्राणो मार्कण्डेयर्षिवन्दितः(200) । मायात्मा मायया बद्धो मायया तु विवर्जितः
33 // mahāvīryo mahāprāṇo mārkaṇḍeyarṣivanditaḥ(200) / māyātmā māyayā baddho māyayā tu vivarjitaḥ
34 ॥ मुनिस्तुतो मुनिर्मैत्रो (210)महाना (रा) सो महाहनुः । महाबाहुर्महादान्तो मरणेन विवर्जितः
34 // munistuto munirmaitro (210)mahānā (rā) so mahāhanuḥ / mahābāhurmahādānto maraṇena vivarjitaḥ
35 ॥ महावत्क्क्रो महात्मा च महाकायो महोदरः । महापादो महाग्रीवो महामानी महामनाः
35 // mahāvatkkro mahātmā ca mahākāyo mahodaraḥ / mahāpādo mahāgrīvo mahāmānī mahāmanāḥ
36 ॥ महागतिर्मंहाकीर्तिर्महारूपो (222)महासुरः । मधुश्च माधवश्चैव महादेवो महेश्वरः
36 // mahāgatirmaṃhākīrtirmahārūpo (222)mahāsuraḥ / madhuśca mādhavaścaiva mahādevo maheśvaraḥ
37 ॥ मखेज्यो मखरूपी च माननीयो (230)मखेश्वरः । महावातो महाभागो महेशो ऽतीतमानुषः
37 // makhejyo makharūpī ca mānanīyo (230)makheśvaraḥ / mahāvāto mahābhāgo maheśo 'tītamānuṣaḥ
38 ॥ मानवश्च मनुश्चैव मानवानां प्रियङ्करः । मृगश्च मृगपूज्यश्च (240)मृगाणां च पतिस्तथा
38 // mānavaśca manuścaiva mānavānāṃ priyaṅkaraḥ / mṛgaśca mṛgapūjyaśca (240)mṛgāṇāṃ ca patistathā
39 ॥ बुधस्य च पतिश्चैव पतिश्चैव बृहस्पतेः । पतिः शनैश्चरस्यैव राहोः केतोः पतिस्तथा
39 // budhasya ca patiścaiva patiścaiva bṛhaspateḥ / patiḥ śanaiścarasyaiva rāhoḥ ketoḥ patistathā
40 ॥ लक्ष्मणो लक्षणश्चैव लम्बौष्ठो ललितस्तथा(250) । नानालङ्कारसंयुक्तो नानाचन्दनचर्चितः
40 // lakṣmaṇo lakṣaṇaścaiva lambauṣṭho lalitastathā(250) / nānālaṅkārasaṃyukto nānācandanacarcitaḥ
41 ॥ नानारसोज्जवलद्वक्क्रो नानापुष्पोपशोभितः । रामो रमापतिश्चैव सभार्यः परमेश्वरः
41 // nānārasojjavaladvakkro nānāpuṣpopaśobhitaḥ / rāmo ramāpatiścaiva sabhāryaḥ parameśvaraḥ
42 ॥ रत्नदो रत्नहर्ता च(260)रूपी रूपविवर्जितः । महारूपोग्ररूपश्च सौम्यरूपस्तथैव च
42 // ratnado ratnahartā ca(260)rūpī rūpavivarjitaḥ / mahārūpograrūpaśca saumyarūpastathaiva ca
43 ॥ नीलमेघनिभः शुद्धः सालमेघनिभस्तथा । धूमवर्णः पतिवर्णो नानारूपो(270)ह्यवर्णकः
43 // nīlameghanibhaḥ śuddhaḥ sālameghanibhastathā / dhūmavarṇaḥ pativarṇo nānārūpo(270)hyavarṇakaḥ
44 ॥ विरूपो रूपदश्चैव शुक्लवर्णस्तथैव च । सर्ववर्णो महायोगी यज्ञो (याज्यो) यज्ञकृदेव च
44 // virūpo rūpadaścaiva śuklavarṇastathaiva ca / sarvavarṇo mahāyogī yajño (yājyo) yajñakṛdeva ca
45 ॥ सुवर्णवर्णवांश्चैव सुवर्णाख्यस्तथैव च (280)सुवर्णावयवश्चैव सुवर्णः स्वर्णमेखलः
45 // suvarṇavarṇavāṃścaiva suvarṇākhyastathaiva ca (280)suvarṇāvayavaścaiva suvarṇaḥ svarṇamekhalaḥ
46 ॥ सुवर्णस्य प्रदाता च सुवर्णेशस्तथैव च । सुवर्णस्य प्रियश्चैव (290)सुवर्णाढ्यस्तथैव च
46 // suvarṇasya pradātā ca suvarṇeśastathaiva ca / suvarṇasya priyaścaiva (290)suvarṇāḍhyastathaiva ca
47 ॥ सुपर्णो च महापर्णो सुपर्णस्य च कारण्(290) । वैनतेयस्तथादित्य आदिरादिकरः शिवः
47 // suparṇo ca mahāparṇo suparṇasya ca kāraṇ(290) / vainateyastathāditya ādirādikaraḥ śivaḥ
48 ॥ कारणं महतश्चैव प्रधानस्य च कारणम् । बुद्धीनां कारणं चैव कारणं मनसस्तथा
48 // kāraṇaṃ mahataścaiva pradhānasya ca kāraṇam / buddhīnāṃ kāraṇaṃ caiva kāraṇaṃ manasastathā
49 ॥ कारणं चैतसश्चैव(300)अहङ्कारस्य कारणम् । भूतानां कारणं तद्वत्कारणं च विभावसोः
49 // kāraṇaṃ caitasaścaiva(300)ahaṅkārasya kāraṇam / bhūtānāṃ kāraṇaṃ tadvatkāraṇaṃ ca vibhāvasoḥ
50 ॥ आकाशकारणं तद्वत्पृथिव्याः कारणं परम् । अण्डस्य कारणं चैव प्रकृतेः कारणं तथा
50 // ākāśakāraṇaṃ tadvatpṛthivyāḥ kāraṇaṃ param / aṇḍasya kāraṇaṃ caiva prakṛteḥ kāraṇaṃ tathā
51 ॥ देहस्य कारणं चैव चक्षुषश्चैव कारणम् । श्रोत्रस्य कारणं(310) तद्वत्कारणं च त्वचस्तथा
51 // dehasya kāraṇaṃ caiva cakṣuṣaścaiva kāraṇam / śrotrasya kāraṇaṃ(310) tadvatkāraṇaṃ ca tvacastathā
52 ॥ जिह्वायाः कारणं चैव प्राणस्यैव च कारणम् । हस्तयोः कारणं तद्वत्पादयोः कारणं तथा
52 // jihvāyāḥ kāraṇaṃ caiva prāṇasyaiva ca kāraṇam / hastayoḥ kāraṇaṃ tadvatpādayoḥ kāraṇaṃ tathā
53 ॥ वाचश्चकारणं तद्वत्पायोश्चैव तुकारणम् । इन्द्रस्य कारणं चैव कुबेरस्य च कारणम्
53 // vācaścakāraṇaṃ tadvatpāyoścaiva tukāraṇam / indrasya kāraṇaṃ caiva kuberasya ca kāraṇam
54 ॥ यमस्य कारणं चैव (320)ईशानस्य च कारणम् । यक्षाणां कारणं चैव रक्षसां कारणं परम्
54 // yamasya kāraṇaṃ caiva (320)īśānasya ca kāraṇam / yakṣāṇāṃ kāraṇaṃ caiva rakṣasāṃ kāraṇaṃ param
55 ॥ नृपाणां कारणं श्रेष्ठं धर्ंमस्यैव तु कारणम् । जन्तूनां कारणं चैव वसूनां कारणं परम्
55 // nṛpāṇāṃ kāraṇaṃ śreṣṭhaṃ dharṃmasyaiva tu kāraṇam / jantūnāṃ kāraṇaṃ caiva vasūnāṃ kāraṇaṃ param
56 ॥ मनूनां कारणं चैव पक्षिणां कारणं परम् । मुनीनां कारणं श्रेष्ठ(330)योगिनां कारणं परम्
56 // manūnāṃ kāraṇaṃ caiva pakṣiṇāṃ kāraṇaṃ param / munīnāṃ kāraṇaṃ śreṣṭha(330)yogināṃ kāraṇaṃ param
57 ॥ सिद्धानां कारणं चैव यक्षाणां कारणं परम् । कारणं किन्नराणां च(340) गन्धर्वाणां च कारणम्
57 // siddhānāṃ kāraṇaṃ caiva yakṣāṇāṃ kāraṇaṃ param / kāraṇaṃ kinnarāṇāṃ ca(340) gandharvāṇāṃ ca kāraṇam
58 ॥ नदानां कारणं चैव नदीनां कारणं परम् । कारणं च समुद्राणां वृक्षाणां कारणं तथा
58 // nadānāṃ kāraṇaṃ caiva nadīnāṃ kāraṇaṃ param / kāraṇaṃ ca samudrāṇāṃ vṛkṣāṇāṃ kāraṇaṃ tathā
59 ॥ कारणं वीरुधां चैव लोकानां कारणं तथा । पाताल कारणं चैव देवानां कारणं तथा
59 // kāraṇaṃ vīrudhāṃ caiva lokānāṃ kāraṇaṃ tathā / pātāla kāraṇaṃ caiva devānāṃ kāraṇaṃ tathā
60 ॥ सर्पाणां कारणं चैव(350)श्रेयसां कारणं तथा । पूशनां कारणं चैव सर्वेषां कारणं तथा
60 // sarpāṇāṃ kāraṇaṃ caiva(350)śreyasāṃ kāraṇaṃ tathā / pūśanāṃ kāraṇaṃ caiva sarveṣāṃ kāraṇaṃ tathā
61 ॥ देहात्मा चेन्द्रियात्मा च आत्मा बुद्धिस्तथैव च । मनसश्च तथैवात्मा चात्माहङ्कारचेतसः
61 // dehātmā cendriyātmā ca ātmā buddhistathaiva ca / manasaśca tathaivātmā cātmāhaṅkāracetasaḥ
62 ॥ जाग्रतः स्वपतश्चात्मा (360)महदात्मा परस्तथा । प्रधानस्य परात्मा च आकाशात्मा ह्यपां तथा
62 // jāgrataḥ svapataścātmā (360)mahadātmā parastathā / pradhānasya parātmā ca ākāśātmā hyapāṃ tathā
63 ॥ पृथिव्याः परमात्मा च रसस्यात्मा तथैव च । गन्धस्य परमात्मा च रूपस्यात्मा परस्तथा
63 // pṛthivyāḥ paramātmā ca rasasyātmā tathaiva ca / gandhasya paramātmā ca rūpasyātmā parastathā
64 ॥ शब्दात्मा चैव (370)वागात्मा स्पर्शात्मा पुरुषस्तथा । श्रोत्रात्मा च त्वगात्मा च जिह्वायाः परमस्तथा
64 // śabdātmā caiva (370)vāgātmā sparśātmā puruṣastathā / śrotrātmā ca tvagātmā ca jihvāyāḥ paramastathā
65 ॥ घ्राणात्मा चैव हस्तात्मा पादात्मा परमस्तथा(380) । उपस्थस्य तथैवात्मा पाय्वात्मा परमस्तथा
65 // ghrāṇātmā caiva hastātmā pādātmā paramastathā(380) / upasthasya tathaivātmā pāyvātmā paramastathā
66 ॥ इन्द्रात्मा चैव ब्रह्मात्मा रुद्रा(शान्ता)त्मा च मनोस्तथा । दक्षप्रजापतेरात्मा सत्या (स्रष्टा)त्मा परमस्तथा
66 // indrātmā caiva brahmātmā rudrā(śāntā)tmā ca manostathā / dakṣaprajāpaterātmā satyā (sraṣṭā)tmā paramastathā
67 ॥ ईशात्मा(390)परमात्मा च रौद्रात्मा मोक्षविद्यतिः । यत्नवांश्च तथा यत्नश्चर्ंमो खड्गी मुरान्तकः
67 // īśātmā(390)paramātmā ca raudrātmā mokṣavidyatiḥ / yatnavāṃśca tathā yatnaścarṃmo khaḍgī murāntakaḥ
68 ॥ ह्रीप्रवर्तनशीलश्च यतीनां च हिते रतः । यतिरूपी च (400)योगी च योगिध्येयो हरिः शितिः
68 // hrīpravartanaśīlaśca yatīnāṃ ca hite rataḥ / yatirūpī ca (400)yogī ca yogidhyeyo hariḥ śitiḥ
69 ॥ संविन्मेधा च कालश्च ऊष्मा वर्षा म(न) तिस्तथा(410) । संवत्सरो मोक्षकरो मोहप्रध्वंसकस्तथा
69 // saṃvinmedhā ca kālaśca ūṣmā varṣā ma(na) tistathā(410) / saṃvatsaro mokṣakaro mohapradhvaṃsakastathā
70 ॥ मोहकर्ता च दुष्टानां माण्डव्यो वडवामुखः । संवर्तः कालकर्ता च गौतमो भृगुरङ्गिराः (420)
70 // mohakartā ca duṣṭānāṃ māṇḍavyo vaḍavāmukhaḥ / saṃvartaḥ kālakartā ca gautamo bhṛguraṅgirāḥ (420)
71 ॥ अत्निर्वसिष्ठः पुलहः पुलस्त्यः कुत्स एव च । याज्ञवल्क्यो देवलश्च व्यासश्चैव पराशरः
71 // atnirvasiṣṭhaḥ pulahaḥ pulastyaḥ kutsa eva ca / yājñavalkyo devalaśca vyāsaścaiva parāśaraḥ
72 ॥ शर्ंमदश्चैव(430) गाङ्गेयो हृषीकेशो बृहच्छ्रवाः । केशवः क्लेशहन्ता च सुकर्णः कर्णवर्जितः
72 // śarṃmadaścaiva(430) gāṅgeyo hṛṣīkeśo bṛhacchravāḥ / keśavaḥ kleśahantā ca sukarṇaḥ karṇavarjitaḥ
73 ॥ नारायणो महाभागः प्राणस्य पतिरेव च (440) । अपानस्य पतिश्चैव व्यानस्य पतिरेव च
73 // nārāyaṇo mahābhāgaḥ prāṇasya patireva ca (440) / apānasya patiścaiva vyānasya patireva ca
74 ॥ उदानस्य पतिः श्रेष्ठः समानस्य पतिस्तथा । शब्दस्य च पतिः श्रेष्ठः स्पर्शस्य पतिरेव च
74 // udānasya patiḥ śreṣṭhaḥ samānasya patistathā / śabdasya ca patiḥ śreṣṭhaḥ sparśasya patireva ca
75 ॥ रूपाणां च पतिश्चाद्यः खङ्गपाणिर् हलायुधः(450) । चक्रपाणिः कुण्डली च श्रीवत्सांकस्तथैव च
75 // rūpāṇāṃ ca patiścādyaḥ khaṅgapāṇir halāyudhaḥ(450) / cakrapāṇiḥ kuṇḍalī ca śrīvatsāṃkastathaiva ca
76 ॥ प्रकृतिः कौस्तुभग्रीवः पीताम्बरधरस्तथा । सुमुखो दुर्मुखश्चैव मुनखेन तु विवर्जितः
76 // prakṛtiḥ kaustubhagrīvaḥ pītāmbaradharastathā / sumukho durmukhaścaiva munakhena tu vivarjitaḥ
77 ॥ अनन्तो ऽनन्तरूपश्च(461)सुनखः सुरमन्दरः । सुकपोलो विभुर्जिष्णुर्भ्राजिष्णुश्चैषुधीस्तथा
77 // ananto 'nantarūpaśca(461)sunakhaḥ suramandaraḥ / sukapolo vibhurjiṣṇurbhrājiṣṇuścaiṣudhīstathā
78 ॥ हिरण्यकशिपोर्हन्ता हिरण्याक्षविमर्दकः (470) । निहन्ता पूतनायाश्च भास्करान्तविनाशनः
78 // hiraṇyakaśiporhantā hiraṇyākṣavimardakaḥ (470) / nihantā pūtanāyāśca bhāskarāntavināśanaḥ
79 ॥ केशिनो दलनश्चैव मुष्टिकस्य विमर्दकः । कंसदानवभेत्ता च चाणूरस्य प्रमर्दकः
79 // keśino dalanaścaiva muṣṭikasya vimardakaḥ / kaṃsadānavabhettā ca cāṇūrasya pramardakaḥ
80 ॥ अरिष्टस्य निहन्ता च अक्रूरप्रिय एव च । अक्रूरः क्रूररूपश्च(480)अक्रूरप्रियवन्दितः
80 // ariṣṭasya nihantā ca akrūrapriya eva ca / akrūraḥ krūrarūpaśca(480)akrūrapriyavanditaḥ
81 ॥ भगहा भगवान् भानुस्तथा भागवतः स्वगवतः स्वयम् । उद्धवश्चोद्धवस्येशो ह्युद्धेवन विचिन्तितः
81 // bhagahā bhagavān bhānustathā bhāgavataḥ svagavataḥ svayam / uddhavaścoddhavasyeśo hyuddhevana vicintitaḥ
82 ॥ चक्रधृक् चञ्चलश्चैव(490) चलाचलविवर्जितः । अहं कारोपमाश्चित्तं गगनं पृथिवी जलम्
82 // cakradhṛk cañcalaścaiva(490) calācalavivarjitaḥ / ahaṃ kāropamāścittaṃ gaganaṃ pṛthivī jalam
83 ॥ वायुश्चक्षुस्तथा श्रोत्रं(500)जिह्वा च घ्राणमेव च । वाक्पाणिपादजवनः पायूपस्थस्तथैव च
83 // vāyuścakṣustathā śrotraṃ(500)jihvā ca ghrāṇameva ca / vākpāṇipādajavanaḥ pāyūpasthastathaiva ca
84 ॥ शङ्करश्चैव सर्वश्च क्षान्तिदः क्षान्तिकृन्नरः (511) । भक्तप्रियस्तता भर्ता भक्तिमान् भक्तिवर्धनः
84 // śaṅkaraścaiva sarvaśca kṣāntidaḥ kṣāntikṛnnaraḥ (511) / bhaktapriyastatā bhartā bhaktimān bhaktivardhanaḥ
85 ॥ भक्तस्तुतो भक्तपरः कीर्तिदः कीर्तिवर्धनः । कीर्तिर्देप्तिः (520) क्षमाकान्तिर्भक्तश्चैव (530) दया परा
85 // bhaktastuto bhaktaparaḥ kīrtidaḥ kīrtivardhanaḥ / kīrtirdeptiḥ (520) kṣamākāntirbhaktaścaiva (530) dayā parā
86 ॥ दानं दाता च कर्ता च देवदेवप्रियः शुचिः । शुचिमा न्सुखदो (531)मोक्षः कामश्चार्थः सहस्रपात्
86 // dānaṃ dātā ca kartā ca devadevapriyaḥ śuciḥ / śucimā nsukhado (531)mokṣaḥ kāmaścārthaḥ sahasrapāt
87 ॥ सहस्रशीर्षा वैद्यश्च मोक्षद्वारं तथैव च । प्रजाद्वारं सहस्राक्षः सहस्रकर एव च(540)
87 // sahasraśīrṣā vaidyaśca mokṣadvāraṃ tathaiva ca / prajādvāraṃ sahasrākṣaḥ sahasrakara eva ca(540)
88 ॥ शुक्रश्च सुकिरीटी च सुग्रीवः कौस्तुभस्तथा । प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश्च हयग्रीवश्च सूकरः
88 // śukraśca sukirīṭī ca sugrīvaḥ kaustubhastathā / pradyumnaścāniruddhaśca hayagrīvaśca sūkaraḥ
89 ॥ मत्स्यः परशुरामश्च(550)प्रह्रादो बलिरेवच । शरण्यश्चैव नित्यश्च बुद्धो मुक्तः शरीरभृत्
89 // matsyaḥ paraśurāmaśca(550)prahrādo balirevaca / śaraṇyaścaiva nityaśca buddho muktaḥ śarīrabhṛt
90 ॥ खरदूषणहन्ता च रावणस्य प्रमर्दनः । सीतापतिश्च (560)वर्धिष्णुर्भरतश्च तथैव च
90 // kharadūṣaṇahantā ca rāvaṇasya pramardanaḥ / sītāpatiśca (560)vardhiṣṇurbharataśca tathaiva ca
91 ॥ कुम्भेन्द्रजिन्निहन्ता च कुम्भकर्णप्रमर्दनः । नरान्तकान्तकश्चैव देवान्तकविनाशनः
91 // kumbhendrajinnihantā ca kumbhakarṇapramardanaḥ / narāntakāntakaścaiva devāntakavināśanaḥ
92 ॥ दुष्टासुरनिहन्ता च शम्बरारिस्तथैव च । नरकस्य निहन्ता च त्रिशीर्षस्य विनाशनः (570)
92 // duṣṭāsuranihantā ca śambarāristathaiva ca / narakasya nihantā ca triśīrṣasya vināśanaḥ (570)
93 ॥ यमलार्जनभेत्ता च तपोहितकरस्तथा । वादित्रं चैव वाद्यं च बुद्धश्चैव वरप्रदः
93 // yamalārjanabhettā ca tapohitakarastathā / vāditraṃ caiva vādyaṃ ca buddhaścaiva varapradaḥ
94 ॥ सारः सारप्रियः सौरः कालहन्तृनिकृन्तनः(580) । अगस्त्यो देवलश्चैव नारदो नारदप्रियः
94 // sāraḥ sārapriyaḥ sauraḥ kālahantṛnikṛntanaḥ(580) / agastyo devalaścaiva nārado nāradapriyaḥ
95 ॥ प्राणो ऽपानस्तथा व्यानो रजः सत्त्वं तमः (590)शरत् । उदानश्च समानश्च भेषजं च भिषक् तथा
95 // prāṇo 'pānastathā vyāno rajaḥ sattvaṃ tamaḥ (590)śarat / udānaśca samānaśca bheṣajaṃ ca bhiṣak tathā
96 ॥ कूटस्थः स्वच्छरूपश्च सर्वदेहविवर्जितः । चक्षुरिन्द्रियहीनश्च वागिन्द्रियविवर्जितः(600)
96 // kūṭasthaḥ svaccharūpaśca sarvadehavivarjitaḥ / cakṣurindriyahīnaśca vāgindriyavivarjitaḥ(600)
97 ॥ हस्तेन्द्रियविहीनश्च पादाभ्यां च विवर्जितः । पायूपस्थविहीनश्च मरुतापविवर्जितः
97 // hastendriyavihīnaśca pādābhyāṃ ca vivarjitaḥ / pāyūpasthavihīnaśca marutāpavivarjitaḥ
98 ॥ प्रबोधेन विहीनश्च बुद्ध्या चैव वि वर्जितः । चेतसा विगतश्चैव प्राणेन च विवर्जितः
98 // prabodhena vihīnaśca buddhyā caiva vi varjitaḥ / cetasā vigataścaiva prāṇena ca vivarjitaḥ
99 ॥ अपानेन विहीनश्च व्यानेन च विवर्जितः(610) । उदानेन विहीनश्च समानेन विवर्जितः
99 // apānena vihīnaśca vyānena ca vivarjitaḥ(610) / udānena vihīnaśca samānena vivarjitaḥ
100 ॥ आकाशेन विहीनश्च वायुना परिवर्जितः । अग्निना च विहीनश्च उदकेन विवर्जितः
100 // ākāśena vihīnaśca vāyunā parivarjitaḥ / agninā ca vihīnaśca udakena vivarjitaḥ
101 ॥ पृथिव्या च विहीनश्च शब्देन च विवर्जितः । स्पर्शेन च विहीनश्च सर्वरूपविवर्जितः(620)
101 // pṛthivyā ca vihīnaśca śabdena ca vivarjitaḥ / sparśena ca vihīnaśca sarvarūpavivarjitaḥ(620)
102 ॥ रागेण विगतश्चैव अघेन परिवर्जितः । शोकेन रहितश्चैव वचसा परिवर्जितः
102 // rāgeṇa vigataścaiva aghena parivarjitaḥ / śokena rahitaścaiva vacasā parivarjitaḥ
103 ॥ रजो विवर्जितश्चैव विकारैः षड्भिरेव च । कामेन वर्जितश्चैव क्रोधेन परिवर्जितः
103 // rajo vivarjitaścaiva vikāraiḥ ṣaḍbhireva ca / kāmena varjitaścaiva krodhena parivarjitaḥ
104 ॥ लोभेन विगतश्चैव दम्भेन च विवर्जितः । सूक्ष्मश्चैव (630)सुसूक्ष्मश्च स्थूलात्स्थूलतरस्तथा
104 // lobhena vigataścaiva dambhena ca vivarjitaḥ / sūkṣmaścaiva (630)susūkṣmaśca sthūlātsthūlatarastathā
105 ॥ विशारदो बलाध्यक्षः सर्वस्य क्षोभकस्तथा । प्रकृतेः क्षोभकश्चैव महतः क्षोभकस्तथा
105 // viśārado balādhyakṣaḥ sarvasya kṣobhakastathā / prakṛteḥ kṣobhakaścaiva mahataḥ kṣobhakastathā
106 ॥ भूतानां क्षोभकश्चैव बुद्धेश्च क्षोमकस्तथा । इन्द्रियाणां क्षोभकश्च(640)विषयक्षोभकस्तथा
106 // bhūtānāṃ kṣobhakaścaiva buddheśca kṣomakastathā / indriyāṇāṃ kṣobhakaśca(640)viṣayakṣobhakastathā
107 ॥ ब्रह्मणः क्षोभकश्चैव रुद्रस्य क्षोभकस्तथा । अगम्यश्चक्षुरादेश्च श्रोत्रागम्यस्तथैव च
107 // brahmaṇaḥ kṣobhakaścaiva rudrasya kṣobhakastathā / agamyaścakṣurādeśca śrotrāgamyastathaiva ca
108 ॥ त्वचा न गम्यः कूर्ंमश्च जिह्वाग्राह्यस्तथैव च । ग्राणोन्द्रियागम्य एव वाचाग्राह्यस्तथैव च (650)
108 // tvacā na gamyaḥ kūrṃmaśca jihvāgrāhyastathaiva ca / grāṇondriyāgamya eva vācāgrāhyastathaiva ca (650)
109 ॥ अगम्यश्चैव पाणिभ्यां पदागम्यस्तथैव च । अग्राह्यो मनसश्चैव बुद्ध्याग्राह्यो हरिस्तथा
109 // agamyaścaiva pāṇibhyāṃ padāgamyastathaiva ca / agrāhyo manasaścaiva buddhyāgrāhyo haristathā
110 ॥ अहं बुद्ध्या तथा ग्राह्यश्चेतसा ग्राह्या एव च । शङ्खपाणिश्चाव्ययश्च गदापाणिस्तथैव च (660)
110 // ahaṃ buddhyā tathā grāhyaścetasā grāhyā eva ca / śaṅkhapāṇiścāvyayaśca gadāpāṇistathaiva ca (660)
111 ॥ शार्ङ्गपाणिश्च कृष्णश्च ज्ञानमूर्तिः परन्तपः । तपस्वी ज्ञानगम्यो हि ज्ञानी ज्ञानविदेव च
111 // śārṅgapāṇiśca kṛṣṇaśca jñānamūrtiḥ parantapaḥ / tapasvī jñānagamyo hi jñānī jñānavideva ca
112 ॥ ज्ञेयश्च ज्ञेयहीनश्च (670) ज्ञप्तिश्चैतन्यरूपकः । भावो भाव्यो भवकरो भावनो भवनाशनः
112 // jñeyaśca jñeyahīnaśca (670) jñaptiścaitanyarūpakaḥ / bhāvo bhāvyo bhavakaro bhāvano bhavanāśanaḥ
113 ॥ गो विन्दो गोपतिर्गोपः(680)सर्वगोपीसुखप्रदः । गोपालो गोगतिश्चैव गोमतिर्गोधरस्तथा
113 // go vindo gopatirgopaḥ(680)sarvagopīsukhapradaḥ / gopālo gogatiścaiva gomatirgodharastathā
114 ॥ उपेन्द्रश्च नृसिंहश्च शौरिश्चैव जनार्दनः । आरणेयो(690) बृहद्भानुर्बृहद्दीप्तिस्तथैव च
114 // upendraśca nṛsiṃhaśca śauriścaiva janārdanaḥ / āraṇeyo(690) bṛhadbhānurbṛhaddīptistathaiva ca
115 ॥ दामोदरस्त्निकालश्च कालज्ञः कालवर्जितः । त्रिसन्ध्यो द्वापरं त्रेता प्रजाद्वारं(700)त्रिविक्रमः
115 // dāmodarastnikālaśca kālajñaḥ kālavarjitaḥ / trisandhyo dvāparaṃ tretā prajādvāraṃ(700)trivikramaḥ
116 ॥ विक्रमो दण्ड(र) हस्तश्च ह्येकदण्डी त्रिदण्डधृक् । सामभेदस्तथोपायः सामरूपी च सामगः
116 // vikramo daṇḍa(ra) hastaśca hyekadaṇḍī tridaṇḍadhṛk / sāmabhedastathopāyaḥ sāmarūpī ca sāmagaḥ
117 ॥ सामवेदोः(710)ह्यथर्वश्च सुकृतः सुतरूपणः । अथर्ववेदविच्चैव ह्यथर्वाचार्य एव च
117 // sāmavedoḥ(710)hyatharvaśca sukṛtaḥ sutarūpaṇaḥ / atharvavedaviccaiva hyatharvācārya eva ca
118 ॥ ऋग्रूपी चैव ऋग्वेद ऋग्वेदेषु प्रतिष्ठितः । यजुर्वेदो(720)यजुर्वेदविदेकपात्
118 // ṛgrūpī caiva ṛgveda ṛgvedeṣu pratiṣṭhitaḥ / yajurvedo(720)yajurvedavidekapāt
119 ॥ बहुपाच्च सुपाच्चैव तथैव च सहस्रपात् । चतुष्पाच्च द्विपाच्चैव स्मृतिर्न्यायो यमो बली(730)
119 // bahupācca supāccaiva tathaiva ca sahasrapāt / catuṣpācca dvipāccaiva smṛtirnyāyo yamo balī(730)
120 ॥ सन्न्यासी चै सन्नयासश्चतुराश्रम एव च । ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थश्च भिक्षुकः
120 // sannyāsī cai sannayāsaścaturāśrama eva ca / brahmacārī gṛhasthaśca vānaprasthaśca bhikṣukaḥ
121 ॥ ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः (740)शूद्रो वर्णस्तथैव च । शीलदः शीलसम्पन्नो दुः शीलपरिवर्जितः
121 // brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ (740)śūdro varṇastathaiva ca / śīladaḥ śīlasampanno duḥ śīlaparivarjitaḥ
122 ॥ मोक्षो ऽध्यात्मसमाविष्टः स्तुतिः स्तोता च पूजकः । पूज्यो(750)वाक् करणं चैव वाच्यं चैव तु वाचकः
122 // mokṣo 'dhyātmasamāviṣṭaḥ stutiḥ stotā ca pūjakaḥ / pūjyo(750)vāk karaṇaṃ caiva vācyaṃ caiva tu vācakaḥ
123 ॥ वेत्ता व्याकरणं चैव वाक्यं चैव च वाक्यवित् । वाक्यगम्यस्तीर्थवासी(760) तीर्थस्तीर्थो च तीर्थवित्
123 // vettā vyākaraṇaṃ caiva vākyaṃ caiva ca vākyavit / vākyagamyastīrthavāsī(760) tīrthastīrtho ca tīrthavit
124 ॥ तीर्थादिभूतः सांख्यश्च निरुक्तं त्वधिदैवतम् । प्रणवः प्रणवेशश्च प्रणवेन प्रवन्दितः(770)
124 // tīrthādibhūtaḥ sāṃkhyaśca niruktaṃ tvadhidaivatam / praṇavaḥ praṇaveśaśca praṇavena pravanditaḥ(770)
125 ॥ प्रणवेन च लक्ष्यो वै गायत्री च गदाधरः । शालग्रामनिवासी च (780)शालग्रामस्तथैव च
125 // praṇavena ca lakṣyo vai gāyatrī ca gadādharaḥ / śālagrāmanivāsī ca (780)śālagrāmastathaiva ca
126 ॥ जलशायी योगशायी शेषशायी कुशेशयः । महीभर्ता च (790) कार्यं च कारणं पृथिवीधरः
126 // jalaśāyī yogaśāyī śeṣaśāyī kuśeśayaḥ / mahībhartā ca (790) kāryaṃ ca kāraṇaṃ pṛthivīdharaḥ
127 ॥ प्रजापतिः शाश्वतश्च काम्यः कामयिता विराट् । सम्राट् पूषा(800) तथा स्वर्गो रथस्थः सारथिर्बलम्
127 // prajāpatiḥ śāśvataśca kāmyaḥ kāmayitā virāṭ / samrāṭ pūṣā(800) tathā svargo rathasthaḥ sārathirbalam
128 ॥ धनी धनप्रदो धन्यो यादवानां हिते रतः । अर्जुनस्य प्रियश्चैव ह्यर्जुनो(810)भीम एव च
128 // dhanī dhanaprado dhanyo yādavānāṃ hite rataḥ / arjunasya priyaścaiva hyarjuno(810)bhīma eva ca
129 ॥ पराक्रमो दुर्विषहः सर्वशास्त्रविशारदः । सारस्वतो महाभीष्मः पारिजातहरस्तथा
129 // parākramo durviṣahaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ / sārasvato mahābhīṣmaḥ pārijātaharastathā
130 ॥ अमृतस्य प्रदाता च क्षीरोदः क्षीरमेव च (820) । इन्द्रात्मजस्तस्य गोप्ता गोवर्धनधरस्तथा
130 // amṛtasya pradātā ca kṣīrodaḥ kṣīrameva ca (820) / indrātmajastasya goptā govardhanadharastathā
131 ॥ कंसस्य नाशनस्तद्वद्धस्तिपो हस्तिनाशनः । शिपिविष्टः प्रसन्नश्च सर्वलोकार्तिनाशनः
131 // kaṃsasya nāśanastadvaddhastipo hastināśanaḥ / śipiviṣṭaḥ prasannaśca sarvalokārtināśanaḥ
132 ॥ मुद्रो(830)मुद्रा करश्चैव सर्वमुद्राविवर्जितः । देही देहस्थितश्चैव देहस्य च नियामकः
132 // mudro(830)mudrā karaścaiva sarvamudrāvivarjitaḥ / dehī dehasthitaścaiva dehasya ca niyāmakaḥ
133 ॥ श्रोत्रा श्रोत्रनियन्ता च श्रोतव्यः श्रवणं तथा । त्वक्स्थितश्च(840)स्पर्शयित्वा स्पृश्यं च स्पर्शनं तथा
133 // śrotrā śrotraniyantā ca śrotavyaḥ śravaṇaṃ tathā / tvaksthitaśca(840)sparśayitvā spṛśyaṃ ca sparśanaṃ tathā
134 ॥ रूपद्रष्टा च चक्षुः स्थो नियन्ता चक्षुषस्तथा । दृश्यं चैवतु जिह्वास्थो रसज्ञश्च नियामकः (850)
134 // rūpadraṣṭā ca cakṣuḥ stho niyantā cakṣuṣastathā / dṛśyaṃ caivatu jihvāstho rasajñaśca niyāmakaḥ (850)
135 ॥ घ्राणस्थो घ्राणकृद् घ्राता घ्राणेन्द्रियनियामकः । वाक्स्थो वक्ता च वक्तव्यो वचनं वाङ्नियामकः
135 // ghrāṇastho ghrāṇakṛd ghrātā ghrāṇendriyaniyāmakaḥ / vākstho vaktā ca vaktavyo vacanaṃ vāṅniyāmakaḥ
136 ॥ प्राणिस्थः (860)शिल्प कृच्छिल्पो हस्तयोश्च नियामकः । पदव्यश्चैव गन्ता च गन्तव्यं गमनं तथा
136 // prāṇisthaḥ (860)śilpa kṛcchilpo hastayośca niyāmakaḥ / padavyaścaiva gantā ca gantavyaṃ gamanaṃ tathā
137 ॥ नियन्ता पादयोश्चैव पाद्यभाक्च विसर्गकृत्(870) । विसर्गस्य नियन्ता च ह्युपस्थस्थः सुखं तथा
137 // niyantā pādayoścaiva pādyabhākca visargakṛt(870) / visargasya niyantā ca hyupasthasthaḥ sukhaṃ tathā
138 ॥ उपस्थस्य नियन्ता च तदानन्दकरश्च ह । शत्रुघ्नः कार्तवीर्यश्च दत्तात्रेयस्तथैव च
138 // upasthasya niyantā ca tadānandakaraśca ha / śatrughnaḥ kārtavīryaśca dattātreyastathaiva ca
139 ॥ अलर्कस्य हितश्चैव कार्तवीर्यनिकृन्तनः (880) । कालनेमिर्महानेमिर्मेघो मेघपतिस्तथा
139 // alarkasya hitaścaiva kārtavīryanikṛntanaḥ (880) / kālanemirmahānemirmegho meghapatistathā
140 ॥ अन्नप्रदो ऽन्नरूपी च ह्यन्नादो ऽन्नप्रवर्तकः । धूमकृद्धूमरूपश्च(890) देवकीपुत्र उत्तमः
140 // annaprado 'nnarūpī ca hyannādo 'nnapravartakaḥ / dhūmakṛddhūmarūpaśca(890) devakīputra uttamaḥ
141 ॥ देवक्यानन्दनो नन्दो रोहिण्याः प्रिय एव च । वसुदेवप्रियश्चैव वसुदेवसुतस्तथा
141 // devakyānandano nando rohiṇyāḥ priya eva ca / vasudevapriyaścaiva vasudevasutastathā
142 ॥ दुन्दुभिर्हासरूपश्च पुष्पहासस्तथैव च (900) । अट्टहासप्रियश्चैव सर्वाध्यक्षः क्षरो ऽक्षरः
142 // dundubhirhāsarūpaśca puṣpahāsastathaiva ca (900) / aṭṭahāsapriyaścaiva sarvādhyakṣaḥ kṣaro 'kṣaraḥ
143 ॥ अच्युतश्चैव सत्येशः सत्यायाश्च प्रियो वरः । रुक्मिण्याश्च पतिश्चैव रुक्मिण्या वल्लभस्तथा
143 // acyutaścaiva satyeśaḥ satyāyāśca priyo varaḥ / rukmiṇyāśca patiścaiva rukmiṇyā vallabhastathā
144 ॥ गोपीनां वल्लभश्चैव(910)पुण्यश्लोकश्च विश्रुतः । वृषाकपिर्यमो गुह्यो मकुलश्च बुधस्तथा
144 // gopīnāṃ vallabhaścaiva(910)puṇyaślokaśca viśrutaḥ / vṛṣākapiryamo guhyo makulaśca budhastathā
145 ॥ राहुः केतुर्ग्रहो ग्राहो(920) गजेन्द्रमुखमेलकः । ग्राहस्य विनिहन्ता च ग्रामी रक्षकस्तथा
145 // rāhuḥ keturgraho grāho(920) gajendramukhamelakaḥ / grāhasya vinihantā ca grāmī rakṣakastathā
146 ॥ किन्नरश्चैव सिद्धश्च छन्दः स्वच्छन्द एव च । विश्वरूपो विशालाक्षो(930) दैत्यसूदन एव च
146 // kinnaraścaiva siddhaśca chandaḥ svacchanda eva ca / viśvarūpo viśālākṣo(930) daityasūdana eva ca
147 ॥ अनन्तरूपो भूतस्थो देवदानवसंस्थितः । सुषुप्तिस्थः सुषुप्तिश्च स्थानं स्थानान्त एव च
147 // anantarūpo bhūtastho devadānavasaṃsthitaḥ / suṣuptisthaḥ suṣuptiśca sthānaṃ sthānānta eva ca
148 ॥ जगत्स्थश्चैव जागर्ता स्थानं जागरितं तथा (940) । स्वप्रस्थः स्वप्रवित्स्वप्नस्थानं स्वप्नस्तथैव च
148 // jagatsthaścaiva jāgartā sthānaṃ jāgaritaṃ tathā (940) / svaprasthaḥ svapravitsvapnasthānaṃ svapnastathaiva ca
149 ॥ जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तैश्च विहीनो वै चतुर्थकः । विज्ञानं वेद्यरूपं च जीवो जीवयिता तथा (950)
149 // jāgratsvapnasuṣuptaiśca vihīno vai caturthakaḥ / vijñānaṃ vedyarūpaṃ ca jīvo jīvayitā tathā (950)
150 ॥ भुवनाधिपतिश्चैव भुवनानां नियामकः । पातालवासी पातालं सर्वज्वरविनाशनः
150 // bhuvanādhipatiścaiva bhuvanānāṃ niyāmakaḥ / pātālavāsī pātālaṃ sarvajvaravināśanaḥ
151 ॥ परमानन्दरूपी च धर्ंमाणां च प्रवर्तकः । सुलभो दुर्लभश्चैव प्राणायामपरस्तथा(960)
151 // paramānandarūpī ca dharṃmāṇāṃ ca pravartakaḥ / sulabho durlabhaścaiva prāṇāyāmaparastathā(960)
152 ॥ प्रत्याहारो धारकश्च प्रत्याहारकरस्तथा । प्रभा कान्तिस्तथा ह्यर्चिः शुद्धस्फटिकसन्निभः
152 // pratyāhāro dhārakaśca pratyāhārakarastathā / prabhā kāntistathā hyarciḥ śuddhasphaṭikasannibhaḥ
153 ॥ अग्राहश्चैव गौरश्च सर्वः(970)शुचिरभिष्टुतः । वषट्कारो वषड् वौषट् स्वधा स्वाहा रतिस्तथा
153 // agrāhaścaiva gauraśca sarvaḥ(970)śucirabhiṣṭutaḥ / vaṣaṭkāro vaṣaḍ vauṣaṭ svadhā svāhā ratistathā
154 ॥ पक्ता नन्दयिता(980)भोक्ता बोद्धा भावयिता तथा । ज्ञानात्मा चैव देहात्मा भू(उ) मा सर्वेश्वरेश्वरः
154 // paktā nandayitā(980)bhoktā boddhā bhāvayitā tathā / jñānātmā caiva dehātmā bhū(u) mā sarveśvareśvaraḥ
155 ॥ नदी नन्दी च नन्दीशो(990)भारतस्तरुनाशनः । चक्रपः श्रीपतिश्चैव नृपाणां चक्रवर्तिनाम्
155 // nadī nandī ca nandīśo(990)bhāratastarunāśanaḥ / cakrapaḥ śrīpatiścaiva nṛpāṇāṃ cakravartinām
156 ॥ ईशश्च सर्वदेवानां द्वारकासंस्थितस्तथा । पुष्करः पुष्कराध्यक्षः पुष्करद्वीप एव च (1000)
156 // īśaśca sarvadevānāṃ dvārakāsaṃsthitastathā / puṣkaraḥ puṣkarādhyakṣaḥ puṣkaradvīpa eva ca (1000)
157 ॥ भरतो जनको जन्यः सर्वाकारवि वर्जितः । निराकारो निर्निमित्तो निरातङ्को निराश्रयः (1008)
157 // bharato janako janyaḥ sarvākāravi varjitaḥ / nirākāro nirnimitto nirātaṅko nirāśrayaḥ (1008)
158 ॥ इति नामसहस्रं ते वृषभध्वज कीर्तितम् । देवस्य विष्णोरीशश्य सर्वपापविनाशनम्
158 // iti nāmasahasraṃ te vṛṣabhadhvaja kīrtitam / devasya viṣṇorīśaśya sarvapāpavināśanam
159 ॥ पठन्द्विजश्च विष्णुत्वं क्षत्रियो जयमाप्नुयात् । वैश्यो धनं सुखं शूद्रो विष्णुभक्तिसमन्वितः
159 // paṭhandvijaśca viṣṇutvaṃ kṣatriyo jayamāpnuyāt / vaiśyo dhanaṃ sukhaṃ śūdro viṣṇubhaktisamanvitaḥ