24 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे एकनवत्यधिकशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 192 हरिरुवाच । चित्रकस्याष्टभागाश्च शूरणस्य च षोडश । शुण्ठ्या भागाश्च चत्वारो मरिचानां द्वयं तथा
24 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe ekanavatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 192 hariruvāca / citrakasyāṣṭabhāgāśca śūraṇasya ca ṣoḍaśa / śuṇṭhyā bhāgāśca catvāro maricānāṃ dvayaṃ tathā
1 ॥ त्रितयं पिप्पलीमूलं विडङ्गानां चतुष्टयम् । अष्टौ मुशलिकाभागास्त्रिफलायाश्चतुष्टयम् । द्विगुणेन गुडेनैषां मोदकानिह कारयेत्
1 // tritayaṃ pippalīmūlaṃ viḍaṅgānāṃ catuṣṭayam / aṣṭau muśalikābhāgāstriphalāyāścatuṣṭayam / dviguṇena guḍenaiṣāṃ modakāniha kārayet
2 ॥ तद्भक्षणमजीर्णं हि पाण्डुरोगञ्ज कामलम् । अतीसारांश्च मन्दाग्निं प्लीहाञ्चैव निवारयेत्
2 // tadbhakṣaṇamajīrṇaṃ hi pāṇḍurogañja kāmalam / atīsārāṃśca mandāgniṃ plīhāñcaiva nivārayet
3 ॥ बिल्वाग्निमन्थः श्योनाकपाटलापारिभद्रकम् । प्रसारण्यश्वगन्धा च बृहती कण्टकारिका
3 // bilvāgnimanthaḥ śyonākapāṭalāpāribhadrakam / prasāraṇyaśvagandhā ca bṛhatī kaṇṭakārikā
4 ॥ बला चातिबला रास्ना श्वदंष्ट्रा च पुनर्नवा । एरण्डः शारिवा पर्णो गुडूची कपिकच्छुका
4 // balā cātibalā rāsnā śvadaṃṣṭrā ca punarnavā / eraṇḍaḥ śārivā parṇo guḍūcī kapikacchukā
5 ॥ एषां दशपलान्भागान्क्वाथयेत्सलिले ऽमले । तेन पादावशेषेण तैलपात्रे विपाचयेत्
5 // eṣāṃ daśapalānbhāgānkvāthayetsalile 'male / tena pādāvaśeṣeṇa tailapātre vipācayet
6 ॥ आजं वा यदि गव्यं क्षीरं दत्त्वा चतुर्गुणम् । शतावरीं सैन्धवञ्च तैलतुल्यं प्रदापयेत्
6 // ājaṃ vā yadi gavyaṃ kṣīraṃ dattvā caturguṇam / śatāvarīṃ saindhavañca tailatulyaṃ pradāpayet
7 ॥ द्रव्याणियानि पेष्याणि तानि वक्ष्यामि तच्छृणु । शतपुष्पा देवदारुर्बला पर्णो वचागुरु
7 // dravyāṇiyāni peṣyāṇi tāni vakṣyāmi tacchṛṇu / śatapuṣpā devadārurbalā parṇo vacāguru
8 ॥ कुष्ठं मांसी सैन्धवञ्च पलमेकं पुनर्नवा । पाने नस्ये तथाभ्यङ्गे तैलमेतत्प्रदापयेत्
8 // kuṣṭhaṃ māṃsī saindhavañca palamekaṃ punarnavā / pāne nasye tathābhyaṅge tailametatpradāpayet
9 ॥ हृच्छूलं पार्श्वशूलञ्च गण्डमालाञ्च नाशयेत् । अपस्मारं वातरक्तं वपुष्मांश्च पुमान्भवेत्
9 // hṛcchūlaṃ pārśvaśūlañca gaṇḍamālāñca nāśayet / apasmāraṃ vātaraktaṃ vapuṣmāṃśca pumānbhavet
10 ॥ गर्भमश्वतरी विन्द्यात्किं पुनर्मानुषी हर । अश्वानां वातभग्नानां कुञ्जराणां नृणां तथा । तैलमेतत्प्रयोक्तव्यं सर्ववातविकारिणाम्
10 // garbhamaśvatarī vindyātkiṃ punarmānuṣī hara / aśvānāṃ vātabhagnānāṃ kuñjarāṇāṃ nṛṇāṃ tathā / tailametatprayoktavyaṃ sarvavātavikāriṇām
11 ॥ हिङ्गुतुम्बुरुशुण्ठीभिः सिद्धं तैलन्तु सार्षपम् । एतद्धि पुरणं श्रेष्ठं कर्णशूलापहं परम्
11 // hiṅgutumburuśuṇṭhībhiḥ siddhaṃ tailantu sārṣapam / etaddhi puraṇaṃ śreṣṭhaṃ karṇaśūlāpahaṃ param
12 ॥ शुष्कमूलकशुण्ठीनां क्षारो हिङ्गुलनागरम् । तक्रं चतुर्गुणं दद्यात्तैलमेतद्विपाचयेत्
12 // śuṣkamūlakaśuṇṭhīnāṃ kṣāro hiṅgulanāgaram / takraṃ caturguṇaṃ dadyāttailametadvipācayet
13 ॥ बाधिर्यं कर्णशूलञ्च पूयस्त्रावञ्च कर्णयोः । क्रिमयश्च विनश्यन्ति तैलस्यास्य प्रपूरणात्
13 // bādhiryaṃ karṇaśūlañca pūyastrāvañca karṇayoḥ / krimayaśca vinaśyanti tailasyāsya prapūraṇāt
14 ॥ शुष्कमूलकशुण्ठीनां क्षारो हिङ्गुलनागरम् । शतपुष्पा वचा कुष्ठं दारुशिग्रुरसाञ्जनम्
14 // śuṣkamūlakaśuṇṭhīnāṃ kṣāro hiṅgulanāgaram / śatapuṣpā vacā kuṣṭhaṃ dāruśigrurasāñjanam
15 ॥ सौवर्चलं यवक्षारं सामुद्रं सैन्धवं तथा । ग्रन्थिकं विडमुस्तं च मधु शुक्तं चतुर्गुणम्
15 // sauvarcalaṃ yavakṣāraṃ sāmudraṃ saindhavaṃ tathā / granthikaṃ viḍamustaṃ ca madhu śuktaṃ caturguṇam
16 ॥ मातुलुङ्गरसश्चैव कदलीरस एव च । तैलमेभिर्विपक्तव्यं कर्णशूलापहं परम्
16 // mātuluṅgarasaścaiva kadalīrasa eva ca / tailamebhirvipaktavyaṃ karṇaśūlāpahaṃ param
17 ॥ बाधिर्यं कर्णनादश्च पूयस्त्रावश्च दारुणम् । पूरणादस्य तैलस्य क्रिमयः कर्णयोर्हर
17 // bādhiryaṃ karṇanādaśca pūyastrāvaśca dāruṇam / pūraṇādasya tailasya krimayaḥ karṇayorhara
18 ॥ सद्यो विनाशमायान्ति शशाङ्ककृतशेखर । क्षारतैलमिदं श्रेष्ठं मुखदन्तमलापहम्
18 // sadyo vināśamāyānti śaśāṅkakṛtaśekhara / kṣāratailamidaṃ śreṣṭhaṃ mukhadantamalāpaham
19 ॥ चन्दनं कुङ्कुमं मांसी कर्पूरं जातिपत्रिका । जातीकङ्कोलपूगानां लवङ्गस्य फलानि च
19 // candanaṃ kuṅkumaṃ māṃsī karpūraṃ jātipatrikā / jātīkaṅkolapūgānāṃ lavaṅgasya phalāni ca
20 ॥ अगुरूणि च कस्तूरी कुष्ठं तगरपादिका । गोरोचना प्रियङ्गुश्च बला चैव तथा नखी
20 // agurūṇi ca kastūrī kuṣṭhaṃ tagarapādikā / gorocanā priyaṅguśca balā caiva tathā nakhī
21 ॥ सरलं सप्तपर्णं च लाक्षा चामलकी तथा । तथा तु पद्मकं चैव ह्येतैस्तैलं प्रसाधयेत्
21 // saralaṃ saptaparṇaṃ ca lākṣā cāmalakī tathā / tathā tu padmakaṃ caiva hyetaistailaṃ prasādhayet
22 ॥ प्रस्वेदमलदुर्गन्धकण्डू कुष्ठहरं परम् । गच्छति स्त्रीशतं रुद्र बन्ध्यापि लभते सुतम्
22 // prasvedamaladurgandhakaṇḍū kuṣṭhaharaṃ param / gacchati strīśataṃ rudra bandhyāpi labhate sutam
23 ॥ यवानी चित्रकं धान्यं त्र्यूषणं जीरकं तथा । सौवर्चलं विडगञ्च पिप्पलीमूलराजिकम्
23 // yavānī citrakaṃ dhānyaṃ tryūṣaṇaṃ jīrakaṃ tathā / sauvarcalaṃ viḍagañca pippalīmūlarājikam
24 ॥ एभिः पचेद्रघृतप्रस्थं जलप्रस्थाष्टसंयुतम् । तथार्ऽशोगुल्मश्वयथुं हन्ति वह्निं करोति वै
24 // ebhiḥ pacedraghṛtaprasthaṃ jalaprasthāṣṭasaṃyutam / tathār'śogulmaśvayathuṃ hanti vahniṃ karoti vai
25 ॥ मरिचं त्रिवृतं कुष्ठं हरितालं मनः शिला । देवदारु हरिद्रे द्वे कुष्ठं मांसी च चन्दनम्
25 // maricaṃ trivṛtaṃ kuṣṭhaṃ haritālaṃ manaḥ śilā / devadāru haridre dve kuṣṭhaṃ māṃsī ca candanam
26 ॥ विशाला करवीरञ्च अर्कक्षीरं शकृद्रसः । एषाञ्च कार्षिको भागो विषस्यार्धपलं भवेत्त्
26 // viśālā karavīrañca arkakṣīraṃ śakṛdrasaḥ / eṣāñca kārṣiko bhāgo viṣasyārdhapalaṃ bhavett
27 ॥ प्रस्थं सटुकतैलस्य गोमूत्रे ऽष्टगुणे पचेत् । मृत्पात्रे लोहपात्रे वा शनैर्मृद्वग्निना पचेत्
27 // prasthaṃ saṭukatailasya gomūtre 'ṣṭaguṇe pacet / mṛtpātre lohapātre vā śanairmṛdvagninā pacet
28 ॥ पामा विचर्चिका चैव दद्रुर्विस्फोचकानिच । अभ्यङ्गेन प्रणश्यन्ति कोमलत्वञ्च जायते
28 // pāmā vicarcikā caiva dadrurvisphocakānica / abhyaṅgena praṇaśyanti komalatvañca jāyate
29 ॥ प्रभूतान्यपि श्वित्राणि तैलेनानेन मर्दयेत् । चिरोत्थितमपि श्वित्रं विनष्टं तत्क्षणाद्भवेत्
29 // prabhūtānyapi śvitrāṇi tailenānena mardayet / cirotthitamapi śvitraṃ vinaṣṭaṃ tatkṣaṇādbhavet
30 ॥ पटोलपत्रं कटुका मञ्जिष्ठा शारिवा निशा । जातीशमीनिम्बपत्रं मधुकं क्वथितं घृतम्
30 // paṭolapatraṃ kaṭukā mañjiṣṭhā śārivā niśā / jātīśamīnimbapatraṃ madhukaṃ kvathitaṃ ghṛtam
31 ॥ एभिर्लेपात्सयुररुजो व्रणा विस्त्राविणः शिव । शङ्खपुष्पी वचा सोमो ब्राह्मी ब्रह्मसुवर्चलाः
31 // ebhirlepātsayurarujo vraṇā vistrāviṇaḥ śiva / śaṅkhapuṣpī vacā somo brāhmī brahmasuvarcalāḥ
32 ॥ अभया च गुडूची च आटरूषकवाकुची । एतैरक्षसमैर्भागैर्घृतप्रस्थं विपाचयेत्
32 // abhayā ca guḍūcī ca āṭarūṣakavākucī / etairakṣasamairbhāgairghṛtaprasthaṃ vipācayet
33 ॥ कण्टकार्या रसप्रस्थं क्षीरप्रस्थसमन्वितम् । एतद्ब्राह्मीघृतं नाम स्मृतिमेधाकरं परम्
33 // kaṇṭakāryā rasaprasthaṃ kṣīraprasthasamanvitam / etadbrāhmīghṛtaṃ nāma smṛtimedhākaraṃ param
34 ॥ अग्निमन्थो वचा वासा पिप्पली मधु सैन्धवम् । सप्तरात्रप्रयोगेण किन्नरैरिव गीयते
34 // agnimantho vacā vāsā pippalī madhu saindhavam / saptarātraprayogeṇa kinnarairiva gīyate
35 ॥ अपामार्गः गुडूची च वचा कुष्ठं शतावरी । शङ्खपुष्पाभया साज्यं विडङ्गं भक्षितं समम् । त्रिभिर्दिनैर्नरं कुर्याद्ग्रन्थाष्टशतधारिणम्
35 // apāmārgaḥ guḍūcī ca vacā kuṣṭhaṃ śatāvarī / śaṅkhapuṣpābhayā sājyaṃ viḍaṅgaṃ bhakṣitaṃ samam / tribhirdinairnaraṃ kuryādgranthāṣṭaśatadhāriṇam
36 ॥ अद्भिर्वा पयसाज्येन मासमेकन्तु सेविता । वचा कर्यान्नरं प्राज्ञं श्रुतिधारणसंयुतम्
36 // adbhirvā payasājyena māsamekantu sevitā / vacā karyānnaraṃ prājñaṃ śrutidhāraṇasaṃyutam
37 ॥ चन्द्रसूर्यग्रहे पीतं पलमेकं पयो ऽन्वितम् । वचायास्तत्क्षणं कुर्यान्महाप्रज्ञायुतं नरम्
37 // candrasūryagrahe pītaṃ palamekaṃ payo 'nvitam / vacāyāstatkṣaṇaṃ kuryānmahāprajñāyutaṃ naram
38 ॥ भूनिम्बनिम्बत्रिफलापर्पटैश्च शृतं जलम् । पटोलीमुस्तकाभ्याञ्च वासकेन च नाशयेत्
38 // bhūnimbanimbatriphalāparpaṭaiśca śṛtaṃ jalam / paṭolīmustakābhyāñca vāsakena ca nāśayet
39 ॥ विस्फोटकानि रक्तञ्च नात्र कार्या विचारणा । कतकस्य फलं शङ्खं सैन्धवं त्र्यूषणं वचा
39 // visphoṭakāni raktañca nātra kāryā vicāraṇā / katakasya phalaṃ śaṅkhaṃ saindhavaṃ tryūṣaṇaṃ vacā
40 ॥ फेनी रसाञ्जनं क्षौद्रं विडङ्गानि मनः शिला । एषां वर्तिर्हन्ति काचं तिमिरं पटलं तथा
40 // phenī rasāñjanaṃ kṣaudraṃ viḍaṅgāni manaḥ śilā / eṣāṃ vartirhanti kācaṃ timiraṃ paṭalaṃ tathā
41 ॥ प्रस्थद्वयं माषकस्य क्वाथश्च द्रोणमम्भसाम् । चतुर्भागावशेषेण तैलप्रस्थं विपाचयेत्
41 // prasthadvayaṃ māṣakasya kvāthaśca droṇamambhasām / caturbhāgāvaśeṣeṇa tailaprasthaṃ vipācayet
42 ॥ काञ्जिकस्याढकं दत्त्वा पिष्टान्येतानि दापयेत् । पुनर्नवा गोक्षुरकं सैन्धवं त्र्यूषणं वचा
42 // kāñjikasyāḍhakaṃ dattvā piṣṭānyetāni dāpayet / punarnavā gokṣurakaṃ saindhavaṃ tryūṣaṇaṃ vacā
43 ॥ लवणं सुरदारुश्च मञ्जिष्ठा कण्टकारिका । नस्यात्पानाद्धरत्येव कर्णशूलं सुदारुणम्
43 // lavaṇaṃ suradāruśca mañjiṣṭhā kaṇṭakārikā / nasyātpānāddharatyeva karṇaśūlaṃ sudāruṇam
44 ॥ बाधिर्यं सर्वरोगांश्च ह्यभ्यङ्गाच्च महेश्वर । पलद्वयं सैन्धवञ्च शुण्ठी चित्रकपञ्चकम्
44 // bādhiryaṃ sarvarogāṃśca hyabhyaṅgācca maheśvara / paladvayaṃ saindhavañca śuṇṭhī citrakapañcakam
45 ॥ सौवीरपञ्चप्रस्थं च तैलप्रस्थं पचेत्ततः । असृग्दरस्वरप्लीहासर्ववातविकारनुत्
45 // sauvīrapañcaprasthaṃ ca tailaprasthaṃ pacettataḥ / asṛgdarasvaraplīhāsarvavātavikāranut
46 ॥ उदुम्बरं वटं प्लक्षं जम्बूद्वयमथार्जुनम् । पिप्पली च कदम्बञ्च पलाशं लोध्रतिन्दुकम्
46 // udumbaraṃ vaṭaṃ plakṣaṃ jambūdvayamathārjunam / pippalī ca kadambañca palāśaṃ lodhratindukam
47 ॥ मधूकमाम्रसर्जञ्च बदरं पद्मकेशरम् । शिरीषबीजङ्कतकमेतत्क्वाथेन साधितम् । तैलं हन्ति व्रणांल्लेपाच्चिरकालभवानपि
47 // madhūkamāmrasarjañca badaraṃ padmakeśaram / śirīṣabījaṅkatakametatkvāthena sādhitam / tailaṃ hanti vraṇāṃllepāccirakālabhavānapi