24 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे धर्मसारकथनं नामैकविंशाधिकद्विशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 222 ब्रह्मोवाच । प्रायश्चित्तादि वक्ष्ये ऽहं नरकौघविमर्दनम् । मक्षिका विप्रुषो नारी भुवि तोयं हुताशनः । मार्जारो नकुलश्चैव शुचीन्येतानि नित्यशः
24 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe dharmasārakathanaṃ nāmaikaviṃśādhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 222 brahmovāca / prāyaścittādi vakṣye 'haṃ narakaughavimardanam / makṣikā vipruṣo nārī bhuvi toyaṃ hutāśanaḥ / mārjāro nakulaścaiva śucīnyetāni nityaśaḥ
1 ॥ यः शूद्रोच्छिष्टसंस्पृष्टं प्रमादाद्भक्षयेद्द्विजः । अहोरात्रोषितो भूत्वा पञ्चगव्येन शुध्यति
1 // yaḥ śūdrocchiṣṭasaṃspṛṣṭaṃ pramādādbhakṣayeddvijaḥ / ahorātroṣito bhūtvā pañcagavyena śudhyati
2 ॥ विप्रो विप्रेण संस्पृष्ट उच्छिष्टेन कदाचन । स्नानं जप्यञ्च कर्तव्यं दिनस्यान्ते च भोजनम्
2 // vipro vipreṇa saṃspṛṣṭa ucchiṣṭena kadācana / snānaṃ japyañca kartavyaṃ dinasyānte ca bhojanam
3 ॥ अन्नं समक्षिकाकेशं शुध्येद्वान्तेन तत्क्षणात् । यश्च पाणितले भुङ्क्ते अङ्गुल्या बाहुना च यः
3 // annaṃ samakṣikākeśaṃ śudhyedvāntena tatkṣaṇāt / yaśca pāṇitale bhuṅkte aṅgulyā bāhunā ca yaḥ
4 ॥ अहोरात्रेण शुध्येत पिबेद्यदि न वार्युत । पीतशेषन्तु यत्तोयं वामहस्तेन मद्यवत्
4 // ahorātreṇa śudhyeta pibedyadi na vāryuta / pītaśeṣantu yattoyaṃ vāmahastena madyavat
5 ॥ चर्ममध्यगतं तोयमशुचि स्यान्न तत्पिबेत् । अन्त्यजातिरविज्ञातो निवसेद्यस्य वेश्मनि
5 // carmamadhyagataṃ toyamaśuci syānna tatpibet / antyajātiravijñāto nivasedyasya veśmani
6 ॥ चान्द्रायणं पराकं वा द्विजातीनां विशोधनम् । प्राजापत्यन्तु शूद्रस्य पश्चाज्ज्ञाते तथापरे
6 // cāndrāyaṇaṃ parākaṃ vā dvijātīnāṃ viśodhanam / prājāpatyantu śūdrasya paścājjñāte tathāpare
7 ॥ यस्तत्र भुङ्क्ते पक्वान्नं कृच्छ्रार्धं तस्य दापयेत् । तेषामपि च यो भुङ्क्ते कृच्छ्रपादो विधीयते
7 // yastatra bhuṅkte pakvānnaṃ kṛcchrārdhaṃ tasya dāpayet / teṣāmapi ca yo bhuṅkte kṛcchrapādo vidhīyate
8 ॥ रजकानाञ्च शैलू षवेणुचर्मोपजीविनाम् । एतदन्नञ्च यो भुङ्क्ते द्विजश्चान्द्रायणं चरेत्
8 // rajakānāñca śailū ṣaveṇucarmopajīvinām / etadannañca yo bhuṅkte dvijaścāndrāyaṇaṃ caret
9 ॥ चाण्डालकूपभाण्डेषु अज्ञानाच्चेत्पिबेज्जलम् । कुर्यात्सान्तपनं विप्रस्तदर्धञ्च विशः स्मृतम्
9 // cāṇḍālakūpabhāṇḍeṣu ajñānāccetpibejjalam / kuryātsāntapanaṃ viprastadardhañca viśaḥ smṛtam
10 ॥ पादं शूद्रस्य दातव्यमज्ञानादन्त्यवेश्मनि । प्रायश्चित्तं त्रिकृच्छ्रं स्यात्पराकमन्त्यजागतौ
10 // pādaṃ śūdrasya dātavyamajñānādantyaveśmani / prāyaścittaṃ trikṛcchraṃ syātparākamantyajāgatau
11 ॥ अन्त्यजोच्छिष्टभुक्च्छुध्येद्द्विजश्चान्द्रायणेन च । चाण्डालन्नं यदा भुङ्क्ते प्रमादादैन्दवञ्चरेत्
11 // antyajocchiṣṭabhukcchudhyeddvijaścāndrāyaṇena ca / cāṇḍālannaṃ yadā bhuṅkte pramādādaindavañcaret
12 ॥ क्षत्त्रजातिः सान्तपनं षड्द्विरात्रं परे तथा । एकवृक्ष तु चण्डालः प्रमादाद्ब्राह्मणो यदि । फलं भक्षयते तत्र अहोरात्रेण शुध्यति
12 // kṣattrajātiḥ sāntapanaṃ ṣaḍdvirātraṃ pare tathā / ekavṛkṣa tu caṇḍālaḥ pramādādbrāhmaṇo yadi / phalaṃ bhakṣayate tatra ahorātreṇa śudhyati
13 ॥ भुक्त्वोपविष्टो ऽनाचान्तश्चण्डालं यदि संस्पृशेत् । गायत्त्र्यष्टसहस्रन्तु द्रुपदां वा शतं जपेत्
13 // bhuktvopaviṣṭo 'nācāntaścaṇḍālaṃ yadi saṃspṛśet / gāyattryaṣṭasahasrantu drupadāṃ vā śataṃ japet
14 ॥ चाण्डालश्वपचैर्वापि विण्मूत्रे तु कृते द्विजाः । प्रायश्चित्तं त्रिरात्रं स्यात्पराकश्चान्त्यजागतौ
14 // cāṇḍālaśvapacairvāpi viṇmūtre tu kṛte dvijāḥ / prāyaścittaṃ trirātraṃ syātparākaścāntyajāgatau
15 ॥ अकामतः स्त्रियो गत्वा पराकस्तत्र साधकः । अन्त्यजातिप्रसूतस्य प्रायश्चित्तं न विद्यते
15 // akāmataḥ striyo gatvā parākastatra sādhakaḥ / antyajātiprasūtasya prāyaścittaṃ na vidyate
16 ॥ मद्यादिदुष्टभाण्डेषु यादपः पिबति द्विजः । कृच्छ्रपादेन शुध्येद्वै पुनः संस्कारकर्मणा
16 // madyādiduṣṭabhāṇḍeṣu yādapaḥ pibati dvijaḥ / kṛcchrapādena śudhyedvai punaḥ saṃskārakarmaṇā
17 ॥ ये प्रत्यवसिता विप्रा वज्राग्निपवनादिषु । अन्नपानादि संगृह्य चिकीर्षन्ति गृहान्तरम्
17 // ye pratyavasitā viprā vajrāgnipavanādiṣu / annapānādi saṃgṛhya cikīrṣanti gṛhāntaram
18 ॥ चारयेत्त्रीणि कृच्छाणि त्रीणि चान्द्रायणानि वै । जातकर्मादिसंस्कारं वसिष्ठो मुनिरब्रवीत्
18 // cārayettrīṇi kṛcchāṇi trīṇi cāndrāyaṇāni vai / jātakarmādisaṃskāraṃ vasiṣṭho munirabravīt
19 ॥ प्राजापत्यादिभिर्द्रष्टा स्त्री शुध्येत्तु द्विभोजनात् । उच्छिष्टोच्छिष्टसंस्पृष्टंशुना शूद्रेण वा द्विजः
19 // prājāpatyādibhirdraṣṭā strī śudhyettu dvibhojanāt / ucchiṣṭocchiṣṭasaṃspṛṣṭaṃśunā śūdreṇa vā dvijaḥ
20 ॥ उपोष्य रजनीमेकां पञ्चगव्येन शुध्यति । वर्णबाह्येन संस्पृष्टः पञ्चरात्रेण वै तदा
20 // upoṣya rajanīmekāṃ pañcagavyena śudhyati / varṇabāhyena saṃspṛṣṭaḥ pañcarātreṇa vai tadā
21 ॥ अदुष्टाः सन्तता धाराः वातोद्धूताश्च रेणवः । स्त्रियो बालाश्च वृद्धाश्च न दुष्यन्ति कदाचन
21 // aduṣṭāḥ santatā dhārāḥ vātoddhūtāśca reṇavaḥ / striyo bālāśca vṛddhāśca na duṣyanti kadācana
22 ॥ नित्यमास्यं शुचि स्त्रीणां शकुन्तैः पातितं फलम् । प्रस्त्रवे च शुचिर्वत्सः श्वा मृगग्रहणे शुचिः
22 // nityamāsyaṃ śuci strīṇāṃ śakuntaiḥ pātitaṃ phalam / prastrave ca śucirvatsaḥ śvā mṛgagrahaṇe śuciḥ
23 ॥ उदके चोदकस्थं तु स्थलेषु स्थलजं शुचि । पादौ स्थाप्यौ च तत्रैव आचान्तः शुचितामियात्
23 // udake codakasthaṃ tu sthaleṣu sthalajaṃ śuci / pādau sthāpyau ca tatraiva ācāntaḥ śucitāmiyāt
24 ॥ शुध्येत्तद्भस्मना कांस्यं सुरया यन्न लिप्यते । मूत्रेण सुरया मिश्रं तपनैः खलु शुध्यति
24 // śudhyettadbhasmanā kāṃsyaṃ surayā yanna lipyate / mūtreṇa surayā miśraṃ tapanaiḥ khalu śudhyati
25 ॥ गवाघ्रातानि कांस्यानि शूद्रोच्छिष्टानि यानि च । काकश्वापहतान्येव शुध्यन्ति दश भस्मना
25 // gavāghrātāni kāṃsyāni śūdrocchiṣṭāni yāni ca / kākaśvāpahatānyeva śudhyanti daśa bhasmanā
26 ॥ शूद्रभाजनभोक्ता यः पञ्चगव्यं त्र्युपोषितः । उच्छिष्टं स्पृशते विप्रः श्वसूद्रश्चापराधिकः
26 // śūdrabhājanabhoktā yaḥ pañcagavyaṃ tryupoṣitaḥ / ucchiṣṭaṃ spṛśate vipraḥ śvasūdraścāparādhikaḥ
27 ॥ उपोषितः पञ्चगव्याच्छुध्येत्स्पृष्ट्वा रजस्वलाम् । अनुदकेषु देशेषु चोरव्याघ्राकुले पथि
27 // upoṣitaḥ pañcagavyācchudhyetspṛṣṭvā rajasvalām / anudakeṣu deśeṣu coravyāghrākule pathi
28 ॥ कृत्वा मूत्रपुरीषन्तु द्रव्यहस्तो न दुष्यति । भूमौनिः क्षैप्य तद्द्रव्यं शौचं कृत्वा समाहितः
28 // kṛtvā mūtrapurīṣantu dravyahasto na duṣyati / bhūmauniḥ kṣaipya taddravyaṃ śaucaṃ kṛtvā samāhitaḥ
29 ॥ आरनालं दधि क्षीरं तक्रन्तु कृसरञ्च यत् । शूद्रादपि च तद्गाह्यं मांसं मधु तथान्त्यजात्
29 // āranālaṃ dadhi kṣīraṃ takrantu kṛsarañca yat / śūdrādapi ca tadgāhyaṃ māṃsaṃ madhu tathāntyajāt
30 ॥ गौडीं पैष्टीञ्च माध्वीकं विप्रादिर्यः सुरां पिबेत् । सुरां पिबन्द्विजः शुध्येदग्निवर्णां सुरां पिबन्
30 // gauḍīṃ paiṣṭīñca mādhvīkaṃ viprādiryaḥ surāṃ pibet / surāṃ pibandvijaḥ śudhyedagnivarṇāṃ surāṃ piban
31 ॥ विप्रः पञ्चशतं जप्यं गायत्र्याः क्षत्रियस्य च शतं विप्रश्च भुक्त्वान्नं पानपात्रेण सूतके
31 // vipraḥ pañcaśataṃ japyaṃ gāyatryāḥ kṣatriyasya ca śataṃ vipraśca bhuktvānnaṃ pānapātreṇa sūtake
32 ॥ शुचिर्विप्रो दशाहेन क्षत्त्रियो द्वादशाहतः । वैश्यः पञ्चदशाहन शूद्रो मासेन शुध्यति
32 // śucirvipro daśāhena kṣattriyo dvādaśāhataḥ / vaiśyaḥ pañcadaśāhana śūdro māsena śudhyati
33 ॥ राज्ञां युद्धेषु यज्ञादौ देशान्तरगतेषु च । बाले प्रेते मासिके च सद्यः शौचं विधीयते
33 // rājñāṃ yuddheṣu yajñādau deśāntaragateṣu ca / bāle prete māsike ca sadyaḥ śaucaṃ vidhīyate
34 ॥ अविवाहा तथा कन्या द्विजो मौञ्जीविवर्जितः । जतदन्तश्च बालश्च कुमारी च त्रिवर्षिका
34 // avivāhā tathā kanyā dvijo mauñjīvivarjitaḥ / jatadantaśca bālaśca kumārī ca trivarṣikā
35 ॥ तेषां शुद्धिस्त्रिरात्रेण गर्भस्त्रावे त्रिरात्रिभिः । सूतायां मासतुल्याश्च चतुर्थे ऽह्नि रजस्वला
35 // teṣāṃ śuddhistrirātreṇa garbhastrāve trirātribhiḥ / sūtāyāṃ māsatulyāśca caturthe 'hni rajasvalā
36 ॥ दुर्भिक्षे राष्ट्रसंपते सूतके मृतकेपि वा । नियमाश्च न दुष्यन्ति दानधर्मपरास्तथा
36 // durbhikṣe rāṣṭrasaṃpate sūtake mṛtakepi vā / niyamāśca na duṣyanti dānadharmaparāstathā
37 ॥ दक्षिकाले विवाहादौ देवद्विजनिमन्त्रिते । पूर्वसंकल्पिते वापि नाशौचं मृतसूतके
37 // dakṣikāle vivāhādau devadvijanimantrite / pūrvasaṃkalpite vāpi nāśaucaṃ mṛtasūtake
38 ॥ प्रसूतपत्नीसंस्पर्शादशुचिः स्यात्तथा द्विजः । अग्नयो यत्र हूयन्ते वेदो वा यत्र पठ्यते
38 // prasūtapatnīsaṃsparśādaśuciḥ syāttathā dvijaḥ / agnayo yatra hūyante vedo vā yatra paṭhyate
39 ॥ सततं वैश्वदेवा दि न तेषां सूतकं भवेत् । अशुद्धे च गृहे भुक्ते त्रिरात्राच्छुध्यति द्विजः
39 // satataṃ vaiśvadevā di na teṣāṃ sūtakaṃ bhavet / aśuddhe ca gṛhe bhukte trirātrācchudhyati dvijaḥ
40 ॥ ब्राह्मणी क्षत्रिया वैश्या शूद्रा चैव रजस्वला । अन्योन्यस्पर्शनात्तत्र ब्राह्मणी तु त्रिरात्रतः
40 // brāhmaṇī kṣatriyā vaiśyā śūdrā caiva rajasvalā / anyonyasparśanāttatra brāhmaṇī tu trirātrataḥ
41 ॥ द्विरात्रतः क्षत्रिया च शुद्धा वैश्या ह्युपोषिता । शूद्रा स्नानेन शुध्येत्तु द्रोणार्थं न विसर्जयेत्
41 // dvirātrataḥ kṣatriyā ca śuddhā vaiśyā hyupoṣitā / śūdrā snānena śudhyettu droṇārthaṃ na visarjayet
42 ॥ काकश्वानोपनी तन्तु अन्नं बाह्यन्तु तत्त्यजेत् । सुवर्णाद्भैः समभ्युक्ष्य हुताशे च प्रतापयेत्
42 // kākaśvānopanī tantu annaṃ bāhyantu tattyajet / suvarṇādbhaiḥ samabhyukṣya hutāśe ca pratāpayet
43 ॥ कूपे च पतितान्दृष्ट्वा श्वशृगालौ च मर्कटम् । तत्कूपस्योदकं पीत्वा शुध्येद्विप्रस्त्रिभिर्दिनैः । क्षत्रियो ऽहर्द्वयेनैव वैश्यो वैकाहतः परम्
43 // kūpe ca patitāndṛṣṭvā śvaśṛgālau ca markaṭam / tatkūpasyodakaṃ pītvā śudhyedviprastribhirdinaiḥ / kṣatriyo 'hardvayenaiva vaiśyo vaikāhataḥ param
44 ॥ अस्थि चर्म मलं वापि मूषिकां यदि कूपतः । उद्धृत्य चोदकं पञ्च गव्याच्छुद्ध्येत्तु शोधितम्
44 // asthi carma malaṃ vāpi mūṣikāṃ yadi kūpataḥ / uddhṛtya codakaṃ pañca gavyācchuddhyettu śodhitam
45 ॥ तडागे पुष्करिण्यादौ भस्मादिं पातयेत्तथा । षट्कुम्भानप उत्द्धृय पञ्चगव्येन शुध्यति
45 // taḍāge puṣkariṇyādau bhasmādiṃ pātayettathā / ṣaṭkumbhānapa utddhṛya pañcagavyena śudhyati
46 ॥ स्त्रीरजः पतितं मध्ये त्रिंशत्कुम्भान्समुद्धरेत् । अगम्यागमनं कृत्वा मद्यगोमांसभक्षणम्
46 // strīrajaḥ patitaṃ madhye triṃśatkumbhānsamuddharet / agamyāgamanaṃ kṛtvā madyagomāṃsabhakṣaṇam
47 ॥ शुध्ये च्चान्द्रायणाद्विप्रः प्राजापत्येन भूमिपः । वैश्यः सान्तपनाच्छूद्रः पञ्चाहोभिर्विशुध्यति
47 // śudhye ccāndrāyaṇādvipraḥ prājāpatyena bhūmipaḥ / vaiśyaḥ sāntapanācchūdraḥ pañcāhobhirviśudhyati
48 ॥ प्रायश्चित्ते कृते दद्याद्गवां ब्राह्मणभोजनम् । क्रीडायां शयनीयादौ नीलीवस्त्रं न दुष्यति
48 // prāyaścitte kṛte dadyādgavāṃ brāhmaṇabhojanam / krīḍāyāṃ śayanīyādau nīlīvastraṃ na duṣyati
49 ॥ नीलीवस्त्रं न स्पृशेच्च नीली च निरयं ब्रजेत् । व्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्तेयी च गुरुतल्पगः
49 // nīlīvastraṃ na spṛśecca nīlī ca nirayaṃ brajet / vrahmaghnaśca surāpaśca steyī ca gurutalpagaḥ
50 ॥ ऋक्षं दृष्ट्वा विशुध्यन्ते तत्संयोगी च पञ्चमः । ततो धेनुशतं दद्याद्ब्राह्मणानान्तु भोजनम्
50 // ṛkṣaṃ dṛṣṭvā viśudhyante tatsaṃyogī ca pañcamaḥ / tato dhenuśataṃ dadyādbrāhmaṇānāntu bhojanam
51 ॥ ब्रह्महा द्वादशाब्दानि कुटीं कृत्वा वने वसेत् । न्यस्येदात्मानमग्नौ वा सुसमिद्धे सुरापकः
51 // brahmahā dvādaśābdāni kuṭīṃ kṛtvā vane vaset / nyasyedātmānamagnau vā susamiddhe surāpakaḥ
52 ॥ स्तेयी सर्वं वेदविदे ब्राह्मणायोपपादयेत् । वृषमेकं सहस्रं गां दद्याच्च गुरुतल्पगः
52 // steyī sarvaṃ vedavide brāhmaṇāyopapādayet / vṛṣamekaṃ sahasraṃ gāṃ dadyācca gurutalpagaḥ
53 ॥ कृतपापश्चरेद्रोधे द्वौ पादौ बन्धयन्पशोः । सर्वकृच्छ्रं निपानेस्यात्कान्तारे गृहदाहतः
53 // kṛtapāpaścaredrodhe dvau pādau bandhayanpaśoḥ / sarvakṛcchraṃ nipānesyātkāntāre gṛhadāhataḥ
54 ॥ कण्ठाभरणदोषेण कृच्छ्रपादं मृते गवि । अस्थिभङ्गं गवां कृत्वा शृङ्गभङ्गमथापि वा
54 // kaṇṭhābharaṇadoṣeṇa kṛcchrapādaṃ mṛte gavi / asthibhaṅgaṃ gavāṃ kṛtvā śṛṅgabhaṅgamathāpi vā
55 ॥ त्वग्भेदं पुच्छनाशे वा मासार्धं यावकं पिबेत् । सर्वं हस्त्यश्वशस्त्राद्यैर्निश्चयं कृच्छ्रमेव तु
55 // tvagbhedaṃ pucchanāśe vā māsārdhaṃ yāvakaṃ pibet / sarvaṃ hastyaśvaśastrādyairniścayaṃ kṛcchrameva tu
56 ॥ अज्ञानात्प्राश्य विण्मूत्रं सुरासंस्पृष्टमेव च । पुनः संस्कारमायान्ति त्रयो वर्णा द्विजातयः
56 // ajñānātprāśya viṇmūtraṃ surāsaṃspṛṣṭameva ca / punaḥ saṃskāramāyānti trayo varṇā dvijātayaḥ
57 ॥ वपनं मेख्ला दण्डो भैक्ष्यचर्याव्रतानि च । निवर्तन्ते द्विजातीनां पुनः संस्कारकर्मणि
57 // vapanaṃ mekhlā daṇḍo bhaikṣyacaryāvratāni ca / nivartante dvijātīnāṃ punaḥ saṃskārakarmaṇi
58 ॥ आममांसं घृतं क्षौद्रं स्नेहश्च कालसम्भवाः । अन्त्यभाण्डस्थिताः सर्वे निष्क्रान्ताः शुचयः स्मृताः
58 // āmamāṃsaṃ ghṛtaṃ kṣaudraṃ snehaśca kālasambhavāḥ / antyabhāṇḍasthitāḥ sarve niṣkrāntāḥ śucayaḥ smṛtāḥ
59 ॥ तैलादिघृतमाध्वीकं पण्यद्रव्यं द्रवस्तथा । एकभक्तं क्रमान्नक्तं एकैकाहमयाचितम् । उपवासः पादकृच्छ्रं कृच्छार्धद्विगुणं हि यत्
59 // tailādighṛtamādhvīkaṃ paṇyadravyaṃ dravastathā / ekabhaktaṃ kramānnaktaṃ ekaikāhamayācitam / upavāsaḥ pādakṛcchraṃ kṛcchārdhadviguṇaṃ hi yat
60 ॥ प्राजापत्यन्तु तत्स्याच्च सर्वपातकनाशनम् । कृच्छ्रं सप्तोपवासैश्च महासान्तपनं स्मृतम्
60 // prājāpatyantu tatsyācca sarvapātakanāśanam / kṛcchraṃ saptopavāsaiśca mahāsāntapanaṃ smṛtam
61 ॥ त्र्यहमुष्णं पिबेच्छापः त्र्यहमुष्णं पयः पिबेत् । त्र्यमुष्णं पिबेत्सर्पिस्तप्तकृच्छ्रमघापहम्
61 // tryahamuṣṇaṃ pibecchāpaḥ tryahamuṣṇaṃ payaḥ pibet / tryamuṣṇaṃ pibetsarpistaptakṛcchramaghāpaham
62 ॥ द्वादशाहोपवासेन पराकः सर्वपापहा । एकैकं वर्धयेत्पिण्डं शुक्ले कृष्णे च ह्रासयेत्
62 // dvādaśāhopavāsena parākaḥ sarvapāpahā / ekaikaṃ vardhayetpiṇḍaṃ śukle kṛṣṇe ca hrāsayet
63 ॥ पयः काञ्चनवर्णायाः श्वेतवर्णं च गोमयम् । गोमूत्रं ताम्रवर्णाया नीलवर्णभवं घृतम्
63 // payaḥ kāñcanavarṇāyāḥ śvetavarṇaṃ ca gomayam / gomūtraṃ tāmravarṇāyā nīlavarṇabhavaṃ ghṛtam
64 ॥ दधि स्यात्कृष्णवर्णाया दर्भोदकसमायुतम् । गोमूत्रमाषकाण्यष्टौ गोमयस्य चतुष्टयम्
64 // dadhi syātkṛṣṇavarṇāyā darbhodakasamāyutam / gomūtramāṣakāṇyaṣṭau gomayasya catuṣṭayam
65 ॥ क्षीरस्य द्वादश प्रोक्ता दध्नस्तु दश उच्यते । घृतस्य माषकाः पञ्च पञ्चगव्यं मलापहम्
65 // kṣīrasya dvādaśa proktā dadhnastu daśa ucyate / ghṛtasya māṣakāḥ pañca pañcagavyaṃ malāpaham