4 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे विद्रुमपरीक्षणं नामाशीतितमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 81 (इति रत्नमुक्तादि परीक्षा समाप्ता ) । (अथ तीर्थक्षेत्रमाहात्म्यमारभ्यते ) । सूत उवाच । सर्वतीर्थानि वक्ष्यामि गङ्गा तीर्थोत्तमोत्तमा । सर्वत्र सुलभा गङ्गात्रिषु स्थानेषु दुर्लभा
4 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe vidrumaparīkṣaṇaṃ nāmāśītitamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 81 (iti ratnamuktādi parīkṣā samāptā ) / (atha tīrthakṣetramāhātmyamārabhyate ) / sūta uvāca / sarvatīrthāni vakṣyāmi gaṅgā tīrthottamottamā / sarvatra sulabhā gaṅgātriṣu sthāneṣu durlabhā
1 ॥ गङ्गाद्वारे प्रयागे च गङ्गासागरसङ्गमे । प्रयागं परमं तीर्थं मृतानां भुक्तिमुक्तिदम्
1 // gaṅgādvāre prayāge ca gaṅgāsāgarasaṅgame / prayāgaṃ paramaṃ tīrthaṃ mṛtānāṃ bhuktimuktidam
2 ॥ सेवनात्कृतपिण्डानां पापजित्कामदं नृणाम् । वाराणसी परं तीर्थं विश्वेशो यत्र केशवः
2 // sevanātkṛtapiṇḍānāṃ pāpajitkāmadaṃ nṛṇām / vārāṇasī paraṃ tīrthaṃ viśveśo yatra keśavaḥ
3 ॥ कुरुक्षेत्रं परं तीर्थं दानाद्यैर्भुक्तिमुक्तिदम् । प्रभासं परं तीर्थं सोमनाथो हि तत्र च
3 // kurukṣetraṃ paraṃ tīrthaṃ dānādyairbhuktimuktidam / prabhāsaṃ paraṃ tīrthaṃ somanātho hi tatra ca
4 ॥ द्वारका च पुरी रम्या भुक्तिमुक्तिप्रदायिका । प्राची सरस्वती पुण्या सप्तसारस्वतं परम्
4 // dvārakā ca purī ramyā bhuktimuktipradāyikā / prācī sarasvatī puṇyā saptasārasvataṃ param
5 ॥ केदारं सर्वपापघ्नं स (श) म्भलग्राम उत्तमः । नरनरायणं तीर्थं मुक्त्यै वदरिकाश्रमः
5 // kedāraṃ sarvapāpaghnaṃ sa (śa) mbhalagrāma uttamaḥ / naranarāyaṇaṃ tīrthaṃ muktyai vadarikāśramaḥ
6 ॥ श्वेतद्वीपं पुरी माया नैमिषं पुष्करं परम् । अयोध्या चार्घ्यतीर्थं तु चित्रकूटं च गोमती
6 // śvetadvīpaṃ purī māyā naimiṣaṃ puṣkaraṃ param / ayodhyā cārghyatīrthaṃ tu citrakūṭaṃ ca gomatī
7 ॥ वैनायकं महीतीर्थं रामगिर्याश्रमं परम् । काञ्चीपुरी तुङ्गभद्रा श्रीशैलं सेतुबन्धनम्
7 // vaināyakaṃ mahītīrthaṃ rāmagiryāśramaṃ param / kāñcīpurī tuṅgabhadrā śrīśailaṃ setubandhanam
8 ॥ रामेश्वरं परं तीर्थं कार्तिकेयं तथोत्तमम् । भृगुतुङ्गं कामतीर्थं तीर्थं चामरकण्टकम्
8 // rāmeśvaraṃ paraṃ tīrthaṃ kārtikeyaṃ tathottamam / bhṛgutuṅgaṃ kāmatīrthaṃ tīrthaṃ cāmarakaṇṭakam
9 ॥ उज्जयिन्यां महाकालः कुब्जके श्रीधरो हरिः । कुब्जाम्रकं महातीर्थं कालसर्पिश्च कामदम्
9 // ujjayinyāṃ mahākālaḥ kubjake śrīdharo hariḥ / kubjāmrakaṃ mahātīrthaṃ kālasarpiśca kāmadam
10 ॥ महा केशी च कावेरी चन्द्रभागा विपाशया । एकाम्रं च तथा तीर्थं ब्रह्मेशं देवकोटकम्
10 // mahā keśī ca kāverī candrabhāgā vipāśayā / ekāmraṃ ca tathā tīrthaṃ brahmeśaṃ devakoṭakam
11 ॥ मथुरा च पुरी रम्या शोणश्चैव महानदः । जम्बूसरो महातीर्थं तानि तीर्थानि विद्धि च
11 // mathurā ca purī ramyā śoṇaścaiva mahānadaḥ / jambūsaro mahātīrthaṃ tāni tīrthāni viddhi ca
12 ॥ सूर्यः शिवो गणो देवी हरिर्यत्र च तिष्ठति । एतेषु च यथान्येषु स्नानं दानं जपस्तपः
12 // sūryaḥ śivo gaṇo devī hariryatra ca tiṣṭhati / eteṣu ca yathānyeṣu snānaṃ dānaṃ japastapaḥ
13 ॥ पूजा श्राद्धं पिण्डदानं सर्वं भवति चाक्षयम् । शालग्रामं सर्वदं स्यात्तीर्थं पशुपतेः परम्
13 // pūjā śrāddhaṃ piṇḍadānaṃ sarvaṃ bhavati cākṣayam / śālagrāmaṃ sarvadaṃ syāttīrthaṃ paśupateḥ param
14 ॥ कोकामुखं च वाराहं भा (भु) ण्डीरं स्वामिसंज्ञकम् । लो (मो) हदण्डे महाविष्णुर्मन्दारे मधुसूदनः
14 // kokāmukhaṃ ca vārāhaṃ bhā (bhu) ṇḍīraṃ svāmisaṃjñakam / lo (mo) hadaṇḍe mahāviṣṇurmandāre madhusūdanaḥ
15 ॥ कामरूपं महातीर्थं कामाख्या (क्षा) यत्र तिष्ठति । पुण्ड्रवर्धनकं तीर्थं कार्तिकेयश्च यत्र च
15 // kāmarūpaṃ mahātīrthaṃ kāmākhyā (kṣā) yatra tiṣṭhati / puṇḍravardhanakaṃ tīrthaṃ kārtikeyaśca yatra ca
16 ॥ विरजस्तु महातीर्थं तीर्थं श्रीपुरुषोत्तमम् । महेन्द्रपर्वतस्तीर्थं कावेरी च नदी परा
16 // virajastu mahātīrthaṃ tīrthaṃ śrīpuruṣottamam / mahendraparvatastīrthaṃ kāverī ca nadī parā
17 ॥ गोदावरी महातीर्थं पयोष्णी वरदा नदी । विन्ध्यः पापहरं तीर्थं नर्मदाभेद उत्तमः
17 // godāvarī mahātīrthaṃ payoṣṇī varadā nadī / vindhyaḥ pāpaharaṃ tīrthaṃ narmadābheda uttamaḥ
18 ॥ गोकर्णं परमं तीर्थं तीर्थं माहिष्मती पुरी । कालञ्जरं महीतीर्थं शुक्लतीर्थमनुत्तमम्
18 // gokarṇaṃ paramaṃ tīrthaṃ tīrthaṃ māhiṣmatī purī / kālañjaraṃ mahītīrthaṃ śuklatīrthamanuttamam
19 ॥ कृते शौचे मुक्तिदं च शार्ङ्गधारी तदन्तिके । विरजं सर्वदं तीर्थं स्वर्णाक्षं तीर्थमुत्तमम्
19 // kṛte śauce muktidaṃ ca śārṅgadhārī tadantike / virajaṃ sarvadaṃ tīrthaṃ svarṇākṣaṃ tīrthamuttamam
20 ॥ नन्दितीर्थं मुक्तिदं च कोटितीर्थफलप्रदम् । नासिक्यं च महातीर्थं गोवर्धनमतः परम्
20 // nanditīrthaṃ muktidaṃ ca koṭitīrthaphalapradam / nāsikyaṃ ca mahātīrthaṃ govardhanamataḥ param
21 ॥ कृष्णवेणी भीमरथी गण्डकी या त्विरावती । तीर्थं बिन्दुसरः पुण्यं विष्णुपादोदकं परम्
21 // kṛṣṇaveṇī bhīmarathī gaṇḍakī yā tvirāvatī / tīrthaṃ bindusaraḥ puṇyaṃ viṣṇupādodakaṃ param
22 ॥ ब्रह्मध्यानं परं तीर्थं तीर्थमिन्द्रियनिग्रहः । दमस्तीर्थं तु परमं भवशुद्धिः परं तथा
22 // brahmadhyānaṃ paraṃ tīrthaṃ tīrthamindriyanigrahaḥ / damastīrthaṃ tu paramaṃ bhavaśuddhiḥ paraṃ tathā
23 ॥ ज्ञानह्रदे ध्यानजले रागद्वेषमलापहे । यः स्नाति मानसे तीर्थे स याति परमां गतिम्
23 // jñānahrade dhyānajale rāgadveṣamalāpahe / yaḥ snāti mānase tīrthe sa yāti paramāṃ gatim
24 ॥ इदं तीर्थमिदं नेति ये नरा भेददर्शिनः । तेषां विधीयते तीर्थगमनं तत्फलं च यत्
24 // idaṃ tīrthamidaṃ neti ye narā bhedadarśinaḥ / teṣāṃ vidhīyate tīrthagamanaṃ tatphalaṃ ca yat
25 ॥ सर्वं ब्रह्मेतियो ऽवेति नातीर्थं तस्य किञ्चन । एतेषु स्नानदानानि श्राद्धं पिण्डमथाक्षयम्
25 // sarvaṃ brahmetiyo 'veti nātīrthaṃ tasya kiñcana / eteṣu snānadānāni śrāddhaṃ piṇḍamathākṣayam
26 ॥ सर्वा नद्यः सर्वशैलाः तीर्थं देवादिसेवितम् । श्रीरङ्गं च हरेस्तीर्थं तापी श्रेष्ठा महानदी
26 // sarvā nadyaḥ sarvaśailāḥ tīrthaṃ devādisevitam / śrīraṅgaṃ ca harestīrthaṃ tāpī śreṣṭhā mahānadī
27 ॥ सप्तगोदावरं तीर्थं तीर्थं कोणगिरिः परम् । महालक्ष्मीर्यत्र देवी प्रणीता परमा नदी
27 // saptagodāvaraṃ tīrthaṃ tīrthaṃ koṇagiriḥ param / mahālakṣmīryatra devī praṇītā paramā nadī
28 ॥ सह्याद्रौ देवदेवेश एकवीरः सुरेश्वरी । गङ्गाद्वारे कुशावर्ते विन्ध्यके नीलपर्वते
28 // sahyādrau devadeveśa ekavīraḥ sureśvarī / gaṅgādvāre kuśāvarte vindhyake nīlaparvate
29 ॥ स्नात्वा कनखले तीर्थे स भवेन्न पुनर्भवे । सू उवाच । एतान्यन्यानि तीर्थानि स्नानाद्यैः सर्वदानि हि
29 // snātvā kanakhale tīrthe sa bhavenna punarbhave / sū uvāca / etānyanyāni tīrthāni snānādyaiḥ sarvadāni hi
30 ॥ श्रुत्वाब्रवीद्धरेर्ब्रह्मा व्यासं दक्षादिसंयुतम् । एतान्युक्त्वा च तीर्थानि पुन स्तीर्थोत्तमोत्तमम् । गयाख्यं प्राह सर्वेषामक्षयं ब्रह्मलोकदम्
30 // śrutvābravīddharerbrahmā vyāsaṃ dakṣādisaṃyutam / etānyuktvā ca tīrthāni puna stīrthottamottamam / gayākhyaṃ prāha sarveṣāmakṣayaṃ brahmalokadam