70 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशाख्ये धर्मकाण्डे (प्रेतखण्डे) श्रीकृष्णगरुडसंवादे प्रश्रप्रपञ्चो नाम प्रथमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 2 श्रीकृष्ण उवाच । साधु पृष्टं त्वया भद्र मानुषाणां हिताय वै । शृणुष्वावहितो भूत्वा सर्वमेवौर्ध्वदैहिकम्
70 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśākhye dharmakāṇḍe (pretakhaṇḍe) śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde praśraprapañco nāma prathamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 2 śrīkṛṣṇa uvāca / sādhu pṛṣṭaṃ tvayā bhadra mānuṣāṇāṃ hitāya vai / śṛṇuṣvāvahito bhūtvā sarvamevaurdhvadaihikam
1 ॥ सम्यग्विभेदरहितं श्रुतिस्मृतिसमुद्धृतम् । यन्न दृष्टं सुरैः सेन्द्रैर्योगिभिर्योगचिन्तकैः
1 // samyagvibhedarahitaṃ śrutismṛtisamuddhṛtam / yanna dṛṣṭaṃ suraiḥ sendrairyogibhiryogacintakaiḥ
2 ॥ गुह्यद्गुह्यतरं तच्च नाख्यातं कस्यचित्क्वचित् । भक्तस्त्वं हि महाभाग वैनतेयं ब्रवीमि ते
2 // guhyadguhyataraṃ tacca nākhyātaṃ kasyacitkvacit / bhaktastvaṃ hi mahābhāga vainateyaṃ bravīmi te
3 ॥ अपुत्रस्य गतिर्नास्तु स्वर्गो नैव च नैव च । येन केनाप्युपायेन कार्यं जन्म सुतस्य हि
3 // aputrasya gatirnāstu svargo naiva ca naiva ca / yena kenāpyupāyena kāryaṃ janma sutasya hi
4 ॥ तारयेन्नरकात्पुत्त्रो यदि मोक्षो न विद्यते । स्कन्धः पुत्रेण कर्तव्यो ह्यग्निदाता च पौत्रकः
4 // tārayennarakātputtro yadi mokṣo na vidyate / skandhaḥ putreṇa kartavyo hyagnidātā ca pautrakaḥ
5 ॥ तिलदर्भैश्च भूम्यां वै कुटी ऋतुमती भवेत् । पञ्च रत्नानि वक्त्रे तु येन जीवः प्ररोहति
5 // tiladarbhaiśca bhūmyāṃ vai kuṭī ṛtumatī bhavet / pañca ratnāni vaktre tu yena jīvaḥ prarohati
6 ॥ यदा पुष्पं प्रनष्टं हि क्व तदा गर्भधारणम् । आदराच्च ततो भूमौ येन गर्भं प्रधार्यते
6 // yadā puṣpaṃ pranaṣṭaṃ hi kva tadā garbhadhāraṇam / ādarācca tato bhūmau yena garbhaṃ pradhāryate
7 ॥ लेप्या तु गोमयैर्भूमिस्तिलान्दर्भान्विनिः क्षिपेत् । तस्यामेवातुरो मुक्तः सर्वं दहति किल्बिषम्
7 // lepyā tu gomayairbhūmistilāndarbhānviniḥ kṣipet / tasyāmevāturo muktaḥ sarvaṃ dahati kilbiṣam
8 ॥ दर्भतूली नयेत्स्वर्गमातुरस्य न संशयः । दर्भांस्तत्र क्षिपेद्वाथ तूलीगेन्दुकमध्यतः
8 // darbhatūlī nayetsvargamāturasya na saṃśayaḥ / darbhāṃstatra kṣipedvātha tūlīgendukamadhyataḥ
9 ॥ सर्वत्र वसुधापूता यत्र लेपो न विद्यते । यत्र लेपः स्थितस्तत्र पुनर्लेपेन शुध्यति
9 // sarvatra vasudhāpūtā yatra lepo na vidyate / yatra lepaḥ sthitastatra punarlepena śudhyati
10 ॥ यातुधानाः पिशाचाश्च राक्षसाः क्रूरकर्मिणः । अलेपं ह्यातुरं मुक्तं विशन्त्येते वियोनयः
10 // yātudhānāḥ piśācāśca rākṣasāḥ krūrakarmiṇaḥ / alepaṃ hyāturaṃ muktaṃ viśantyete viyonayaḥ
11 ॥ नित्यहोमस्तथा श्राद्धं पादशौचं द्विजे तथा । मण्डलेन विना भूम्यामातुरो मुच्यते न हि
11 // nityahomastathā śrāddhaṃ pādaśaucaṃ dvije tathā / maṇḍalena vinā bhūmyāmāturo mucyate na hi
12 ॥ ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च श्रीर्हुताशस्तथैव च । मण्डले चोपतिष्ठन्ति तस्मात्कुर्वीत मण्डलम्
12 // brahmā viṣṇuśca rudraśca śrīrhutāśastathaiva ca / maṇḍale copatiṣṭhanti tasmātkurvīta maṇḍalam
13 ॥ अन्यथा म्रियते वालो वृद्धस्तार्क्ष्ययुवाथवा । योन्यन्तरं न गच्छेत्स क्रीडते वायुना सह
13 // anyathā mriyate vālo vṛddhastārkṣyayuvāthavā / yonyantaraṃ na gacchetsa krīḍate vāyunā saha
14 ॥ मिश्रितं लोहितामिश्रं तदेवं जन्म जीयते । तस्यैव वायुभूतस्य न श्राद्धं नोदकक्रिया
14 // miśritaṃ lohitāmiśraṃ tadevaṃ janma jīyate / tasyaiva vāyubhūtasya na śrāddhaṃ nodakakriyā
15 ॥ मम स्वेदसमुद्भूतास्तिलास्तार्क्ष्य पवित्रकाः । असुरा दानवा दैत्या विद्रवन्ति तिलैस्तथा
15 // mama svedasamudbhūtāstilāstārkṣya pavitrakāḥ / asurā dānavā daityā vidravanti tilaistathā
16 ॥ तिलाः श्वेतास्तिला कृष्णास्तिला गोमूत्रसंन्निभाः । दहन्तु ते मे पापानि शरीरेण कृतानि वै
16 // tilāḥ śvetāstilā kṛṣṇāstilā gomūtrasaṃnnibhāḥ / dahantu te me pāpāni śarīreṇa kṛtāni vai
17 ॥ एक एव तिलो दत्तो हेमद्रोणतिलैः समः । तर्पणे दानहोमेषु दत्तो भवति चाक्षयः
17 // eka eva tilo datto hemadroṇatilaiḥ samaḥ / tarpaṇe dānahomeṣu datto bhavati cākṣayaḥ
18 ॥ दर्भा रोमसमुद्भूतास्तिलाः स्वेदेषु नान्यथा । देवता दानवास्तृप्ताः श्राद्धेन पितरस्तथा
18 // darbhā romasamudbhūtāstilāḥ svedeṣu nānyathā / devatā dānavāstṛptāḥ śrāddhena pitarastathā
19 ॥ प्रयोगविधिना ब्रह्मा विश्वं चाप्युपजीवनाम् । अपसव्यादितो ब्रह्मा पितरो देवदेवताः
19 // prayogavidhinā brahmā viśvaṃ cāpyupajīvanām / apasavyādito brahmā pitaro devadevatāḥ
20 ॥ तेन ते पितरस्तृप्ता अपसव्ये कृते सति । दर्भमूले स्थितो ब्रह्मा मध्ये देवो जनार्दनः
20 // tena te pitarastṛptā apasavye kṛte sati / darbhamūle sthito brahmā madhye devo janārdanaḥ
21 ॥ दर्भाग्रे शङ्करं विद्यात्त्रयो देवाः कुशे स्मृताः । विप्रा मन्त्राः कशा वह्निस्तुलसी च खगेश्वर
21 // darbhāgre śaṅkaraṃ vidyāttrayo devāḥ kuśe smṛtāḥ / viprā mantrāḥ kaśā vahnistulasī ca khageśvara
22 ॥ नैते निर्माल्यतां यान्ति क्रियमाणाः पुनः पुनः । तुलसी ब्राह्मणा गावो विष्णुरेकादशी खग
22 // naite nirmālyatāṃ yānti kriyamāṇāḥ punaḥ punaḥ / tulasī brāhmaṇā gāvo viṣṇurekādaśī khaga
23 ॥ पञ्च प्रवहणान्ये भवाब्धौ मज्जतां नृणाम् । विष्णुरेकादशी गीता तुलसी विप्रधेनवः
23 // pañca pravahaṇānye bhavābdhau majjatāṃ nṛṇām / viṣṇurekādaśī gītā tulasī vipradhenavaḥ
24 ॥ असारे दुर्गसंसारे षट्पदी मुक्तिदायिनी । तिलाः पवित्रमतुलं दर्भाश्चापि तुलस्यथ
24 // asāre durgasaṃsāre ṣaṭpadī muktidāyinī / tilāḥ pavitramatulaṃ darbhāścāpi tulasyatha
25 ॥ निवारयन्ति चैतानि दुर्गतिं यान्तमातुरम् । हस्ताभ्यामुद्धरेद्दर्भांस्तोयेन प्रोक्षयेद्भुवि
25 // nivārayanti caitāni durgatiṃ yāntamāturam / hastābhyāmuddhareddarbhāṃstoyena prokṣayedbhuvi
26 ॥ मृत्युकाले क्षिपेद्दर्भान्करयोरातुरस्य च । दर्भैस्तु क्षिप्यते यो ऽसौ दर्भैस्तु परिवेष्टितः
26 // mṛtyukāle kṣipeddarbhānkarayorāturasya ca / darbhaistu kṣipyate yo 'sau darbhaistu pariveṣṭitaḥ
27 ॥ विष्णुलोके स वै याति मन्त्रहीनो ऽपि मानवः । तूलीं कृत्वा कृतौ पादौ संस्थितौ क्षितिपृष्ठतः
27 // viṣṇuloke sa vai yāti mantrahīno 'pi mānavaḥ / tūlīṃ kṛtvā kṛtau pādau saṃsthitau kṣitipṛṣṭhataḥ
28 ॥ प्रायाश्चित्तं विशुद्धाग्नौ संसारे ऽसारसागरे । गोमयेनोपलिम्पेत्तु दर्भास्तरणसंस्थिते
28 // prāyāścittaṃ viśuddhāgnau saṃsāre 'sārasāgare / gomayenopalimpettu darbhāstaraṇasaṃsthite
29 ॥ यने दत्तेन दानेन सर्वं पापं व्यपोहति । लवणं तद्रसं दिव्यं सर्वकामप्रदं नृणाम्
29 // yane dattena dānena sarvaṃ pāpaṃ vyapohati / lavaṇaṃ tadrasaṃ divyaṃ sarvakāmapradaṃ nṛṇām
30 ॥ यस्मादन्नरसाः सर्वे नोत्कटा लवणं विना । पितॄणां च प्रियं भव्यं तस्मात्स्वर्गप्रदं भवेत्
30 // yasmādannarasāḥ sarve notkaṭā lavaṇaṃ vinā / pitṝṇāṃ ca priyaṃ bhavyaṃ tasmātsvargapradaṃ bhavet
31 ॥ विष्णुदेहसमुद्भूतो यतो ऽयं लवणो रसः । एतत्सलवणं दानं तेन शंसन्ति योगिनः
31 // viṣṇudehasamudbhūto yato 'yaṃ lavaṇo rasaḥ / etatsalavaṇaṃ dānaṃ tena śaṃsanti yoginaḥ
32 ॥ ब्राह्मणक्षत्त्रियविशां स्त्रीणां शूद्रजनस्य च । आतुरस्य यदा प्राणा न यान्ति वसुधातले
32 // brāhmaṇakṣattriyaviśāṃ strīṇāṃ śūdrajanasya ca / āturasya yadā prāṇā na yānti vasudhātale
33 ॥ लवणं तु तदा देयं द्वारस्योद्वाटनं दिवः । अन्यच्च शृणु पक्षीन्द्र मृत्यो रूपं प्रपञ्चतः
33 // lavaṇaṃ tu tadā deyaṃ dvārasyodvāṭanaṃ divaḥ / anyacca śṛṇu pakṣīndra mṛtyo rūpaṃ prapañcataḥ
34 ॥ यस्य कालेन नो यायाद्वियोगः प्राणदेहयोः । प्राणिनश्च स्वसमये मृत्युरत्यन्तविस्मृतिः
34 // yasya kālena no yāyādviyogaḥ prāṇadehayoḥ / prāṇinaśca svasamaye mṛtyuratyantavismṛtiḥ
35 ॥ यथा वायुर्जलधरान्विकर्षति यतस्ततः । तद्वज्जलदवत्तार्क्ष्य कालस्यैव वशानुगाः
35 // yathā vāyurjaladharānvikarṣati yatastataḥ / tadvajjaladavattārkṣya kālasyaiva vaśānugāḥ
36 ॥ सात्त्विका राजसाश्चैव तामसा ये च केचन । भावाः कालात्मकाः सर्वे प्रवर्तन्ते हि जन्तुषु
36 // sāttvikā rājasāścaiva tāmasā ye ca kecana / bhāvāḥ kālātmakāḥ sarve pravartante hi jantuṣu
37 ॥ आदित्यश्चन्द्रमाः शम्भुरापो वायुः शतक्रतुः । अग्निः खं पृथिवी मित्र ओषध्यो वसवस्तथा
37 // ādityaścandramāḥ śambhurāpo vāyuḥ śatakratuḥ / agniḥ khaṃ pṛthivī mitra oṣadhyo vasavastathā
38 ॥ सरितः सागराश्चैव भावाभावौ च सर्पहन् । सर्वे कालेन सृज्यन्ते संक्षिप्यन्ते यथा पुनः
38 // saritaḥ sāgarāścaiva bhāvābhāvau ca sarpahan / sarve kālena sṛjyante saṃkṣipyante yathā punaḥ
39 ॥ कालेन संह्रियन्ते च नृनं मृत्यावुपस्थिते । दैवयोगात्त्दा व्याधिः कश्चिदुत्पद्यते खग
39 // kālena saṃhriyante ca nṛnaṃ mṛtyāvupasthite / daivayogāttdā vyādhiḥ kaścidutpadyate khaga
40 ॥ वैकल्यमिन्द्रियाणां च बलौ जोरंहसां भवेत् । युगपद्वश्चिककोटिशूकदंशो भवेद्यदि
40 // vaikalyamindriyāṇāṃ ca balau joraṃhasāṃ bhavet / yugapadvaścikakoṭiśūkadaṃśo bhavedyadi
41 ॥ तदानुमीयते तेन पीडा मृत्युभवा खग । ततः क्षणेन चैतन्ये विकले जडतां गते
41 // tadānumīyate tena pīḍā mṛtyubhavā khaga / tataḥ kṣaṇena caitanye vikale jaḍatāṃ gate
42 ॥ प्रिचाल्यन्ते ततः प्राणा याम्यैर्निकटवर्तिभिः । बीभत्सं तु तदा रूपं प्राणैः कण्ठगतैर्भवेत्
42 // pricālyante tataḥ prāṇā yāmyairnikaṭavartibhiḥ / bībhatsaṃ tu tadā rūpaṃ prāṇaiḥ kaṇṭhagatairbhavet
43 ॥ फेमुद्गिरते सो ऽथ मुखं लालाकुलं भवेत् । अङ्गुष्ठमात्रपुरुषो हाहा कुर्वंस्ततस्तनोः
43 // phemudgirate so 'tha mukhaṃ lālākulaṃ bhavet / aṅguṣṭhamātrapuruṣo hāhā kurvaṃstatastanoḥ
44 ॥ तदैव नीयते द्वतैर्याम्यैर्वोक्षन्स्वकं गृहम् । भूय एव हिते तात मृत्युकालदशामिमाम्
44 // tadaiva nīyate dvatairyāmyairvokṣansvakaṃ gṛham / bhūya eva hite tāta mṛtyukāladaśāmimām
45 ॥ अष्मा प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीरितः । भिनत्ति मर्मस्थानानि दीप्यमानो निरिन्धनः
45 // aṣmā prakupitaḥ kāye tīvravāyusamīritaḥ / bhinatti marmasthānāni dīpyamāno nirindhanaḥ
46 ॥ उदानो नाम पवनस्ततश्चोर्ध्वं प्रवर्तते । भक्तानामबुभुक्षाणामधोगतिनिरोधकृत्
46 // udāno nāma pavanastataścordhvaṃ pravartate / bhaktānāmabubhukṣāṇāmadhogatinirodhakṛt
47 ॥ यैर्नानृतानि चोक्तानि प्रीतिभेदः कृतो न च । आस्तिकः श्रद्दधानश्च स सुखं मृत्युमृच्छति
47 // yairnānṛtāni coktāni prītibhedaḥ kṛto na ca / āstikaḥ śraddadhānaśca sa sukhaṃ mṛtyumṛcchati
48 ॥ यो न कामान्न संरंभान्न द्वेषाद्धर्ममुत्सृजेत् । यथोक्तकारी सौम्यश्च स सुखं मृत्युमृच्छति
48 // yo na kāmānna saṃraṃbhānna dveṣāddharmamutsṛjet / yathoktakārī saumyaśca sa sukhaṃ mṛtyumṛcchati
49 ॥ मोहज्ञानप्रदातारः प्राप्नुवन्ति महत्तमः । कूटसाक्षी मृषावादी ये च विश्वासघातकाः
49 // mohajñānapradātāraḥ prāpnuvanti mahattamaḥ / kūṭasākṣī mṛṣāvādī ye ca viśvāsaghātakāḥ
50 ॥ ते मोहं मृत्युमृच्छन्ति तथा ये वेदनिन्दकाः । विभीषकाः पूतिगन्धा यष्टिमुद्गरपाणयः
50 // te mohaṃ mṛtyumṛcchanti tathā ye vedanindakāḥ / vibhīṣakāḥ pūtigandhā yaṣṭimudgarapāṇayaḥ
51 ॥ आगच्छन्ति दुरात्मानो यमस्य पुरुषास्तदा । प्राप्ते त्वीदृक्पथे घोरे जायते तस्य वेपथुः
51 // āgacchanti durātmāno yamasya puruṣāstadā / prāpte tvīdṛkpathe ghore jāyate tasya vepathuḥ
52 ॥ क्रन्दत्यविरतं सो ऽपि पितृमातृसुतानपि । सास्य वागस्फुटा यत्नेनैकवर्णा विभासते
52 // krandatyavirataṃ so 'pi pitṛmātṛsutānapi / sāsya vāgasphuṭā yatnenaikavarṇā vibhāsate
53 ॥ दृष्टिर्वै भ्राम्यते त्रासाच्छ्वासाच्छुष्यति चाननम् । स ततो वेदनाविष्टस्तच्छरीरं विमुञ्चति
53 // dṛṣṭirvai bhrāmyate trāsācchvāsācchuṣyati cānanam / sa tato vedanāviṣṭastaccharīraṃ vimuñcati
54 ॥ अस्पृश्यं कुत्सनीयं च तत्क्षणादेव जायते । उक्तं मृत्योः स्वरूपं तु प्रसङ्गादन्यदप्यथ
54 // aspṛśyaṃ kutsanīyaṃ ca tatkṣaṇādeva jāyate / uktaṃ mṛtyoḥ svarūpaṃ tu prasaṅgādanyadapyatha
55 ॥ वैचित्र्यस्योत्तरं प्रश्रे द्वितीयस्य वदामि ते । कर्मणां प्राक्तनानां तु तदसत्त्वेनं भदेतः
55 // vaicitryasyottaraṃ praśre dvitīyasya vadāmi te / karmaṇāṃ prāktanānāṃ tu tadasattvenaṃ bhadetaḥ
56 ॥ भवेद्भोगस्य वैचित्र्यं भ्राम्यतां प्राणिनामिह । देवत्वमसुरत्वं च यक्षत्वादिसुखप्रदम्
56 // bhavedbhogasya vaicitryaṃ bhrāmyatāṃ prāṇināmiha / devatvamasuratvaṃ ca yakṣatvādisukhapradam
57 ॥ मानुषत्वं पशुत्वं च पक्षित्वाद्यतिदुः खदम् । कर्मणां तारतम्येन भवतीह खगेश्वर
57 // mānuṣatvaṃ paśutvaṃ ca pakṣitvādyatiduḥ khadam / karmaṇāṃ tāratamyena bhavatīha khageśvara
58 ॥ अत्र ते कीर्तयिष्यामि विपाकं कर्मणामहम् । वैचित्र्यस्य स्पुटत्वाययैर्जोवः संसरत्ययम्
58 // atra te kīrtayiṣyāmi vipākaṃ karmaṇāmaham / vaicitryasya spuṭatvāyayairjovaḥ saṃsaratyayam
59 ॥ महापातकजान्घोरान्नरकान्प्राप्य दारुणान् । कर्मक्षयात्प्रजायन्ते महापातकिनः क्षितौ
59 // mahāpātakajānghorānnarakānprāpya dāruṇān / karmakṣayātprajāyante mahāpātakinaḥ kṣitau
60 ॥ जायन्ते लक्षणैर्यैस्तुतानि मे शृणु सत्तम । मृगाश्वसूकरोष्ट्राणां ब्रह्महा योनिमृच्छति
60 // jāyante lakṣaṇairyaistutāni me śṛṇu sattama / mṛgāśvasūkaroṣṭrāṇāṃ brahmahā yonimṛcchati
61 ॥ कृमिकीटपतङ्गत्वं स्वर्णहारी समाप्नुयात् । तृणगुल्मतात्वं च क्रमशो गुरुतल्पगः
61 // kṛmikīṭapataṅgatvaṃ svarṇahārī samāpnuyāt / tṛṇagulmatātvaṃ ca kramaśo gurutalpagaḥ
62 ॥ ब्रह्महा क्षयरोगी स्यात्सुरापः श्यावदन्तकः । हेमहारी तु कुनखी दुश्चर्मा गुरुतल्पगः
62 // brahmahā kṣayarogī syātsurāpaḥ śyāvadantakaḥ / hemahārī tu kunakhī duścarmā gurutalpagaḥ
63 ॥ यो येन संवसत्येषां स तल्लिङ्गो ऽभिजायते । संवत्सरेण पतति पतितेन सहाचरन्
63 // yo yena saṃvasatyeṣāṃ sa talliṅgo 'bhijāyate / saṃvatsareṇa patati patitena sahācaran
64 ॥ संलापस्पर्शनिः श्वाससहयानाशनासनात् । याजनाध्यापनाद्यौनात्पापं संक्रमते नृणाम्
64 // saṃlāpasparśaniḥ śvāsasahayānāśanāsanāt / yājanādhyāpanādyaunātpāpaṃ saṃkramate nṛṇām
65 ॥ गत्वा दारान्परेषाञ्च ब्रह्मस्वमपहृत्य च । अरण्ये निर्जने देशे जायते ब्रह्मराक्षसः
65 // gatvā dārānpareṣāñca brahmasvamapahṛtya ca / araṇye nirjane deśe jāyate brahmarākṣasaḥ
66 ॥ हीनजातौ प्रजायेत रत्नानामपहारकः । पत्रं च शाखिनो हृत्वा गन्धांश्छुच्छुन्दरी पुमान्
66 // hīnajātau prajāyeta ratnānāmapahārakaḥ / patraṃ ca śākhino hṛtvā gandhāṃśchucchundarī pumān
67 ॥ मूषको धान्यहारी स्याद्यानमुष्ट्रः फलं कपिः । निर्मन्त्रभोजनात्काको गृध्रो हृत्वा ह्युपस्करम्
67 // mūṣako dhānyahārī syādyānamuṣṭraḥ phalaṃ kapiḥ / nirmantrabhojanātkāko gṛdhro hṛtvā hyupaskaram
68 ॥ मधुदंशः फलं गृध्रो गां गोधाग्निं बकस्तथा । स्याच्छ्वेतकुष्ठी स्त्रीवस्त्र ह्यरुची रसहारकः
68 // madhudaṃśaḥ phalaṃ gṛdhro gāṃ godhāgniṃ bakastathā / syācchvetakuṣṭhī strīvastra hyarucī rasahārakaḥ
69 ॥ कांस्यहारी तु हंसः स्यात्परस्वस्य च हारकः । अपस्मारी गुरोर्हन्ता क्रूरकृद्वामनो भवेत्
69 // kāṃsyahārī tu haṃsaḥ syātparasvasya ca hārakaḥ / apasmārī gurorhantā krūrakṛdvāmano bhavet
70 ॥ धर्मपत्नीं त्यजञ्छब्दवेधी प्राणी भवेत्क्षितौ । देवविप्रस्वापहारी पाण्डुरः परमांसभुक्
70 // dharmapatnīṃ tyajañchabdavedhī prāṇī bhavetkṣitau / devaviprasvāpahārī pāṇḍuraḥ paramāṃsabhuk
71 ॥ भक्ष्याभक्ष्यो गण्डमाली महारोगी प्रजायते । न्यासापहारी काणः स्यास्त्रीजीवः खञ्जको भवेत्
71 // bhakṣyābhakṣyo gaṇḍamālī mahārogī prajāyate / nyāsāpahārī kāṇaḥ syāstrījīvaḥ khañjako bhavet
72 ॥ कौमारदारत्यागी च दुर्भगो ऽथै कमिष्टभुक् । वातगुल्मी विप्रयोषिद्गामी वा जम्बुको भवेत्
72 // kaumāradāratyāgī ca durbhago 'thai kamiṣṭabhuk / vātagulmī viprayoṣidgāmī vā jambuko bhavet
73 ॥ शय्याहर्ता क्षपणकः पतङ्गो वस्त्रहारकः । मात्सर्यादपि जात्यन्धो कपाली दीपहारकः
73 // śayyāhartā kṣapaṇakaḥ pataṅgo vastrahārakaḥ / mātsaryādapi jātyandho kapālī dīpahārakaḥ
74 ॥ कौशिको मित्रहन्ता च क्षयी पित्रादिनिन्दकः । स्खलद्वागनृतवादी कूटसाक्षी जलोदरी
74 // kauśiko mitrahantā ca kṣayī pitrādinindakaḥ / skhaladvāganṛtavādī kūṭasākṣī jalodarī
75 ॥ मशकः सो ऽथ चछिन्नोष्ठो विवाहे विघ्नकृद्भवेत् । स्याद्वाथ वृषलः सो ऽयं चत्वरे वै विण्मूत्रकृत्
75 // maśakaḥ so 'tha cachinnoṣṭho vivāhe vighnakṛdbhavet / syādvātha vṛṣalaḥ so 'yaṃ catvare vai viṇmūtrakṛt
76 ॥ मूत्रकृच्छ्री दूषकस्तु कन्यायाः क्लीबतामियात् । द्वीपी स्याद्वेदविक्रेता वराहो ऽयाज्ययाजकः
76 // mūtrakṛcchrī dūṣakastu kanyāyāḥ klībatāmiyāt / dvīpī syādvedavikretā varāho 'yājyayājakaḥ
77 ॥ यतस्ततो ऽश्रन्मार्जारो खद्योतो वहदाहकः । कृमिः पर्युषितादः स्यान्मत्सरी भ्रमरो भवेत्
77 // yatastato 'śranmārjāro khadyoto vahadāhakaḥ / kṛmiḥ paryuṣitādaḥ syānmatsarī bhramaro bhavet
78 ॥ अग्न्युत्सादी तु कुष्ठी स्याददत्ताऽदानतो वृषः । सर्पो गोहारको ऽन्नस्य हारकः स्यादजीर्णवान्
78 // agnyutsādī tu kuṣṭhī syādadattā'dānato vṛṣaḥ / sarpo gohārako 'nnasya hārakaḥ syādajīrṇavān
79 ॥ जलहारी तु मत्स्यः स्यात्क्षीरहारी बलाकिका । अन्नं पर्युषितं विप्रे प्रददत्कुब्जतां व्रजेत्
79 // jalahārī tu matsyaḥ syātkṣīrahārī balākikā / annaṃ paryuṣitaṃ vipre pradadatkubjatāṃ vrajet
80 ॥ फलानि हरते यस्तु सन्ततिर्म्रियते खग । अदत्त्वा भक्ष्यमश्राति ह्यनपत्यो भवेन्नरः
80 // phalāni harate yastu santatirmriyate khaga / adattvā bhakṣyamaśrāti hyanapatyo bhavennaraḥ
81 ॥ प्रवज्यागमनाद्राजन् भवेन्मरुपिशाचकः । चातको जलहर्ता स्याज्जन्मान्धः पुंस्तकं हरन्
81 // pravajyāgamanādrājan bhavenmarupiśācakaḥ / cātako jalahartā syājjanmāndhaḥ puṃstakaṃ haran
82 ॥ प्रतिश्रुत्य द्विजेभ्योर्ऽथमददज्जम्बुको भवेत् । परिवादादिजातीनां लभते काच्छपीं तनुम्
82 // pratiśrutya dvijebhyor'thamadadajjambuko bhavet / parivādādijātīnāṃ labhate kācchapīṃ tanum
83 ॥ दुर्भगः फलविक्रेता वृकश्च वृषलीपतिः । मार्जारो ऽग्निं पदा स्पृष्ट्वा रोगवान्परमांसभुक्
83 // durbhagaḥ phalavikretā vṛkaśca vṛṣalīpatiḥ / mārjāro 'gniṃ padā spṛṣṭvā rogavānparamāṃsabhuk
84 ॥ जलप्रस्त्रवणं यस्तु भिन्द्यान्मत्स्यो भवेन्नरः । हरेः कथां न शृण्वन्ति ये न साधुजनस्तवम्
84 // jalaprastravaṇaṃ yastu bhindyānmatsyo bhavennaraḥ / hareḥ kathāṃ na śṛṇvanti ye na sādhujanastavam
85 ॥ तान्नरान्कर्णमूलो ऽयं व्याप्नुयान्नेतराञ्जनान् । परस्याननसंस्थं यो ग्रासं हरि मन्दधीः
85 // tānnarānkarṇamūlo 'yaṃ vyāpnuyānnetarāñjanān / parasyānanasaṃsthaṃ yo grāsaṃ hari mandadhīḥ
86 ॥ देवोपकरणान्येनं गण्डमालिनमीहते । दम्भेनाचरते धर्मं गजचर्मा भवेत्तु सः
86 // devopakaraṇānyenaṃ gaṇḍamālinamīhate / dambhenācarate dharmaṃ gajacarmā bhavettu saḥ
87 ॥ शिरो ऽर्तिप्रमुखा रोगा यान्ति विश्वासघातकम् । लिङ्गपीडी शिवस्वं च शिवनिर्माल्यमेव च
87 // śiro 'rtipramukhā rogā yānti viśvāsaghātakam / liṅgapīḍī śivasvaṃ ca śivanirmālyameva ca
88 ॥ स्त्रियो ऽप्यनेन मार्गेण हृत्वा दोषमवाप्नुयुः । एतेषामेव जन्तूनां भार्यात्वमुपजायते
88 // striyo 'pyanena mārgeṇa hṛtvā doṣamavāpnuyuḥ / eteṣāmeva jantūnāṃ bhāryātvamupajāyate
89 ॥ भोगान्ते नरकस्यैतत्सर्वमित्यवधारय । खघ प्रदर्श्यमेतत्तु मयोक्तं ते समासतः । द्रव्यप्रकारा हि यथा तथैव प्राणिजातयः
89 // bhogānte narakasyaitatsarvamityavadhāraya / khagha pradarśyametattu mayoktaṃ te samāsataḥ / dravyaprakārā hi yathā tathaiva prāṇijātayaḥ
90 ॥ एवं विचित्रैर्निजकर्मभिर्नृणां सुखस्य दुः खस्य च जन्मनामपि । वैचित्र्यमुक्तं शुभकर्मतः शुभं तथाशुभाच्चाशुभमीरयन्ति
90 // evaṃ vicitrairnijakarmabhirnṛṇāṃ sukhasya duḥ khasya ca janmanāmapi / vaicitryamuktaṃ śubhakarmataḥ śubhaṃ tathāśubhāccāśubhamīrayanti
91 ॥ एतत्ते सर्वंमाख्यातं यत्पृष्टो ऽहमिह त्वया
91 // etatte sarvaṃmākhyātaṃ yatpṛṣṭo 'hamiha tvayā