146 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशे धर्मकाण्डे प्रेतकल्पे श्रीकृष्णगरुडसंवादे और्ध्वदेहिकादिनिरूपणं नाम चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 35 तर्क्ष्य उवाच । अपरं मम सन्देहं कथयस्व जनार्दन । पुरुषस्य च कस्यापि मता पञ्चत्वमागता
146 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe pretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde aurdhvadehikādinirūpaṇaṃ nāma catustriṃśo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 35 tarkṣya uvāca / aparaṃ mama sandehaṃ kathayasva janārdana / puruṣasya ca kasyāpi matā pañcatvamāgatā
1 ॥ पितामही जीवति च तथा च प्रपितामही । वृद्धप्रपितामही तद्वन्मातृसक्तः पिता तथा
1 // pitāmahī jīvati ca tathā ca prapitāmahī / vṛddhaprapitāmahī tadvanmātṛsaktaḥ pitā tathā
2 ॥ प्रमातामहश्च तथा वृद्धप्रमातामहस्तथा । केन सा मेल्यते माता एतत् कथय मे प्रभो
2 // pramātāmahaśca tathā vṛddhapramātāmahastathā / kena sā melyate mātā etat kathaya me prabho
3 ॥ श्रीकृष्ण उवाच । पुनरुक्तं प्रवक्ष्यामि सपिण्डीकरणं खग । उमा लक्ष्मीश्च सावित्रीत्यताभिर्मेलयेद्ध्रुवम्
3 // śrīkṛṣṇa uvāca / punaruktaṃ pravakṣyāmi sapiṇḍīkaraṇaṃ khaga / umā lakṣmīśca sāvitrītyatābhirmelayeddhruvam
4 ॥ त्रयः पिण्डभुजो ज्ञेयास्त्यजाकाश्च त्रयः स्मृताः । त्रयः पिण्डानुलेपाश्च दशमः पङ्क्तिसंन्निधः
4 // trayaḥ piṇḍabhujo jñeyāstyajākāśca trayaḥ smṛtāḥ / trayaḥ piṇḍānulepāśca daśamaḥ paṅktisaṃnnidhaḥ
5 ॥ इत्येते पुरुषाः ख्याताः पितृमातृकुलेषु च । तारयेद्यजमानस्तु दश पूर्वान् दशावरान्
5 // ityete puruṣāḥ khyātāḥ pitṛmātṛkuleṣu ca / tārayedyajamānastu daśa pūrvān daśāvarān
6 ॥ सपिण्डः स भवेदादौ सपिण्डीकरणे कृते । अन्त्यस्तु त्याजको ज्ञेयो यो वृद्धप्रपितामहः
6 // sapiṇḍaḥ sa bhavedādau sapiṇḍīkaraṇe kṛte / antyastu tyājako jñeyo yo vṛddhaprapitāmahaḥ
7 ॥ अन्तिमस्त्याजको ज्ञेयो लेपकः प्रथमो भवेत् । लेपकस्त्वन्तिमो यस्तु स भवेत् पङ्क्तिसन्निधः
7 // antimastyājako jñeyo lepakaḥ prathamo bhavet / lepakastvantimo yastu sa bhavet paṅktisannidhaḥ
8 ॥ यजमानो भवेदेको दश पृर्त्वे दशावरे । इत्येते पितरो ज्ञेया एकविंशति संख्यकाः
8 // yajamāno bhavedeko daśa pṛrtve daśāvare / ityete pitaro jñeyā ekaviṃśati saṃkhyakāḥ
9 ॥ विधिना कुरुते यस्तु संसारे श्राद्धमुत्तमम् । जायते ऽत्र न सन्देहः शृणु तस्यापि यत् फलम्
9 // vidhinā kurute yastu saṃsāre śrāddhamuttamam / jāyate 'tra na sandehaḥ śṛṇu tasyāpi yat phalam
10 ॥ पिता ददाति पुत्त्रान् वै विच्छिन्नसन्ततिः खग । होमदाता भवेत्सोपि यस्तस्य प्रपितामहः
10 // pitā dadāti puttrān vai vicchinnasantatiḥ khaga / homadātā bhavetsopi yastasya prapitāmahaḥ
11 ॥ कृते श्राद्धे गुणा ह्येते पितॄणां तपेणे स्मृताः । दद्याद्विपुलमन्नाद्यं वृद्धस्तु प्रपितामहः
11 // kṛte śrāddhe guṇā hyete pitṝṇāṃ tapeṇe smṛtāḥ / dadyādvipulamannādyaṃ vṛddhastu prapitāmahaḥ
12 ॥ यस्य पुंसश्च मर्त्ये वै विच्छिन्ना सन्ततिः खग । स वसेन्नरके घोरे पङ्के मग्नः करी यथा
12 // yasya puṃsaśca martye vai vicchinnā santatiḥ khaga / sa vasennarake ghore paṅke magnaḥ karī yathā
13 ॥ योन्यन्तरेषु जायते यत्र वृक्षसरीसृपाः । न सन्ततिं विना सो ऽत्र मुच्यते नरकाद्ध्रुवम्
13 // yonyantareṣu jāyate yatra vṛkṣasarīsṛpāḥ / na santatiṃ vinā so 'tra mucyate narakāddhruvam
14 ॥ आचार्यस्तस्य शिष्यो वा यो दूरे ऽपि हि गात्रेजः । नारायणबलिं कुर्यात् तस्याद्देशेन भक्तितः
14 // ācāryastasya śiṣyo vā yo dūre 'pi hi gātrejaḥ / nārāyaṇabaliṃ kuryāt tasyāddeśena bhaktitaḥ
15 ॥ विशुद्धः सर्वपापेभ्यो मुक्तः स नरकाद्ध्रुवम् । निवसेन्नाकलोके च नात्र कार्या विचारणा
15 // viśuddhaḥ sarvapāpebhyo muktaḥ sa narakāddhruvam / nivasennākaloke ca nātra kāryā vicāraṇā
16 ॥ आदौ कृत्वा धनिष्ठाञ्च एतन्नक्षत्रपञ्चकम् । रेवत्यन्तं सदा दूष्यमशुभं सर्वदा भवेत्
16 // ādau kṛtvā dhaniṣṭhāñca etannakṣatrapañcakam / revatyantaṃ sadā dūṣyamaśubhaṃ sarvadā bhavet
17 ॥ दाह (बलि) स्तत्र न कर्तव्यो विप्रदिसर्वजातिषु । दीयते न जलं तत्र अशुभं जायते ध्रुवम् । लोकयात्रा न कर्तव्या दुः खार्तः स्वजनो यदि
17 // dāha (bali) statra na kartavyo vipradisarvajātiṣu / dīyate na jalaṃ tatra aśubhaṃ jāyate dhruvam / lokayātrā na kartavyā duḥ khārtaḥ svajano yadi
18 ॥ पञ्चकानन्तरं तस्य कर्तव्यं सर्वमन्यथा । पुत्राणां गोत्रिणां तस्य सन्तापो ऽप्युपजायते
18 // pañcakānantaraṃ tasya kartavyaṃ sarvamanyathā / putrāṇāṃ gotriṇāṃ tasya santāpo 'pyupajāyate
19 ॥ गृहे हानिर्भवेत्तस्य ऋक्षेष्वेषु मृतश्च यः । अथवा ऋक्षमध्ये ऽपि दाहस्तस्य विधीयते
19 // gṛhe hānirbhavettasya ṛkṣeṣveṣu mṛtaśca yaḥ / athavā ṛkṣamadhye 'pi dāhastasya vidhīyate
20 ॥ क्रियते मानुषाणान्तु सद्य आहुतिकारणात् । सद्याहुतिकरं पुण्यं तीर्थे तद्दाह उत्तमः
20 // kriyate mānuṣāṇāntu sadya āhutikāraṇāt / sadyāhutikaraṃ puṇyaṃ tīrthe taddāha uttamaḥ
21 ॥ विप्रैर्नियमतः कार्यः समन्त्रो विधिपूर्वकः । शवस्य च समीपे तु क्षिप्यन्ते पुत्तलास्ततः
21 // viprairniyamataḥ kāryaḥ samantro vidhipūrvakaḥ / śavasya ca samīpe tu kṣipyante puttalāstataḥ
22 ॥ दर्भमयाश्च चत्वारो विप्रा मन्त्राभिमन्त्रिताः । ततो दाहः प्रकर्तव्यः तैश्च पुत्तलकैः सह
22 // darbhamayāśca catvāro viprā mantrābhimantritāḥ / tato dāhaḥ prakartavyaḥ taiśca puttalakaiḥ saha
23 ॥ सूतकान्ते ततः पुत्रः कुर्याच्छान्तिकमुत्तमम्
23 // sūtakānte tataḥ putraḥ kuryācchāntikamuttamam
24 ॥ पञ्चकेषु मृतो यो ऽसौ न गतिं लभते नरः । तिलान् गाश्च सुवर्णं च तमुद्दिश्य घृतं ददेत्
24 // pañcakeṣu mṛto yo 'sau na gatiṃ labhate naraḥ / tilān gāśca suvarṇaṃ ca tamuddiśya ghṛtaṃ dadet
25 ॥ विप्राणां दीयते दानं सर्वोपद्रवनाशनम् । सूतकान्ते च सत्पुत्रैः स प्रेतो लभते गतिम्
25 // viprāṇāṃ dīyate dānaṃ sarvopadravanāśanam / sūtakānte ca satputraiḥ sa preto labhate gatim
26 ॥ भाजनोपानहौ च्छत्रं हेममुद्राच वाससी । दक्षिणा दीयते विप्र सर्वपातकमोचनी
26 // bhājanopānahau cchatraṃ hemamudrāca vāsasī / dakṣiṇā dīyate vipra sarvapātakamocanī
27 ॥ बालवृद्धातुराणाञ्च मृतानां पञ्चकेषु हि । विधानं यो न कुर्वीत विघ्नस्तस्य प्रजायते
27 // bālavṛddhāturāṇāñca mṛtānāṃ pañcakeṣu hi / vidhānaṃ yo na kurvīta vighnastasya prajāyate
28 ॥ अष्टादशैव वस्तूनि प्रेतश्राद्धे विवर्जयेत् । आशिषो द्विगुणान् दर्भान् प्रणवान् नैकपिण्डताम्
28 // aṣṭādaśaiva vastūni pretaśrāddhe vivarjayet / āśiṣo dviguṇān darbhān praṇavān naikapiṇḍatām
29 ॥ अग्नौकरणमुच्छिष्टं श्राद्धं वै वैश्वदैविकम् । विकिरं च स्वधाकारं पितृशब्दं न चोच्चरेत्
29 // agnaukaraṇamucchiṣṭaṃ śrāddhaṃ vai vaiśvadaivikam / vikiraṃ ca svadhākāraṃ pitṛśabdaṃ na coccaret
30 ॥ अनुशब्दं न कुर्वीत नावाहनमथोल्मुकम् । आसीमान्तं न कुर्वीत प्रदक्षिणविसर्जनम्
30 // anuśabdaṃ na kurvīta nāvāhanamatholmukam / āsīmāntaṃ na kurvīta pradakṣiṇavisarjanam
31 ॥ न कुर्यात् तिलहोमञ्च द्विजः पूर्णाहुतिं तथा । न कुर्याद्वैश्वदेवं चेत्कर्ता गच्छत्यधोगतिम्
31 // na kuryāt tilahomañca dvijaḥ pūrṇāhutiṃ tathā / na kuryādvaiśvadevaṃ cetkartā gacchatyadhogatim
32 ॥ मलिनश्राद्धसंज्ञानं पूर्वषोडशकं तथा । स्थाने द्वारे चार्धमार्गे चितायां शवहस्तके
32 // malinaśrāddhasaṃjñānaṃ pūrvaṣoḍaśakaṃ tathā / sthāne dvāre cārdhamārge citāyāṃ śavahastake
33 ॥ श्मशानवासिभूतेभ्यः पञ्चमं प्रतिवेश्यकम् । षष्ठं सञ्चयने प्रोक्तं दश पिण्डा दशाहिकाः । श्राद्धषोडषकञ्चैतत् प्रथमं परिकीर्तितम्
33 // śmaśānavāsibhūtebhyaḥ pañcamaṃ prativeśyakam / ṣaṣṭhaṃ sañcayane proktaṃ daśa piṇḍā daśāhikāḥ / śrāddhaṣoḍaṣakañcaitat prathamaṃ parikīrtitam
34 ॥ अन्यच्च षोडशं मध्ये द्वितीयं तार्क्ष्य मे शृणु । कर्तव्यानीह विधिना श्राद्धान्येकादशैव तु
34 // anyacca ṣoḍaśaṃ madhye dvitīyaṃ tārkṣya me śṛṇu / kartavyānīha vidhinā śrāddhānyekādaśaiva tu
35 ॥ ब्रह्मविष्णुशिवाद्यञ्च तथान्यच्छ्राद्धपञ्चकम् । एवं षोडशकं प्राहुरेतत् तत्त्वविदो जनाः
35 // brahmaviṣṇuśivādyañca tathānyacchrāddhapañcakam / evaṃ ṣoḍaśakaṃ prāhuretat tattvavido janāḥ
36 ॥ द्वादश प्रतिमास्यानि श्राद्धमेकादशे तथा । त्रिपक्षसम्भवञ्चैव द्वे रिक्ते खग षोडश
36 // dvādaśa pratimāsyāni śrāddhamekādaśe tathā / tripakṣasambhavañcaiva dve rikte khaga ṣoḍaśa
37 ॥ आद्यं शवविशुद्ध्यर्थं कृत्वान्यच्च त्रिषोडशम् । पितृपाङ्क्तिविशुद्ध्यर्थं शताद्धैंन तु योजयेत्
37 // ādyaṃ śavaviśuddhyarthaṃ kṛtvānyacca triṣoḍaśam / pitṛpāṅktiviśuddhyarthaṃ śatāddhaiṃna tu yojayet
38 ॥ शतार्धेन विहीनो यो मिलितः पङ्क्तिभाङ्न हि । चत्वारिंशत् तथैवाष्टश्राद्धं प्रेतत्वनाशनम्
38 // śatārdhena vihīno yo militaḥ paṅktibhāṅna hi / catvāriṃśat tathaivāṣṭaśrāddhaṃ pretatvanāśanam
39 ॥ सकृदूनशतार्धेन सम्भवेत् पङ्क्तिसन्निधः । मेलनीयः शतार्धेन सन्धिः श्राद्धेन तत्त्वतः
39 // sakṛdūnaśatārdhena sambhavet paṅktisannidhaḥ / melanīyaḥ śatārdhena sandhiḥ śrāddhena tattvataḥ
40 ॥ (अथ शवाविधिः) । शवस्य शिबिकायां करचरणबन्धनं तत्र कर्तव्यम् । एवं चेन्न विधानं विधीयते तत्पिशाचपरिभवनम्
40 // (atha śavāvidhiḥ) / śavasya śibikāyāṃ karacaraṇabandhanaṃ tatra kartavyam / evaṃ cenna vidhānaṃ vidhīyate tatpiśācaparibhavanam
41 ॥ संजायते रजन्याञ्च शवनिर्गमने राष्ट्रं भयशून्यम् । शवं न मुञ्चेत मुच्यते चेत् दुः स्पर्शाद्दुर्गतिर्भवेत्
41 // saṃjāyate rajanyāñca śavanirgamane rāṣṭraṃ bhayaśūnyam / śavaṃ na muñceta mucyate cet duḥ sparśāddurgatirbhavet
42 ॥ ग्राममध्ये स्थिते प्रेते श्रुते भुङ्क्ते यदृच्छया । तदन्नं मांसवज्ज्ञेयं तत्तोयं रुधिरोपमम्
42 // grāmamadhye sthite prete śrute bhuṅkte yadṛcchayā / tadannaṃ māṃsavajjñeyaṃ tattoyaṃ rudhiropamam
43 ॥ ताम्बूलं दन्तकाष्ठञ्च भोजनं ऋतुसेवनम् । ग्राममध्ये स्थिते प्रेते वर्जयेत् पिण्डपातनम्
43 // tāmbūlaṃ dantakāṣṭhañca bhojanaṃ ṛtusevanam / grāmamadhye sthite prete varjayet piṇḍapātanam
42 ॥ (35.44) स्नानं दानं जपो होमस्तर्पणं सुरपूजनम् । ग्राममध्ये स्थिते प्रेते शुद्ध्यर्थं ज्ञातिधर्मतः
42 // (35.44) snānaṃ dānaṃ japo homastarpaṇaṃ surapūjanam / grāmamadhye sthite prete śuddhyarthaṃ jñātidharmataḥ
43 ॥ (35.45) ज्ञातिसम्बन्धिनामेवं व्यवहारः खगेश्वर । विलुप्य ज्ञातिधर्मञ्च प्रेतपापेन लिप्यते
43 // (35.45) jñātisambandhināmevaṃ vyavahāraḥ khageśvara / vilupya jñātidharmañca pretapāpena lipyate