44 ॥ (35.46) इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीदृ धदृप्रेतकल्पे श्रीकृष्णगरुडसंवादे सपिण्डनशवविध्योर्निरूपणं नाम पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 36 तार्क्ष्यौवाच । कस्मादनशनं पुण्यमक्षय्यगतिदायकम् । स्वगृहन्तु परित्यज्य तीर्थे वै म्रियते यदि
44 // (35.46) iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīdṛ dhadṛpretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde sapiṇḍanaśavavidhyornirūpaṇaṃ nāma pañcatriṃśo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 36 tārkṣyauvāca / kasmādanaśanaṃ puṇyamakṣayyagatidāyakam / svagṛhantu parityajya tīrthe vai mriyate yadi
1 ॥ अप्राप्य तीर्थं म्रियते गृहे वा मृत्यु मागतः । बूत्वा कुटीचरो यस्तु स कां गतिमवाप्नुयात्
1 // aprāpya tīrthaṃ mriyate gṛhe vā mṛtyu māgataḥ / būtvā kuṭīcaro yastu sa kāṃ gatimavāpnuyāt
2 ॥ संन्यासं कुरुते यस्तु तीर्थे वापि गृहे ऽपि वा । कथं तस्य प्रकर्तव्यमप्राप्तनिधने ऽपि वा
2 // saṃnyāsaṃ kurute yastu tīrthe vāpi gṛhe 'pi vā / kathaṃ tasya prakartavyamaprāptanidhane 'pi vā
3 ॥ नियमे चेत् कृते देव चित्तभङ्गो हि जायते । केन तस्य भवेत् सिद्धिः कृतेनाप्यकृतेन वा
3 // niyame cet kṛte deva cittabhaṅgo hi jāyate / kena tasya bhavet siddhiḥ kṛtenāpyakṛtena vā
4 ॥ श्रीकृष्ण उवाच । कृत्वा निरशनं यो वै मृत्युमाप्नोति को ऽपि चेत् । मानुपीं तनुमुत्सृज्य मम तुल्यो विराजते
4 // śrīkṛṣṇa uvāca / kṛtvā niraśanaṃ yo vai mṛtyumāpnoti ko 'pi cet / mānupīṃ tanumutsṛjya mama tulyo virājate
5 ॥ यावन्त्यहानि जीवेत् व्रते निरशने कृते । क्रतुभिस्तानि तुल्यानि समग्रवदक्षिणैः
5 // yāvantyahāni jīvet vrate niraśane kṛte / kratubhistāni tulyāni samagravadakṣiṇaiḥ
6 ॥ तीर्थे गृहे वा संन्यासं नीत्वा चेन्म्रियते यदि । प्रत्यहं लभते सो ऽपि पूर्वोक्तं द्विगुणं फलम्
6 // tīrthe gṛhe vā saṃnyāsaṃ nītvā cenmriyate yadi / pratyahaṃ labhate so 'pi pūrvoktaṃ dviguṇaṃ phalam
7 ॥ महारोगोपपत्तौ च गृहीते ऽनशने कृते । पुनर्न जायते रोगो देववद्धि विराजते
7 // mahārogopapattau ca gṛhīte 'naśane kṛte / punarna jāyate rogo devavaddhi virājate
8 ॥ य आतुरः सन् सन्न्यासं गृह्णाति यदि मानवः । पुनर्न जायते भूमौ संसारे दुः खसागरे
8 // ya āturaḥ san sannyāsaṃ gṛhṇāti yadi mānavaḥ / punarna jāyate bhūmau saṃsāre duḥ khasāgare
9 ॥ अहन्यहनि दातव्यं ब्राह्मणानाञ्च भोजनम् । तिलपात्रं यथाशक्ति दीपदानं सुरार्चनम्
9 // ahanyahani dātavyaṃ brāhmaṇānāñca bhojanam / tilapātraṃ yathāśakti dīpadānaṃ surārcanam
10 ॥ एवं वृत्तस्य दह्यन्ते पापान्युच्चावचानि च । मृतो मुक्तिमवाप्नोति यथा सर्वे महर्षयः
10 // evaṃ vṛttasya dahyante pāpānyuccāvacāni ca / mṛto muktimavāpnoti yathā sarve maharṣayaḥ
11 ॥ तस्मादनशनं नॄणां वैकुण्ठपददायकम् । तस्मात् स्वस्थे चोत्तरे वा साधयेन्मोक्षलक्षणम्
11 // tasmādanaśanaṃ nṝṇāṃ vaikuṇṭhapadadāyakam / tasmāt svasthe cottare vā sādhayenmokṣalakṣaṇam
12 ॥ पुत्त्रद्रव्यादि सन्त्यज्य तीर्थं व्रजति यो नरः । ब्रह्माद्या देवतास्तस्य भवेयुस्तुष्टिपुष्टिदाः
12 // puttradravyādi santyajya tīrthaṃ vrajati yo naraḥ / brahmādyā devatāstasya bhaveyustuṣṭipuṣṭidāḥ
13 ॥ यस्तीर्थसंमुखो भूत्वा व्रते ह्यनशने कृते । चेन्म्रियेतान्तराले ऽपि ऋषीणां मण्डले वसेत्
13 // yastīrthasaṃmukho bhūtvā vrate hyanaśane kṛte / cenmriyetāntarāle 'pi ṛṣīṇāṃ maṇḍale vaset
14 ॥ व्रतं निरशन कृत्वा स्वगृहे ऽपि मृतो यदि । स्वकुलानि परित्यज्य एकाकी विचरेद्दिवि
14 // vrataṃ niraśana kṛtvā svagṛhe 'pi mṛto yadi / svakulāni parityajya ekākī vicareddivi
15 ॥ अन्नञ्चैव तथा तोयं परित्यज्य नरो यदि । पीतमत्पादतोयश्च न पुनर्जायते क्षितौ
15 // annañcaiva tathā toyaṃ parityajya naro yadi / pītamatpādatoyaśca na punarjāyate kṣitau
16 ॥ कृत्त्यासीनन्तत्तीर्थगतं रक्षन्ति वनदेवताः । यमदूता विशेषेण न याम्यास्तस्य पार्श्वगाः
16 // kṛttyāsīnantattīrthagataṃ rakṣanti vanadevatāḥ / yamadūtā viśeṣeṇa na yāmyāstasya pārśvagāḥ
17 ॥ तीर्थसेवी नरो यस्तु सर्वकिल्बिषवर्जितः । तत्र म्रियते दह्येत तत्तीर्थफलभाग्भवेत्
17 // tīrthasevī naro yastu sarvakilbiṣavarjitaḥ / tatra mriyate dahyeta tattīrthaphalabhāgbhavet
18 ॥ सेविते ऽपि सदा तथि ह्यन्यत्र म्रियते यदि । शुभे देशे कुले धीमान् स भवेद्वेदविद्द्विजः
18 // sevite 'pi sadā tathi hyanyatra mriyate yadi / śubhe deśe kule dhīmān sa bhavedvedaviddvijaḥ
19 ॥ कृत्वा निरशनं तार्क्ष्य पुनर्जीवति मानवः । ब्राह्मणान् स समाहूय सर्वस्वं यत् परित्यजेत्
19 // kṛtvā niraśanaṃ tārkṣya punarjīvati mānavaḥ / brāhmaṇān sa samāhūya sarvasvaṃ yat parityajet
20 ॥ चान्द्रायणं चरेत् कृत्स्नमनुज्ञातश्च तैर्द्विजैः । अनृतं न वदेत् पश्चाद्धर्ममेव समाचरेत्
20 // cāndrāyaṇaṃ caret kṛtsnamanujñātaśca tairdvijaiḥ / anṛtaṃ na vadet paścāddharmameva samācaret
21 ॥ तीर्थे गत्वा च यः को ऽपि पुनरायाति वै गृहम् । अनुज्ञातः स वै विप्रैः प्रायश्चित्तमथाचरेत्
21 // tīrthe gatvā ca yaḥ ko 'pi punarāyāti vai gṛham / anujñātaḥ sa vai vipraiḥ prāyaścittamathācaret
22 ॥ दत्त्वा वा स्वर्णदानानि गो-मही-गज-वाजिनः । तीर्थं यदि लभेद् यस्तु मृत्युकाले स भाग्यवान्
22 // dattvā vā svarṇadānāni go-mahī-gaja-vājinaḥ / tīrthaṃ yadi labhed yastu mṛtyukāle sa bhāgyavān
23 ॥ गृहात् प्रचलितस्तीर्थं मरणे समुपस्थिते । पदेपदे तु गोदानं यदि हिंसा न जायते
23 // gṛhāt pracalitastīrthaṃ maraṇe samupasthite / padepade tu godānaṃ yadi hiṃsā na jāyate
24 ॥ गृहे तु यत् कृतं पापं तीर्थस्नानेन शुध्यति । कुरुते तत्र पापञ्चेद्वज्रलेपसमं हि तत्
24 // gṛhe tu yat kṛtaṃ pāpaṃ tīrthasnānena śudhyati / kurute tatra pāpañcedvajralepasamaṃ hi tat
25 ॥ क्लिश्येत् स नात्र सन्देहो यावच्चन्द्रार्कतारकम् । तत्र दत्तानि दानानि जायन्ते चाक्षयाणि वै
25 // kliśyet sa nātra sandeho yāvaccandrārkatārakam / tatra dattāni dānāni jāyante cākṣayāṇi vai
26 ॥ आतुरे सति दातव्यं निर्धनैरपि मानवैः । गावस्तिला हिरण्यञ्च सप्तधान्यं विशेषतः
26 // āture sati dātavyaṃ nirdhanairapi mānavaiḥ / gāvastilā hiraṇyañca saptadhānyaṃ viśeṣataḥ
27 ॥ दानवन्तं नरं दृष्ट्वा हृष्टाः सर्वे दिवौकसः । ऋषिभिः सह धर्मण चित्रगुप्तेन सर्वदा
27 // dānavantaṃ naraṃ dṛṣṭvā hṛṣṭāḥ sarve divaukasaḥ / ṛṣibhiḥ saha dharmaṇa citraguptena sarvadā
28 ॥ आत्मायत्तं धनं यावत् तावद्विप्रे समर्पयेत् । पराधीनं मृते सर्वं कृपया कः प्रदास्यति
28 // ātmāyattaṃ dhanaṃ yāvat tāvadvipre samarpayet / parādhīnaṃ mṛte sarvaṃ kṛpayā kaḥ pradāsyati
29 ॥ पित्रुद्देशेन यः पुत्त्रैर्धनं विप्रकरे ऽर्पितम् । आत्मानं सधनं तेन चक्रे पुत्रप्रपौत्रकैः
29 // pitruddeśena yaḥ puttrairdhanaṃ viprakare 'rpitam / ātmānaṃ sadhanaṃ tena cakre putraprapautrakaiḥ
30 ॥ पितुः शतगुणं दत्तं सहस्रं मातुरुच्यते । भगिन्या शतसाहस्रं सोदर्ये दत्तमक्षयम्
30 // pituḥ śataguṇaṃ dattaṃ sahasraṃ māturucyate / bhaginyā śatasāhasraṃ sodarye dattamakṣayam
31 ॥ यदि लोभान्न यच्छन्ति प्रमादान्मोहतो ऽपि वा । मृताः शोचन्ति ते सर्वे कदर्याः पापिनस्त्विति
31 // yadi lobhānna yacchanti pramādānmohato 'pi vā / mṛtāḥ śocanti te sarve kadaryāḥ pāpinastviti
32 ॥ अतिक्लेशेन लब्धस्य प्रकृत्या चञ्चलस्य च । गतिरेकैव वित्तस्य दानमन्या विपत्तयः
32 // atikleśena labdhasya prakṛtyā cañcalasya ca / gatirekaiva vittasya dānamanyā vipattayaḥ
33 ॥ मृत्युः शरीगोप्तारं वसुरक्षं वसुन्धरा । दुश्चारिणीव हसति स्वपतिं पुत्रवत्सलम्
33 // mṛtyuḥ śarīgoptāraṃ vasurakṣaṃ vasundharā / duścāriṇīva hasati svapatiṃ putravatsalam
34 ॥ उदासे धार्मिकः सौम्यः प्राप्यापि विपुलं धनम् । तृणवन्मन्यते तार्क्ष्य आत्मानं वित्तमप्यथ
34 // udāse dhārmikaḥ saumyaḥ prāpyāpi vipulaṃ dhanam / tṛṇavanmanyate tārkṣya ātmānaṃ vittamapyatha
35 ॥ न चैवोपद्रवास्तस्य मोहजालो न चैव हि । मृत्युकाले न च भयं यमदूतसमुद्भवम्
35 // na caivopadravāstasya mohajālo na caiva hi / mṛtyukāle na ca bhayaṃ yamadūtasamudbhavam
36 ॥ समाः सहस्राणि च सप्त वै जले दशैकमग्नौ पवने च षोडश । महाहवे पष्टिरशीतिर्गोगृहे अनाशके काश्यप चाक्षया गतिः
36 // samāḥ sahasrāṇi ca sapta vai jale daśaikamagnau pavane ca ṣoḍaśa / mahāhave paṣṭiraśītirgogṛhe anāśake kāśyapa cākṣayā gatiḥ