110 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे द्वितीयांशे धर्मकाण्डे श्रीकृष्णगरुडसंवादे ब्रह्मस्तुतिवर्णनं नाम द्वादशो ऽद्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 13 श्रीकृष्ण उवाच । इति स्तुतः स भगवान् स्वपूत्रेण दयानिधिः । मेधगंभीरया वाचा प्रोवाच मधुसूदनः
110 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde brahmastutivarṇanaṃ nāma dvādaśo 'dyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 13 śrīkṛṣṇa uvāca / iti stutaḥ sa bhagavān svapūtreṇa dayānidhiḥ / medhagaṃbhīrayā vācā provāca madhusūdanaḥ
1 ॥ सृज ब्रह्मन्निमान्देवान्मत्प्रसादात्क्रमेण च । यथा वै प्राक्क्षणेतद्वत्सृज सर्वं महाप्रभो
1 // sṛja brahmannimāndevānmatprasādātkrameṇa ca / yathā vai prākkṣaṇetadvatsṛja sarvaṃ mahāprabho
2 ॥ नास्ति प्रयोजनं तेन तव मत्प्रीतये सृज । एवमुक्तस्तु हारिणा ब्रह्मा स्तुत्वा हरिं परम्
2 // nāsti prayojanaṃ tena tava matprītaye sṛja / evamuktastu hāriṇā brahmā stutvā hariṃ param
3 ॥ सृष्टिं कर्तुं मनो दध्रे प्रीणयन्नेव माधवम् । महत्तत्वात्मको ब्रह्मा वायुं जीवभिमानिनम्
3 // sṛṣṭiṃ kartuṃ mano dadhre prīṇayanneva mādhavam / mahattatvātmako brahmā vāyuṃ jīvabhimāninam
4 ॥ आदौ ससर्ज गरुड पुरुषात्मा स एव च । ततो दक्षिणहस्तात्तु ब्रह्माणीं भारन्ती तथा
4 // ādau sasarja garuḍa puruṣātmā sa eva ca / tato dakṣiṇahastāttu brahmāṇīṃ bhārantī tathā
6 ॥ (13.5) असृजत्ते महाभागे अव्यक्तस्य नियामिके । वामहस्तात्सत्यपुत्रो महत्तत्वात्मको ऽनलः
6 // (13.5) asṛjatte mahābhāge avyaktasya niyāmike / vāmahastātsatyaputro mahattatvātmako 'nalaḥ
6 ॥ ब्रह्मणो दक्षिणाद्धस्तादहङ्कारात्मको हरः । आदौ शेषस्ततो जज्ञे गरुडतदनन्तरम्
6 // brahmaṇo dakṣiṇāddhastādahaṅkārātmako haraḥ / ādau śeṣastato jajñe garuḍatadanantaram
7 ॥ तदनन्तरजो रुद्रः स एवं सृष्टवान्प्रभुः । स्वोत्पत्त्यनन्तरं ब्रह्मा दशवर्षान्महाप्रभुः
7 // tadanantarajo rudraḥ sa evaṃ sṛṣṭavānprabhuḥ / svotpattyanantaraṃ brahmā daśavarṣānmahāprabhuḥ
8 ॥ वायुमुत्त्पाद्रयामास वत्सरानन्तरे प्रभुः । गायत्रीं जनयामास वायोरुत्पत्त्यनन्तरम्
8 // vāyumuttpādrayāmāsa vatsarānantare prabhuḥ / gāyatrīṃ janayāmāsa vāyorutpattyanantaram
9 ॥ संवत्सरानन्तरे तु भारतीमसृजत्प्रभुः । भारत्यनन्तरं शें दिव्यसाहस्रवत्सरात्
9 // saṃvatsarānantare tu bhāratīmasṛjatprabhuḥ / bhāratyanantaraṃ śeṃ divyasāhasravatsarāt
10 ॥ अनन्तरं संबभूव गरुडस्तु ततः परम् । दिव्यसाहस्रवर्षात्तु तथा रुद्रञ्च सृष्टवान्
10 // anantaraṃ saṃbabhūva garuḍastu tataḥ param / divyasāhasravarṣāttu tathā rudrañca sṛṣṭavān
11 ॥ शेषस्यानन्तरं देवीं वारुणीं च महाप्रभुः । दशवर्षानन्तरं तु ह्यसृजत्कमलासनः
11 // śeṣasyānantaraṃ devīṃ vāruṇīṃ ca mahāprabhuḥ / daśavarṣānantaraṃ tu hyasṛjatkamalāsanaḥ
12 ॥ गरुडानन्तरं देवीं सौपर्णीमसृजत्प्रभुः । दशवर्षानन्तरं च पार्वतीं च तथैव सः
12 // garuḍānantaraṃ devīṃ sauparṇīmasṛjatprabhuḥ / daśavarṣānantaraṃ ca pārvatīṃ ca tathaiva saḥ
13 ॥ पार्वत्यनन्तरं चन्द्रं मनस्तत्त्वनियामकम् । दशवर्षानन्तरं तु वासवं ह्यसृजत्ततः
13 // pārvatyanantaraṃ candraṃ manastattvaniyāmakam / daśavarṣānantaraṃ tu vāsavaṃ hyasṛjattataḥ
14 ॥ अभिमानी दक्षिणस्य बाहोश्च परमेष्ठिनः । दशवर्षानन्तरं तु शची तामसृजत्प्रभुः
14 // abhimānī dakṣiṇasya bāhośca parameṣṭhinaḥ / daśavarṣānantaraṃ tu śacī tāmasṛjatprabhuḥ
15 ॥ इन्द्रस्यानन्तरं कामं त्रिंशद्वर्षादनन्तरम् । असृजद्वामबाहोश्चमनस्तत्वाभिमानिनम्
15 // indrasyānantaraṃ kāmaṃ triṃśadvarṣādanantaram / asṛjadvāmabāhoścamanastatvābhimāninam
16 ॥ तदनन्तरजां देवीं दशवर्षादनन्तरम् । रतिं स जनयामास कामभार्यां महाप्रभुः
16 // tadanantarajāṃ devīṃ daśavarṣādanantaram / ratiṃ sa janayāmāsa kāmabhāryāṃ mahāprabhuḥ
17 ॥ कामस्याप्यभिमानी तु स एव परिकीर्तितः । ब्रह्माहङ्कारिकं प्राणं कार्योत्पत्तेरनन्तरम्
17 // kāmasyāpyabhimānī tu sa eva parikīrtitaḥ / brahmāhaṅkārikaṃ prāṇaṃ kāryotpatteranantaram
18 ॥ दशवर्षानन्तरं तु निर्ममे नासिक ततः । तस्य भार्यां नासिकस्यः पञ्चवर्षादनन्तरम्
18 // daśavarṣānantaraṃ tu nirmame nāsika tataḥ / tasya bhāryāṃ nāsikasyaḥ pañcavarṣādanantaram
19 ॥ निर्ममे नासिकां वामां ब्रह्मा लोकपितामहः । अहङ्कारादनु ब्रह्मा सज्ञानं च बृहस्पतिम्
19 // nirmame nāsikāṃ vāmāṃ brahmā lokapitāmahaḥ / ahaṅkārādanu brahmā sajñānaṃ ca bṛhaspatim
20 ॥ निर्ममे च वर्षयुग्मपञ्चवर्षादनन्तरम् । पञ्चवर्षानन्तरं तु तारां भार्यां विनिर्ममे
20 // nirmame ca varṣayugmapañcavarṣādanantaram / pañcavarṣānantaraṃ tu tārāṃ bhāryāṃ vinirmame
21 ॥ गुरोरनन्तरं ब्रह्मा पञ्चविंशादनन्तरम् । स्वायंभुवं मनुं चैव निर्ममे मनसा विभुः
21 // guroranantaraṃ brahmā pañcaviṃśādanantaram / svāyaṃbhuvaṃ manuṃ caiva nirmame manasā vibhuḥ
22 ॥ पञ्चवर्षानन्तरं तु शतरूपां विनिर्ममे । शतरूपानन्तरं तु विंशद्वर्षदिनान्तरम्
22 // pañcavarṣānantaraṃ tu śatarūpāṃ vinirmame / śatarūpānantaraṃ tu viṃśadvarṣadināntaram
23 ॥ दक्षः शिष्यात्मको जज्ञे दक्षिणाङ्गुष्ठतः प्रभोः । पञ्चवर्षानन्तरं तु वामाङ्गुष्ठाच्चतुर्मुखः
23 // dakṣaḥ śiṣyātmako jajñe dakṣiṇāṅguṣṭhataḥ prabhoḥ / pañcavarṣānantaraṃ tu vāmāṅguṣṭhāccaturmukhaḥ
24 ॥ प्रसूतिमसृजद्ब्रह्मा सृष्ट्यर्थं परमादरात् । दक्षस्यानन्तरं ब्रह्मा पञ्चविंशादनन्तरम्
24 // prasūtimasṛjadbrahmā sṛṣṭyarthaṃ paramādarāt / dakṣasyānantaraṃ brahmā pañcaviṃśādanantaram
25 ॥ निर्ममे ह्यनिरुद्धं च मध्यमाङ्गुलिपर्वतः । पञ्चवर्षानन्तरं तु ससर्ज भगवानजः
25 // nirmame hyaniruddhaṃ ca madhyamāṅguliparvataḥ / pañcavarṣānantaraṃ tu sasarja bhagavānajaḥ
26 ॥ विराजसंज्ञकां भार्यां मध्यमाङ्गुलिपर्वतः । अनिरुद्धानन्तर तु शतवर्षादनन्तरम्
26 // virājasaṃjñakāṃ bhāryāṃ madhyamāṅguliparvataḥ / aniruddhānantara tu śatavarṣādanantaram
27 ॥ निर्ममे प्रवहं वायुं कनिष्ठाङ्गुलिपर्वतः । दशवर्षानन्तरं तु प्रवाहीं निर्ममे प्रभुः
27 // nirmame pravahaṃ vāyuṃ kaniṣṭhāṅguliparvataḥ / daśavarṣānantaraṃ tu pravāhīṃ nirmame prabhuḥ
28 ॥ कनिष्ठाङ्गुलिपर्वाच्च वामदेवं न संशयः । प्रवहानन्तरं तब्रह्मा शतवर्षादनन्तरम्
28 // kaniṣṭhāṅguliparvācca vāmadevaṃ na saṃśayaḥ / pravahānantaraṃ tabrahmā śatavarṣādanantaram
29 ॥ यमं विनिर्ममे पृष्ठादष्टवर्षादनन्तरम् । तद्भार्यां शामलां देवीं तस्मादेव महाप्रभुः
29 // yamaṃ vinirmame pṛṣṭhādaṣṭavarṣādanantaram / tadbhāryāṃ śāmalāṃ devīṃ tasmādeva mahāprabhuḥ
30 ॥ यमस्यानन्तरं चन्द्रं त्रिंशद्वर्षादनन्तरम् । असृजद्दक्षिणाच्छोत्राच्छोत्रतत्त्वनियामकम्
30 // yamasyānantaraṃ candraṃ triṃśadvarṣādanantaram / asṛjaddakṣiṇācchotrācchotratattvaniyāmakam
31 ॥ नववर्षानन्तरं तु रोहिणीसमृजत्प्रभुः । वामश्रोत्राच्च गरुडं वामश्रोत्राभिमानिनम्
31 // navavarṣānantaraṃ tu rohiṇīsamṛjatprabhuḥ / vāmaśrotrācca garuḍaṃ vāmaśrotrābhimāninam
32 ॥ चन्द्रस्यानन्तरं सूर्यं विंशद्वर्षादनन्तरम् । सम्यग्विनिर्ममे ब्रह्मा दक्षिणाक्ष्णश्च देवताम्
32 // candrasyānantaraṃ sūryaṃ viṃśadvarṣādanantaram / samyagvinirmame brahmā dakṣiṇākṣṇaśca devatām
33 ॥ वामाक्ष्णो निर्ममे संज्ञां षड्वर्षानन्तरं प्रभुः । सूर्यस्यानन्तरं ब्रह्मा शतवर्षादनन्तरम्
33 // vāmākṣṇo nirmame saṃjñāṃ ṣaḍvarṣānantaraṃ prabhuḥ / sūryasyānantaraṃ brahmā śatavarṣādanantaram
34 ॥ रसनेन्द्रियाच्च वरुणं निर्ममे तस्य मानिनम् । विंशद्वर्षानन्तरं तु तस्मादेवेद्रियात्प्रभुः
34 // rasanendriyācca varuṇaṃ nirmame tasya māninam / viṃśadvarṣānantaraṃ tu tasmādevedriyātprabhuḥ
35 ॥ गङ्गां विनिर्ममे ब्रह्मा रसनेन्द्रियदेवताम् । वरुणस्यानन्तरं तु दशवर्षादनन्तरम्
35 // gaṅgāṃ vinirmame brahmā rasanendriyadevatām / varuṇasyānantaraṃ tu daśavarṣādanantaram
36 ॥ उत्संगान्निर्ममे ब्रह्मा नारदं भगवत्प्रियम् । नारदस्यानन्तरं तु षष्टिवर्षादनन्तरम्
36 // utsaṃgānnirmame brahmā nāradaṃ bhagavatpriyam / nāradasyānantaraṃ tu ṣaṣṭivarṣādanantaram
37 ॥ अग्निं विनिर्ममे ब्रह्मात्वगिन्द्रियतः प्रभुः । अतो वागभिमानी सं पञ्चवर्षादनन्तरम्
37 // agniṃ vinirmame brahmātvagindriyataḥ prabhuḥ / ato vāgabhimānī saṃ pañcavarṣādanantaram
38 ॥ स्वाहां विनिर्ममे ब्रह्मा तामाहुर्मन्त्रदेवताम् । अग्नेरनन्तरं वीन्द्र भृगुं ब्रह्मर्षिसत्तमम्
38 // svāhāṃ vinirmame brahmā tāmāhurmantradevatām / agneranantaraṃ vīndra bhṛguṃ brahmarṣisattamam
39 ॥ दशवर्षानन्तरं तु भ्रुवोर्मध्याद्विनिर्ममे । संवत्सरानन्तरं तु भृगुभार्यां विनिर्ममे
39 // daśavarṣānantaraṃ tu bhruvormadhyādvinirmame / saṃvatsarānantaraṃ tu bhṛgubhāryāṃ vinirmame
40 ॥ भृगोरनन्तरं ब्रह्मा शतवर्षादनन्तरम् । कश्यपञ्जनयामास मनसा च स्वयं प्रभुः
40 // bhṛgoranantaraṃ brahmā śatavarṣādanantaram / kaśyapañjanayāmāsa manasā ca svayaṃ prabhuḥ
41 ॥ संवत्सरानन्तरं तु अदितिं निर्ममे प्रभुः । कश्यपानन्तरं चात्रिं दशवर्षादनन्तरम्
41 // saṃvatsarānantaraṃ tu aditiṃ nirmame prabhuḥ / kaśyapānantaraṃ cātriṃ daśavarṣādanantaram
42 ॥ अत्रेरनन्तरं ब्रह्मा दशवर्षादनन्तरम् । अजीजनद्भरद्वाजं वसिष्ठ तदनतरम्
42 // atreranantaraṃ brahmā daśavarṣādanantaram / ajījanadbharadvājaṃ vasiṣṭha tadanataram
43 ॥ दशवर्षानन्तरं तु तेषां भार्याः क्रमेण तु । संवत्सरानन्तरेण असृजत्कमलासनः
43 // daśavarṣānantaraṃ tu teṣāṃ bhāryāḥ krameṇa tu / saṃvatsarānantareṇa asṛjatkamalāsanaḥ
44 ॥ वसिष्ठस्यानन्तरं तु गौतमं ह्यसृजत्प्रभुः । दशवर्षानन्तरेण जमदग्निं ततो ऽसृजत्
44 // vasiṣṭhasyānantaraṃ tu gautamaṃ hyasṛjatprabhuḥ / daśavarṣānantareṇa jamadagniṃ tato 'sṛjat
45 ॥ दशवर्षानन्तरेण मनुर्वैवस्वतो ऽभवत् । मनोरनन्तरं जज्ञे शतवर्षादनन्तरम्
45 // daśavarṣānantareṇa manurvaivasvato 'bhavat / manoranantaraṃ jajñe śatavarṣādanantaram
46 ॥ विष्वक्सेनो महाभागो वायुपुत्रो महाबलः । तस्माच्चतुर्दशे वर्षे गणपो ह्यभवद्विभोः
46 // viṣvakseno mahābhāgo vāyuputro mahābalaḥ / tasmāccaturdaśe varṣe gaṇapo hyabhavadvibhoḥ
47 ॥ तदनन्तरजो वीन्द्र अष्टवर्षादनन्तरम् । धनपो ह्यभवत्तत्र तद्भार्या वत्सरे परे
47 // tadanantarajo vīndra aṣṭavarṣādanantaram / dhanapo hyabhavattatra tadbhāryā vatsare pare
48 ॥ विष्वक्सेनानन्तरं तु दशवर्षादनन्तरम् । जयादीन्भ गवद्भक्तान्सृष्टवान् कमलासनः
48 // viṣvaksenānantaraṃ tu daśavarṣādanantaram / jayādīnbha gavadbhaktānsṛṣṭavān kamalāsanaḥ
49 ॥ जयाद्यानन्तरं ब्रह्मा वल्लाद्याः कर्मदेवताः । शतवर्षानन्तरं तु सृष्टवाञ्छिववाहनम्
49 // jayādyānantaraṃ brahmā vallādyāḥ karmadevatāḥ / śatavarṣānantaraṃ tu sṛṣṭavāñchivavāhanam
50 ॥ कर्मदेवानन्तरं तु त्रिंशद्वर्षादनन्तरम् । पर्जन्यमसृज्ब्रह्मा मन्त्रयन्त्राभिमानिनम्
50 // karmadevānantaraṃ tu triṃśadvarṣādanantaram / parjanyamasṛjbrahmā mantrayantrābhimāninam
51 ॥ पर्जन्यानन्तरं ब्रह्मा दशवर्षादनन्तरम् । पुष्करं जनयामास कर्मतत्त्वाभिमानिनम्
51 // parjanyānantaraṃ brahmā daśavarṣādanantaram / puṣkaraṃ janayāmāsa karmatattvābhimāninam
52 ॥ एवं विनिर्ममे ब्रह्मा मत्प्रसादात्खगेश्वर । एवं ज्ञात्वा मोक्षमेति नान्यथा तु कथञ्चन
52 // evaṃ vinirmame brahmā matprasādātkhageśvara / evaṃ jñātvā mokṣameti nānyathā tu kathañcana