78 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे तृतीयांशे ब्रह्मकाण्डे रुद्ररोदनहेत्वाननन्तानन्दतारतम्यनिरूपणं नामाष्टादशोध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 19 गरुड उवाच । त्वयोक्तं कृष्ण गोविन्द रुद्राच्छतगुणादपि । ब्रह्माणी भारती चोभे अधिके देवसत्तम
78 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe tṛtīyāṃśe brahmakāṇḍe rudrarodanahetvānanantānandatāratamyanirūpaṇaṃ nāmāṣṭādaśodhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 19 garuḍa uvāca / tvayoktaṃ kṛṣṇa govinda rudrācchataguṇādapi / brahmāṇī bhāratī cobhe adhike devasattama
1 ॥ मया श्रुतं विरिञ्चेन उमापर्यन्तमेव च । अनन्तांशैर्विहीनत्वं विरिञ्चोक्तं सुराधिप
1 // mayā śrutaṃ viriñcena umāparyantameva ca / anantāṃśairvihīnatvaṃ viriñcoktaṃ surādhipa
2 ॥ सहस्रांशैर्विहीनत्वं त्वयोक्तं कृष्ण माधव । सर्वेषां चैव पूर्वेषामवेक्ष्यैव हरे विभो
2 // sahasrāṃśairvihīnatvaṃ tvayoktaṃ kṛṣṇa mādhava / sarveṣāṃ caiva pūrveṣāmavekṣyaiva hare vibho
3 ॥ ज्ञानानन्दबलादीनां वायुपर्यन्तमेव च । सहस्रांशैर्विहीनत्वं ज्ञानादीनां महेश्वर
3 // jñānānandabalādīnāṃ vāyuparyantameva ca / sahasrāṃśairvihīnatvaṃ jñānādīnāṃ maheśvara
4 ॥ निर्णयं ब्रृहि गोविन्द सर्वज्ञोसि न संशयः । गरुडेनैवमुक्तस्तु वासुदेवोब्रवीद्ध्रुवम्
4 // nirṇayaṃ brṛhi govinda sarvajñosi na saṃśayaḥ / garuḍenaivamuktastu vāsudevobravīddhruvam
5 ॥ श्रीकृष्ण उवाच । आनन्दांशैर्विहीनत्वमपेक्ष्यैव खगाधिप । उत्तरेषामुत्तरेषां योगादेवमिति स्फुटम्
5 // śrīkṛṣṇa uvāca / ānandāṃśairvihīnatvamapekṣyaiva khagādhipa / uttareṣāmuttareṣāṃ yogādevamiti sphuṭam
6 ॥ परिमाणे शतगुणे आनन्दे स्फुटतावशात् । अनन्तगुणवत्त्वं च ब्रह्मणा समुदीरितम्
6 // parimāṇe śataguṇe ānande sphuṭatāvaśāt / anantaguṇavattvaṃ ca brahmaṇā samudīritam
7 ॥ सहस्रगुणितत्वं च वायुना समुदीरितम् । यथानन्दे तथा ज्ञाने विष्णौ भक्तौ बलाधिके
7 // sahasraguṇitatvaṃ ca vāyunā samudīritam / yathānande tathā jñāne viṣṇau bhaktau balādhike
8 ॥ सर्वे गुणैः शतगुणाः क्रमेणोक्ता नु ते ऽखिलाः । भारत्याश्च शतं ज्ञानं सुखं भक्तिबलाधिके
8 // sarve guṇaiḥ śataguṇāḥ krameṇoktā nu te 'khilāḥ / bhāratyāśca śataṃ jñānaṃ sukhaṃ bhaktibalādhike
9 ॥ एवं ज्ञानं सुविज्ञेयं मारुतेस्तु बलादिकम् । एवं ज्ञानं शतं ज्ञेयं मारुते नात्र संशयः
9 // evaṃ jñānaṃ suvijñeyaṃ mārutestu balādikam / evaṃ jñānaṃ śataṃ jñeyaṃ mārute nātra saṃśayaḥ
10 ॥ भारत्याश्च शतं ज्ञानं बलं च समुदाहृतम् । एवमेव च वायोश्च ज्ञानं चैवमिति स्फुटम्
10 // bhāratyāśca śataṃ jñānaṃ balaṃ ca samudāhṛtam / evameva ca vāyośca jñānaṃ caivamiti sphuṭam
11 ॥ यथा दीपाच्छतगुणा अग्निज्वाला न दीपवत् । स्फुटीभवेद्यथैवाग्निर्बहुलोपि न सूर्यवत्
11 // yathā dīpācchataguṇā agnijvālā na dīpavat / sphuṭībhavedyathaivāgnirbahulopi na sūryavat
12 ॥ यथैव सूर्याद्द्विगुणश्चन्द्रो नैव स्फुटीभवेत् । आनन्दतारतम्यं च यथोक्तं तु मया तव
12 // yathaiva sūryāddviguṇaścandro naiva sphuṭībhavet / ānandatāratamyaṃ ca yathoktaṃ tu mayā tava
13 ॥ तथैव जानीहि खग नान्यथा तु कथञ्चन । अहं विजानामि मयि स्थितान् गुणान्सर्वैर्विशेषैश्च खगेन्द्र संयुतान्
13 // tathaiva jānīhi khaga nānyathā tu kathañcana / ahaṃ vijānāmi mayi sthitān guṇānsarvairviśeṣaiśca khagendra saṃyutān
14 ॥ सुसूक्ष्मरूपांश्च सदा खगेन्द्र मयाप्यदृष्टो नास्ति नास्त्येव कश्चित्
14 // susūkṣmarūpāṃśca sadā khagendra mayāpyadṛṣṭo nāsti nāstyeva kaścit
15 ॥ सर्वावतारेष्वपि विद्यमानं हरिं विजानाति रमापि देवी
15 // sarvāvatāreṣvapi vidyamānaṃ hariṃ vijānāti ramāpi devī
16 ॥ हरेर्गुणान्सर्वविशेषसंयुतानखण्डरूपान्सा विजानाति देवी । सुसूक्ष्मरूपान्सा विजानाति देवी ब्रह्मादिभ्यो मत्प्रसादाधिकं च
16 // harerguṇānsarvaviśeṣasaṃyutānakhaṇḍarūpānsā vijānāti devī / susūkṣmarūpānsā vijānāti devī brahmādibhyo matprasādādhikaṃ ca
17 ॥ स्वात्मस्वरूपं प्रविजानाति देवी सुसूक्ष्मरूपं सुविशेषैश्च युक्तम् । स्वान्यं प्रपञ्चं प्रविजानाति लक्ष्मीस्तथाप्यशेषैः सुविशेषैश्च युक्तम्
17 // svātmasvarūpaṃ pravijānāti devī susūkṣmarūpaṃ suviśeṣaiśca yuktam / svānyaṃ prapañcaṃ pravijānāti lakṣmīstathāpyaśeṣaiḥ suviśeṣaiśca yuktam
18 ॥ ब्रह्मापि पश्येत्सर्वगं वासुदेवं वाय्वादिभ्यो ह्यधिकान्सद्गुणांश्च । श्रोत्रं न जानाति हरेर्गुणांश्च सुसूक्ष्मरूपांश्च विशेषसंयुतान्
18 // brahmāpi paśyetsarvagaṃ vāsudevaṃ vāyvādibhyo hyadhikānsadguṇāṃśca / śrotraṃ na jānāti harerguṇāṃśca susūkṣmarūpāṃśca viśeṣasaṃyutān
19 ॥ स्पष्टस्वरूपेण यथा विदुः सुरा मुक्त्वा ब्रह्माणं न तथा तेप्यमुक्ताः । स्वात्मानमन्यच्च सदा विशेषर्युक्तं विजानाति विधिश्च मारुतः
19 // spaṣṭasvarūpeṇa yathā viduḥ surā muktvā brahmāṇaṃ na tathā tepyamuktāḥ / svātmānamanyacca sadā viśeṣaryuktaṃ vijānāti vidhiśca mārutaḥ
20 ॥ वाणी विजानाति हरेर्गुणांश्च स्वयंभुवो नैव तावद्विशेषान् । त्रैगुण्यरूपात्परतः सदैव पश्येद्विष्णुं कृष्णरूपं खगेन्द्र
20 // vāṇī vijānāti harerguṇāṃśca svayaṃbhuvo naiva tāvadviśeṣān / traiguṇyarūpātparataḥ sadaiva paśyedviṣṇuṃ kṛṣṇarūpaṃ khagendra
21 ॥ शेषो रुद्रो वीन्द्र एतैश्च सर्वे तमो मात्रे प्रविजानन्ति संस्थम् । वाणीदृष्टान्सविशेषान् गुणांस्ते जानन्ति नो सत्यमेवोक्तमङ्ग
21 // śeṣo rudro vīndra etaiśca sarve tamo mātre pravijānanti saṃstham / vāṇīdṛṣṭānsaviśeṣān guṇāṃste jānanti no satyamevoktamaṅga
22 ॥ उमा सुपर्णा वारुणी चेति तिस्रः सहैव तः प्रविजानन्ति सुस्थम् । हरेर्विशेषानरुद्र दृष्टान्खगेन्द्र जानन्ति नैताः क्वापि देशे च काले
22 // umā suparṇā vāruṇī ceti tisraḥ sahaiva taḥ pravijānanti sustham / harerviśeṣānarudra dṛṣṭānkhagendra jānanti naitāḥ kvāpi deśe ca kāle
23 ॥ इन्द्रादयः प्रविजानन्ति वीन्द्र अहङ्कारे व्याप्तरूपं हरिं च । दक्षाद्या वै बुद्धितत्त्वे स्थितं तं जानन्ति ते सोमसूर्यादयश्च
23 // indrādayaḥ pravijānanti vīndra ahaṅkāre vyāptarūpaṃ hariṃ ca / dakṣādyā vai buddhitattve sthitaṃ taṃ jānanti te somasūryādayaśca
24 ॥ विष्णुं हरिं भूततत्त्वे स्थितं च ये चान्ये च प्रविजानन्ति नित्यम् । अन्ये च पश्यन्ति यथा स्वयोग्यमण्डान्तरस्थं हरिरूपं खगेन्द्र
24 // viṣṇuṃ hariṃ bhūtatattve sthitaṃ ca ye cānye ca pravijānanti nityam / anye ca paśyanti yathā svayogyamaṇḍāntarasthaṃ harirūpaṃ khagendra
25 ॥ केचित्प्रपश्यन्ति हरेश्च रूपं त्वदीयहृत्स्थं हृदि केचित्सदैव । एवंप्रकारं प्रविजानीहि वीन्द्र ह्यथो शृणु त्वंमम भार्याः षडेताः
25 // kecitprapaśyanti hareśca rūpaṃ tvadīyahṛtsthaṃ hṛdi kecitsadaiva / evaṃprakāraṃ pravijānīhi vīndra hyatho śṛṇu tvaṃmama bhāryāḥ ṣaḍetāḥ
26 ॥ रुक्मिण्याद्याः षण्महिष्यो ममश्रीर्नीला च या मम भार्या खगेन्द्र । सर्गे पूर्वस्मिन्हव्यवाहस्य पुत्री तास्ता भजे सद्य एवा विशेषात्
26 // rukmiṇyādyāḥ ṣaṇmahiṣyo mamaśrīrnīlā ca yā mama bhāryā khagendra / sarge pūrvasminhavyavāhasya putrī tāstā bhaje sadya evā viśeṣāt
27 ॥ कन्यैव सा कृष्णपत्नी च कामांस्तांस्तान् भजेन्मनसा चिन्तितांश्च । अतीव यत्नं कव्यवाहं खगेन्द्र पितृष्वेकः सर्वदा वै चकार
27 // kanyaiva sā kṛṣṇapatnī ca kāmāṃstāṃstān bhajenmanasā cintitāṃśca / atīva yatnaṃ kavyavāhaṃ khagendra pitṛṣvekaḥ sarvadā vai cakāra
28 ॥ तथैव सा नैव भर्तारमाप यतस्तु सा कृष्णनिष्ठैकचित्ता
28 // tathaiva sā naiva bhartāramāpa yatastu sā kṛṣṇaniṣṭhaikacittā
29 ॥ तदाब्रवीत्कव्यवाहश्च पुत्ररिं पतिं किमर्थं नेच्छसि मूढबुद्धे । तदाब्रवीत्कव्यवाहं च पुत्त्री हरिं विना सर्वगुणोपपन्ने । जन्मन्यस्मिन् भर्तृता नास्ति देव यतो भर्ता हरिरवैक एव
29 // tadābravītkavyavāhaśca putrariṃ patiṃ kimarthaṃ necchasi mūḍhabuddhe / tadābravītkavyavāhaṃ ca puttrī hariṃ vinā sarvaguṇopapanne / janmanyasmin bhartṛtā nāsti deva yato bhartā hariravaika eva
30 ॥ यतो लोके सुस्त्रियः सर्व एव संदा ज्ञेया विधवास्ते हि नित्यम् । अनादि नित्यं भुवनैकसारं सुसुंदरं मोक्षदं कामदं च
30 // yato loke sustriyaḥ sarva eva saṃdā jñeyā vidhavāste hi nityam / anādi nityaṃ bhuvanaikasāraṃ susuṃdaraṃ mokṣadaṃ kāmadaṃ ca
31 ॥ एतादृशं न विजानन्ति यास्तु सर्वास्ता वै विधवाः सर्वदैव । निमित्तभूतं भर्तृरूपं च जीवं दैवोपेतं हरिभक्त्या विहीनम्
31 // etādṛśaṃ na vijānanti yāstu sarvāstā vai vidhavāḥ sarvadaiva / nimittabhūtaṃ bhartṛrūpaṃ ca jīvaṃ daivopetaṃ haribhaktyā vihīnam
32 ॥ सुकश्मलं नवरन्ध्रैः स्त्रवन्तं दुर्गन्धयुक्तं सर्वदा कुत्सितं च । एताः दृशे भर्तृजीवे नु तात प्रयोजनं नास्ति कृष्णं विहाय
32 // sukaśmalaṃ navarandhraiḥ stravantaṃ durgandhayuktaṃ sarvadā kutsitaṃ ca / etāḥ dṛśe bhartṛjīve nu tāta prayojanaṃ nāsti kṛṣṇaṃ vihāya
33 ॥ देवस्त्रियो निजभर्तॄन्विहायु तत्र स्थितं प्रीणयन्त्येव नित्यम् । अतश्च ताः सधवाः सर्वदैव लोकैर्वन्द्या नात्र विचार्यमस्ति
33 // devastriyo nijabhartṝnvihāyu tatra sthitaṃ prīṇayantyeva nityam / ataśca tāḥ sadhavāḥ sarvadaiva lokairvandyā nātra vicāryamasti
34 ॥ भर्तास्ते हरिभक्ता यदि स्युरासां स्त्रीणां जन्मसाफल्यमेव । अनेकजन्मार्जितपुण्यसंचयैस्तद्भर्तारो हरिभक्ता भवेयुः
34 // bhartāste haribhaktā yadi syurāsāṃ strīṇāṃ janmasāphalyameva / anekajanmārjitapuṇyasaṃcayaistadbhartāro haribhaktā bhaveyuḥ
35 ॥ यद्भर्तारो हरिभक्ता न संति ताभिस्त्याज्यं स्वीयगात्रं भृशं हि । स्वभर्तृतं कृष्णरूपं हरिं च स्मृत्वा सम्यग् यदि गात्रं त्यजेयुः
35 // yadbhartāro haribhaktā na saṃti tābhistyājyaṃ svīyagātraṃ bhṛśaṃ hi / svabhartṛtaṃ kṛṣṇarūpaṃ hariṃ ca smṛtvā samyag yadi gātraṃ tyajeyuḥ
36 ॥ तदा नैव ह्यात्महत्यादिदोषाः स्त्रीणामेवं निर्णयोयं हि शास्त्रे । यद्भर्तारो न विजानन्ति विष्णुं तासां संगो नैव कार्यः कदापि
36 // tadā naiva hyātmahatyādidoṣāḥ strīṇāmevaṃ nirṇayoyaṃ hi śāstre / yadbhartāro na vijānanti viṣṇuṃ tāsāṃ saṃgo naiva kāryaḥ kadāpi
37 ॥ अनेक जन्मार्जितपुण्यसंचयात्तद्भर्तारो विष्णुभक्ता भवेयुः । कलौ युगे दुर्लभा विष्णुभक्ता हरेभक्तिर्दुर्लभा सर्वदैव
37 // aneka janmārjitapuṇyasaṃcayāttadbhartāro viṣṇubhaktā bhaveyuḥ / kalau yuge durlabhā viṣṇubhaktā harebhaktirdurlabhā sarvadaiva
38 ॥ हरेः कथा दुर्लभा मर्त्यलोके हरेर्दीक्षा दुर्लभा दुर्लभा च । हरेस्तत्त्वे निर्णयो दुर्लभो हि हरेर्दासैः संगमो दुर्लभश्च
38 // hareḥ kathā durlabhā martyaloke harerdīkṣā durlabhā durlabhā ca / harestattve nirṇayo durlabho hi harerdāsaiḥ saṃgamo durlabhaśca
39 ॥ प्रदक्षिणं दुर्लभं वै मुरारेर्नमस्कारो दुर्लभो वै कलौ च । तद्भक्तानां पालनं दुर्लभं च सद्वैष्णवानां दुर्लभं ह्यन्नदानम्
39 // pradakṣiṇaṃ durlabhaṃ vai murārernamaskāro durlabho vai kalau ca / tadbhaktānāṃ pālanaṃ durlabhaṃ ca sadvaiṣṇavānāṃ durlabhaṃ hyannadānam
40 ॥ तन्त्रोक्तपूजा दुर्लभा वै मुरारेर्नामग्रहो दुर्लभश्चव विष्णोः । सुवैष्णवानां पुजनं दुर्लभं हि सद्वैष्णवानां भाषणं दुर्लभं च
40 // tantroktapūjā durlabhā vai murārernāmagraho durlabhaścava viṣṇoḥ / suvaiṣṇavānāṃ pujanaṃ durlabhaṃ hi sadvaiṣṇavānāṃ bhāṣaṇaṃ durlabhaṃ ca
41 ॥ शालग्रामस्पर्शनं दुर्लभं च सद्वैष्णवानां दर्शनं दुर्लभं हि । गोस्पर्शनं दुर्लभं मर्त्यलोके सद्गायनं दुर्लभं सद्गुरुञ्च
41 // śālagrāmasparśanaṃ durlabhaṃ ca sadvaiṣṇavānāṃ darśanaṃ durlabhaṃ hi / gosparśanaṃ durlabhaṃ martyaloke sadgāyanaṃ durlabhaṃ sadguruñca
42 ॥ सद्भार्याः सत्पुत्रका दुर्लभा हि शेषाचलस्थस्य हरेश्च दर्शनम् । सुदुर्लभं रङ्गनाथस्य तीरे कावेर्या वै दर्शनं विष्णुपद्याः
42 // sadbhāryāḥ satputrakā durlabhā hi śeṣācalasthasya hareśca darśanam / sudurlabhaṃ raṅganāthasya tīre kāveryā vai darśanaṃ viṣṇupadyāḥ
43 ॥ काञ्चीक्षेत्रे वरदराजस्य सेवा सुदुर्लभा दर्शनं चैव लोके । सुदुर्लभं दर्शनं रामसेतोः सुदुर्लभा मध्वशास्त्रे च शक्तिः
43 // kāñcīkṣetre varadarājasya sevā sudurlabhā darśanaṃ caiva loke / sudurlabhaṃ darśanaṃ rāmasetoḥ sudurlabhā madhvaśāstre ca śaktiḥ
44 ॥ भीमातीरे संस्थितस्यापि विष्णोः सुदुर्लभं दर्शनं चाहुरार्याः । रेवातीरे संस्थितस्यापि विष्णोर्गयाक्षेत्रे विष्णुपादस्य चैव
44 // bhīmātīre saṃsthitasyāpi viṣṇoḥ sudurlabhaṃ darśanaṃ cāhurāryāḥ / revātīre saṃsthitasyāpi viṣṇorgayākṣetre viṣṇupādasya caiva
45 ॥ तथा बद्रौ संस्थित स्यापि विष्णोः सुदुर्लभं मर्त्यलोके स्थितानाम् । शेषाचले श्रीनिवासाश्रमे च तपस्विनो दुर्लभा मर्त्यलोके
45 // tathā badrau saṃsthita syāpi viṣṇoḥ sudurlabhaṃ martyaloke sthitānām / śeṣācale śrīnivāsāśrame ca tapasvino durlabhā martyaloke
46 ॥ प्रयागाख्ये माधवस्यापि नित्यं सुदर्शनं दुर्लभं वै नृणां हि
46 // prayāgākhye mādhavasyāpi nityaṃ sudarśanaṃ durlabhaṃ vai nṛṇāṃ hi
47 ॥ अतो नेच्छामि भर्तारं कृष्णादन्यं कदाचन । एवमुक्त्वा सा पितरं ययौ शेषाचलं प्रति
47 // ato necchāmi bhartāraṃ kṛṣṇādanyaṃ kadācana / evamuktvā sā pitaraṃ yayau śeṣācalaṃ prati
48 ॥ कपिलाख्यमहातीर्थे आरुरोह महागिरिम् । तत्रस्थं श्रीनिवासं च दृष्ट्वा नत्वा महासती
48 // kapilākhyamahātīrthe āruroha mahāgirim / tatrasthaṃ śrīnivāsaṃ ca dṛṣṭvā natvā mahāsatī
49 ॥ त्रिदिनं समुपोष्याथ गत्वा पापविनाशनम् । तत्रस्नात्वा विवाहार्थमेकान्तं प्रययावथ
49 // tridinaṃ samupoṣyātha gatvā pāpavināśanam / tatrasnātvā vivāhārthamekāntaṃ prayayāvatha
50 ॥ तस्या उत्तरदिग्भागे क्रोशयुग्मे महातले । गर्तभूते च एकान्ते चचार तप उत्तमम्
50 // tasyā uttaradigbhāge krośayugme mahātale / gartabhūte ca ekānte cacāra tapa uttamam
51 ॥ ध्यात्वा नारायणं देवं तत्रासीच्च कुमारिका । दिव्यवर्षसहस्रान्ते स्तोतुं समुपचक्रमे
51 // dhyātvā nārāyaṇaṃ devaṃ tatrāsīcca kumārikā / divyavarṣasahasrānte stotuṃ samupacakrame
52 ॥ कुमार्युवाच । त्वमेव माता च पिता त्वमेव भर्ता च सखात्वमेव । त्वमेव पुत्रश्च गुरुर्गरीयान्मित्रं स्वसा त्वं मम वल्लभश्च
52 // kumāryuvāca / tvameva mātā ca pitā tvameva bhartā ca sakhātvameva / tvameva putraśca gururgarīyānmitraṃ svasā tvaṃ mama vallabhaśca
53 ॥ अनाद्यनन्तेष्वपि जन्मसु प्रभो विचार्यमाणा न विजानेप्यहं च । एतै हि सर्वे च निमित्तमात्रतः पित्रादयस्त्वं ह्यनिमित्तमात्रतः
53 // anādyananteṣvapi janmasu prabho vicāryamāṇā na vijānepyahaṃ ca / etai hi sarve ca nimittamātrataḥ pitrādayastvaṃ hyanimittamātrataḥ
54 ॥ अतो मुरारेश्च तवैव भार्या भूयासमित्येव तदा व्रतं मे । दुः संगमात्रादिसमागमं न संसिद्धिरित्येव वदान्यमूर्ते
54 // ato murāreśca tavaiva bhāryā bhūyāsamityeva tadā vrataṃ me / duḥ saṃgamātrādisamāgamaṃ na saṃsiddhirityeva vadānyamūrte
55 ॥ त्वद्दूषकाणां तव दासवर्य विदूषकाणां दर्शनं छिन्धि देव । गुरुद्रुहां दर्शनं छिन्धि विष्णो भक्तद्रुहां मित्रतां छिन्धि कृष्ण
55 // tvaddūṣakāṇāṃ tava dāsavarya vidūṣakāṇāṃ darśanaṃ chindhi deva / gurudruhāṃ darśanaṃ chindhi viṣṇo bhaktadruhāṃ mitratāṃ chindhi kṛṣṇa
56 ॥ तव ध्रुग्भिर्भाषणं छिन्धि देव त्वं संगमं देहि पदारविन्दे । श्रीशैलवासाय नमोनमस्ते नमोनमः श्रीनिवासाय तुभ्यम्
56 // tava dhrugbhirbhāṣaṇaṃ chindhi deva tvaṃ saṃgamaṃ dehi padāravinde / śrīśailavāsāya namonamaste namonamaḥ śrīnivāsāya tubhyam
57 ॥ स्वामिन् परावर रमेश निदानमूर्ते कालो महानपि गतश्च निदर्शनन्ते । अनन्तजन्मार्जितसाधनैश्च त्वद्दर्शनं स्याच्च चतुर्भुजस्य
57 // svāmin parāvara rameśa nidānamūrte kālo mahānapi gataśca nidarśanante / anantajanmārjitasādhanaiśca tvaddarśanaṃ syācca caturbhujasya
58 ॥ कथं मम स्यात्तव दर्शनं प्रभो सर्वैश्च दोषैश्च सुसंगतायाः । दास्यास्पदायास्तव दासदास्याः प्रसीद देवेश जगन्निवास
58 // kathaṃ mama syāttava darśanaṃ prabho sarvaiśca doṣaiśca susaṃgatāyāḥ / dāsyāspadāyāstava dāsadāsyāḥ prasīda deveśa jagannivāsa
59 ॥ एवं स्तुतस्तथा विष्णुः श्रीनिवासो दयानिधिः । प्रादुरासीद्वरदराट् भक्त्या तस्या जनार्दनः
59 // evaṃ stutastathā viṣṇuḥ śrīnivāso dayānidhiḥ / prādurāsīdvaradarāṭ bhaktyā tasyā janārdanaḥ
60 ॥ वरं वरय भद्रं ते वरदोहमिहागतः । हरिणोदीरितं वाक्यं श्रुत्वा प्राह स्मितानना
60 // varaṃ varaya bhadraṃ te varadohamihāgataḥ / hariṇodīritaṃ vākyaṃ śrutvā prāha smitānanā
61 ॥ उवाच परया भक्त्या श्रीनिवासं जगत्प्रभुम् । अहं हि भार्या भूयासं तव माधव सुंदर
61 // uvāca parayā bhaktyā śrīnivāsaṃ jagatprabhum / ahaṃ hi bhāryā bhūyāsaṃ tava mādhava suṃdara
62 ॥ इति तस्या वचः श्रुत्वा श्रीनिवासो ऽब्रवीद्वचः । श्रीभगवानुवाच । अहं कुमारि सुभगे कृष्णजन्मनि भूतले
62 // iti tasyā vacaḥ śrutvā śrīnivāso 'bravīdvacaḥ / śrībhagavānuvāca / ahaṃ kumāri subhage kṛṣṇajanmani bhūtale
63 ॥ भवामि तव भर्ताहं नात्र कार्या विचारणा । एवमुक्ता सुता कन्या पुरण्यराशिं हरिं परम्
63 // bhavāmi tava bhartāhaṃ nātra kāryā vicāraṇā / evamuktā sutā kanyā puraṇyarāśiṃ hariṃ param
64 ॥ उवाच परमप्रीता हर्षगद्गदया गिरा । कन्योवाच । कृष्णजन्मन्यहं पत्नी भूयासं प्रथमेहनि
64 // uvāca paramaprītā harṣagadgadayā girā / kanyovāca / kṛṣṇajanmanyahaṃ patnī bhūyāsaṃ prathamehani
65 ॥ संस्कारात्प्रथमं चाहमं गनाभ्यः समावृणे । ओमित्युक्तः पुनर्वाक्यमुवाच मधुसूदनः
65 // saṃskārātprathamaṃ cāhamaṃ ganābhyaḥ samāvṛṇe / omityuktaḥ punarvākyamuvāca madhusūdanaḥ
66 ॥ श्रीभगवानुवाच । कुमार्या विधृतत्वाच्च मत्प्रदानाच्च भामिनि । तेषां मनोभीष्टसिद्धिर्भविष्यति न संशयः
66 // śrībhagavānuvāca / kumāryā vidhṛtatvācca matpradānācca bhāmini / teṣāṃ manobhīṣṭasiddhirbhaviṣyati na saṃśayaḥ
67 ॥ इति तस्यै वरं दत्त्वा तत्रैवान्तरधीयत । देहं तत्रैव संत्यज्य कुमारी चैव पुत्रिका
67 // iti tasyai varaṃ dattvā tatraivāntaradhīyata / dehaṃ tatraiva saṃtyajya kumārī caiva putrikā
68 ॥ कुम्भ कस्य गृहे जाता नीला नाम्ना तु सा स्मृता । कुंभकस्तु महाभाग नन्दशोभस्य शालकः
68 // kumbha kasya gṛhe jātā nīlā nāmnā tu sā smṛtā / kuṃbhakastu mahābhāga nandaśobhasya śālakaḥ
69 ॥ कल्पवाहः स विज्ञेयः पितॄणां प्रथमः स्मृतः । तस्य गत्वा गृहमहं वृषभाचलवासिनः । शिवस्य वरतश्चैव त्वजेयः खगसत्तम
69 // kalpavāhaḥ sa vijñeyaḥ pitṝṇāṃ prathamaḥ smṛtaḥ / tasya gatvā gṛhamahaṃ vṛṣabhācalavāsinaḥ / śivasya varataścaiva tvajeyaḥ khagasattama
70 ॥ दितिजान्विनिहत्यैव नीला प्राप्ता खगेश्वर । ततो नाग्निजितो राज्ञो गृहे जाता कुमारिका
70 // ditijānvinihatyaiva nīlā prāptā khageśvara / tato nāgnijito rājño gṛhe jātā kumārikā
71 ॥ नाग्निजित्कव्यवाहोभूत्कन्या नीलाह्वयाभवत् । तस्याः स्वयंवरे चाहं गोवृषान्सप्तसंख्यकान्
71 // nāgnijitkavyavāhobhūtkanyā nīlāhvayābhavat / tasyāḥ svayaṃvare cāhaṃ govṛṣānsaptasaṃkhyakān
72 ॥ शिवस्य वरतश्चैवाप्यवध्यान्देवमानुषैः । बद्ध्वा वृषान्नृपाञ्जित्वा प्राप्ता नीला महाखग
72 // śivasya varataścaivāpyavadhyāndevamānuṣaiḥ / baddhvā vṛṣānnṛpāñjitvā prāptā nīlā mahākhaga
73 ॥ कुंभकस्य सुता नीला देहस्थाः प्राविशन् भृशम् । एकावयवतो यस्मात्तस्मात्तत्रैव साविशत्
73 // kuṃbhakasya sutā nīlā dehasthāḥ prāviśan bhṛśam / ekāvayavato yasmāttasmāttatraiva sāviśat
74 ॥ भूमौ द्विधा संप्रजाता कुमार्येव न संशयः । भद्राजन्म प्रवक्ष्यामि शृणु पक्षीन्द्रसत्तम
74 // bhūmau dvidhā saṃprajātā kumāryeva na saṃśayaḥ / bhadrājanma pravakṣyāmi śṛṇu pakṣīndrasattama