29 ॥ इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे ऽष्टमो ऽध्यायः सूत उवाच एतच्छ्रुत्वा तु वचनं नारदाद्या महर्षयः । प्रणम्य वरदं विष्णुं पप्रच्छुः संशयान्विता
29 // iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge 'ṣṭamo 'dhyāyaḥ sūta uvāca etacchrutvā tu vacanaṃ nāradādyā maharṣayaḥ / praṇamya varadaṃ viṣṇuṃ papracchuḥ saṃśayānvitā
1 ॥ ऋषय ऊचुः कथितो भवता सर्गो मुख्यादीनां जनार्दन । इदानीं संशयं चेममस्माकं छेत्तुमर्हसि
1 // ṛṣaya ūcuḥ kathito bhavatā sargo mukhyādīnāṃ janārdana / idānīṃ saṃśayaṃ cemamasmākaṃ chettumarhasi
2 ॥ कथं स भगवानीशः पूर्वजो ऽपि पिनाकधृक् । पुत्रत्वमगच्छंभुर्ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः
2 // kathaṃ sa bhagavānīśaḥ pūrvajo 'pi pinākadhṛk / putratvamagacchaṃbhurbrahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ
3 ॥ कथं च भगवाञ्जज्ञे ब्रह्मा लोकपितामहः । अण्डजो जगतामीशस्तन्नो वक्तुमिहार्हसि
3 // kathaṃ ca bhagavāñjajñe brahmā lokapitāmahaḥ / aṇḍajo jagatāmīśastanno vaktumihārhasi
4 ॥ श्रीकूर्म उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे शङ्करस्यामितौजसः । पुत्रत्वं ब्रह्मणस्तस्य पद्मयोनित्वमेव च
4 // śrīkūrma uvāca śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve śaṅkarasyāmitaujasaḥ / putratvaṃ brahmaṇastasya padmayonitvameva ca
5 ॥ अतीतकल्पावसाने तमोभूतं जगत् त्रयम् । आसीदेकार्णवं सर्वं न देवाद्या न चर्षयः
5 // atītakalpāvasāne tamobhūtaṃ jagat trayam / āsīdekārṇavaṃ sarvaṃ na devādyā na carṣayaḥ
6 ॥ तत्र नारायणो देवो निर्जने निरुपप्लवे । आश्रित्य शेषशयनं सुष्वाप पुरुषोत्तमः
6 // tatra nārāyaṇo devo nirjane nirupaplave / āśritya śeṣaśayanaṃ suṣvāpa puruṣottamaḥ
7 ॥ सहस्त्रशीर्षा भूत्वा स सहस्त्राक्षः सहस्त्रपात् । सहस्त्रबाहुः सर्वज्ञश्चिन्त्यमानो मनीषिभिः
7 // sahastraśīrṣā bhūtvā sa sahastrākṣaḥ sahastrapāt / sahastrabāhuḥ sarvajñaścintyamāno manīṣibhiḥ
8 ॥ पीतवासा विशालाक्षो नीलजिमूतसन्निभः । महाविभूतिर्योगात्मा योगिनां हृदयालयः
8 // pītavāsā viśālākṣo nīlajimūtasannibhaḥ / mahāvibhūtiryogātmā yogināṃ hṛdayālayaḥ
9 ॥ कदाचित् तस्य सुप्तस्य लीलार्थं दिव्यमद्भुतम् । त्रैलोक्यसारं विमलं नाभ्यां पङ्कजमुद्वभौ
9 // kadācit tasya suptasya līlārthaṃ divyamadbhutam / trailokyasāraṃ vimalaṃ nābhyāṃ paṅkajamudvabhau
10 ॥ शतयोजनविस्तीर्णं तरुणादित्यसन्निभम् । दिव्यगन्धमयं पुण्यं कर्णिकाकेसरान्वितम्
10 // śatayojanavistīrṇaṃ taruṇādityasannibham / divyagandhamayaṃ puṇyaṃ karṇikākesarānvitam
11 ॥ तस्यैवं सुचिरं कालं वर्तमानस्य शार्ङ्गिणः । हिरण्यगर्भो भगवांस्तं देशमुपचक्रमे
11 // tasyaivaṃ suciraṃ kālaṃ vartamānasya śārṅgiṇaḥ / hiraṇyagarbho bhagavāṃstaṃ deśamupacakrame
12 ॥ स तं करेण विश्वात्मा समुत्थाप्य सनातनम् । प्रोवाच मधुरं वाक्यं मायया तस्य मोहितः
12 // sa taṃ kareṇa viśvātmā samutthāpya sanātanam / provāca madhuraṃ vākyaṃ māyayā tasya mohitaḥ
13 ॥ अस्मिन्नेकार्णवे घोरे निर्जने तमसावृते । एकाकी को भवाञ्छेते ब्रूहि मे पुरुषर्षभ
13 // asminnekārṇave ghore nirjane tamasāvṛte / ekākī ko bhavāñchete brūhi me puruṣarṣabha
14 ॥ तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विहस्य गरुडध्वजः । उवाच देवं ब्रह्माणं मेघगम्भीरनिः स्वनः
14 // tasya tad vacanaṃ śrutvā vihasya garuḍadhvajaḥ / uvāca devaṃ brahmāṇaṃ meghagambhīraniḥ svanaḥ
15 ॥ भो भो नारायणं देवं लोकानां प्रभवाप्ययम् । महायोगेश्वरं मां त्वं जानीहि पुरुषोत्तमम्
15 // bho bho nārāyaṇaṃ devaṃ lokānāṃ prabhavāpyayam / mahāyogeśvaraṃ māṃ tvaṃ jānīhi puruṣottamam
16 ॥ मयि पश्य जगत् कृत्स्नं त्वां च लोकपितामहम् । सपर्वतमहाद्वीपं समुद्रैः सप्तभिर्वृतम्
16 // mayi paśya jagat kṛtsnaṃ tvāṃ ca lokapitāmaham / saparvatamahādvīpaṃ samudraiḥ saptabhirvṛtam
17 ॥ एवमाभाष्य विश्चात्मा प्रोवाच पुरुषं हरिः । जानन्नपि महायोगी को भवानिति वेधसम्
17 // evamābhāṣya viścātmā provāca puruṣaṃ hariḥ / jānannapi mahāyogī ko bhavāniti vedhasam
18 ॥ ततः प्रहस्य भगवान् ब्रह्मा वेदनिधिः प्रभुः । प्रत्युवाचाम्बुजाभाक्षं सस्मितं श्लक्ष्णया गिरा
18 // tataḥ prahasya bhagavān brahmā vedanidhiḥ prabhuḥ / pratyuvācāmbujābhākṣaṃ sasmitaṃ ślakṣṇayā girā
19 ॥ अहं धाता विधाता च स्वयंभूः प्रपितामहः । मय्येव संस्थितं विश्वं ब्रह्माहं विश्वतोमुखः
19 // ahaṃ dhātā vidhātā ca svayaṃbhūḥ prapitāmahaḥ / mayyeva saṃsthitaṃ viśvaṃ brahmāhaṃ viśvatomukhaḥ
20 ॥ श्रुत्वा वाचं स भगवान् विष्णुः सत्यपराक्रमः । अनुज्ञाप्याथ योगेन प्रविष्टो ब्रह्मणस्तनुम्
20 // śrutvā vācaṃ sa bhagavān viṣṇuḥ satyaparākramaḥ / anujñāpyātha yogena praviṣṭo brahmaṇastanum
21 ॥ त्रलोक्यमेतत् सकलं सदेवासुरमानुषम् । उदरे तस्य देवस्य दृष्ट्वा विस्मयमागतः
21 // tralokyametat sakalaṃ sadevāsuramānuṣam / udare tasya devasya dṛṣṭvā vismayamāgataḥ
22 ॥ तदास्य वक्त्रान्निष्क्रम्य पन्नगेन्द्रनिकेतनः । अजातशत्रुर्भगवान् पितामहमथाब्रवीत्
22 // tadāsya vaktrānniṣkramya pannagendraniketanaḥ / ajātaśatrurbhagavān pitāmahamathābravīt
23 ॥ भवानप्येवमेवाद्य शाश्वतं हि ममोहरम् । प्रविश्य लोकान् पश्यैतान् विचित्रान् पुरुषर्षभ
23 // bhavānapyevamevādya śāśvataṃ hi mamoharam / praviśya lokān paśyaitān vicitrān puruṣarṣabha
24 ॥ ततः प्रह्लादनीं वाणी श्रुत्वा तस्याभिनन्द्य च । श्रीपतेरुदरं भूयः प्रविवेश कुशध्वजः
24 // tataḥ prahlādanīṃ vāṇī śrutvā tasyābhinandya ca / śrīpaterudaraṃ bhūyaḥ praviveśa kuśadhvajaḥ
25 ॥ तानेव लोकान् गर्भस्थानपश्यत् सत्यविक्रमः । पर्यटित्वा तु देवस्य ददृशे ऽन्तं न वै हरेः
25 // tāneva lokān garbhasthānapaśyat satyavikramaḥ / paryaṭitvā tu devasya dadṛśe 'ntaṃ na vai hareḥ
26 ॥ ततो द्वाराणि सर्वाणि पिहितानि महात्मना । जनार्दनेन ब्रह्मासौ नाभ्यां द्वारमविन्दत
26 // tato dvārāṇi sarvāṇi pihitāni mahātmanā / janārdanena brahmāsau nābhyāṃ dvāramavindata
27 ॥ तत्र योगबलेनासौ प्रविश्य कनकाण्डजः । उज्जहारात्मनो रूपं पुष्कराच्चतुराननः
27 // tatra yogabalenāsau praviśya kanakāṇḍajaḥ / ujjahārātmano rūpaṃ puṣkarāccaturānanaḥ
28 ॥ विरराजारविन्दस्थः पद्मगर्भसमद्युतिः । ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवान् जगद्योनिः पितामहः
28 // virarājāravindasthaḥ padmagarbhasamadyutiḥ / brahmā svayaṃbhūrbhagavān jagadyoniḥ pitāmahaḥ
29 ॥ समन्यमानो विश्वेशमात्मानं परमं पदम् । प्रोवाच पुरुषं विष्णुं मेघगम्भीरया गिरा
29 // samanyamāno viśveśamātmānaṃ paramaṃ padam / provāca puruṣaṃ viṣṇuṃ meghagambhīrayā girā
30 ॥ किं कृतं भवतेदानीमात्मनो जयकाङ्क्षया । एको ऽहं प्रबलो नान्यो मां वै को ऽबिभविष्यति
30 // kiṃ kṛtaṃ bhavatedānīmātmano jayakāṅkṣayā / eko 'haṃ prabalo nānyo māṃ vai ko 'bibhaviṣyati
31 ॥ श्रुत्वा नारायणो वाक्यं ब्रह्मणो लोकतन्त्रिणः । सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यं बभाषे मधुरं हरिः
31 // śrutvā nārāyaṇo vākyaṃ brahmaṇo lokatantriṇaḥ / sāntvapūrvamidaṃ vākyaṃ babhāṣe madhuraṃ hariḥ
32 ॥ भवान् धाता विधाता च स्वयंभूः प्रपितामहः । न मात्सर्याभियोगेन द्वाराणि पिहितानि मे
32 // bhavān dhātā vidhātā ca svayaṃbhūḥ prapitāmahaḥ / na mātsaryābhiyogena dvārāṇi pihitāni me
33 ॥ किन्तु लीलार्थमेवैतन्न त्वां बाधितुमिच्छया । को हि बाधितुमन्विच्छेद् देवदेवं पितामहम्
33 // kintu līlārthamevaitanna tvāṃ bādhitumicchayā / ko hi bādhitumanvicched devadevaṃ pitāmaham
34 ॥ न ते ऽन्यथावगन्तव्यं मान्यो मे सर्वथा भवान् । सर्वमन्वय कल्याणं यन्मयापहृतं तव
34 // na te 'nyathāvagantavyaṃ mānyo me sarvathā bhavān / sarvamanvaya kalyāṇaṃ yanmayāpahṛtaṃ tava
35 ॥ अस्माच्च कारणाद् ब्रह्मन् पुत्रो भवतु मे भवान् । पद्मयोनिरिति ख्यातो मत्प्रियार्थं जगन्मय
35 // asmācca kāraṇād brahman putro bhavatu me bhavān / padmayoniriti khyāto matpriyārthaṃ jaganmaya
36 ॥ ततः स भगवान् देवो वरं दत्त्वा किरीटिने । प्रहर्षमतुलं गत्वा पुनर्विष्णुमभाषत
36 // tataḥ sa bhagavān devo varaṃ dattvā kirīṭine / praharṣamatulaṃ gatvā punarviṣṇumabhāṣata
37 ॥ भवान् सर्वात्मको ऽनन्तः सर्वेषां परमेश्वरः । सर्वभूतान्तरात्मा वै परं बह्म सनातनम्
37 // bhavān sarvātmako 'nantaḥ sarveṣāṃ parameśvaraḥ / sarvabhūtāntarātmā vai paraṃ bahma sanātanam
38 ॥ अहं वै सर्वलोकानामात्मा लोकमहेश्वरः । मन्मयं सर्वमेवेदं ब्रह्माहं पुरुषः परः
38 // ahaṃ vai sarvalokānāmātmā lokamaheśvaraḥ / manmayaṃ sarvamevedaṃ brahmāhaṃ puruṣaḥ paraḥ
39 ॥ नावाभ्यां विद्यते ह्यन्यो लोकानां परमेश्वरः । एका मूर्तिर्द्विधा भिन्ना नारायणपितामहौ
39 // nāvābhyāṃ vidyate hyanyo lokānāṃ parameśvaraḥ / ekā mūrtirdvidhā bhinnā nārāyaṇapitāmahau
40 ॥ तेनैवमुक्तो ब्रह्माणं वासुदेवो ऽब्रवीदिदम् । इयं प्रतिज्ञा भवतो विनाशाय भविष्यति
40 // tenaivamukto brahmāṇaṃ vāsudevo 'bravīdidam / iyaṃ pratijñā bhavato vināśāya bhaviṣyati
41 ॥ किं न पश्यसि योगेशं ब्रह्माधिपतिमव्ययम् । प्रधानपुरुषेशानं वेदाहं परमेश्वरम्
41 // kiṃ na paśyasi yogeśaṃ brahmādhipatimavyayam / pradhānapuruṣeśānaṃ vedāhaṃ parameśvaram
42 ॥ यं न पश्यन्ति योगीन्द्राः सांख्या अपि महेश्वरम् । अनादिनिधनं ब्रह्म तमेव शरणं व्रज
42 // yaṃ na paśyanti yogīndrāḥ sāṃkhyā api maheśvaram / anādinidhanaṃ brahma tameva śaraṇaṃ vraja
43 ॥ ततः क्रुद्धो ऽम्बुजाभाक्षं ब्रह्मा प्रोवाच केशवम् । भवान् न नूनमात्मानं वेत्ति तत् परमक्षरम्
43 // tataḥ kruddho 'mbujābhākṣaṃ brahmā provāca keśavam / bhavān na nūnamātmānaṃ vetti tat paramakṣaram
44 ॥ ब्रह्माणं जगतामेकमात्मानं परमं पदम् । नावाभ्यां विद्यते ह्यन्यो लोकानां परमेश्वरः
44 // brahmāṇaṃ jagatāmekamātmānaṃ paramaṃ padam / nāvābhyāṃ vidyate hyanyo lokānāṃ parameśvaraḥ
45 ॥ संत्यज्य निद्रां विपुलां स्वमात्मानं विलोकय । तस्य तत् क्रोधजं वाक्यं श्रुत्वा विष्णुरभाषत
45 // saṃtyajya nidrāṃ vipulāṃ svamātmānaṃ vilokaya / tasya tat krodhajaṃ vākyaṃ śrutvā viṣṇurabhāṣata
46 ॥ मा मैवं वद कल्याण परिवादं महात्मनः । न मे ऽस्त्यविदितं ब्रह्मन् नान्यथाहं वदामिते
46 // mā maivaṃ vada kalyāṇa parivādaṃ mahātmanaḥ / na me 'styaviditaṃ brahman nānyathāhaṃ vadāmite
47 ॥ किन्तु मोहयति ब्रह्मन् भवन्तं पारमेश्वरी । मायाशेषविशेषाणां हेतुरात्मसमुद्भावा
47 // kintu mohayati brahman bhavantaṃ pārameśvarī / māyāśeṣaviśeṣāṇāṃ heturātmasamudbhāvā
48 ॥ एतावदुक्त्वा भगवान् विष्णुस्तूष्णीं बभूव ह । ज्ञात्वा तत् परमं तत्त्वं स्वमात्मानं महेश्वरम्
48 // etāvaduktvā bhagavān viṣṇustūṣṇīṃ babhūva ha / jñātvā tat paramaṃ tattvaṃ svamātmānaṃ maheśvaram
49 ॥ कुतो ऽप्यपरिमेयात्मा भूतानां परमेश्वरः । प्रसादं ब्रह्मणे कर्तुं प्रादुरासीत् ततो हरः
49 // kuto 'pyaparimeyātmā bhūtānāṃ parameśvaraḥ / prasādaṃ brahmaṇe kartuṃ prādurāsīt tato haraḥ
50 ॥ ललाटनयनो ऽनन्तो जटामण्डलमण्डितः । त्रिशूलपाणिर्भगवांस्तेजसां परमो निधिः
50 // lalāṭanayano 'nanto jaṭāmaṇḍalamaṇḍitaḥ / triśūlapāṇirbhagavāṃstejasāṃ paramo nidhiḥ
51 ॥ दिव्यां विशालां ग्रथितां ग्रहैः सार्केन्दुतारकैः । मालामत्यद्भुताकारां धारयन् पादलम्बिनीम्
51 // divyāṃ viśālāṃ grathitāṃ grahaiḥ sārkendutārakaiḥ / mālāmatyadbhutākārāṃ dhārayan pādalambinīm
52 ॥ तं दृष्ट्वा देवमीशानं ब्रह्मा लोकपितामहः । मोहितो माययात्यर्थं पीतवाससमब्वीत्
52 // taṃ dṛṣṭvā devamīśānaṃ brahmā lokapitāmahaḥ / mohito māyayātyarthaṃ pītavāsasamabvīt
53 ॥ क एष पुरुषो ऽनन्तः शूलपाणिस्त्रिलोचनः । तेजोराशिरमेयात्मा समायाति जनार्दन
53 // ka eṣa puruṣo 'nantaḥ śūlapāṇistrilocanaḥ / tejorāśirameyātmā samāyāti janārdana
54 ॥ तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विष्णुर्दानवमर्दनः । अपश्यदीश्वरं देवं ज्वलन्तं विमले ऽम्भसि
54 // tasya tad vacanaṃ śrutvā viṣṇurdānavamardanaḥ / apaśyadīśvaraṃ devaṃ jvalantaṃ vimale 'mbhasi
55 ॥ ज्ञात्वा तत्परमं भावमैश्वरं ब्रह्मभावनम् । प्रोवाचोत्थाय भगवान् देवदेवं पितामहम्
55 // jñātvā tatparamaṃ bhāvamaiśvaraṃ brahmabhāvanam / provācotthāya bhagavān devadevaṃ pitāmaham
56 ॥ अयं देवो महादेवः स्वयञ्ज्योतिः सनातनः । अनादिनिधनो ऽचिन्त्यो लोकानामीश्वरो महान्
56 // ayaṃ devo mahādevaḥ svayañjyotiḥ sanātanaḥ / anādinidhano 'cintyo lokānāmīśvaro mahān
57 ॥ शङ्करः शंभुरीशानः सर्वात्मा परमेश्वरः । भूतानामधिपो योगी महेशो विमलः शिवः
57 // śaṅkaraḥ śaṃbhurīśānaḥ sarvātmā parameśvaraḥ / bhūtānāmadhipo yogī maheśo vimalaḥ śivaḥ
58 ॥ एष धाता विधाता च प्रधानपुरुषेश्वरः । यं प्रपश्यन्ति यतयो ब्रह्मभावेन भाविताः
58 // eṣa dhātā vidhātā ca pradhānapuruṣeśvaraḥ / yaṃ prapaśyanti yatayo brahmabhāvena bhāvitāḥ
59 ॥ सृजत्येष जगत् कृत्स्नं पाति संहरते तथा । कालो भूत्वा महादेवः केवलो निष्कलः शिवः
59 // sṛjatyeṣa jagat kṛtsnaṃ pāti saṃharate tathā / kālo bhūtvā mahādevaḥ kevalo niṣkalaḥ śivaḥ
60 ॥ ब्रह्माणं विदधे पूर्वं भवन्तं यः सनातनः । वेदांश्च प्रददौ तुभ्यं सो ऽयमायाति शङ्करः
60 // brahmāṇaṃ vidadhe pūrvaṃ bhavantaṃ yaḥ sanātanaḥ / vedāṃśca pradadau tubhyaṃ so 'yamāyāti śaṅkaraḥ
61 ॥ अस्यैव चापरां मूर्ति विश्वयोनिं सनातनीम् । वासुदेवाभिधानां मामवेहि प्रपितामह
61 // asyaiva cāparāṃ mūrti viśvayoniṃ sanātanīm / vāsudevābhidhānāṃ māmavehi prapitāmaha
62 ॥ किं न पश्यसि योगेशं ब्रह्माधिपतिमव्ययम् । दिव्यं भवतु ते चक्षुर्येन द्रक्ष्यसि तत्परम्
62 // kiṃ na paśyasi yogeśaṃ brahmādhipatimavyayam / divyaṃ bhavatu te cakṣuryena drakṣyasi tatparam
63 ॥ लब्ध्वा शैवं तदा चक्षुर्विष्णोर्लोकपितामहः । बुबुधे परमेशानं पुरतः समवस्थितम्
63 // labdhvā śaivaṃ tadā cakṣurviṣṇorlokapitāmahaḥ / bubudhe parameśānaṃ purataḥ samavasthitam
64 ॥ स लब्ध्वा परमं ज्ञानमैश्वरं प्रपितामहः । प्रपेदे शरणं देवं तमेव पितरं शिवम्
64 // sa labdhvā paramaṃ jñānamaiśvaraṃ prapitāmahaḥ / prapede śaraṇaṃ devaṃ tameva pitaraṃ śivam
65 ॥ ओङ्कारं समनुस्मृत्य संस्तभ्यात्मानमात्मना । अथर्वशिरसा देवं तुष्टाव च कृताञ्जलिः
65 // oṅkāraṃ samanusmṛtya saṃstabhyātmānamātmanā / atharvaśirasā devaṃ tuṣṭāva ca kṛtāñjaliḥ
66 ॥ संस्तुतस्तेन भगवान् ब्रह्मणा परमेश्वरः । अवाप परमां प्रीतिं व्याजहार स्मयन्निव
66 // saṃstutastena bhagavān brahmaṇā parameśvaraḥ / avāpa paramāṃ prītiṃ vyājahāra smayanniva
67 ॥ मत्समस्त्वं न संदेहो मद्भक्तश्च यतो भवान् । मयैवोत्पादितः पूर्वं लोकसृष्ट्यर्थमव्ययम्
67 // matsamastvaṃ na saṃdeho madbhaktaśca yato bhavān / mayaivotpāditaḥ pūrvaṃ lokasṛṣṭyarthamavyayam
68 ॥ त्वमात्मा ह्यादिपुरुषो मम देहसमुद्भवः । वरं वरय विश्वात्मन् वरदो ऽहं तवानघ
68 // tvamātmā hyādipuruṣo mama dehasamudbhavaḥ / varaṃ varaya viśvātman varado 'haṃ tavānagha
69 ॥ स देवदेववचनं निशम्य कमलोद्भवः । निरीक्ष्य विष्णुं पुरुषं प्रणम्याह वृषध्वजम्
69 // sa devadevavacanaṃ niśamya kamalodbhavaḥ / nirīkṣya viṣṇuṃ puruṣaṃ praṇamyāha vṛṣadhvajam
70 ॥ भगवन् भूतभव्येश महादेवाम्बिकापते । त्वामेव पुत्रमिच्छामि त्वया वा सदृशं सतम्
70 // bhagavan bhūtabhavyeśa mahādevāmbikāpate / tvāmeva putramicchāmi tvayā vā sadṛśaṃ satam
71 ॥ मोहितो ऽस्मि महादेव मायया सूक्ष्मया त्वया । न जाने परमं भावं याथातथ्येन ते शिव
71 // mohito 'smi mahādeva māyayā sūkṣmayā tvayā / na jāne paramaṃ bhāvaṃ yāthātathyena te śiva
72 ॥ त्वमेव देव भक्तानां भ्राता माता पिता सुहृत् । प्रसीद तव पादाब्जं नमामि शरणं गतः
72 // tvameva deva bhaktānāṃ bhrātā mātā pitā suhṛt / prasīda tava pādābjaṃ namāmi śaraṇaṃ gataḥ
73 ॥ स तस्य वचनं श्रुत्वा जगन्नाथो वृषध्वजः । व्याजहार तदा पुत्रं समालोक्य जनार्दनम्
73 // sa tasya vacanaṃ śrutvā jagannātho vṛṣadhvajaḥ / vyājahāra tadā putraṃ samālokya janārdanam
74 ॥ यदर्थितं भगवता तत् करिष्यामि पुत्रक । विज्ञानमैश्वरं दिव्यमुत्पत्स्यति तवानघ
74 // yadarthitaṃ bhagavatā tat kariṣyāmi putraka / vijñānamaiśvaraṃ divyamutpatsyati tavānagha
75 ॥ त्वमेव सर्वभूतानामादिकर्ता नियोजितः । तथा कुरुष्व देवेश मया लोकपितामह
75 // tvameva sarvabhūtānāmādikartā niyojitaḥ / tathā kuruṣva deveśa mayā lokapitāmaha
76 ॥ एष नारायणो ऽनन्तो ममैव परमा तनुः । भविष्यति तवेशानो योगक्षेमवहो हरिः
76 // eṣa nārāyaṇo 'nanto mamaiva paramā tanuḥ / bhaviṣyati taveśāno yogakṣemavaho hariḥ
77 ॥ एवं व्याहृत्य हस्ताभ्यां प्रीतात्मा परमेश्वरः । संस्पृश्य देवं ब्रह्माणं हरिं वचनमब्रवीत्
77 // evaṃ vyāhṛtya hastābhyāṃ prītātmā parameśvaraḥ / saṃspṛśya devaṃ brahmāṇaṃ hariṃ vacanamabravīt
78 ॥ तृष्टो ऽस्मि सर्वथाहन्ते भक्त्या तव जगन्मय । वरं वृणीष्वं नह्यावां विभिन्नौ परमार्थतः
78 // tṛṣṭo 'smi sarvathāhante bhaktyā tava jaganmaya / varaṃ vṛṇīṣvaṃ nahyāvāṃ vibhinnau paramārthataḥ
79 ॥ श्रुत्वाथ देववचनं विष्णुर्विश्वजगन्मयः । प्राह प्रसन्नया वाचा समालोक्य चतुर्मुखम्
79 // śrutvātha devavacanaṃ viṣṇurviśvajaganmayaḥ / prāha prasannayā vācā samālokya caturmukham
80 ॥ एष एव वरः श्लोघ्यो यदहं परमेश्वरम् । पश्यामि परमात्मानं भक्तिर्भवतु मे त्वयि
80 // eṣa eva varaḥ śloghyo yadahaṃ parameśvaram / paśyāmi paramātmānaṃ bhaktirbhavatu me tvayi
81 ॥ तथेत्युक्त्वा महादेवः पुनर्विष्णुमभाषत । भवान् सर्वस्य कार्यस्य कर्ताहऽमधिदैवतम्
81 // tathetyuktvā mahādevaḥ punarviṣṇumabhāṣata / bhavān sarvasya kāryasya kartāha'madhidaivatam
82 ॥ मन्मयं त्वन्मयं चैव सर्वमेतन्न संशयः । भवान् सोमस्त्वहं सूर्यो भवान् रात्रिरहं दिनम्
82 // manmayaṃ tvanmayaṃ caiva sarvametanna saṃśayaḥ / bhavān somastvahaṃ sūryo bhavān rātrirahaṃ dinam
83 ॥ भवान् प्रकृतिरव्यक्तमहं पुरुष एव च । भवान् ज्ञानमहं ज्ञाता भवान् मायाहमीश्वरः
83 // bhavān prakṛtiravyaktamahaṃ puruṣa eva ca / bhavān jñānamahaṃ jñātā bhavān māyāhamīśvaraḥ
84 ॥ भवान् विद्यात्मिका शक्तिः शक्तिमानहमीश्वरः । यो ऽहं सुनिष्कलो देवः सो ऽपि नारायणः परः
84 // bhavān vidyātmikā śaktiḥ śaktimānahamīśvaraḥ / yo 'haṃ suniṣkalo devaḥ so 'pi nārāyaṇaḥ paraḥ
85 ॥ एकीभावेन पश्यन्ति योगिनो ब्रह्मवादिनः । त्वामनाश्रित्य विश्वात्मन् न योगी मामुपैष्यति । पालयैतज्जगत् कृत्स्नं सदेवासुरमानुषम्
85 // ekībhāvena paśyanti yogino brahmavādinaḥ / tvāmanāśritya viśvātman na yogī māmupaiṣyati / pālayaitajjagat kṛtsnaṃ sadevāsuramānuṣam
86 ॥ इतीदमुक्त्वा भगवाननादिः स्वमायया मोहितभूतभेदः । जगाम जन्मर्धिविनाशहीनं धामैकमव्यक्तमनन्तशक्तिः
86 // itīdamuktvā bhagavānanādiḥ svamāyayā mohitabhūtabhedaḥ / jagāma janmardhivināśahīnaṃ dhāmaikamavyaktamanantaśaktiḥ