Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Kūrma Purāṇa

Vibhāga 2 · Chapter 34

कूर्मपुराणम्

KūrmP_2,34.

153 ॥ इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रयस्त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः तीर्थानि यानि लोके ऽस्मिन् विश्रुतानि माहन्ति च । तानि त्वं कथयास्माकं रोमहर्षण सांप्रतम्

153 // itī śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge trayastriśo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ tīrthāni yāni loke 'smin viśrutāni māhanti ca / tāni tvaṃ kathayāsmākaṃ romaharṣaṇa sāṃpratam

KūrmP_2,34.

1 ॥ रोमहर्षण उवाच शृणुध्वं कथयिष्ये ऽहं तीर्थानि विविधानि च । कथितानि पुराणेषु मुनिभिर्ब्रह्मवादिभिः

1 // romaharṣaṇa uvāca śṛṇudhvaṃ kathayiṣye 'haṃ tīrthāni vividhāni ca / kathitāni purāṇeṣu munibhirbrahmavādibhiḥ

KūrmP_2,34.

2 ॥ यत्र स्नानं जपो होमः श्राद्धदानादिकं कृतम् । एकैकशो मुनिश्रेष्ठाः पुनात्यासप्तमं कुलम्

2 // yatra snānaṃ japo homaḥ śrāddhadānādikaṃ kṛtam / ekaikaśo muniśreṣṭhāḥ punātyāsaptamaṃ kulam

KūrmP_2,34.

3 ॥ पञ्चयोजनविस्तीर्णं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । प्रयागं प्रथितं तीर्थं तस्य माहात्म्यमीरितम्

3 // pañcayojanavistīrṇaṃ brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ / prayāgaṃ prathitaṃ tīrthaṃ tasya māhātmyamīritam

KūrmP_2,34.

4 ॥ अन्यच्च तीर्थप्रवरं कुरूणां देववन्दितम् । ऋषीणामाश्रमैर्जुष्टं सर्वपापविशोधनम्

4 // anyacca tīrthapravaraṃ kurūṇāṃ devavanditam / ṛṣīṇāmāśramairjuṣṭaṃ sarvapāpaviśodhanam

KūrmP_2,34.

5 ॥ तत्र स्नात्वा विशुद्धात्मा दम्भमात्सर्यवर्जितः । ददाति यत्किञ्चिदपि पुनात्युभयतः कुलम्

5 // tatra snātvā viśuddhātmā dambhamātsaryavarjitaḥ / dadāti yatkiñcidapi punātyubhayataḥ kulam

KūrmP_2,34.

6 ॥ गयातीर्थं परं गुह्यं पितॄणां चाति वल्लभम् । कृत्वा पिण्डप्रदानं तु न भूयो जायते नरः

6 // gayātīrthaṃ paraṃ guhyaṃ pitṝṇāṃ cāti vallabham / kṛtvā piṇḍapradānaṃ tu na bhūyo jāyate naraḥ

KūrmP_2,34.

7 ॥ सकृद् गयाभिगमनं कृत्वा पिण्डं ददाति यः । तारिताः पितरस्तेन यास्यन्ति परमां गतिम्

7 // sakṛd gayābhigamanaṃ kṛtvā piṇḍaṃ dadāti yaḥ / tāritāḥ pitarastena yāsyanti paramāṃ gatim

KūrmP_2,34.

8 ॥ तत्र लोकहितार्थाय रुद्रेण परमात्मना । शिलातले पदं न्यस्तं तत्र पितॄन् प्रसादयेत्

8 // tatra lokahitārthāya rudreṇa paramātmanā / śilātale padaṃ nyastaṃ tatra pitṝn prasādayet

KūrmP_2,34.

9 ॥ गयाभिगमनं कर्तुं यः शक्तो नाभिगच्छति । शोचन्ति पितरस्तं वै वृथा तस्य परिश्रमः

9 // gayābhigamanaṃ kartuṃ yaḥ śakto nābhigacchati / śocanti pitarastaṃ vai vṛthā tasya pariśramaḥ

KūrmP_2,34.

10 ॥ गायन्ति पितरो गाथाः कीर्तयन्ति महर्षयः । गयांयास्यतियः कश्चित् सो ऽस्मान् संतारयिष्यति

10 // gāyanti pitaro gāthāḥ kīrtayanti maharṣayaḥ / gayāṃyāsyatiyaḥ kaścit so 'smān saṃtārayiṣyati

KūrmP_2,34.

11 ॥ यदि स्यात् पातकोपेतः स्वधर्मरतिवर्जितः । गयां यास्यति वंश्यो यः सो ऽस्मान् संतारयिष्यति

11 // yadi syāt pātakopetaḥ svadharmarativarjitaḥ / gayāṃ yāsyati vaṃśyo yaḥ so 'smān saṃtārayiṣyati

KūrmP_2,34.

12 ॥ एष्टव्या बहवः पुत्राः शीलवन्तो गुणान्विताः । तेषां तु समवेतानां यद्येको ऽपि गयां व्रजेत्

12 // eṣṭavyā bahavaḥ putrāḥ śīlavanto guṇānvitāḥ / teṣāṃ tu samavetānāṃ yadyeko 'pi gayāṃ vrajet

KūrmP_2,34.

13 ॥ तस्मात् सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मणस्तु विशेषतः । प्रदद्याद् विधिवत् पिण्डान् गयां गत्वा समाहितः

13 // tasmāt sarvaprayatnena brāhmaṇastu viśeṣataḥ / pradadyād vidhivat piṇḍān gayāṃ gatvā samāhitaḥ

KūrmP_2,34.

14 ॥ धन्यास्तु खलु ते मर्त्या गयायां पिण्डदायिनः । कुलान्युभयतः सप्त समुद्धृत्याप्नुयात् परम्

14 // dhanyāstu khalu te martyā gayāyāṃ piṇḍadāyinaḥ / kulānyubhayataḥ sapta samuddhṛtyāpnuyāt param

KūrmP_2,34.

15 ॥ अन्यच्च तीर्थप्रवरं सिद्धावासमुदाहृतम् । प्रभासमिति विख्यातं यत्रास्ते भगवान् भवः

15 // anyacca tīrthapravaraṃ siddhāvāsamudāhṛtam / prabhāsamiti vikhyātaṃ yatrāste bhagavān bhavaḥ

KūrmP_2,34.

16 ॥ तत्र स्नानं तपः श्राद्धं ब्राह्मणानां च पूजनम् । कृत्वा लोकमवाप्नोति ब्रह्मणो ऽक्षय्यमुत्तमम्

16 // tatra snānaṃ tapaḥ śrāddhaṃ brāhmaṇānāṃ ca pūjanam / kṛtvā lokamavāpnoti brahmaṇo 'kṣayyamuttamam

KūrmP_2,34.

17 ॥ तीर्थं त्रैयम्बकं नाम सर्वदेवनमस्कृतम् । पूजयित्वा तत्र रुद्रं ज्योतिष्टोमफलं लभेत्

17 // tīrthaṃ traiyambakaṃ nāma sarvadevanamaskṛtam / pūjayitvā tatra rudraṃ jyotiṣṭomaphalaṃ labhet

KūrmP_2,34.

18 ॥ सुवर्णाक्षं महादेवं समभ्यर्च्य कपर्दिनम् । ब्राह्मणान् पूजयित्वा तु गाणपत्यं लभेद् ध्रुवम्

18 // suvarṇākṣaṃ mahādevaṃ samabhyarcya kapardinam / brāhmaṇān pūjayitvā tu gāṇapatyaṃ labhed dhruvam

KūrmP_2,34.

19 ॥ सोमेश्वरं तीर्थवरं रुद्रस्य परमेष्ठिनः । सर्वव्याधिहरं पुण्यं रुद्रसालोक्यकारणम्

19 // someśvaraṃ tīrthavaraṃ rudrasya parameṣṭhinaḥ / sarvavyādhiharaṃ puṇyaṃ rudrasālokyakāraṇam

KūrmP_2,34.

20 ॥ तीर्थानां परमं तीर्थं विजयं नाम शोभनम् । तत्र लिङ्गं महेशस्य विजयं नाम विश्रुतम्

20 // tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ vijayaṃ nāma śobhanam / tatra liṅgaṃ maheśasya vijayaṃ nāma viśrutam

KūrmP_2,34.

21 ॥ षण्मासान् नियताहारो ब्रह्मचारी समाहितः । उषित्वा तत्र विप्रेन्द्रा यास्यन्ति परमं पदम्

21 // ṣaṇmāsān niyatāhāro brahmacārī samāhitaḥ / uṣitvā tatra viprendrā yāsyanti paramaṃ padam

KūrmP_2,34.

22 ॥ अन्यच्च तीर्थप्रवरं पूर्वदेशे सुशोभनम् । एकाम्रं देवदेवस्य गाणपत्यफलप्रदम्

22 // anyacca tīrthapravaraṃ pūrvadeśe suśobhanam / ekāmraṃ devadevasya gāṇapatyaphalapradam

KūrmP_2,34.

23 ॥ दत्त्वात्र शिवभक्तानां किञ्चिच्छश्वन्महीं शुभाम् । सार्वभौमो भवेद् राजा मुमुक्षुर्मोक्षमाप्नुयात्

23 // dattvātra śivabhaktānāṃ kiñcicchaśvanmahīṃ śubhām / sārvabhaumo bhaved rājā mumukṣurmokṣamāpnuyāt

KūrmP_2,34.

24 ॥ महानदीजलं पुण्यं सर्वपापविनाशनम् । ग्रहणे समुपस्पृश्य मुच्यते सर्वपातकैः

24 // mahānadījalaṃ puṇyaṃ sarvapāpavināśanam / grahaṇe samupaspṛśya mucyate sarvapātakaiḥ

KūrmP_2,34.

25 ॥ अन्या च विरजा नाम नदी त्रैलोक्यविश्रुता । तस्यां स्नात्वा नरो विप्रा ब्रह्मलोके महीयते

25 // anyā ca virajā nāma nadī trailokyaviśrutā / tasyāṃ snātvā naro viprā brahmaloke mahīyate

KūrmP_2,34.

26 ॥ तीर्थं नारायणस्यान्यन्नाम्ना तु पुरुषोत्तमम् । तत्र नारायणः श्रीमानास्ते परमपूरुषः

26 // tīrthaṃ nārāyaṇasyānyannāmnā tu puruṣottamam / tatra nārāyaṇaḥ śrīmānāste paramapūruṣaḥ

KūrmP_2,34.

27 ॥ पूजयित्वा परं विष्णुं स्नात्वा तत्र द्विजोत्तमः । ब्राह्मणान् पूजयित्वा तु विष्णुलोकमवाप्नुयात्

27 // pūjayitvā paraṃ viṣṇuṃ snātvā tatra dvijottamaḥ / brāhmaṇān pūjayitvā tu viṣṇulokamavāpnuyāt

KūrmP_2,34.

28 ॥ तीर्थानां परमं तीर्थं गोकर्णं नाम विश्रुतम् । सर्वपापहरं शंभोर्निवासः परमेष्ठिनः

28 // tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ gokarṇaṃ nāma viśrutam / sarvapāpaharaṃ śaṃbhornivāsaḥ parameṣṭhinaḥ

KūrmP_2,34.

29 ॥ दृष्ट्वा लिंङ्गं तु देवस्य गोकर्णेश्वरमुत्तमम् । ईप्सितांल्लभते कामान् रुद्रस्य दयितो भवेत्

29 // dṛṣṭvā liṃṅgaṃ tu devasya gokarṇeśvaramuttamam / īpsitāṃllabhate kāmān rudrasya dayito bhavet

KūrmP_2,34.

30 ॥ उत्तरं चापि गोकर्णं लिङ्गं देवस्य शूलिनः । महादेवस्यार्चयित्वा शिवसायुज्यमाप्नुयात्

30 // uttaraṃ cāpi gokarṇaṃ liṅgaṃ devasya śūlinaḥ / mahādevasyārcayitvā śivasāyujyamāpnuyāt

KūrmP_2,34.

31 ॥ तत्र देवो महादेवः स्थाणुरित्यभिविश्रुतः । तं दृष्ट्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते तत्क्षणान्नरः

31 // tatra devo mahādevaḥ sthāṇurityabhiviśrutaḥ / taṃ dṛṣṭvā sarvapāpebhyo mucyate tatkṣaṇānnaraḥ

KūrmP_2,34.

32 ॥ अन्यत् कुब्जाम्रमतुलं स्थानं विष्णोर्महात्मनः । संपूज्य पुरुषं विष्णुं श्वेतद्वीपे महीयते

32 // anyat kubjāmramatulaṃ sthānaṃ viṣṇormahātmanaḥ / saṃpūjya puruṣaṃ viṣṇuṃ śvetadvīpe mahīyate

KūrmP_2,34.

33 ॥ यत्र नारायणो देवो रुद्रेण त्रिपुरारिणा । कृत्वा यज्ञस्य मथनं दक्षस्य तु विसर्जितः

33 // yatra nārāyaṇo devo rudreṇa tripurāriṇā / kṛtvā yajñasya mathanaṃ dakṣasya tu visarjitaḥ

KūrmP_2,34.

34 ॥ समन्ताद् योजनं क्षेत्रं सिद्धर्षिगणवन्दितम् । पुण्यमायतनं विष्णोस्तत्रास्ते पुरुषोत्तमः

34 // samantād yojanaṃ kṣetraṃ siddharṣigaṇavanditam / puṇyamāyatanaṃ viṣṇostatrāste puruṣottamaḥ

KūrmP_2,34.

35 ॥ अन्यत् कोकामुखं विष्णोस्तीर्थमद्भुतकर्मणः । मृतो ऽत्र पातकैर्मुक्तो विष्णुसारूप्यमाप्नुयात्

35 // anyat kokāmukhaṃ viṣṇostīrthamadbhutakarmaṇaḥ / mṛto 'tra pātakairmukto viṣṇusārūpyamāpnuyāt

KūrmP_2,34.

36 ॥ शालग्रामं महातीर्थं विष्णोः प्रीतिविवर्धनम् । प्राणांस्तत्र नरस्त्यक्त्वा हृषीकेषं प्रपश्यति

36 // śālagrāmaṃ mahātīrthaṃ viṣṇoḥ prītivivardhanam / prāṇāṃstatra narastyaktvā hṛṣīkeṣaṃ prapaśyati

KūrmP_2,34.

37 ॥ अश्वतीर्थमिति ख्यातं सिद्धावासं सुपावनम् । आस्ते हयशिरा नित्यं तत्र नारायणः स्वयम्

37 // aśvatīrthamiti khyātaṃ siddhāvāsaṃ supāvanam / āste hayaśirā nityaṃ tatra nārāyaṇaḥ svayam

KūrmP_2,34.

38 ॥ तीर्थं त्रैलोक्यविख्यातं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । पुष्करं सर्वपापघ्नं मृतानां ब्रह्मलोकदम्

38 // tīrthaṃ trailokyavikhyātaṃ brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ / puṣkaraṃ sarvapāpaghnaṃ mṛtānāṃ brahmalokadam

KūrmP_2,34.

39 ॥ मनसा संस्मरेद् यस्तु पुष्करं वै द्विजोत्तमः । पूयते पातकैः सर्वैः शक्रेण सह मोदते

39 // manasā saṃsmared yastu puṣkaraṃ vai dvijottamaḥ / pūyate pātakaiḥ sarvaiḥ śakreṇa saha modate

KūrmP_2,34.

40 ॥ तत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः । उपासते सिद्धसङ्घा ब्रह्मणं पद्मसंभवम्

40 // tatra devāḥ sagandharvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ / upāsate siddhasaṅghā brahmaṇaṃ padmasaṃbhavam

KūrmP_2,34.

41 ॥ तत्र स्त्रात्वा भवेच्छुद्धो ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् । पूजयित्वा द्विजवरान् ब्रह्माणं संप्रपष्यति

41 // tatra strātvā bhavecchuddho brahmāṇaṃ parameṣṭhinam / pūjayitvā dvijavarān brahmāṇaṃ saṃprapaṣyati

KūrmP_2,34.

42 ॥ तत्राभिगम्य देवेशं पुरुहूतमनिन्दितम् । सुरूपो जायते मर्त्यः सर्वान् कामानवाप्नुयात्

42 // tatrābhigamya deveśaṃ puruhūtamaninditam / surūpo jāyate martyaḥ sarvān kāmānavāpnuyāt

KūrmP_2,34.

43 ॥ सप्तसारस्वतं तीर्थं ब्रह्माद्यैः सेवितं परम् । पूजयित्वा तत्र रुद्रमश्वमेधफलं लभेत्

43 // saptasārasvataṃ tīrthaṃ brahmādyaiḥ sevitaṃ param / pūjayitvā tatra rudramaśvamedhaphalaṃ labhet

KūrmP_2,34.

44 ॥ यत्र मङ्कणको रुद्रं प्रपन्नः परमेश्वरम् । आराधयामास हरं पञ्चक्षरपरायणः

44 // yatra maṅkaṇako rudraṃ prapannaḥ parameśvaram / ārādhayāmāsa haraṃ pañcakṣaraparāyaṇaḥ

KūrmP_2,34.

45 ॥ नमः शिवायेति मुनिः जपन् पञ्चाक्षरं परम् । आराधयामास शिवं तपसा गोवृषध्वजम्

45 // namaḥ śivāyeti muniḥ japan pañcākṣaraṃ param / ārādhayāmāsa śivaṃ tapasā govṛṣadhvajam

KūrmP_2,34.

46 ॥ प्रजज्वालाथ तपसा मुनिर्मङ्कणकस्तदा । ननर्त हर्षवेगेन ज्ञात्वा रुद्रं समागतम्

46 // prajajvālātha tapasā munirmaṅkaṇakastadā / nanarta harṣavegena jñātvā rudraṃ samāgatam

KūrmP_2,34.

47 ॥ तं प्राह भगवान् रुद्रः किमर्थं नर्तितं त्वया । दृष्ट्वापि देवमीशानं नृत्यति स्म पुनः पुनः

47 // taṃ prāha bhagavān rudraḥ kimarthaṃ nartitaṃ tvayā / dṛṣṭvāpi devamīśānaṃ nṛtyati sma punaḥ punaḥ

KūrmP_2,34.

48 ॥ सो ऽन्वीक्ष्य भगवानीशः सगर्वं गर्वशान्तये । स्वकं देहं विदार्यास्मै भस्मराशिमदर्शयत्

48 // so 'nvīkṣya bhagavānīśaḥ sagarvaṃ garvaśāntaye / svakaṃ dehaṃ vidāryāsmai bhasmarāśimadarśayat

KūrmP_2,34.

49 ॥ पश्येमं मच्छरीरोत्थं भस्मराशिं द्विजोत्तम । माहात्म्यमेतत् तपसस्त्वादृशो ऽन्यो ऽपि विद्यते

49 // paśyemaṃ maccharīrotthaṃ bhasmarāśiṃ dvijottama / māhātmyametat tapasastvādṛśo 'nyo 'pi vidyate

KūrmP_2,34.

50 ॥ यत् सगर्वं हि भवता नर्तितं मुनिपुङ्गव । न युक्तं तापसस्यैतत् त्वत्तोप्यत्राधिको ह्यहम्

50 // yat sagarvaṃ hi bhavatā nartitaṃ munipuṅgava / na yuktaṃ tāpasasyaitat tvattopyatrādhiko hyaham

KūrmP_2,34.

51 ॥ इत्याभाष्य मुनिश्रेष्ठं स रुद्रः किल विश्वदृक् । आस्थाय परमं भावं ननर्त जगतो हरः

51 // ityābhāṣya muniśreṣṭhaṃ sa rudraḥ kila viśvadṛk / āsthāya paramaṃ bhāvaṃ nanarta jagato haraḥ

KūrmP_2,34.

52 ॥ सहस्रशीर्षा भूत्वा सहस्राक्षः सहस्रपात् । दंष्ट्राकरालवदनो ज्वालामाली भयङ्करः

52 // sahasraśīrṣā bhūtvā sahasrākṣaḥ sahasrapāt / daṃṣṭrākarālavadano jvālāmālī bhayaṅkaraḥ

KūrmP_2,34.

53 ॥ सो ऽन्वपश्यदशेषस्य पार्श्वे तस्य त्रिशूलिनः । विशाललोचनमेकां देवीं चारुविलासिनीम् । सूर्यायुतसमप्रख्यां प्रसन्नवदनां शिवाम्

53 // so 'nvapaśyadaśeṣasya pārśve tasya triśūlinaḥ / viśālalocanamekāṃ devīṃ cāruvilāsinīm / sūryāyutasamaprakhyāṃ prasannavadanāṃ śivām

KūrmP_2,34.

54 ॥ सस्मितं प्रेक्ष्य विश्वेशं तिष्ठन्तीममितद्युतिम् । दृष्ट्वा संत्रस्तहृदयो वेपमानो मुनीश्वरः । ननाम शिरसा रुद्रं रुद्राध्यायं जपन् वशी

54 // sasmitaṃ prekṣya viśveśaṃ tiṣṭhantīmamitadyutim / dṛṣṭvā saṃtrastahṛdayo vepamāno munīśvaraḥ / nanāma śirasā rudraṃ rudrādhyāyaṃ japan vaśī

KūrmP_2,34.

55 ॥ प्रसन्नो भगवानीशस्त्र्यम्बको भक्तवत्सलः । पूर्ववेषं स जग्राह देवी चान्तर्हिताभवत्

55 // prasanno bhagavānīśastryambako bhaktavatsalaḥ / pūrvaveṣaṃ sa jagrāha devī cāntarhitābhavat

KūrmP_2,34.

56 ॥ आलिङ्ग्य भक्तं प्रणतं देवदेवः स्वयंशिवः । न भेतव्यं त्वया वत्स प्राह किं ते ददाम्यहम्

56 // āliṅgya bhaktaṃ praṇataṃ devadevaḥ svayaṃśivaḥ / na bhetavyaṃ tvayā vatsa prāha kiṃ te dadāmyaham

KūrmP_2,34.

57 ॥ प्रणम्य मूर्ध्ना गिरिशं हरं त्रिपुरसूदनम् । विज्ञापयामास तदा हृष्टः प्रष्टुमना मुनिः

57 // praṇamya mūrdhnā giriśaṃ haraṃ tripurasūdanam / vijñāpayāmāsa tadā hṛṣṭaḥ praṣṭumanā muniḥ

KūrmP_2,34.

58 ॥ नमो ऽस्तु ते महादेव महेश्वर नमो ऽस्तु ते । किमेतद् भगवद्रूपं सुघोरं विश्वतोमुखम्

58 // namo 'stu te mahādeva maheśvara namo 'stu te / kimetad bhagavadrūpaṃ sughoraṃ viśvatomukham

KūrmP_2,34.

59 ॥ का च सा भगवत्पार्श्वे राजमाना व्यवस्थिता । अन्तर्हितेव सहसा सर्वमिच्छामि वेदितुम्

59 // kā ca sā bhagavatpārśve rājamānā vyavasthitā / antarhiteva sahasā sarvamicchāmi veditum

KūrmP_2,34.

60 ॥ इत्युक्ते व्याजहारमं तथा मङ्कणकं हरः । महेशः स्वात्मनो योगं देवीं च त्रिपुरानलः

60 // ityukte vyājahāramaṃ tathā maṅkaṇakaṃ haraḥ / maheśaḥ svātmano yogaṃ devīṃ ca tripurānalaḥ

KūrmP_2,34.

61 ॥ अहं सहस्रनयनः सर्वात्मा सर्वतोमुखः । दाहकः सर्वपापानां कालः कालकरो हरः

61 // ahaṃ sahasranayanaḥ sarvātmā sarvatomukhaḥ / dāhakaḥ sarvapāpānāṃ kālaḥ kālakaro haraḥ

KūrmP_2,34.

62 ॥ मयैव प्रेर्यते कृत्स्नं चेतनाचेतनात्मकम् । सो ऽन्तर्यामी स पुरुषो ह्यहं वै पुरुषोत्तमः

62 // mayaiva preryate kṛtsnaṃ cetanācetanātmakam / so 'ntaryāmī sa puruṣo hyahaṃ vai puruṣottamaḥ

KūrmP_2,34.

63 ॥ तस्य सा परमा माया प्रकृतिस्त्रिगुणात्मिका । प्रोच्यते मुनिर्भिशक्तिर्जगद्योनिः सनातनी

63 // tasya sā paramā māyā prakṛtistriguṇātmikā / procyate munirbhiśaktirjagadyoniḥ sanātanī

KūrmP_2,34.

64 ॥ स एष मायया विश्वं व्यामोहयति विश्ववित् । नारायणः परो ऽव्यक्तो मायारूप इति श्रुतिः

64 // sa eṣa māyayā viśvaṃ vyāmohayati viśvavit / nārāyaṇaḥ paro 'vyakto māyārūpa iti śrutiḥ

KūrmP_2,34.

65 ॥ एवमेतज्जगत् सर्वं सर्वदा स्थापयाम्यहम् । योजयामि प्रकृत्याहं पुरुषं पञ्चविंशकम्

65 // evametajjagat sarvaṃ sarvadā sthāpayāmyaham / yojayāmi prakṛtyāhaṃ puruṣaṃ pañcaviṃśakam

KūrmP_2,34.

66 ॥ तथा वै संगतो देवः कूटस्थः सर्वगो ऽमलः । सृजत्यशेषमेवेदं स्वमूर्तेः प्रकृतेरजः

66 // tathā vai saṃgato devaḥ kūṭasthaḥ sarvago 'malaḥ / sṛjatyaśeṣamevedaṃ svamūrteḥ prakṛterajaḥ

KūrmP_2,34.

67 ॥ स देवो भगवान् ब्रह्मा विश्वरूपः पितामहः । तवैतत् कथितं सम्यक् स्त्रष्ट्वत्वं परमात्मनः

67 // sa devo bhagavān brahmā viśvarūpaḥ pitāmahaḥ / tavaitat kathitaṃ samyak straṣṭvatvaṃ paramātmanaḥ

KūrmP_2,34.

68 ॥ एको ऽहं भगवान् कलो ह्यनादिश्चान्तकृद् विभुः । समास्थाय परं भावं प्रोक्तो रुद्रो मनीषिभिः

68 // eko 'haṃ bhagavān kalo hyanādiścāntakṛd vibhuḥ / samāsthāya paraṃ bhāvaṃ prokto rudro manīṣibhiḥ

KūrmP_2,34.

69 ॥ मम वै सापरा शक्तिर्देवी विद्येति विश्रुता । दृष्टा हि भवता नूनं विद्यादेहस्त्वहं ततः

69 // mama vai sāparā śaktirdevī vidyeti viśrutā / dṛṣṭā hi bhavatā nūnaṃ vidyādehastvahaṃ tataḥ

KūrmP_2,34.

70 ॥ एवमेतानि तत्त्वानि प्रधानपुरुषेश्वराः । विष्णुर्ब्रह्मा च भगवान् रुद्रः काल इति श्रुतिः

70 // evametāni tattvāni pradhānapuruṣeśvarāḥ / viṣṇurbrahmā ca bhagavān rudraḥ kāla iti śrutiḥ

KūrmP_2,34.

71 ॥ त्रयमेतदनाद्यन्तं ब्रह्मण्येव व्यवस्थितम् । तदात्मकं तदव्यक्तं तदक्षरमिति श्रुतिः

71 // trayametadanādyantaṃ brahmaṇyeva vyavasthitam / tadātmakaṃ tadavyaktaṃ tadakṣaramiti śrutiḥ

KūrmP_2,34.

72 ॥ आत्मानन्दपरं तत्त्वं चिन्मात्रं परमं पदम् । आकाशं निष्कलं ब्रह्म तस्मादन्यन्न विद्यते

72 // ātmānandaparaṃ tattvaṃ cinmātraṃ paramaṃ padam / ākāśaṃ niṣkalaṃ brahma tasmādanyanna vidyate

KūrmP_2,34.

73 ॥ एवं विज्ञाय भवता भक्तियोगाश्रयेण तु । संपूज्यो वन्दनीयो ऽहं ततस्तं पश्य शाश्वतम्

73 // evaṃ vijñāya bhavatā bhaktiyogāśrayeṇa tu / saṃpūjyo vandanīyo 'haṃ tatastaṃ paśya śāśvatam

KūrmP_2,34.

74 ॥ एतावदुक्त्वा भगवाञ्जगामादर्शनं हरः । तत्रैव भक्तियोगेन रुद्रामाराधयन्मुनिः

74 // etāvaduktvā bhagavāñjagāmādarśanaṃ haraḥ / tatraiva bhaktiyogena rudrāmārādhayanmuniḥ

KūrmP_2,34.

75 ॥ एतत् पवित्रमतुलं तीर्थं ब्रह्मर्षिसेवितम् । संसेव्य ब्राह्मणो विद्वान् मुच्यते सर्वपातकैः

75 // etat pavitramatulaṃ tīrthaṃ brahmarṣisevitam / saṃsevya brāhmaṇo vidvān mucyate sarvapātakaiḥ

Edition, source and reuse
Edition
Kūrma Purāṇa electronic text in GRETIL; printed edition is not identified in the header.
Electronic text
Members of the Sansknet Project · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः