76 ॥ इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच अन्यत् पवित्रं विपुलं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । रुद्रकोटिरिति ख्यातं रुद्रस्य परमेष्ठिनः
76 // iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge catustriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca anyat pavitraṃ vipulaṃ tīrthaṃ trailokyaviśrutam / rudrakoṭiriti khyātaṃ rudrasya parameṣṭhinaḥ
1 ॥ पुरा पुण्यतमे काले देवदर्शनतत्पराः । कोटिब्रह्मर्षयो दान्तास्तं देशमगमन् परम्
1 // purā puṇyatame kāle devadarśanatatparāḥ / koṭibrahmarṣayo dāntāstaṃ deśamagaman param
2 ॥ अहं द्रक्ष्यामि गिरिशं पूर्वमेव पिनाकिनम् । अन्यो ऽन्यं भक्तियुक्तानां व्याघातो जायते किल
2 // ahaṃ drakṣyāmi giriśaṃ pūrvameva pinākinam / anyo 'nyaṃ bhaktiyuktānāṃ vyāghāto jāyate kila
3 ॥ तेषां भक्तिं तदा दृष्ट्वा गिरिशो योगिनां गुरुः । कोटिरूपो ऽभवद् रुद्रो रुद्रकोटिस्ततः स्मृतः
3 // teṣāṃ bhaktiṃ tadā dṛṣṭvā giriśo yogināṃ guruḥ / koṭirūpo 'bhavad rudro rudrakoṭistataḥ smṛtaḥ
4 ॥ ते स्म सर्वे महादेवं हरं गिरिगुहाशयम् । पश्यन्तः पार्वतीनाथं हृष्टपुष्टधियो ऽभवन्
4 // te sma sarve mahādevaṃ haraṃ giriguhāśayam / paśyantaḥ pārvatīnāthaṃ hṛṣṭapuṣṭadhiyo 'bhavan
5 ॥ अनाद्यन्तं महादेवं पूर्वमेवाहमीश्वरम् । दृष्टवानिति भक्त्या ते रुद्रन्यस्तधियो ऽभवन्
5 // anādyantaṃ mahādevaṃ pūrvamevāhamīśvaram / dṛṣṭavāniti bhaktyā te rudranyastadhiyo 'bhavan
6 ॥ अथान्तरिक्षे विमलं पश्यन्ति स्म महत्तरम् । ज्योतिस्तत्रैव ते सर्वे ऽभिलषन्तः परं पदम्
6 // athāntarikṣe vimalaṃ paśyanti sma mahattaram / jyotistatraiva te sarve 'bhilaṣantaḥ paraṃ padam
7 ॥ एतत् सदेशाध्युषितं तीर्थं पुण्यतमं शुभम् । दृष्ट्वा रुद्रं समभ्यर्च्य रुद्रसामीप्यमाप्नुयात्
7 // etat sadeśādhyuṣitaṃ tīrthaṃ puṇyatamaṃ śubham / dṛṣṭvā rudraṃ samabhyarcya rudrasāmīpyamāpnuyāt
8 ॥ अन्यच्च तीर्थप्रवरं नाम्ना मधुवनं स्मृतम् । तत्र गत्वा नियमवानिन्द्रस्यार्धासनं लभेत्
8 // anyacca tīrthapravaraṃ nāmnā madhuvanaṃ smṛtam / tatra gatvā niyamavānindrasyārdhāsanaṃ labhet
9 ॥ अथान्यत्पुष्पनगरी देशः पुण्यतमः शुभः । तत्र गत्वा पितॄन् पूज्य कुलानां तारयेच्छतम्
9 // athānyatpuṣpanagarī deśaḥ puṇyatamaḥ śubhaḥ / tatra gatvā pitṝn pūjya kulānāṃ tārayecchatam
10 ॥ कालञ्जरं महातीर्थं लोके रुद्रो महेश्वरः । कालं जरितवान् देवो यत्र भक्तिप्रियो हरः
10 // kālañjaraṃ mahātīrthaṃ loke rudro maheśvaraḥ / kālaṃ jaritavān devo yatra bhaktipriyo haraḥ
11 ॥ श्वेतो नाम शिवे भक्तो राजर्षिप्रवरः पुरा । तदाशीस्तन्नमस्कारः पूजयामास शूलिनम्
11 // śveto nāma śive bhakto rājarṣipravaraḥ purā / tadāśīstannamaskāraḥ pūjayāmāsa śūlinam
12 ॥ संस्थाप्य विधिना लिङ्गं भक्तियोगपुरः सरः । जजाप रुद्रमनिशं तत्र संन्यस्तमानसः
12 // saṃsthāpya vidhinā liṅgaṃ bhaktiyogapuraḥ saraḥ / jajāpa rudramaniśaṃ tatra saṃnyastamānasaḥ
13 ॥ स तं कालो ऽथ दीप्तात्मा शूलमादाय भीषणम् । नेतुमभ्यागतो देशं स राजा यत्र तिष्ठति
13 // sa taṃ kālo 'tha dīptātmā śūlamādāya bhīṣaṇam / netumabhyāgato deśaṃ sa rājā yatra tiṣṭhati
14 ॥ वीक्ष्य राजा भयाविष्टः शूलहस्तं समागतम् । कालं कालकरं घोरं भीषणं चण्डदीधितिम्
14 // vīkṣya rājā bhayāviṣṭaḥ śūlahastaṃ samāgatam / kālaṃ kālakaraṃ ghoraṃ bhīṣaṇaṃ caṇḍadīdhitim
15 ॥ उबाभ्यामथ हस्ताभ्यां स्पृट्वासौ लिङ्गमैश्वरम् । ननाम शिरसा रुद्रं जजाप शतरुद्रियम्
15 // ubābhyāmatha hastābhyāṃ spṛṭvāsau liṅgamaiśvaram / nanāma śirasā rudraṃ jajāpa śatarudriyam
16 ॥ जपन्तमाह राजानं नमन्तमसकृद् भवम् । एह्येहीति पुरः स्थित्वा कृतान्तः प्रहसन्निव
16 // japantamāha rājānaṃ namantamasakṛd bhavam / ehyehīti puraḥ sthitvā kṛtāntaḥ prahasanniva
17 ॥ तमुवाच भयाविष्टो राजा रुद्रपरायणः । एकमीशार्चनरतं विहायान्यं निषूदय
17 // tamuvāca bhayāviṣṭo rājā rudraparāyaṇaḥ / ekamīśārcanarataṃ vihāyānyaṃ niṣūdaya
18 ॥ इत्युक्तवन्तं भगवानब्रवीद् भीतमानसम् । रुद्रार्चनरतो वान्यो मद्वशे को न तिष्ठति
18 // ityuktavantaṃ bhagavānabravīd bhītamānasam / rudrārcanarato vānyo madvaśe ko na tiṣṭhati
19 ॥ एवमुक्त्वा स राजानं कालो लोकप्रकालनः । बबन्ध पाशै राजापि जजाप शतरुद्रियम्
19 // evamuktvā sa rājānaṃ kālo lokaprakālanaḥ / babandha pāśai rājāpi jajāpa śatarudriyam
20 ॥ अथान्तरिक्षे विमलं दीप्यमानं तेजोराशिं भूतभर्तुः पुराणम् । ज्वालामालासंवृतं व्याप्य विश्वं प्रादुर्भूतं संस्थितं संददर्श
20 // athāntarikṣe vimalaṃ dīpyamānaṃ tejorāśiṃ bhūtabhartuḥ purāṇam / jvālāmālāsaṃvṛtaṃ vyāpya viśvaṃ prādurbhūtaṃ saṃsthitaṃ saṃdadarśa
21 ॥ तन्मध्ये ऽसौ पुरुषं रुक्मवर्णं देव्या देवं चन्द्रलेखोज्ज्वलाङ्गम् । तेजोरूपं पश्यति स्मातिहृष्टो मेने चास्मन्नाथ आगच्छतीति
21 // tanmadhye 'sau puruṣaṃ rukmavarṇaṃ devyā devaṃ candralekhojjvalāṅgam / tejorūpaṃ paśyati smātihṛṣṭo mene cāsmannātha āgacchatīti
22 ॥ आगच्छन्तं नातिदूरे ऽथ दृष्ट्वा कालो रुद्रं देवदेव्या महेशम् । व्यपेतभीरखिलेशैकनाथं राजर्षिस्तं नेतुमभ्याजगाम
22 // āgacchantaṃ nātidūre 'tha dṛṣṭvā kālo rudraṃ devadevyā maheśam / vyapetabhīrakhileśaikanāthaṃ rājarṣistaṃ netumabhyājagāma
23 ॥ आलोक्यासौ भगवानुग्रकर्मा देवो रुद्रो भूतभर्ता पुराणः । एकं भक्तं मत्परं मां स्मरन्तं देहीतीमं कालमूचे ममेति
23 // ālokyāsau bhagavānugrakarmā devo rudro bhūtabhartā purāṇaḥ / ekaṃ bhaktaṃ matparaṃ māṃ smarantaṃ dehītīmaṃ kālamūce mameti
24 ॥ श्रुत्वा वाख्यं गोपतेरुग्रभावः कालात्मासौ मन्यमानः स्वभावम् । बद्ध्वा भक्तं पुनरेवाथ पाशैः क्रुद्धो रुद्रमभिदुद्राव वेगात्
24 // śrutvā vākhyaṃ gopaterugrabhāvaḥ kālātmāsau manyamānaḥ svabhāvam / baddhvā bhaktaṃ punarevātha pāśaiḥ kruddho rudramabhidudrāva vegāt
25 ॥ प्रेक्ष्यायान्तं शैलपुत्रीमथेशः सो ऽन्वीक्ष्यान्ते विश्वमायाविधिज्ञः । सावज्ञं वै वामपादेन मृत्युं श्वेतस्यैनं पश्यतो व्याजघान
25 // prekṣyāyāntaṃ śailaputrīmatheśaḥ so 'nvīkṣyānte viśvamāyāvidhijñaḥ / sāvajñaṃ vai vāmapādena mṛtyuṃ śvetasyainaṃ paśyato vyājaghāna
26 ॥ ममार सो ऽतिभीषणो महेशपादघातितः । रराज देवतापतिः सहोमया पिनाकधृक्
26 // mamāra so 'tibhīṣaṇo maheśapādaghātitaḥ / rarāja devatāpatiḥ sahomayā pinākadhṛk
27 ॥ निरीक्ष्य देवमीश्वरं प्रहृष्टमानसो हरम् । ननाम साम्बमव्ययं स राजपुङ्गवस्तदा
27 // nirīkṣya devamīśvaraṃ prahṛṣṭamānaso haram / nanāma sāmbamavyayaṃ sa rājapuṅgavastadā
28 ॥ नमो भवाय हेतवे हराय विश्वसंभवे । नमः शिवाय धीमते नमो ऽपवर्गदायिने
28 // namo bhavāya hetave harāya viśvasaṃbhave / namaḥ śivāya dhīmate namo 'pavargadāyine
29 ॥ नमो नमो नमो ऽस्तु ते महाविभूतये नमः । विभागहीनरूपिणे नमो नराधिपाय ते
29 // namo namo namo 'stu te mahāvibhūtaye namaḥ / vibhāgahīnarūpiṇe namo narādhipāya te
30 ॥ नमो ऽस्तु ते गणेश्वर प्रपन्नदुः खनाशन । अनादिनित्यभूतये वराहशृङ्गधारिणे
30 // namo 'stu te gaṇeśvara prapannaduḥ khanāśana / anādinityabhūtaye varāhaśṛṅgadhāriṇe
31 ॥ नमो वृषध्वजाय ते कपालमालिने नमः । नमो महानटाय ते नमो वृषध्वजाय ते
31 // namo vṛṣadhvajāya te kapālamāline namaḥ / namo mahānaṭāya te namo vṛṣadhvajāya te
32 ॥ अथानुगृह्य शङ्करः प्रणामतत्परं नृपम् । स्वगाणपत्यमव्ययं सरूपतामथो ददौ
32 // athānugṛhya śaṅkaraḥ praṇāmatatparaṃ nṛpam / svagāṇapatyamavyayaṃ sarūpatāmatho dadau
33 ॥ सहोमया सपार्षदः सराजपुङ्गवो हरः । मुनीशसिद्धवन्दितः क्षणाददृश्यतामगात्
33 // sahomayā sapārṣadaḥ sarājapuṅgavo haraḥ / munīśasiddhavanditaḥ kṣaṇādadṛśyatāmagāt
34 ॥ काले महेशाभिहते लोकनाथः पितामहः । अयाचत वरं रुद्रं सजीवो ऽयं भवत्विति
34 // kāle maheśābhihate lokanāthaḥ pitāmahaḥ / ayācata varaṃ rudraṃ sajīvo 'yaṃ bhavatviti
35 ॥ नास्ति कश्चिदपीशान दोषलेशो वृषध्वज । कृतान्तस्यैव भवता तत्कार्ये विनियोजितः
35 // nāsti kaścidapīśāna doṣaleśo vṛṣadhvaja / kṛtāntasyaiva bhavatā tatkārye viniyojitaḥ
36 ॥ स देवदेववचनाद् देवदेवेश्वरो हरः । तथास्त्वित्याह विश्वात्मा सो ऽपि तादृग्विधो ऽभवत्
36 // sa devadevavacanād devadeveśvaro haraḥ / tathāstvityāha viśvātmā so 'pi tādṛgvidho 'bhavat
37 ॥ इत्येतत् परमं तीर्थं कालञ्जरमिति श्रुतम् । गत्वाभ्यर्च्य महादेवं गाणपत्यं स विन्दति
37 // ityetat paramaṃ tīrthaṃ kālañjaramiti śrutam / gatvābhyarcya mahādevaṃ gāṇapatyaṃ sa vindati