कथं पाद्मे पुरा कल्पे ब्रह्मा पद्मोद्भवो ऽभवत् भवं च दृष्टवांस्तेन ब्रह्मणा पुरुषोत्तमः
kathaṃ pādme purā kalpe brahmā padmodbhavo 'bhavat bhavaṃ ca dṛṣṭavāṃstena brahmaṇā puruṣottamaḥ
एतत्सर्वं विशेषेण सांप्रतं वक्तुमर्हसि आसीदेकार्णवं घोरम् अविभागं तमोमयम्
etatsarvaṃ viśeṣeṇa sāṃprataṃ vaktumarhasi āsīdekārṇavaṃ ghoram avibhāgaṃ tamomayam
मध्ये चैकार्णवे तस्मिन् शङ्खचक्रगदाधरः जीमूताभो ऽम्बुजाक्षश् च किरीटी श्रीपतिर्हरिः
madhye caikārṇave tasmin śaṅkhacakragadādharaḥ jīmūtābho 'mbujākṣaś ca kirīṭī śrīpatirhariḥ
नारायणमुखोद्गीर्णसर्वात्मा पुरुषोत्तमः अष्टबाहुर्महावक्षा लोकानां योनिरुच्यते
nārāyaṇamukhodgīrṇasarvātmā puruṣottamaḥ aṣṭabāhurmahāvakṣā lokānāṃ yonirucyate
किमप्यचिन्त्यं योगात्मा योगमास्थाय योगवित् फणासहस्रकलितं तमप्रतिमवर्चसम्
kimapyacintyaṃ yogātmā yogamāsthāya yogavit phaṇāsahasrakalitaṃ tamapratimavarcasam
महाभोगपतेर्भोगं साध्वास्तीर्य महोच्छ्रयम् तस्मिन्महति पर्यङ्के शेते चैकार्णवे प्रभुः
mahābhogapaterbhogaṃ sādhvāstīrya mahocchrayam tasminmahati paryaṅke śete caikārṇave prabhuḥ
एवं तत्र शयानेन विष्णुना प्रभविष्णुना आत्मारामेण क्रीडार्थं लीलयाक्लिष्टकर्मणा
evaṃ tatra śayānena viṣṇunā prabhaviṣṇunā ātmārāmeṇa krīḍārthaṃ līlayākliṣṭakarmaṇā
शतयोजनविस्तीर्णं तरुणादित्यसन्निभम् वज्रदण्डं महोत्सेधं नाभ्यां सृष्टं तु पुष्करम्
śatayojanavistīrṇaṃ taruṇādityasannibham vajradaṇḍaṃ mahotsedhaṃ nābhyāṃ sṛṣṭaṃ tu puṣkaram
तस्यैवं क्रीडमानस्य समीपं देवमीढुषः हेमगर्भाण्डजो ब्रह्मा रुक्मवर्णो ह्यतीन्द्रियः
tasyaivaṃ krīḍamānasya samīpaṃ devamīḍhuṣaḥ hemagarbhāṇḍajo brahmā rukmavarṇo hyatīndriyaḥ
चतुर्वक्त्रो विशालाक्षः समागम्य यदृच्छया श्रिया युक्तेन दिव्येन सुशुभेन सुगन्धिना
caturvaktro viśālākṣaḥ samāgamya yadṛcchayā śriyā yuktena divyena suśubhena sugandhinā
क्रीडमानं च पद्मेन दृष्ट्वा ब्रह्मा शुभेक्षणम् सविस्मयमथागम्य सौम्यसम्पन्नया गिरा
krīḍamānaṃ ca padmena dṛṣṭvā brahmā śubhekṣaṇam savismayamathāgamya saumyasampannayā girā
प्रोवाच को भवाञ्छेते ह्य् आश्रितो मध्यमम्भसाम् अथ तस्याच्युतः श्रुत्वा ब्रह्मणस्तु शुभं वचः
provāca ko bhavāñchete hy āśrito madhyamambhasām atha tasyācyutaḥ śrutvā brahmaṇastu śubhaṃ vacaḥ
उदतिष्ठत पर्यङ्काद् विस्मयोत्फुल्ललोचनः प्रत्युवाचोत्तरं चैव कल्पे कल्पे प्रतिश्रयः
udatiṣṭhata paryaṅkād vismayotphullalocanaḥ pratyuvācottaraṃ caiva kalpe kalpe pratiśrayaḥ
कर्तव्यं च कृतं चैव क्रियते यच्च किंचन द्यौरन्तरिक्षं भूश्चैव परं पदमहं भुवः
kartavyaṃ ca kṛtaṃ caiva kriyate yacca kiṃcana dyaurantarikṣaṃ bhūścaiva paraṃ padamahaṃ bhuvaḥ
तमेवमुक्त्वा भगवान् विष्णुः पुनरथाब्रवीत् कस्त्वं खलु समायातः समीपं भगवान्कुतः
tamevamuktvā bhagavān viṣṇuḥ punarathābravīt kastvaṃ khalu samāyātaḥ samīpaṃ bhagavānkutaḥ
क्व वा भूयश् च गन्तव्यं कश् च वा ते प्रतिश्रयः को भवान् विश्वमूर्तिर्वै कर्तव्यं किं च ते मया
kva vā bhūyaś ca gantavyaṃ kaś ca vā te pratiśrayaḥ ko bhavān viśvamūrtirvai kartavyaṃ kiṃ ca te mayā
एवं ब्रुवन्तं वैकुण्ठं प्रत्युवाच पितामहः मायया मोहितः शंभोर् अविज्ञाय जनार्दनम्
evaṃ bruvantaṃ vaikuṇṭhaṃ pratyuvāca pitāmahaḥ māyayā mohitaḥ śaṃbhor avijñāya janārdanam
मायया मोहितं देवम् अविज्ञातं महात्मनः यथा भवांस्तथैवाहम् आदिकर्ता प्रजापतिः
māyayā mohitaṃ devam avijñātaṃ mahātmanaḥ yathā bhavāṃstathaivāham ādikartā prajāpatiḥ
सविस्मयं वचः श्रुत्वा ब्रह्मणो लोकतन्त्रिणः अनुज्ञातश् च ते नाथ वैकुण्ठो विश्वसंभवः
savismayaṃ vacaḥ śrutvā brahmaṇo lokatantriṇaḥ anujñātaś ca te nātha vaikuṇṭho viśvasaṃbhavaḥ
कौतूहलान्महायोगी प्रविष्टो ब्रह्मणो मुखम् इमानष्टादश द्वीपान् ससमुद्रान् सपर्वतान्
kautūhalānmahāyogī praviṣṭo brahmaṇo mukham imānaṣṭādaśa dvīpān sasamudrān saparvatān
प्रविश्य सुमहातेजाश् चातुर्वर्ण्यसमाकुलान् ब्रह्मणस्तम्भपर्यन्तं सप्तलोकान् सनातनान्
praviśya sumahātejāś cāturvarṇyasamākulān brahmaṇastambhaparyantaṃ saptalokān sanātanān
ब्रह्मणस्तूदरे दृष्ट्वा सर्वान्विष्णुर्महाभुजः अहो ऽस्य तपसो वीर्यम् इत्युक्त्वा च पुनः पुनः
brahmaṇastūdare dṛṣṭvā sarvānviṣṇurmahābhujaḥ aho 'sya tapaso vīryam ityuktvā ca punaḥ punaḥ
अटित्वा विविधांल्लोकान् विष्णुर्नानाविधाश्रयान् ततो वर्षसहस्रान्ते नान्तं हि ददृशे यदा
aṭitvā vividhāṃllokān viṣṇurnānāvidhāśrayān tato varṣasahasrānte nāntaṃ hi dadṛśe yadā
तदास्य वक्त्रान्निष्क्रम्य पन्नगेन्द्रनिकेतनः नारायणो जगद्धाता पितामहमथाब्रवीत्
tadāsya vaktrānniṣkramya pannagendraniketanaḥ nārāyaṇo jagaddhātā pitāmahamathābravīt
भगवानादिरङ्कश् च मध्यं कालो दिशो नभः नाहमन्तं प्रपश्यामि उदरस्य तवानघ
bhagavānādiraṅkaś ca madhyaṃ kālo diśo nabhaḥ nāhamantaṃ prapaśyāmi udarasya tavānagha
एवमुक्त्वाब्रवीद्भूयः पितामहमिदं हरिः भगवानेवमेवाहं शाश्वतं हि ममोदरम्
evamuktvābravīdbhūyaḥ pitāmahamidaṃ hariḥ bhagavānevamevāhaṃ śāśvataṃ hi mamodaram
प्रविश्य लोकान् पश्यैतान् अनौपम्यान्सुरोत्तम ततः प्राह्लादिनीं वाणीं श्रुत्वा तस्याभिनन्द्य च
praviśya lokān paśyaitān anaupamyānsurottama tataḥ prāhlādinīṃ vāṇīṃ śrutvā tasyābhinandya ca
श्रीपतेरुदरं भूयः प्रविवेश पितामहः तानेव लोकान् गर्भस्थान् अपश्यत् सत्यविक्रमः
śrīpaterudaraṃ bhūyaḥ praviveśa pitāmahaḥ tāneva lokān garbhasthān apaśyat satyavikramaḥ
पर्यटित्वा तु देवस्य ददृशे ऽन्तं न वै हरेः ज्ञात्वा गतिं तस्य पितामहस्य द्वाराणि सर्वाणि पिधाय विष्णुः विभुर्मनः कर्तुमियेष चाशु सुखं प्रसुप्तो ऽहमिति प्रचिन्त्य
paryaṭitvā tu devasya dadṛśe 'ntaṃ na vai hareḥ jñātvā gatiṃ tasya pitāmahasya dvārāṇi sarvāṇi pidhāya viṣṇuḥ vibhurmanaḥ kartumiyeṣa cāśu sukhaṃ prasupto 'hamiti pracintya
ततो द्वाराणि सर्वाणि पिहितानि समीक्ष्य वै सूक्ष्मं कृत्वात्मनो रूपं नाभ्यां द्वारमविन्दत
tato dvārāṇi sarvāṇi pihitāni samīkṣya vai sūkṣmaṃ kṛtvātmano rūpaṃ nābhyāṃ dvāramavindata
पद्मसूत्रानुसारेण चान्वपश्यत्पितामहः उज्जहारात्मनो रूपं पुष्कराच्चतुराननः
padmasūtrānusāreṇa cānvapaśyatpitāmahaḥ ujjahārātmano rūpaṃ puṣkarāccaturānanaḥ
विरराजारविन्दस्थः पद्मगर्भसमद्युतिः ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवाञ् जगद्योनिः पितामहः
virarājāravindasthaḥ padmagarbhasamadyutiḥ brahmā svayaṃbhūrbhagavāñ jagadyoniḥ pitāmahaḥ
एतस्मिन्नन्तरे ताभ्याम् एकैकस्य तु कृत्स्नशः वर्तमाने तु संघर्षे मध्ये तस्यार्णवस्य तु
etasminnantare tābhyām ekaikasya tu kṛtsnaśaḥ vartamāne tu saṃgharṣe madhye tasyārṇavasya tu
कुतो ऽप्यपरिमेयात्मा भूतानां प्रभुरीश्वरः शूलपाणिर्महादेवो हेमवीरांबरच्छदः
kuto 'pyaparimeyātmā bhūtānāṃ prabhurīśvaraḥ śūlapāṇirmahādevo hemavīrāṃbaracchadaḥ
अगच्छद्यत्र सो ऽनन्तो नागभोगपतिर् हरिः शीघ्रं विक्रमतस्तस्य पद्भ्याम् आक्रान्तपीडिताः
agacchadyatra so 'nanto nāgabhogapatir hariḥ śīghraṃ vikramatastasya padbhyām ākrāntapīḍitāḥ
उद्भूतास्तूर्णमाकाशे पृथुलास्तोयबिन्दवः अत्युष्णश्चातिशीतश् च वायुस्तत्र ववौ पुनः
udbhūtāstūrṇamākāśe pṛthulāstoyabindavaḥ atyuṣṇaścātiśītaś ca vāyustatra vavau punaḥ
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं ब्रह्मा विष्णुमभाषत अब्बिन्दवश् च शीतोष्णाः कम्पयन्त्यंबुजं भृशम्
taddṛṣṭvā mahadāścaryaṃ brahmā viṣṇumabhāṣata abbindavaś ca śītoṣṇāḥ kampayantyaṃbujaṃ bhṛśam
एतन्मे संशयं ब्रूहि किं वा त्वन्यच्चिकीर्षसि एतदेवंविधं वाक्यं पितामहमुखोद्गतम्
etanme saṃśayaṃ brūhi kiṃ vā tvanyaccikīrṣasi etadevaṃvidhaṃ vākyaṃ pitāmahamukhodgatam
श्रुत्वाप्रतिमकर्मा हि भगवानसुरान्तकृत् किं नु खल्वत्र मे नाभ्यां भूतमन्यत्कृतालयम्
śrutvāpratimakarmā hi bhagavānasurāntakṛt kiṃ nu khalvatra me nābhyāṃ bhūtamanyatkṛtālayam
वदति प्रियमत्यर्थं मन्युश्चास्य मया कृतः इत्येवं मनसा ध्यात्वा प्रत्युवाचेदमुत्तरम्
vadati priyamatyarthaṃ manyuścāsya mayā kṛtaḥ ityevaṃ manasā dhyātvā pratyuvācedamuttaram
किमत्र भगवानद्य पुष्करे जातसंभ्रमः किं मया च कृतं देव यन्मां प्रियमनुत्तमम्
kimatra bhagavānadya puṣkare jātasaṃbhramaḥ kiṃ mayā ca kṛtaṃ deva yanmāṃ priyamanuttamam
भाषसे पुरुषश्रेष्ठ किमर्थं ब्रूहि तत्त्वतः एवं ब्रुवाणं देवेशं लोकयात्रानुगं ततः
bhāṣase puruṣaśreṣṭha kimarthaṃ brūhi tattvataḥ evaṃ bruvāṇaṃ deveśaṃ lokayātrānugaṃ tataḥ
प्रत्युवाचाम्बुजाभाक्षं ब्रह्मा वेदनिधिः प्रभुः यो ऽसौ तवोदरं पूर्वं प्रविष्टो ऽहं त्वदिच्छया
pratyuvācāmbujābhākṣaṃ brahmā vedanidhiḥ prabhuḥ yo 'sau tavodaraṃ pūrvaṃ praviṣṭo 'haṃ tvadicchayā
यथा ममोदरे लोकाः सर्वे दृष्टास्त्वया प्रभो तथैव दृष्टाः कार्त्स्न्येन मया लोकास्तवोदरे
yathā mamodare lokāḥ sarve dṛṣṭāstvayā prabho tathaiva dṛṣṭāḥ kārtsnyena mayā lokāstavodare
ततो वर्षसहस्रात्तु उपावृत्तस्य मे ऽनघ त्वया मत्सरभावेन मां वशीकर्तुमिच्छता
tato varṣasahasrāttu upāvṛttasya me 'nagha tvayā matsarabhāvena māṃ vaśīkartumicchatā
आशु द्वाराणि सर्वाणि पिहितानि समन्ततः ततो मया महाभाग संचिन्त्य स्वेन तेजसा
āśu dvārāṇi sarvāṇi pihitāni samantataḥ tato mayā mahābhāga saṃcintya svena tejasā
लब्धो नाभिप्रदेशेन पद्मसूत्राद्विनिर्गमः मा भूत्ते मनसो ऽल्पो ऽपि व्याघातो ऽयं कथंचन
labdho nābhipradeśena padmasūtrādvinirgamaḥ mā bhūtte manaso 'lpo 'pi vyāghāto 'yaṃ kathaṃcana
इत्येषानुगतिर्विष्णो कार्याणाम् औपसर्पिणी यन्मयानन्तरं कार्यं ब्रूहि किं करवाण्यहम्
ityeṣānugatirviṣṇo kāryāṇām aupasarpiṇī yanmayānantaraṃ kāryaṃ brūhi kiṃ karavāṇyaham
ततः परममेयात्मा हिरण्यकशिपो रिपुः अनवद्यां प्रियामिष्टां शिवां वाणीं पितामहात्
tataḥ paramameyātmā hiraṇyakaśipo ripuḥ anavadyāṃ priyāmiṣṭāṃ śivāṃ vāṇīṃ pitāmahāt
श्रुत्वा विगतमात्सर्यं वाक्यमस्मै ददौ हरिः न ह्येवमीदृशं कार्यं मयाध्यवसितं तव
śrutvā vigatamātsaryaṃ vākyamasmai dadau hariḥ na hyevamīdṛśaṃ kāryaṃ mayādhyavasitaṃ tava
त्वां बोधयितुकामेन क्रीडापूर्वं यदृच्छया आशु द्वाराणि सर्वाणि घाटितानि मयात्मनः
tvāṃ bodhayitukāmena krīḍāpūrvaṃ yadṛcchayā āśu dvārāṇi sarvāṇi ghāṭitāni mayātmanaḥ
न ते ऽन्यथावगन्तव्यं मान्यः पूज्यश् च मे भवान् सर्वं मर्षय कल्याण यन्मयापकृतं तव
na te 'nyathāvagantavyaṃ mānyaḥ pūjyaś ca me bhavān sarvaṃ marṣaya kalyāṇa yanmayāpakṛtaṃ tava
अस्मान् मयोह्यमानस्त्वं पद्मादवतर प्रभो नाहं भवन्तं शक्नोमि सोढुं तेजोमयं गुरुम्
asmān mayohyamānastvaṃ padmādavatara prabho nāhaṃ bhavantaṃ śaknomi soḍhuṃ tejomayaṃ gurum
स होवाच वरं ब्रूहि पद्मादवतर प्रभो पुत्रो भव ममारिघ्न मुदं प्राप्स्यसि शोभनाम्
sa hovāca varaṃ brūhi padmādavatara prabho putro bhava mamārighna mudaṃ prāpsyasi śobhanām
सद्भाववचनं ब्रूहि पद्मादवतर प्रभो स त्वं च नो महायोगी त्वमीड्यः प्रणवात्मकः
sadbhāvavacanaṃ brūhi padmādavatara prabho sa tvaṃ ca no mahāyogī tvamīḍyaḥ praṇavātmakaḥ
अद्यप्रभृति सर्वेशः श्वेतोष्णीषविभूषितः पद्मयोनिरिति ह्येवं ख्यातो नाम्ना भविष्यसि
adyaprabhṛti sarveśaḥ śvetoṣṇīṣavibhūṣitaḥ padmayoniriti hyevaṃ khyāto nāmnā bhaviṣyasi
पुत्रो मे त्वं भव ब्रह्मन् सप्तलोकाधिपः प्रभो ततः स भगवान्देवो वरं दत्त्वा किरीटिने
putro me tvaṃ bhava brahman saptalokādhipaḥ prabho tataḥ sa bhagavāndevo varaṃ dattvā kirīṭine
एवं भवतु चेत्युक्त्वा प्रीतात्मा गतमत्सरः प्रत्यासन्नम् अथायान्तं बालार्काभं महाननम्
evaṃ bhavatu cetyuktvā prītātmā gatamatsaraḥ pratyāsannam athāyāntaṃ bālārkābhaṃ mahānanam
भवमत्यद्भुतं दृष्ट्वा नारायणमथाब्रवीत् अप्रमेयो महावक्त्रो दंष्ट्री ध्वस्तशिरोरुहः
bhavamatyadbhutaṃ dṛṣṭvā nārāyaṇamathābravīt aprameyo mahāvaktro daṃṣṭrī dhvastaśiroruhaḥ
दशबाहुस्त्रिशूलाङ्को नयनैर्विश्वतः स्थितः लोकप्रभुः स्वयं साक्षाद् विकृतो मुञ्जमेखली
daśabāhustriśūlāṅko nayanairviśvataḥ sthitaḥ lokaprabhuḥ svayaṃ sākṣād vikṛto muñjamekhalī
मेण्ढ्रेणोर्ध्वेन महता नर्दमानो ऽतिभैरवम् कः खल्वेष पुमान् विष्णो तेजोराशिर् महाद्युतिः
meṇḍhreṇordhvena mahatā nardamāno 'tibhairavam kaḥ khalveṣa pumān viṣṇo tejorāśir mahādyutiḥ
व्याप्य सर्वा दिशो द्यां च इत एवाभिवर्तते तेनैवमुक्तो भगवान् विष्णुर्ब्रह्माणमब्रवीत्
vyāpya sarvā diśo dyāṃ ca ita evābhivartate tenaivamukto bhagavān viṣṇurbrahmāṇamabravīt
पद्भ्यां तलनिपातेन यस्य विक्रमतो ऽर्णवे वेगेन महताकाशे ऽप्युत्थिताश् च जलशयाः
padbhyāṃ talanipātena yasya vikramato 'rṇave vegena mahatākāśe 'pyutthitāś ca jalaśayāḥ
स्थूलाद्भिर् विश्वतो ऽत्यर्थं सिच्यसे पद्मसंभव घ्राणजेन च वातेन कम्प्यमानं त्वया सह
sthūlādbhir viśvato 'tyarthaṃ sicyase padmasaṃbhava ghrāṇajena ca vātena kampyamānaṃ tvayā saha
दोधूयते महापद्मं स्वच्छन्दं मम नाभिजम् समागतो भवानीशो ह्य् अनादिश्चान्तकृत्प्रभुः
dodhūyate mahāpadmaṃ svacchandaṃ mama nābhijam samāgato bhavānīśo hy anādiścāntakṛtprabhuḥ
भवानहं च स्तोत्रेण उपतिष्ठाव गोध्वजम् ततः क्रुद्धो ऽम्बुजाभाक्षं ब्रह्मा प्रोवाच केशवम्
bhavānahaṃ ca stotreṇa upatiṣṭhāva godhvajam tataḥ kruddho 'mbujābhākṣaṃ brahmā provāca keśavam
भवान्न नूनमात्मानं वेत्ति लोकप्रभुं विभुम् ब्रह्माणं लोककर्तारं मां न वेत्सि सनातनम्
bhavānna nūnamātmānaṃ vetti lokaprabhuṃ vibhum brahmāṇaṃ lokakartāraṃ māṃ na vetsi sanātanam
को ह्यसौ शङ्करो नाम आवयोर्व्यतिरिच्यते तस्य तत्क्रोधजं वाक्यं श्रुत्वा हरिरभाषत
ko hyasau śaṅkaro nāma āvayorvyatiricyate tasya tatkrodhajaṃ vākyaṃ śrutvā harirabhāṣata
मा मैवं वद कल्याण परिवादं महात्मनः महायोगेन्धनो धर्मो दुराधर्षो वरप्रदः
mā maivaṃ vada kalyāṇa parivādaṃ mahātmanaḥ mahāyogendhano dharmo durādharṣo varapradaḥ
हेतुरस्याथ जगतः पुराणपुरुषो ऽव्ययः बीजी खल्वेष बीजानां ज्योतिरेकः प्रकाशते
heturasyātha jagataḥ purāṇapuruṣo 'vyayaḥ bījī khalveṣa bījānāṃ jyotirekaḥ prakāśate
बालक्रीडनकैर्देवः क्रीडते शङ्करः स्वयम् प्रधानमव्ययो योनिर् अव्यक्तं प्रकृतिस्तमः
bālakrīḍanakairdevaḥ krīḍate śaṅkaraḥ svayam pradhānamavyayo yonir avyaktaṃ prakṛtistamaḥ
मम चैतानि नामानि नित्यं प्रसवधर्मिणः यः कः स इति दुःखार्तैर् दृश्यते यतिभिः शिवः
mama caitāni nāmāni nityaṃ prasavadharmiṇaḥ yaḥ kaḥ sa iti duḥkhārtair dṛśyate yatibhiḥ śivaḥ
एष बीजी भवान्बीजम् अहं योनिः सनातनः स एवमुक्तो विश्वात्मा ब्रह्मा विष्णुमपृच्छत
eṣa bījī bhavānbījam ahaṃ yoniḥ sanātanaḥ sa evamukto viśvātmā brahmā viṣṇumapṛcchata
भवान् योनिरहं बीजं कथं बीजी महेश्वरः एतन्मे सूक्ष्ममव्यक्तं संशयं छेत्तुमर्हसि
bhavān yonirahaṃ bījaṃ kathaṃ bījī maheśvaraḥ etanme sūkṣmamavyaktaṃ saṃśayaṃ chettumarhasi
ज्ञात्वा च विविधोत्पत्तिं ब्रह्मणो लोकतन्त्रिणः इमं परमसादृश्यं प्रश्नम् अभ्यवदद्धरिः
jñātvā ca vividhotpattiṃ brahmaṇo lokatantriṇaḥ imaṃ paramasādṛśyaṃ praśnam abhyavadaddhariḥ
अस्मान्महत्तरं भूतं गुह्यमन्यन्न विद्यते महतः परमं धाम शिवम् अध्यात्मिनां पदम्
asmānmahattaraṃ bhūtaṃ guhyamanyanna vidyate mahataḥ paramaṃ dhāma śivam adhyātmināṃ padam
द्विविधं चैवमात्मानं प्रविभज्य व्यवस्थितः निष्कलस्तत्र यो ऽव्यक्तः सकलश् च महेश्वरः
dvividhaṃ caivamātmānaṃ pravibhajya vyavasthitaḥ niṣkalastatra yo 'vyaktaḥ sakalaś ca maheśvaraḥ
यस्य मायाविधिज्ञस्य अगम्यगहनस्य च पुरा लिङ्गोद्भवं बीजं प्रथमं त्वादिसर्गिकम्
yasya māyāvidhijñasya agamyagahanasya ca purā liṅgodbhavaṃ bījaṃ prathamaṃ tvādisargikam
मम योनौ समायुक्तं तद्बीजं कालपर्ययात् हिरण्मयमकूपारे योन्यामण्डमजायत
mama yonau samāyuktaṃ tadbījaṃ kālaparyayāt hiraṇmayamakūpāre yonyāmaṇḍamajāyata
शतानि दश वर्षाणाम् अण्डम् अप्सु प्रतिष्ठितम् अन्ते वर्षसहस्रस्य वायुना तद्द्विधा कृतम्
śatāni daśa varṣāṇām aṇḍam apsu pratiṣṭhitam ante varṣasahasrasya vāyunā taddvidhā kṛtam
कपालमेकं द्यौर्जज्ञे कपालमपरं क्षितिः उल्बं तस्य महोत्सेधो यो ऽसौ कनकपर्वतः
kapālamekaṃ dyaurjajñe kapālamaparaṃ kṣitiḥ ulbaṃ tasya mahotsedho yo 'sau kanakaparvataḥ
ततश् च प्रतिसंध्यात्मा देवदेवो वरः प्रभुः हिरण्यगर्भो भगवांस् त्व् अभिजज्ञे चतुर्मुखः
tataś ca pratisaṃdhyātmā devadevo varaḥ prabhuḥ hiraṇyagarbho bhagavāṃs tv abhijajñe caturmukhaḥ
आ तारार्केन्दुनक्षत्रं शून्यं लोकमवेक्ष्य च को ऽहमित्यपि च ध्याते कुमारास्ते ऽभवंस्तदा
ā tārārkendunakṣatraṃ śūnyaṃ lokamavekṣya ca ko 'hamityapi ca dhyāte kumārāste 'bhavaṃstadā
प्रियदर्शनास्तु यतयो यतीनां पूर्वजास् तव भूयो वर्षसहस्रान्ते तत एवात्मजास्तव
priyadarśanāstu yatayo yatīnāṃ pūrvajās tava bhūyo varṣasahasrānte tata evātmajāstava
भुवनानलसंकाशाः पद्मपत्रायतेक्षणाः श्रीमान्सनत्कुमारश् च ऋभुश्चैवोर्ध्वरेतसौ
bhuvanānalasaṃkāśāḥ padmapatrāyatekṣaṇāḥ śrīmānsanatkumāraś ca ṛbhuścaivordhvaretasau
सनकः सनातनश्चैव तथैव च सनन्दनः उत्पन्नाः समकालं ते बुद्ध्यातीन्द्रियदर्शनाः
sanakaḥ sanātanaścaiva tathaiva ca sanandanaḥ utpannāḥ samakālaṃ te buddhyātīndriyadarśanāḥ
उत्पन्नाः प्रतिभात्मानो जगतां स्थितिहेतवः नारप्स्यन्ते च कर्माणि तापत्रयविवर्जिताः
utpannāḥ pratibhātmāno jagatāṃ sthitihetavaḥ nārapsyante ca karmāṇi tāpatrayavivarjitāḥ
अल्पसौख्यं बहुक्लेशं जराशोकसमन्वितम् जीवनं मरणं चैव संभवश् च पुनः पुनः
alpasaukhyaṃ bahukleśaṃ jarāśokasamanvitam jīvanaṃ maraṇaṃ caiva saṃbhavaś ca punaḥ punaḥ
अल्पभूतं सुखं स्वर्गे दुःखानि नरके तथा विदित्वा चागमं सर्वम् अवश्यं भवितव्यताम्
alpabhūtaṃ sukhaṃ svarge duḥkhāni narake tathā viditvā cāgamaṃ sarvam avaśyaṃ bhavitavyatām
ऋभुं सनत्कुमारं च दृष्ट्वा तव वशे स्थितौ त्रयस्तु त्रीन् गुणान् हित्वा चात्मजाः सनकादयः
ṛbhuṃ sanatkumāraṃ ca dṛṣṭvā tava vaśe sthitau trayastu trīn guṇān hitvā cātmajāḥ sanakādayaḥ
ववर्तेन तु ज्ञानेन प्रवृत्तास्ते महौजसः ततस्तेषु प्रवृत्तेषु सनकादिषु वै त्रिषु
vavartena tu jñānena pravṛttāste mahaujasaḥ tatasteṣu pravṛtteṣu sanakādiṣu vai triṣu
भविष्यसि विमूढस्त्वं मायया शङ्करस्य तु एवं कल्पे तु वैवृत्ते संज्ञा नश्यति ते ऽनघ
bhaviṣyasi vimūḍhastvaṃ māyayā śaṅkarasya tu evaṃ kalpe tu vaivṛtte saṃjñā naśyati te 'nagha
कल्पे शेषाणि भूतानि सूक्ष्माणि पार्थिवानि च सर्वेषां ह्यैश्वरी माया जागृतिः समुदाहृता
kalpe śeṣāṇi bhūtāni sūkṣmāṇi pārthivāni ca sarveṣāṃ hyaiśvarī māyā jāgṛtiḥ samudāhṛtā
यथैष पर्वतो मेरुर् देवलोको ह्युदाहृतः तस्य चेदं हि माहात्म्यं विद्धि देववरस्य ह
yathaiṣa parvato merur devaloko hyudāhṛtaḥ tasya cedaṃ hi māhātmyaṃ viddhi devavarasya ha
ज्ञात्वा चेश्वरसद्भावं ज्ञात्वा मामंबुजेक्षणम् महादेवं महाभूतं भूतानां वरदं प्रभुम्
jñātvā ceśvarasadbhāvaṃ jñātvā māmaṃbujekṣaṇam mahādevaṃ mahābhūtaṃ bhūtānāṃ varadaṃ prabhum
प्रणवेनाथ साम्ना तु नमस्कृत्य जगद्गुरुम् त्वां च मां चैव संक्रुद्धो निःश्वासान्निर्दहेदयम्
praṇavenātha sāmnā tu namaskṛtya jagadgurum tvāṃ ca māṃ caiva saṃkruddho niḥśvāsānnirdahedayam
एवं ज्ञात्वा महायोगम् अभ्युत्तिष्ठन्महाबलम् अहं त्वामग्रतः कृत्वा स्तोष्याम्यनलसप्रभम्
evaṃ jñātvā mahāyogam abhyuttiṣṭhanmahābalam ahaṃ tvāmagrataḥ kṛtvā stoṣyāmyanalasaprabham