तिष्ये मायामसूयां च वधं चैव तपस्विनाम् साधयन्ति नरास्तत्र तमसा व्याकुलेन्द्रियाः
tiṣye māyāmasūyāṃ ca vadhaṃ caiva tapasvinām sādhayanti narāstatra tamasā vyākulendriyāḥ
कलौ प्रमादको रोगः सततं क्षुद्भयानि च अनावृष्टिभयं घोरं देशानां च विपर्ययः
kalau pramādako rogaḥ satataṃ kṣudbhayāni ca anāvṛṣṭibhayaṃ ghoraṃ deśānāṃ ca viparyayaḥ
न प्रामाण्यं श्रुतेरस्ति नृणां चाधर्मसेवनम् अधार्मिकास्त्वनाचारा महाकोपाल्पचेतसः
na prāmāṇyaṃ śruterasti nṛṇāṃ cādharmasevanam adhārmikāstvanācārā mahākopālpacetasaḥ
अनृतं ब्रुवते लुब्धास् तिष्ये जाताश् च दुष्प्रजाः दुरिष्टैर्दुरधीतैश् च दुराचारैर्दुरागमैः
anṛtaṃ bruvate lubdhās tiṣye jātāś ca duṣprajāḥ duriṣṭairduradhītaiś ca durācārairdurāgamaiḥ
विप्राणां कर्म दोषेण प्रजानां जायते भयम् नाधीयन्ते तदा वेदान् न यजन्ति द्विजातयः
viprāṇāṃ karma doṣeṇa prajānāṃ jāyate bhayam nādhīyante tadā vedān na yajanti dvijātayaḥ
उत्सीदन्ति नराश्चैव क्षत्रियाश् च विशः क्रमात् शूद्राणां मन्त्रयोगेन संबन्धो ब्राह्मणैः सह
utsīdanti narāścaiva kṣatriyāś ca viśaḥ kramāt śūdrāṇāṃ mantrayogena saṃbandho brāhmaṇaiḥ saha
भवतीह कलौ तस्मिञ् शयनासनभोजनैः राजानः शूद्रभूयिष्ठा ब्राह्मणान् बाधयन्ति ते
bhavatīha kalau tasmiñ śayanāsanabhojanaiḥ rājānaḥ śūdrabhūyiṣṭhā brāhmaṇān bādhayanti te
भ्रूणहत्या वीरहत्या प्रजायन्ते प्रजासु वै शूद्राश् च ब्राह्मणाचाराः शूद्राचाराश् च ब्राह्मणाः
bhrūṇahatyā vīrahatyā prajāyante prajāsu vai śūdrāś ca brāhmaṇācārāḥ śūdrācārāś ca brāhmaṇāḥ
राजवृत्तिस्थिताश् चौराश् चौराचाराश् च पार्थिवाः एकपत्न्यो न शिष्यन्ति वर्धिष्यन्त्यभिसारिकाः
rājavṛttisthitāś caurāś caurācārāś ca pārthivāḥ ekapatnyo na śiṣyanti vardhiṣyantyabhisārikāḥ
वर्णाश्रमप्रतिष्ठानो जायते नृषु सर्वतः तदा स्वल्पफला भूमिः क्वचिच्चापि महाफला
varṇāśramapratiṣṭhāno jāyate nṛṣu sarvataḥ tadā svalpaphalā bhūmiḥ kvaciccāpi mahāphalā
अरक्षितारो हर्तारः पार्थिवाश् च शिलाशन शूद्रा वै ज्ञानिनः सर्वे ब्राह्मणैरभिवन्दिताः
arakṣitāro hartāraḥ pārthivāś ca śilāśana śūdrā vai jñāninaḥ sarve brāhmaṇairabhivanditāḥ
अक्षत्रियाश् च राजानो विप्राः शूद्रोपजीविनः आसनस्था द्विजान्दृष्ट्वा न चलन्त्यल्पबुद्धयः
akṣatriyāś ca rājāno viprāḥ śūdropajīvinaḥ āsanasthā dvijāndṛṣṭvā na calantyalpabuddhayaḥ
ताडयन्ति द्विजेन्द्रांश् च शूद्रा वै स्वल्पबुद्धयः आस्ये निधाय वै हस्तं कर्णं शूद्रस्य वै द्विजाः
tāḍayanti dvijendrāṃś ca śūdrā vai svalpabuddhayaḥ āsye nidhāya vai hastaṃ karṇaṃ śūdrasya vai dvijāḥ
नीचस्येव तदा वाक्यं वदन्ति विनयेन तम् उच्चासनस्थान् शूद्रांश् च द्विजमध्ये द्विजर्षभ
nīcasyeva tadā vākyaṃ vadanti vinayena tam uccāsanasthān śūdrāṃś ca dvijamadhye dvijarṣabha
ज्ञात्वा न हिंसते राजा कलौ कालवशेन तु पुष्पैश् च वासितैश्चैव तथान्यैर् मङ्गलैः शुभैः
jñātvā na hiṃsate rājā kalau kālavaśena tu puṣpaiś ca vāsitaiścaiva tathānyair maṅgalaiḥ śubhaiḥ
शूद्रानभ्यर्चयन्त्यल्पश्रुतभाग्यबलान्विताः न प्रेक्षन्ते गर्विताश् च शूद्रा द्विजवरान् द्विज
śūdrānabhyarcayantyalpaśrutabhāgyabalānvitāḥ na prekṣante garvitāś ca śūdrā dvijavarān dvija
सेवावसरम् आलोक्य द्वारे तिष्ठन्ति वै द्विजाः वाहनस्थान् समावृत्य शूद्राञ्शूद्रोपजीविनः
sevāvasaram ālokya dvāre tiṣṭhanti vai dvijāḥ vāhanasthān samāvṛtya śūdrāñśūdropajīvinaḥ
सेवन्ते ब्राह्मणास्तत्र स्तुवन्ति स्तुतिभिः कलौ तपोयज्ञफलानां च विक्रेतारो द्विजोत्तमाः
sevante brāhmaṇāstatra stuvanti stutibhiḥ kalau tapoyajñaphalānāṃ ca vikretāro dvijottamāḥ
यतयश् च भविष्यन्ति बहवो ऽस्मिन्कलौ युगे पुरुषाल्पं बहुस्त्रीकं युगान्ते समुपस्थिते
yatayaś ca bhaviṣyanti bahavo 'sminkalau yuge puruṣālpaṃ bahustrīkaṃ yugānte samupasthite
निन्दन्ति वेदविद्यां च द्विजाः कर्माणि वै कलौ कलौ देवो महादेवः शङ्करो नीललोहितः
nindanti vedavidyāṃ ca dvijāḥ karmāṇi vai kalau kalau devo mahādevaḥ śaṅkaro nīlalohitaḥ
प्रकाशते प्रतिष्ठार्थं धर्मस्य विकृताकृतिः ये तं विप्रा निषेवन्ते येन केनापि शङ्करम्
prakāśate pratiṣṭhārthaṃ dharmasya vikṛtākṛtiḥ ye taṃ viprā niṣevante yena kenāpi śaṅkaram
कलिदोषान् विनिर्जित्य प्रयान्ति परमं पदम् श्वापदप्रबलत्वं च गवां चैव परिक्षयः
kalidoṣān vinirjitya prayānti paramaṃ padam śvāpadaprabalatvaṃ ca gavāṃ caiva parikṣayaḥ
साधूनां विनिवृत्तिश् च वेद्या तस्मिन्युगक्षये तदा सूक्ष्मो महोदर्को दुर्लभो दानमूलवान्
sādhūnāṃ vinivṛttiś ca vedyā tasminyugakṣaye tadā sūkṣmo mahodarko durlabho dānamūlavān
चातुराश्रमशैथिल्ये धर्मः प्रतिचलिष्यति अरक्षितारो हर्तारो बलिभागस्य पार्थिवाः
cāturāśramaśaithilye dharmaḥ praticaliṣyati arakṣitāro hartāro balibhāgasya pārthivāḥ
युगान्तेषु भविष्यन्ति स्वरक्षणपरायणाः अट्टशूला जनपदाः शिवशूलाश्चतुष्पथाः
yugānteṣu bhaviṣyanti svarakṣaṇaparāyaṇāḥ aṭṭaśūlā janapadāḥ śivaśūlāścatuṣpathāḥ
प्रमदाः केशशूलिन्यो भविष्यन्ति कलौ युगे चित्रवर्षी तदा देवो यदा प्राहुर्युगक्षयम्
pramadāḥ keśaśūlinyo bhaviṣyanti kalau yuge citravarṣī tadā devo yadā prāhuryugakṣayam
सर्वे वणिग्जनाश्चापि भविष्यन्त्यधमे युगे कुशीलचर्याः पाषण्डैर् वृथारूपैः समावृताः
sarve vaṇigjanāścāpi bhaviṣyantyadhame yuge kuśīlacaryāḥ pāṣaṇḍair vṛthārūpaiḥ samāvṛtāḥ
बहुयाजनको लोको भविष्यति परस्परम् नाव्याहृतक्रूरवाक्यो नार्जवी नानसूयकः
bahuyājanako loko bhaviṣyati parasparam nāvyāhṛtakrūravākyo nārjavī nānasūyakaḥ
न कृते प्रतिकर्ता च युगक्षीणे भविष्यति निन्दकाश्चैव पतिता युगान्तस्य च लक्षणम्
na kṛte pratikartā ca yugakṣīṇe bhaviṣyati nindakāścaiva patitā yugāntasya ca lakṣaṇam
नृपशून्या वसुमती न च धान्यधनावृता मण्डलानि भविष्यन्ति देशेषु नगरेषु च
nṛpaśūnyā vasumatī na ca dhānyadhanāvṛtā maṇḍalāni bhaviṣyanti deśeṣu nagareṣu ca
अल्पोदका चाल्पफला भविष्यति वसुंधरा गोप्तारश्चाप्यगोप्तारः सम्भविष्यन्त्यशासनाः
alpodakā cālpaphalā bhaviṣyati vasuṃdharā goptāraścāpyagoptāraḥ sambhaviṣyantyaśāsanāḥ
हर्तारः परवित्तानां परदारप्रधर्षकाः कामात्मानो दुरात्मानो ह्य् अधमाः साहसप्रियाः
hartāraḥ paravittānāṃ paradārapradharṣakāḥ kāmātmāno durātmāno hy adhamāḥ sāhasapriyāḥ
प्रनष्टचेष्टनाः पुंसो मुक्तकेशाश् च शूलिनः जनाः षोडशवर्षाश् च प्रजायन्ते युगक्षये
pranaṣṭaceṣṭanāḥ puṃso muktakeśāś ca śūlinaḥ janāḥ ṣoḍaśavarṣāś ca prajāyante yugakṣaye
शुक्लदन्ताजिनाक्षाश् च मुण्डाः काषायवाससः शूद्रा धर्मं चरिष्यन्ति युगान्ते समुपस्थिते
śukladantājinākṣāś ca muṇḍāḥ kāṣāyavāsasaḥ śūdrā dharmaṃ cariṣyanti yugānte samupasthite
सस्यचौरा भविष्यन्ति दृढचैलाभिलाषिणः चौराश्चोरस्वहर्तारो हर्तुर्हर्ता तथापरः
sasyacaurā bhaviṣyanti dṛḍhacailābhilāṣiṇaḥ caurāścorasvahartāro harturhartā tathāparaḥ
योग्यकर्मण्युपरते लोके निष्क्रियतां गते कीटमूषकसर्पाश् च धर्षयिष्यन्ति मानवान्
yogyakarmaṇyuparate loke niṣkriyatāṃ gate kīṭamūṣakasarpāś ca dharṣayiṣyanti mānavān
सुभिक्षं क्षेममारोग्यं सामर्थ्यं दुर्लभं तदा कौशिकीं प्रतिपत्स्यन्ते देशान्क्षुद्भयपीडिताः
subhikṣaṃ kṣemamārogyaṃ sāmarthyaṃ durlabhaṃ tadā kauśikīṃ pratipatsyante deśānkṣudbhayapīḍitāḥ
दुःखेनाभिप्लुतानां च परमायुः शतं तदा दृश्यन्ते न च दृश्यन्ते वेदाः कलियुगे ऽखिलाः
duḥkhenābhiplutānāṃ ca paramāyuḥ śataṃ tadā dṛśyante na ca dṛśyante vedāḥ kaliyuge 'khilāḥ
उत्सीदन्ति तदा यज्ञाः केवलाधर्मपीडिताः काषायिणो ऽप्यनिर्ग्रन्थाः कापालीबहुलास्त्विह
utsīdanti tadā yajñāḥ kevalādharmapīḍitāḥ kāṣāyiṇo 'pyanirgranthāḥ kāpālībahulāstviha
वेदविक्रयिणश्चान्ये तीर्थविक्रयिणः परे वर्णाश्रमाणां ये चान्ये पाषण्डाः परिपन्थिनः
vedavikrayiṇaścānye tīrthavikrayiṇaḥ pare varṇāśramāṇāṃ ye cānye pāṣaṇḍāḥ paripanthinaḥ
उत्पद्यन्ते तदा ते वै सम्प्राप्ते तु कलौ युगे अधीयन्ते तदा वेदाञ् शूद्रा धर्मार्थकोविदाः
utpadyante tadā te vai samprāpte tu kalau yuge adhīyante tadā vedāñ śūdrā dharmārthakovidāḥ
यजन्ते चाश्वमेधेन राजानः शूद्रयोनयः स्त्रीबालगोवधं कृत्वा हत्वा चैव परस्परम्
yajante cāśvamedhena rājānaḥ śūdrayonayaḥ strībālagovadhaṃ kṛtvā hatvā caiva parasparam
उपद्रवांस्तथान्योन्यं साधयन्ति तदा प्रजाः दुःखप्रभूतमल्पायुर् देहोत्सादः सरोगता
upadravāṃstathānyonyaṃ sādhayanti tadā prajāḥ duḥkhaprabhūtamalpāyur dehotsādaḥ sarogatā
अधर्माभिनिवेशित्वात् तमोवृत्तं कलौ स्मृतम् प्रजासु ब्रह्महत्यादि तदा वै सम्प्रवर्तते
adharmābhiniveśitvāt tamovṛttaṃ kalau smṛtam prajāsu brahmahatyādi tadā vai sampravartate
तस्मादायुर्बलं रूपं कलिं प्राप्य प्रहीयते तदा त्वल्पेन कालेन सिद्धिं गच्छन्ति मानवाः
tasmādāyurbalaṃ rūpaṃ kaliṃ prāpya prahīyate tadā tvalpena kālena siddhiṃ gacchanti mānavāḥ
धन्या धर्मं चरिष्यन्ति युगान्ते द्विजसत्तमाः श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं ये चरन्त्यनसूयकाः
dhanyā dharmaṃ cariṣyanti yugānte dvijasattamāḥ śrutismṛtyuditaṃ dharmaṃ ye carantyanasūyakāḥ
त्रेतायां वार्षिको धर्मो द्वापरे मासिकः स्मृतः यथाक्लेशं चरन्प्राज्ञस् तदह्ना प्राप्नुते कलौ
tretāyāṃ vārṣiko dharmo dvāpare māsikaḥ smṛtaḥ yathākleśaṃ caranprājñas tadahnā prāpnute kalau
एषा कलियुगावस्था संध्यांशं तु निबोध मे युगे युगे च हीयन्ते त्रींस्त्रीन्पादांस्तु सिद्धयः
eṣā kaliyugāvasthā saṃdhyāṃśaṃ tu nibodha me yuge yuge ca hīyante trīṃstrīnpādāṃstu siddhayaḥ
युगस्वभावाः संध्यास्तु तिष्ठन्तीह तु पादशः संध्यास्वभावाः स्वांशेषु पादशस्ते प्रतिष्ठिताः
yugasvabhāvāḥ saṃdhyāstu tiṣṭhantīha tu pādaśaḥ saṃdhyāsvabhāvāḥ svāṃśeṣu pādaśaste pratiṣṭhitāḥ
एवं संध्यांशके काले सम्प्राप्ते तु युगान्तिके तेषां शास्ता ह्यसाधूनां भूतानां निधनोत्थितः
evaṃ saṃdhyāṃśake kāle samprāpte tu yugāntike teṣāṃ śāstā hyasādhūnāṃ bhūtānāṃ nidhanotthitaḥ
गोत्रे ऽस्मिन्वै चन्द्रमसो नाम्ना प्रमितिरुच्यते मानवस्य तु सो ऽंशेन पूर्वं स्वायंभुवे ऽन्तरे
gotre 'sminvai candramaso nāmnā pramitirucyate mānavasya tu so 'ṃśena pūrvaṃ svāyaṃbhuve 'ntare
समाः स विंशतिः पूर्णाः पर्यटन्वै वसुंधराम् अनुकर्षन् स वै सेनां सवाजिरथकुञ्जराम्
samāḥ sa viṃśatiḥ pūrṇāḥ paryaṭanvai vasuṃdharām anukarṣan sa vai senāṃ savājirathakuñjarām
प्रगृहीतायुधैर्विप्रैः शतशो ऽथ सहस्रशः स तदा तैः परिवृतो म्लेच्छान् हन्ति सहस्रशः
pragṛhītāyudhairvipraiḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ sa tadā taiḥ parivṛto mlecchān hanti sahasraśaḥ
स हत्वा सर्वशश्चैव राज्ञस्ताञ्शूद्रयोनिजान् पाखण्डांस्तु ततः सर्वान् निःशेषं कृतवान् प्रभुः
sa hatvā sarvaśaścaiva rājñastāñśūdrayonijān pākhaṇḍāṃstu tataḥ sarvān niḥśeṣaṃ kṛtavān prabhuḥ
नात्यर्थं धार्मिका ये च तान् सर्वान् हन्ति सर्वतः वर्णव्यत्यासजाताश् च ये च ताननुजीविनः
nātyarthaṃ dhārmikā ye ca tān sarvān hanti sarvataḥ varṇavyatyāsajātāś ca ye ca tānanujīvinaḥ
प्रवृत्तचक्रो बलवान् म्लेच्छानामन्तकृत्स तु अधृष्यः सर्वभूतानां चचाराथ वसुंधराम्
pravṛttacakro balavān mlecchānāmantakṛtsa tu adhṛṣyaḥ sarvabhūtānāṃ cacārātha vasuṃdharām
मानवस्य तु सो ऽंशेन देवस्येह विजज्ञिवान् पूर्वजन्मनि विष्णोस्तु प्रमितिर्नाम वीर्यवान्
mānavasya tu so 'ṃśena devasyeha vijajñivān pūrvajanmani viṣṇostu pramitirnāma vīryavān
गोत्रतो वै चन्द्रमसः पूर्णे कलियुगे प्रभुः द्वात्रिंशे ऽभ्युदिते वर्षे प्रक्रान्तो विंशतिः समाः
gotrato vai candramasaḥ pūrṇe kaliyuge prabhuḥ dvātriṃśe 'bhyudite varṣe prakrānto viṃśatiḥ samāḥ
विनिघ्नन्सर्वभूतानि शतशो ऽथ सहस्रशः कृत्वा बीजावशेषां तु पृथिवीं क्रूरकर्मणः
vinighnansarvabhūtāni śataśo 'tha sahasraśaḥ kṛtvā bījāvaśeṣāṃ tu pṛthivīṃ krūrakarmaṇaḥ
परस्परनिमित्तेन कोपेनाकस्मिकेन तु स साधयित्वा वृषलान् प्रायशस् तान् अधार्मिकान्
parasparanimittena kopenākasmikena tu sa sādhayitvā vṛṣalān prāyaśas tān adhārmikān
गङ्गायमुनयोर्मध्ये स्थितिं प्राप्तः सहानुगः ततो व्यतीते काले तु सामात्यः सहसैनिकः
gaṅgāyamunayormadhye sthitiṃ prāptaḥ sahānugaḥ tato vyatīte kāle tu sāmātyaḥ sahasainikaḥ
उत्साद्य पार्थिवान् सर्वान् म्लेच्छांश्चैव सहस्रशः तत्र संध्यांशके काले सम्प्राप्ते तु युगान्तिके
utsādya pārthivān sarvān mlecchāṃścaiva sahasraśaḥ tatra saṃdhyāṃśake kāle samprāpte tu yugāntike
स्थितास्वल्पावशिष्टासु प्रजास्विह क्वचित्क्वचित् अप्रग्रहास्ततस्ता वै लोभाविष्टास्तु कृत्स्नशः
sthitāsvalpāvaśiṣṭāsu prajāsviha kvacitkvacit apragrahāstatastā vai lobhāviṣṭāstu kṛtsnaśaḥ
उपहिंसन्ति चान्योन्यं प्रणिपत्य परस्परम् अराजके युगवशात् संशये समुपस्थिते
upahiṃsanti cānyonyaṃ praṇipatya parasparam arājake yugavaśāt saṃśaye samupasthite
प्रजास्ता वै ततः सर्वाः परस्परभयार्दिताः व्याकुलाश् च परिभ्रान्तास् त्यक्त्वा दारान् गृहाणि च
prajāstā vai tataḥ sarvāḥ parasparabhayārditāḥ vyākulāś ca paribhrāntās tyaktvā dārān gṛhāṇi ca
स्वान्प्राणान् अनपेक्षन्तो निष्कारुण्याः सुदुःखिताः नष्टे श्रौते स्मार्तधर्मे परस्परहतास्तदा
svānprāṇān anapekṣanto niṣkāruṇyāḥ suduḥkhitāḥ naṣṭe śraute smārtadharme parasparahatāstadā
निर्मर्यादा निराक्रान्ता निःस्नेहा निरपत्रपाः नष्टे धर्मे प्रतिहताः ह्रस्वकाः पञ्चविंशकाः
nirmaryādā nirākrāntā niḥsnehā nirapatrapāḥ naṣṭe dharme pratihatāḥ hrasvakāḥ pañcaviṃśakāḥ
हित्वा पुत्रांश् च दारांश् च विवादव्याकुलेन्द्रियाः अनावृष्टिहताश्चैव वार्तामुत्सृज्य दूरतः
hitvā putrāṃś ca dārāṃś ca vivādavyākulendriyāḥ anāvṛṣṭihatāścaiva vārtāmutsṛjya dūrataḥ
प्रत्यन्तानुपसेवन्ते हित्वा जनपदान् स्वकान् सरित्सागरकूपांस्ते सेवन्ते पर्वतांस् तथा
pratyantānupasevante hitvā janapadān svakān saritsāgarakūpāṃste sevante parvatāṃs tathā
मधुमांसैर्मूलफलैर् वर्तयन्ति सुदुःखिताः चीरपत्राजिनधरा निष्क्रिया निष्परिग्रहाः
madhumāṃsairmūlaphalair vartayanti suduḥkhitāḥ cīrapatrājinadharā niṣkriyā niṣparigrahāḥ
वर्णाश्रमपरिभ्रष्टाः संकटं घोरमास्थिताः एवं कष्टमनुप्राप्ता अल्पशेषाः प्रजास्तदा
varṇāśramaparibhraṣṭāḥ saṃkaṭaṃ ghoramāsthitāḥ evaṃ kaṣṭamanuprāptā alpaśeṣāḥ prajāstadā
जराव्याधिक्षुधाविष्टा दुःखान्निर्वेदमानसाः विचारणा तु निर्वेदात् साम्यावस्था विचारणा
jarāvyādhikṣudhāviṣṭā duḥkhānnirvedamānasāḥ vicāraṇā tu nirvedāt sāmyāvasthā vicāraṇā
साम्यावस्थात्मको बोधः संबोधाद्धर्मशीलता अरूपशमयुक्तास्तु कलिशिष्टा हि वै स्वयम्
sāmyāvasthātmako bodhaḥ saṃbodhāddharmaśīlatā arūpaśamayuktāstu kaliśiṣṭā hi vai svayam
अहोरात्रात्तदा तासां युगं तु परिवर्तते चित्तसंमोहनं कृत्वा तासां वै सुप्तमत्तवत्
ahorātrāttadā tāsāṃ yugaṃ tu parivartate cittasaṃmohanaṃ kṛtvā tāsāṃ vai suptamattavat
भाविनो ऽर्थस्य च बलात् ततः कृतमवर्तत प्रवृत्ते तु ततस्तस्मिन् पुनः कृतयुगे तु वै
bhāvino 'rthasya ca balāt tataḥ kṛtamavartata pravṛtte tu tatastasmin punaḥ kṛtayuge tu vai
उत्पन्नाः कलिशिष्टास्तु प्रजाः कार्तयुगास्तदा तिष्ठन्ति चेह ये सिद्धा अदृष्टा विचरन्ति च
utpannāḥ kaliśiṣṭāstu prajāḥ kārtayugāstadā tiṣṭhanti ceha ye siddhā adṛṣṭā vicaranti ca
सप्त सप्तर्षिभिश्चैव तत्र ते तु व्यवस्थिताः ब्रह्मक्षत्रविशः शूद्रा बीजार्थं ये स्मृता इह
sapta saptarṣibhiścaiva tatra te tu vyavasthitāḥ brahmakṣatraviśaḥ śūdrā bījārthaṃ ye smṛtā iha
कलिजैः सह ते सर्वे निर्विशेषास्तदाभवन् तेषां सप्तर्षयो धर्मं कथयन्तीतरे ऽपि च
kalijaiḥ saha te sarve nirviśeṣāstadābhavan teṣāṃ saptarṣayo dharmaṃ kathayantītare 'pi ca
वर्णाश्रमाचारयुतं श्रौतं स्मार्तं द्विधा तु यम् ततस्तेषु क्रियावत्सु वर्धन्ते वै प्रजाः कृते
varṇāśramācārayutaṃ śrautaṃ smārtaṃ dvidhā tu yam tatasteṣu kriyāvatsu vardhante vai prajāḥ kṛte
श्रौतस्मार्तकृतानां च धर्मे सप्तर्षिदर्शिते केचिद्धर्मव्यवस्थार्थं तिष्ठन्तीह युगक्षये
śrautasmārtakṛtānāṃ ca dharme saptarṣidarśite keciddharmavyavasthārthaṃ tiṣṭhantīha yugakṣaye
मन्वन्तराधिकारेषु तिष्ठन्ति मुनयस्तु वै यथा दावप्रदग्धेषु तृणेष्विह ततः क्षितौ
manvantarādhikāreṣu tiṣṭhanti munayastu vai yathā dāvapradagdheṣu tṛṇeṣviha tataḥ kṣitau
वनानां प्रथमं वृष्ट्या तेषां मूलेषु संभवः तथा कार्तयुगानां तु कलिजेष्विह संभवः
vanānāṃ prathamaṃ vṛṣṭyā teṣāṃ mūleṣu saṃbhavaḥ tathā kārtayugānāṃ tu kalijeṣviha saṃbhavaḥ
एवं युगाद्युगस्येह संतानं तु परस्परम् वर्तते ह व्यवच्छेदाद् यावन्मन्वन्तरक्षयः
evaṃ yugādyugasyeha saṃtānaṃ tu parasparam vartate ha vyavacchedād yāvanmanvantarakṣayaḥ
सुखमायुर्बलं रूपं धर्मो ऽर्थः काम एव च युगेष्वेतानि हीयन्ते त्रींस्त्रीन् पादान् क्रमेण तु
sukhamāyurbalaṃ rūpaṃ dharmo 'rthaḥ kāma eva ca yugeṣvetāni hīyante trīṃstrīn pādān krameṇa tu
ससंध्यांशेषु हीयन्ते युगानां धर्मसिद्धयः इत्येषा प्रतिसिद्धिर्वै कीर्तितैषा क्रमेण तु
sasaṃdhyāṃśeṣu hīyante yugānāṃ dharmasiddhayaḥ ityeṣā pratisiddhirvai kīrtitaiṣā krameṇa tu
चतुर्युगानां सर्वेषाम् अनेनैव तु साधनम् युग = ह्öहेरे Zएइतेइन्हेइतेन् एषा चतुर्युगावृत्तिर् आ सहस्राद् गुणीकृता
caturyugānāṃ sarveṣām anenaiva tu sādhanam yuga = höhere Zeiteinheiten eṣā caturyugāvṛttir ā sahasrād guṇīkṛtā
ब्रह्मणस्तदहः प्रोक्तं रात्रिश्चैतावती स्मृता अनार्जवं जडीभावो भूतानाम् आ युगक्षयात्
brahmaṇastadahaḥ proktaṃ rātriścaitāvatī smṛtā anārjavaṃ jaḍībhāvo bhūtānām ā yugakṣayāt
एतदेव तु सर्वेषां युगानां लक्षणं स्मृतम् एषां चतुर्युगाणां च गुणिता ह्येकसप्ततिः
etadeva tu sarveṣāṃ yugānāṃ lakṣaṇaṃ smṛtam eṣāṃ caturyugāṇāṃ ca guṇitā hyekasaptatiḥ
क्रमेण परिवृत्ता तु मनोरन्तरम् उच्यते चतुर्युगे यथैकस्मिन् भवतीह यदा तु यत्
krameṇa parivṛttā tu manorantaram ucyate caturyuge yathaikasmin bhavatīha yadā tu yat
तथा चान्येषु भवति पुनस्तद्वै यथाक्रमम् सर्गे सर्गे यथा भेदा उत्पद्यन्ते तथैव तु
tathā cānyeṣu bhavati punastadvai yathākramam sarge sarge yathā bhedā utpadyante tathaiva tu
पञ्चविंशत्परिमिता न न्यूना नाधिकास् तथा तथा कल्पा युगैः सार्धं भवन्ति सह लक्षणैः
pañcaviṃśatparimitā na nyūnā nādhikās tathā tathā kalpā yugaiḥ sārdhaṃ bhavanti saha lakṣaṇaiḥ
मन्वन्तराणां सर्वेषाम् एतदेव तु लक्षणम्
manvantarāṇāṃ sarveṣām etadeva tu lakṣaṇam
यथा युगानां परिवर्तनानि चिरप्रवृत्तानि युगस्वभावात् तथा तु संतिष्ठति जीवलोकः क्षयोदयाभ्यां परिवर्तमानः
yathā yugānāṃ parivartanāni cirapravṛttāni yugasvabhāvāt tathā tu saṃtiṣṭhati jīvalokaḥ kṣayodayābhyāṃ parivartamānaḥ
इत्येतल्लक्षणं प्रोक्तं युगानां वै समासतः अतीतानागतानां हि सर्वमन्वन्तरेषु वै
ityetallakṣaṇaṃ proktaṃ yugānāṃ vai samāsataḥ atītānāgatānāṃ hi sarvamanvantareṣu vai
मन्वन्तरेण चैकेन सर्वाण्येवान्तराणि च व्याख्यातानि न संदेहः कल्पः कल्पेन चैव हि
manvantareṇa caikena sarvāṇyevāntarāṇi ca vyākhyātāni na saṃdehaḥ kalpaḥ kalpena caiva hi
अनागतेषु तद्वच्च तर्कः कार्यो विजानता मन्वन्तरेषु सर्वेषु अतीतानागतेष्विह
anāgateṣu tadvacca tarkaḥ kāryo vijānatā manvantareṣu sarveṣu atītānāgateṣviha
तुल्याभिमानिनः सर्वे नामरूपैर्भवन्त्युत देवा ह्यष्टविधा ये च ये च मन्वन्तरेश्वराः
tulyābhimāninaḥ sarve nāmarūpairbhavantyuta devā hyaṣṭavidhā ye ca ye ca manvantareśvarāḥ
ऋषयो मनवश्चैव सर्वे तुल्यप्रयोजनाः एवं वर्णाश्रमाणां तु प्रविभागो युगे युगे
ṛṣayo manavaścaiva sarve tulyaprayojanāḥ evaṃ varṇāśramāṇāṃ tu pravibhāgo yuge yuge
युगस्वभावश् च तथा विधत्ते वै तदा प्रभुः वर्णाश्रमविभागाश् च युगानि युगसिद्धयः
yugasvabhāvaś ca tathā vidhatte vai tadā prabhuḥ varṇāśramavibhāgāś ca yugāni yugasiddhayaḥ
युगानां परिमाणं ते कथितं हि प्रसङ्गतः वदामि देवीपुत्रत्वं पद्मयोनेः समासतः
yugānāṃ parimāṇaṃ te kathitaṃ hi prasaṅgataḥ vadāmi devīputratvaṃ padmayoneḥ samāsataḥ