पवमानः पावकश् च शुचिरग्निश् च ते स्मृताः निर्मथ्यः पवमानस्तु वैद्युतः पावकः स्मृतः
pavamānaḥ pāvakaś ca śuciragniś ca te smṛtāḥ nirmathyaḥ pavamānastu vaidyutaḥ pāvakaḥ smṛtaḥ
शुचिः सौरस्तु विज्ञेयः स्वाहापुत्रास्त्रयस्तु ते पुत्रैः पौत्रैस्त्विहैतेषां संख्या संक्षेपतः स्मृता
śuciḥ saurastu vijñeyaḥ svāhāputrāstrayastu te putraiḥ pautraistvihaiteṣāṃ saṃkhyā saṃkṣepataḥ smṛtā
विसृज्य सप्तकं चादौ चत्वारिंशन्नवैव च इत्येते वह्नयः प्रोक्ताः प्रणीयन्ते ऽध्वरेषु च
visṛjya saptakaṃ cādau catvāriṃśannavaiva ca ityete vahnayaḥ proktāḥ praṇīyante 'dhvareṣu ca
सर्वे तपस्विनस्त्वेते सर्वे व्रतभृतः स्मृताः प्रजानां पतयः सर्वे सर्वे रुद्रात्मकाः स्मृताः
sarve tapasvinastvete sarve vratabhṛtaḥ smṛtāḥ prajānāṃ patayaḥ sarve sarve rudrātmakāḥ smṛtāḥ
अयज्वानश् च यज्वानः पितरः प्रीतिमानसाः अग्निष्वात्ताश् च यज्वानः शेषा बर्हिषदः स्मृताः
ayajvānaś ca yajvānaḥ pitaraḥ prītimānasāḥ agniṣvāttāś ca yajvānaḥ śeṣā barhiṣadaḥ smṛtāḥ
मेनां तु मानसीं तेषां जनयामास वै स्वधा अग्निष्वात्तात्मजा मेना मानसी लोकविश्रुता
menāṃ tu mānasīṃ teṣāṃ janayāmāsa vai svadhā agniṣvāttātmajā menā mānasī lokaviśrutā
असूत मेना मैनाकं क्रौञ्चं तस्यानुजामुमाम् गङ्गां हैमवतीं जज्ञे भवाङ्गाश्लेषपावनीम्
asūta menā mainākaṃ krauñcaṃ tasyānujāmumām gaṅgāṃ haimavatīṃ jajñe bhavāṅgāśleṣapāvanīm
धरणीं जनयामास मानसीं यज्ञयाजिनीम् स्वधा सा मेरुराजस्य पत्नी पद्मसमानना
dharaṇīṃ janayāmāsa mānasīṃ yajñayājinīm svadhā sā merurājasya patnī padmasamānanā
पितरो ऽमृतपाः प्रोक्तास् तेषां चैवेह विस्तरः ऋषीणां च कुलं सर्वं शृणुध्वं तत्सुविस्तरम्
pitaro 'mṛtapāḥ proktās teṣāṃ caiveha vistaraḥ ṛṣīṇāṃ ca kulaṃ sarvaṃ śṛṇudhvaṃ tatsuvistaram
वदामि पृथगध्यायसंस्थितं वस्तदूर्ध्वतः दाक्षायणी सती याता पार्श्वं रुद्रस्य पार्वती
vadāmi pṛthagadhyāyasaṃsthitaṃ vastadūrdhvataḥ dākṣāyaṇī satī yātā pārśvaṃ rudrasya pārvatī
पश्चाद्दक्षं विनिन्द्यैषा पतिं लेभे भवं तथा तां ध्यात्वा व्यसृजद्रुद्रान् अनेकान्नीललोहितः
paścāddakṣaṃ vinindyaiṣā patiṃ lebhe bhavaṃ tathā tāṃ dhyātvā vyasṛjadrudrān anekānnīlalohitaḥ
आत्मनस्तु समान्सर्वान् सर्वलोकनमस्कृतान् याचितो मुनिशार्दूला ब्रह्मणा प्रहसन् क्षणात्
ātmanastu samānsarvān sarvalokanamaskṛtān yācito muniśārdūlā brahmaṇā prahasan kṣaṇāt
तैस्तु संछादितं सर्वं चतुर्दशविधं जगत् तान्दृष्ट्वा विविधान् रुद्रान् निर्मलान्नीललोहितान्
taistu saṃchāditaṃ sarvaṃ caturdaśavidhaṃ jagat tāndṛṣṭvā vividhān rudrān nirmalānnīlalohitān
जरामरणनिर्मुक्तान् प्राह रुद्रान्पितामहः नमो ऽस्तु वो महादेवास् त्रिनेत्रा नीललोहिताः
jarāmaraṇanirmuktān prāha rudrānpitāmahaḥ namo 'stu vo mahādevās trinetrā nīlalohitāḥ
सर्वज्ञाः सर्वगा दीर्घा ह्रस्वा वामनकाः शुभाः हिरण्यकेशा दृष्टिघ्ना नित्या बुद्धाश् च निर्मलाः
sarvajñāḥ sarvagā dīrghā hrasvā vāmanakāḥ śubhāḥ hiraṇyakeśā dṛṣṭighnā nityā buddhāś ca nirmalāḥ
निर्द्वंद्वा वीतरागाश् च विश्वात्मानो भवात्मजाः एवं स्तुत्वा तदा रुद्रान् रुद्रं चाह भवं शिवम् प्रदक्षिणीकृत्य तदा भगवान्कनकाण्डजः
nirdvaṃdvā vītarāgāś ca viśvātmāno bhavātmajāḥ evaṃ stutvā tadā rudrān rudraṃ cāha bhavaṃ śivam pradakṣiṇīkṛtya tadā bhagavānkanakāṇḍajaḥ
नमो ऽस्तु ते महादेव प्रजा नार्हसि शंकर मृत्युहीना विभो स्रष्टुं मृत्युयुक्ताः सृज प्रभो
namo 'stu te mahādeva prajā nārhasi śaṃkara mṛtyuhīnā vibho sraṣṭuṃ mṛtyuyuktāḥ sṛja prabho
ततस्तमाह भगवान् न हि मे तादृशी स्थितिः स त्वं सृज यथाकामं मृत्युयुक्ताः प्रजाः प्रभो
tatastamāha bhagavān na hi me tādṛśī sthitiḥ sa tvaṃ sṛja yathākāmaṃ mṛtyuyuktāḥ prajāḥ prabho
लब्ध्वा ससर्ज सकलं शंकराच्चतुराननः जरामरणसंयुक्तं जगदेतच्चराचरम्
labdhvā sasarja sakalaṃ śaṃkarāccaturānanaḥ jarāmaraṇasaṃyuktaṃ jagadetaccarācaram
शंकरो ऽपि तदा रुद्रैर् निवृत्तात्मा ह्यधिष्ठितः स्थाणुत्वं तस्य वै विप्राः शंकरस्य महात्मनः
śaṃkaro 'pi tadā rudrair nivṛttātmā hyadhiṣṭhitaḥ sthāṇutvaṃ tasya vai viprāḥ śaṃkarasya mahātmanaḥ
निष्कलस्यात्मनः शम्भोः स्वेच्छाधृतशरीरिणः शं रुद्रः सर्वभूतानां करोति घृणया यतः
niṣkalasyātmanaḥ śambhoḥ svecchādhṛtaśarīriṇaḥ śaṃ rudraḥ sarvabhūtānāṃ karoti ghṛṇayā yataḥ
शंकरश्चाप्रयत्नेन तदात्मा योगविद्यया वैराग्यस्थं विरक्तस्य विमुक्तिर्यच्छमुच्यते
śaṃkaraścāprayatnena tadātmā yogavidyayā vairāgyasthaṃ viraktasya vimuktiryacchamucyate
अणोस्तु विषयत्यागः संसारभयतः क्रमात् वैराग्याज्जायते पुंसो विरागो दर्शनान्तरे
aṇostu viṣayatyāgaḥ saṃsārabhayataḥ kramāt vairāgyājjāyate puṃso virāgo darśanāntare
विमुख्यो विगुणत्यागो विज्ञानस्याविचारतः तस्य चास्य च संधानं प्रसादात्परमेष्ठिनः
vimukhyo viguṇatyāgo vijñānasyāvicārataḥ tasya cāsya ca saṃdhānaṃ prasādātparameṣṭhinaḥ
धर्मो ज्ञानं च वैराग्यम् ऐश्वर्यं शंकरादिह स एव शंकरः साक्षात् पिनाकी नीललोहितः
dharmo jñānaṃ ca vairāgyam aiśvaryaṃ śaṃkarādiha sa eva śaṃkaraḥ sākṣāt pinākī nīlalohitaḥ
ये शंकराश्रिताः सर्वे मुच्यन्ते ते न संशयः न गच्छन्त्येव नरकं पापिष्ठा अपि दारुणम्
ye śaṃkarāśritāḥ sarve mucyante te na saṃśayaḥ na gacchantyeva narakaṃ pāpiṣṭhā api dāruṇam
आश्रिताः शंकरं तस्मात् प्राप्नुवन्ति च शाश्वतम् मायान्ताश्चैव घोराद्या ह्य् अष्टविंशतिरेव च
āśritāḥ śaṃkaraṃ tasmāt prāpnuvanti ca śāśvatam māyāntāścaiva ghorādyā hy aṣṭaviṃśatireva ca
कोटयो नरकाणां तु पच्यन्ते तासु पापिनः अनाश्रिताः शिवं रुद्रं शंकरं नीललोहितम्
koṭayo narakāṇāṃ tu pacyante tāsu pāpinaḥ anāśritāḥ śivaṃ rudraṃ śaṃkaraṃ nīlalohitam
आश्रयं सर्वभूतानाम् अव्ययं जगतां पतिम् पुरुषं परमात्मानं पुरुहूतं पुरुष्टुतम्
āśrayaṃ sarvabhūtānām avyayaṃ jagatāṃ patim puruṣaṃ paramātmānaṃ puruhūtaṃ puruṣṭutam
तमसा कालरुद्राख्यं रजसा कनकाण्डजम् सत्त्वेन सर्वगं विष्णुं निर्गुणत्वे महेश्वरम्
tamasā kālarudrākhyaṃ rajasā kanakāṇḍajam sattvena sarvagaṃ viṣṇuṃ nirguṇatve maheśvaram
केन गच्छन्ति नरकं नराः केन महामते कर्मणाकर्मणा वापि श्रोतुं कौतूहलं हि नः
kena gacchanti narakaṃ narāḥ kena mahāmate karmaṇākarmaṇā vāpi śrotuṃ kautūhalaṃ hi naḥ