रहस्यं वः प्रवक्ष्यामि भवस्यामिततेजसः प्रभावं शंकरस्याद्यं संक्षेपात्सर्वदर्शिनः
rahasyaṃ vaḥ pravakṣyāmi bhavasyāmitatejasaḥ prabhāvaṃ śaṃkarasyādyaṃ saṃkṣepātsarvadarśinaḥ
योगिनः सर्वतत्त्वज्ञाः परं वैराग्यमास्थिताः
yoginaḥ sarvatattvajñāḥ paraṃ vairāgyamāsthitāḥ
प्राणायामादिभिश्चाष्टसाधनैः सहचारिणः
prāṇāyāmādibhiścāṣṭasādhanaiḥ sahacāriṇaḥ
करुणादिगुणोपेताः कृत्वापि विविधानि ते कर्माणि नरकं स्वर्गं गच्छन्त्येव स्वकर्मणा
karuṇādiguṇopetāḥ kṛtvāpi vividhāni te karmāṇi narakaṃ svargaṃ gacchantyeva svakarmaṇā
प्रसादाज्जायते ज्ञानं ज्ञानाद्योगः प्रवर्तते योगेन जायते मुक्तिः प्रसादादखिलं ततः
prasādājjāyate jñānaṃ jñānādyogaḥ pravartate yogena jāyate muktiḥ prasādādakhilaṃ tataḥ
प्रसादाद् यदि विज्ञानं स्वरूपं वक्तुमर्हसि दिव्यं माहेश्वरं चैव योगं योगविदां वर
prasādād yadi vijñānaṃ svarūpaṃ vaktumarhasi divyaṃ māheśvaraṃ caiva yogaṃ yogavidāṃ vara
कथं करोति भगवान् चिन्तया रहितः शिवः प्रसादं योगमार्गेण कस्मिन्काले नृणां विभुः
kathaṃ karoti bhagavān cintayā rahitaḥ śivaḥ prasādaṃ yogamārgeṇa kasminkāle nṛṇāṃ vibhuḥ
देवानां च ऋषीणां च पितॄणां संनिधौ पुरा शैलादिना तु कथितं शृण्वन्तु ब्रह्मसूनवे
devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ ca pitṝṇāṃ saṃnidhau purā śailādinā tu kathitaṃ śṛṇvantu brahmasūnave
व्यासावताराणि तथा द्वापरान्ते च सुव्रताः योगाचार्यावताराणि तथा तिष्ये तु शूलिनः
vyāsāvatārāṇi tathā dvāparānte ca suvratāḥ yogācāryāvatārāṇi tathā tiṣye tu śūlinaḥ
तत्रतत्र विभोः शिष्याश् चत्वारः शमभाजनाः प्रशिष्या बहवस्तेषां प्रसीदत्येवमीश्वरः
tatratatra vibhoḥ śiṣyāś catvāraḥ śamabhājanāḥ praśiṣyā bahavasteṣāṃ prasīdatyevamīśvaraḥ
एवं क्रमागतं ज्ञानं मुखादेव नृणां विभोः वैश्यान्तं ब्राह्मणाद्यं हि घृणया चानुरूपतः
evaṃ kramāgataṃ jñānaṃ mukhādeva nṛṇāṃ vibhoḥ vaiśyāntaṃ brāhmaṇādyaṃ hi ghṛṇayā cānurūpataḥ
द्वापरे द्वापरे व्यासाः के वै कुत्रान्तरेषु वै कल्पेषु कस्मिन्कल्पे नो वक्तुमर्हसि चात्र तान्
dvāpare dvāpare vyāsāḥ ke vai kutrāntareṣu vai kalpeṣu kasminkalpe no vaktumarhasi cātra tān
शृण्वन्तु कल्पे वाराहे द्विजा वैवस्वतान्तरे व्यासांश् च साम्प्रतं रुद्रांस् तथा सर्वान्तरेषु वै
śṛṇvantu kalpe vārāhe dvijā vaivasvatāntare vyāsāṃś ca sāmprataṃ rudrāṃs tathā sarvāntareṣu vai
वेदानां च पुराणानां तथा ज्ञानप्रदर्शकान् यथाक्रमं प्रवक्ष्यामि सर्वावर्तेषु साम्प्रतम्
vedānāṃ ca purāṇānāṃ tathā jñānapradarśakān yathākramaṃ pravakṣyāmi sarvāvarteṣu sāmpratam
क्रतुः सत्यो भार्गवश् च अङ्गिराः सविता द्विजाः मृत्युः शतक्रतुर्धीमान् वसिष्ठो मुनिपुंगवः
kratuḥ satyo bhārgavaś ca aṅgirāḥ savitā dvijāḥ mṛtyuḥ śatakraturdhīmān vasiṣṭho munipuṃgavaḥ
सारस्वतस्त्रिधामा च त्रिवृतो मुनिपुंगवः शततेजाः स्वयंधर्मो नारायण इति श्रुतः
sārasvatastridhāmā ca trivṛto munipuṃgavaḥ śatatejāḥ svayaṃdharmo nārāyaṇa iti śrutaḥ
तरक्षुश्चारुणिर्धीमांस् तथा देवः कृतंजयः ऋतंजयो भरद्वाजो गौतमः कविसत्तमः
tarakṣuścāruṇirdhīmāṃs tathā devaḥ kṛtaṃjayaḥ ṛtaṃjayo bharadvājo gautamaḥ kavisattamaḥ
वाचश्रवा मुनिः साक्षात् तथा शुष्मायणिः शुचिः तृणबिन्दुर् मुनी रूक्षः शक्तिः शाक्तेय उत्तरः
vācaśravā muniḥ sākṣāt tathā śuṣmāyaṇiḥ śuciḥ tṛṇabindur munī rūkṣaḥ śaktiḥ śākteya uttaraḥ
जातूकर्ण्यो हरिः साक्षात् कृष्णद्वैपायनो मुनिः व्यासास्त्वेते च शृण्वन्तु कलौ योगेश्वरान् क्रमात्
jātūkarṇyo hariḥ sākṣāt kṛṣṇadvaipāyano muniḥ vyāsāstvete ca śṛṇvantu kalau yogeśvarān kramāt
असंख्याता हि कल्पेषु विभोः सर्वान्तरेषु च कलौ रुद्रावताराणां व्यासानां किल गौरवात्
asaṃkhyātā hi kalpeṣu vibhoḥ sarvāntareṣu ca kalau rudrāvatārāṇāṃ vyāsānāṃ kila gauravāt
वैवस्वतान्तरे कल्पे वाराहे ये च तान् पुनः अवतारान् प्रवक्ष्यामि तथा सर्वान्तरेषु वै
vaivasvatāntare kalpe vārāhe ye ca tān punaḥ avatārān pravakṣyāmi tathā sarvāntareṣu vai
मन्वन्तराणि वाराहे वक्तुमर्हसि साम्प्रतम् तथैव चोर्ध्वकल्पेषु सिद्धान्वैवस्वतान्तरे
manvantarāṇi vārāhe vaktumarhasi sāmpratam tathaiva cordhvakalpeṣu siddhānvaivasvatāntare
मनुः स्वायम्भुवस्त्वाद्यस् ततः स्वारोचिषो द्विजाः उत्तमस्तामसश्चैव रैवताश्चाक्षुषस् तथा
manuḥ svāyambhuvastvādyas tataḥ svārociṣo dvijāḥ uttamastāmasaścaiva raivatāścākṣuṣas tathā
वैवस्वतश् च सावर्णिर् धर्मः सावर्णिकः पुनः पिशङ्गश्चापिशङ्गाभः शबलो वर्णकस् तथा
vaivasvataś ca sāvarṇir dharmaḥ sāvarṇikaḥ punaḥ piśaṅgaścāpiśaṅgābhaḥ śabalo varṇakas tathā
औकारान्ता अकाराद्या मनवः परिकीर्तिताः श्वेतः पाण्डुस् तथा रक्तस् ताम्रः पीतश्च कापिलः
aukārāntā akārādyā manavaḥ parikīrtitāḥ śvetaḥ pāṇḍus tathā raktas tāmraḥ pītaśca kāpilaḥ
कृष्णः श्यामस् तथा धूम्रः सुधूम्रश् च द्विजोत्तमाः अपिशङ्गः पिशङ्गश् च त्रिवर्णः शबलस् तथा
kṛṣṇaḥ śyāmas tathā dhūmraḥ sudhūmraś ca dvijottamāḥ apiśaṅgaḥ piśaṅgaś ca trivarṇaḥ śabalas tathā
कालंधुरस्तु कथिता वर्णतो मनवः शुभाः नामतो वर्णतश्चैव वर्णतः पुनरेव च
kālaṃdhurastu kathitā varṇato manavaḥ śubhāḥ nāmato varṇataścaiva varṇataḥ punareva ca
स्वरात्मानः समाख्याताश् चान्तरेशाः समासतः वैवस्वत ऋकारस्तु मनुः कृष्णः सुरेश्वरः
svarātmānaḥ samākhyātāś cāntareśāḥ samāsataḥ vaivasvata ṛkārastu manuḥ kṛṣṇaḥ sureśvaraḥ
सप्तमस्तस्य वक्ष्यामि युगावर्तेषु योगिनः समतीतेषु कल्पेषु तथा चानागतेषु वै
saptamastasya vakṣyāmi yugāvarteṣu yoginaḥ samatīteṣu kalpeṣu tathā cānāgateṣu vai
वाराहः साम्प्रतं ज्ञेयः सप्तमान्तरतः क्रमात् योगावतारांश् च विभोः शिष्याणां संततिस् तथा
vārāhaḥ sāmprataṃ jñeyaḥ saptamāntarataḥ kramāt yogāvatārāṃś ca vibhoḥ śiṣyāṇāṃ saṃtatis tathā
सम्प्रेक्ष्य सर्वकालेषु तथावर्तेषु योगिनाम् आद्ये श्वेतः कलौ रुद्रः सुतारो मदनस् तथा
samprekṣya sarvakāleṣu tathāvarteṣu yoginām ādye śvetaḥ kalau rudraḥ sutāro madanas tathā
सुहोत्रः कङ्कणश्चैव लोकाक्षिर् मुनिसत्तमाः जैगीषव्यो महातेजा भगवान् दधिवाहनः
suhotraḥ kaṅkaṇaścaiva lokākṣir munisattamāḥ jaigīṣavyo mahātejā bhagavān dadhivāhanaḥ
ऋषभश् च मुनिर्धीमान् उग्रश्चात्रिः सुबालकः गौतमश्चाथ भगवान् सर्वदेवनमस्कृतः
ṛṣabhaś ca munirdhīmān ugraścātriḥ subālakaḥ gautamaścātha bhagavān sarvadevanamaskṛtaḥ
वेदशीर्षश् च गोकर्णो गुहावासी शिखण्डभृत् जटामाल्यट्टहासश् च दारुको लाङ्गली तथा
vedaśīrṣaś ca gokarṇo guhāvāsī śikhaṇḍabhṛt jaṭāmālyaṭṭahāsaś ca dāruko lāṅgalī tathā
महाकायमुनिः शूली दण्डी मुण्डीश्वरः स्वयम् सहिष्णुः सोमशर्मा च नकुलीशो जगद्गुरुः
mahākāyamuniḥ śūlī daṇḍī muṇḍīśvaraḥ svayam sahiṣṇuḥ somaśarmā ca nakulīśo jagadguruḥ
वैवस्वते ऽन्तरे सम्यक् प्रोक्ता हि परमात्मनः योगाचार्यावतारा ये सर्वावर्तेषु सुव्रताः
vaivasvate 'ntare samyak proktā hi paramātmanaḥ yogācāryāvatārā ye sarvāvarteṣu suvratāḥ
व्यासाश्चैवं मुनिश्रेष्ठा द्वापरे द्वापरे त्विमे योगेश्वराणां चत्वारः शिष्याः प्रत्येकमव्ययाः
vyāsāścaivaṃ muniśreṣṭhā dvāpare dvāpare tvime yogeśvarāṇāṃ catvāraḥ śiṣyāḥ pratyekamavyayāḥ
श्वेतः श्वेतशिखण्डी च श्वेताश्वः श्वेतलोहितः दुन्दुभिः शतरूपश् च ऋचीकः केतुमांस् तथा
śvetaḥ śvetaśikhaṇḍī ca śvetāśvaḥ śvetalohitaḥ dundubhiḥ śatarūpaś ca ṛcīkaḥ ketumāṃs tathā
विशोकश्च विकेशश् च विपाशः पापनाशनः सुमुखो दुर्मुखश्चैव दुर्दमो दुरतिक्रमः
viśokaśca vikeśaś ca vipāśaḥ pāpanāśanaḥ sumukho durmukhaścaiva durdamo duratikramaḥ
सनकश् च सनन्दश् च प्रभुर्यश् च सनातनः ऋभुः सनत्कुमारश् च सुधामा विरजास् तथा
sanakaś ca sanandaś ca prabhuryaś ca sanātanaḥ ṛbhuḥ sanatkumāraś ca sudhāmā virajās tathā
शङ्खपाद् वैरजश्चैव मेघः सारस्वतस् तथा सुवाहनो मुनिश्रेष्ठो मेघवाहो महाद्युतिः
śaṅkhapād vairajaścaiva meghaḥ sārasvatas tathā suvāhano muniśreṣṭho meghavāho mahādyutiḥ
कपिलश्चासुरिश्चैव तथा पञ्चशिखो मुनिः वाल्कलश् च महायोगी धर्मात्मानो महौजसः
kapilaścāsuriścaiva tathā pañcaśikho muniḥ vālkalaś ca mahāyogī dharmātmāno mahaujasaḥ
पराशरश् च गर्गश् च भार्गवश्चाङ्गिरास् तथा बलबन्धुर् निरामित्रः केतुशृङ्गस्तपोधनः
parāśaraś ca gargaś ca bhārgavaścāṅgirās tathā balabandhur nirāmitraḥ ketuśṛṅgastapodhanaḥ
लम्बोदरश् च लम्बश्च लम्बाक्षो लम्बकेशकः सर्वज्ञः समबुद्धिश् च साध्यः सर्वस्तथैव च
lambodaraś ca lambaśca lambākṣo lambakeśakaḥ sarvajñaḥ samabuddhiś ca sādhyaḥ sarvastathaiva ca
सुधामा काश्यपश्चैव वासिष्ठो विरजास् तथा अत्रिर् देवसदश्चैव श्रवणो ऽथ श्रविष्ठकः कुणिश् च कुणिबाहुश् च कुशरीरः कुनेत्रकः
sudhāmā kāśyapaścaiva vāsiṣṭho virajās tathā atrir devasadaścaiva śravaṇo 'tha śraviṣṭhakaḥ kuṇiś ca kuṇibāhuś ca kuśarīraḥ kunetrakaḥ
कश्यपो ऽप्युशनाश्चैव च्यवनो ऽथ बृहस्पतिः उतथ्यो वामदेवश् च महायोगो महाबलः
kaśyapo 'pyuśanāścaiva cyavano 'tha bṛhaspatiḥ utathyo vāmadevaś ca mahāyogo mahābalaḥ
वाचश्रवाः सुधीकश्च श्यावाश्वश् च यतीश्वरः हिरण्यनाभः कौशल्यो लोगाक्षिः कुथुमिस् तथा
vācaśravāḥ sudhīkaśca śyāvāśvaś ca yatīśvaraḥ hiraṇyanābhaḥ kauśalyo logākṣiḥ kuthumis tathā
सुमन्तुर्बर्बरी विद्वान् कबन्धः कुशिकंधरः प्लक्षो दाल्भ्यायणिश्चैव केतुमान् गोपनस् तथा
sumanturbarbarī vidvān kabandhaḥ kuśikaṃdharaḥ plakṣo dālbhyāyaṇiścaiva ketumān gopanas tathā
भल्लावी मधुपिङ्गश्च श्वेतकेतुस्तपोनिधिः उशिको बृहदश्वश् च देवलः कविरेव च
bhallāvī madhupiṅgaśca śvetaketustaponidhiḥ uśiko bṛhadaśvaś ca devalaḥ kavireva ca
शालिहोत्रो ऽग्निवेशश्च युवनाश्वः शरद्वसुः छगलः कुण्डकर्णश् च कुम्भश्चैव प्रवाहकः
śālihotro 'gniveśaśca yuvanāśvaḥ śaradvasuḥ chagalaḥ kuṇḍakarṇaś ca kumbhaścaiva pravāhakaḥ
उलूको विद्युतश्चैव मण्डूको ह्याश्वलायनः अक्षपादः कुमारश् च उलूको वत्स एव च
ulūko vidyutaścaiva maṇḍūko hyāśvalāyanaḥ akṣapādaḥ kumāraś ca ulūko vatsa eva ca
कुशिकश्चैव गर्भश् च मित्रः कौरुष्य एव च शिष्यास्त्वेते महात्मानः सर्वावर्तेषु योगिनाम्
kuśikaścaiva garbhaś ca mitraḥ kauruṣya eva ca śiṣyāstvete mahātmānaḥ sarvāvarteṣu yoginām
विमला ब्रह्मभूयिष्ठा ज्ञानयोगपरायणाः एते पाशुपताः सिद्धा भस्मोद्धूलितविग्रहाः
vimalā brahmabhūyiṣṭhā jñānayogaparāyaṇāḥ ete pāśupatāḥ siddhā bhasmoddhūlitavigrahāḥ
शिष्याः प्रशिष्याश्चैतेषां शतशो ऽथ सहस्रशः प्राप्य पाशुपतं योगं रुद्रलोकाय संस्थिताः
śiṣyāḥ praśiṣyāścaiteṣāṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ prāpya pāśupataṃ yogaṃ rudralokāya saṃsthitāḥ
देवादयः पिशाचान्ताः पशवः परिकीर्तिताः तेषां पतित्वात्सर्वेशो भवः पशुपतिः स्मृतः
devādayaḥ piśācāntāḥ paśavaḥ parikīrtitāḥ teṣāṃ patitvātsarveśo bhavaḥ paśupatiḥ smṛtaḥ
तेन प्रणीतो रुद्रेण पशूनां पतिना द्विजाः योगः पाशुपतो ज्ञेयः परावरविभूतये
tena praṇīto rudreṇa paśūnāṃ patinā dvijāḥ yogaḥ pāśupato jñeyaḥ parāvaravibhūtaye