कथमस्य पिता दैत्यो हिरण्याक्षः सुदारुणः विष्णुना सूदितो विष्णुर् वाराहत्वं कथं गतः
kathamasya pitā daityo hiraṇyākṣaḥ sudāruṇaḥ viṣṇunā sūdito viṣṇur vārāhatvaṃ kathaṃ gataḥ
तस्य शृङ्गं महेशस्य भूषणत्वं कथं गतम् एतत्सर्वं विशेषेण सूत वक्तुमिहार्हसि
tasya śṛṅgaṃ maheśasya bhūṣaṇatvaṃ kathaṃ gatam etatsarvaṃ viśeṣeṇa sūta vaktumihārhasi
हिरण्यकशिपोर्भ्राता हिरण्याक्ष इति स्मृतः पुरान्धकासुरेशस्य पिता कालान्तकोपमः
hiraṇyakaśiporbhrātā hiraṇyākṣa iti smṛtaḥ purāndhakāsureśasya pitā kālāntakopamaḥ
देवाञ्जित्वाथ दैत्येन्द्रो बद्ध्वा च धरणीमिमाम् नीत्वा रसातलं चक्रे वन्दीम् इन्दीवरप्रभाम्
devāñjitvātha daityendro baddhvā ca dharaṇīmimām nītvā rasātalaṃ cakre vandīm indīvaraprabhām
ततः सब्रह्मका देवाः परिम्लानमुखश्रियः बाधितास्ताडिता बद्ध्वा हिरण्याक्षेण तेन वै
tataḥ sabrahmakā devāḥ parimlānamukhaśriyaḥ bādhitāstāḍitā baddhvā hiraṇyākṣeṇa tena vai
बलिना दैत्यमुख्येन क्रूरेण सुदुरात्मना प्रणम्य शिरसा विष्णुं दैत्यकोटिविमर्दनम्
balinā daityamukhyena krūreṇa sudurātmanā praṇamya śirasā viṣṇuṃ daityakoṭivimardanam
सर्वे विज्ञापयामासुर् धरणीबन्धनं हरेः श्रुत्वैतद्भगवान् विष्णुर् धरणीबन्धनं हरिः
sarve vijñāpayāmāsur dharaṇībandhanaṃ hareḥ śrutvaitadbhagavān viṣṇur dharaṇībandhanaṃ hariḥ
भूत्वा यज्ञवराहो ऽसौ यथा लिङ्गोद्भवे तथा दैत्यैश् च सार्धं दैत्येन्द्रं हिरण्याक्षं महाबलम्
bhūtvā yajñavarāho 'sau yathā liṅgodbhave tathā daityaiś ca sārdhaṃ daityendraṃ hiraṇyākṣaṃ mahābalam
दंष्ट्राग्रकोट्या हत्वैनं रेजे दैत्यान्तकृत्प्रभुः कल्पादिषु यथापूर्वं प्रविश्य च रसातलम्
daṃṣṭrāgrakoṭyā hatvainaṃ reje daityāntakṛtprabhuḥ kalpādiṣu yathāpūrvaṃ praviśya ca rasātalam
आनीय वसुधां देवीम् अङ्कस्थामकरोद्बहिः ततस् तुष्टाव देवेशं देवदेवः पितामहः
ānīya vasudhāṃ devīm aṅkasthāmakarodbahiḥ tatas tuṣṭāva deveśaṃ devadevaḥ pitāmahaḥ
शक्राद्यैः सहितो भूत्वा हर्षगद्गदया गिरा शाश्वताय वराहाय दंष्ट्रिणे दण्डिने नमः
śakrādyaiḥ sahito bhūtvā harṣagadgadayā girā śāśvatāya varāhāya daṃṣṭriṇe daṇḍine namaḥ
नारायणाय सर्वाय ब्रह्मणे परमात्मने कर्त्रे धर्त्रे धरायास्तु हर्त्रे देवारिणां स्वयम् कर्त्रे नेत्रे सुरेन्द्राणां शास्त्रे च सकलस्य च
nārāyaṇāya sarvāya brahmaṇe paramātmane kartre dhartre dharāyāstu hartre devāriṇāṃ svayam kartre netre surendrāṇāṃ śāstre ca sakalasya ca
त्वमष्टमूर्तिस्त्वमनन्तमूर्तिस् त्वमादिदेवस्त्वमनन्तवेदितः त्वया कृतं सर्वमिदं प्रसीद सुरेश लोकेश वराह विष्णो
tvamaṣṭamūrtistvamanantamūrtis tvamādidevastvamanantaveditaḥ tvayā kṛtaṃ sarvamidaṃ prasīda sureśa lokeśa varāha viṣṇo
तथैकदंष्ट्राग्रमुखाग्रकोटिभागैकभागार्धतमेन विष्णो हताः क्षणात् कामद दैत्यमुख्याः स्वदंष्ट्रकोट्या सह पुत्रभृत्यैः
tathaikadaṃṣṭrāgramukhāgrakoṭibhāgaikabhāgārdhatamena viṣṇo hatāḥ kṣaṇāt kāmada daityamukhyāḥ svadaṃṣṭrakoṭyā saha putrabhṛtyaiḥ
त्वयोद्धृता देव धरा धरेश धराधराकार धृताग्रदंष्ट्रे धराधरैः सर्वजनैः समुद्रैः सुरासुरैः सेवितचन्द्रवक्त्र
tvayoddhṛtā deva dharā dhareśa dharādharākāra dhṛtāgradaṃṣṭre dharādharaiḥ sarvajanaiḥ samudraiḥ surāsuraiḥ sevitacandravaktra
त्वयैव देवेश विभो कृतश् च जयः सुराणामसुरेश्वराणाम् अहो प्रदत्तस्तु वरः प्रसीद वाग्देवता वारिजसंभवाय
tvayaiva deveśa vibho kṛtaś ca jayaḥ surāṇāmasureśvarāṇām aho pradattastu varaḥ prasīda vāgdevatā vārijasaṃbhavāya
निहिता रसातलगता वसुंधरा तव पृष्ठतः सकलतारकादयः
nihitā rasātalagatā vasuṃdharā tava pṛṣṭhataḥ sakalatārakādayaḥ
जगतां हिताय भवता वसुंधरा भगवन् रसातलपुटं गता तदा अबलोद्धृता च भगवंस्तवैव सकलं त्वयैव हि धृतं जगद्गुरो
jagatāṃ hitāya bhavatā vasuṃdharā bhagavan rasātalapuṭaṃ gatā tadā abaloddhṛtā ca bhagavaṃstavaiva sakalaṃ tvayaiva hi dhṛtaṃ jagadguro
इति वाक्पतिर्बहुविधैस्तवार्चनैः प्रणिपत्य विष्णुममरैः प्रजापतिः विविधान्वरान् हरिमुखात्तु लब्धवान् हरिनाभिवारिजदेहभृत् स्वयम्
iti vākpatirbahuvidhaistavārcanaiḥ praṇipatya viṣṇumamaraiḥ prajāpatiḥ vividhānvarān harimukhāttu labdhavān harinābhivārijadehabhṛt svayam
अथ तामुद्धृतां तेन धरां देवा मुनीश्वराः मूर्ध्न्यारोप्य नमश्चक्रुश् चक्रिणः संनिधौ तदा
atha tāmuddhṛtāṃ tena dharāṃ devā munīśvarāḥ mūrdhnyāropya namaścakruś cakriṇaḥ saṃnidhau tadā
अनेनैव वराहेण चोद्धृतासि वरप्रदे कृष्णेनाक्लिष्टकार्येण शतहस्तेन विष्णुना
anenaiva varāheṇa coddhṛtāsi varaprade kṛṣṇenākliṣṭakāryeṇa śatahastena viṣṇunā
धरणि त्वं महाभोगे भूमिस्त्वं धेनुरव्यये लोकानां धारिणी त्वं हि मृत्तिके हर पातकम्
dharaṇi tvaṃ mahābhoge bhūmistvaṃ dhenuravyaye lokānāṃ dhāriṇī tvaṃ hi mṛttike hara pātakam
मनसा कर्मणा वाचा वरदे वारिजेक्षणे त्वया हतेन पापेन जीवामस्त्वत्प्रसादतः
manasā karmaṇā vācā varade vārijekṣaṇe tvayā hatena pāpena jīvāmastvatprasādataḥ
इत्युक्ता सा तदा देवी धरा देवैर् अथाब्रवीत् वराहदंष्ट्राभिन्नायां धरायां मृत्तिकां द्विजाः
ityuktā sā tadā devī dharā devair athābravīt varāhadaṃṣṭrābhinnāyāṃ dharāyāṃ mṛttikāṃ dvijāḥ
मन्त्रेणानेन यो बिभ्रत् मूर्ध्नि पापात्प्रमुच्यते आयुष्मान् बलवान् धन्यः पुत्रपौत्रसमन्वितः
mantreṇānena yo bibhrat mūrdhni pāpātpramucyate āyuṣmān balavān dhanyaḥ putrapautrasamanvitaḥ
क्रमाद्भुवि दिवं प्राप्य कर्मान्ते मोदते सुरैः अथ देवे गते त्यक्त्वा वराहे क्षीरसागरम्
kramādbhuvi divaṃ prāpya karmānte modate suraiḥ atha deve gate tyaktvā varāhe kṣīrasāgaram
वाराहरूपमनघं चचाल च धरा पुनः तस्य दंष्ट्राभराक्रान्ता देवदेवस्य धीमतः
vārāharūpamanaghaṃ cacāla ca dharā punaḥ tasya daṃṣṭrābharākrāntā devadevasya dhīmataḥ
यदृच्छया भवः पश्यन् जगाम जगदीश्वरः दंष्ट्रां जग्राह दृष्ट्वा तां भूषणार्थमथात्मनः
yadṛcchayā bhavaḥ paśyan jagāma jagadīśvaraḥ daṃṣṭrāṃ jagrāha dṛṣṭvā tāṃ bhūṣaṇārthamathātmanaḥ
दधार च महादेवः कूर्चान्ते वै महोरसि देवाश् च तुष्टुवुः सेन्द्रा देवदेवस्य वैभवम्
dadhāra ca mahādevaḥ kūrcānte vai mahorasi devāś ca tuṣṭuvuḥ sendrā devadevasya vaibhavam
धरा प्रतिष्ठिता ह्येवं देवदेवेन लीलया भूतानां संप्लवे चापि विष्णोश्चैव कलेवरम्
dharā pratiṣṭhitā hyevaṃ devadevena līlayā bhūtānāṃ saṃplave cāpi viṣṇoścaiva kalevaram
ब्रह्मणश् च तथान्येषां देवानामपि लीलया विभुरङ्गविभागेन भूषितो न यदि प्रभुः
brahmaṇaś ca tathānyeṣāṃ devānāmapi līlayā vibhuraṅgavibhāgena bhūṣito na yadi prabhuḥ
कथं विमुक्तिर्विप्राणां तस्माद्दंष्ट्री महेश्वरः
kathaṃ vimuktirviprāṇāṃ tasmāddaṃṣṭrī maheśvaraḥ