121 ॥ इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे दुः सहोत्पतिसमापनं नामैकपञ्चाशौऽध्यायः द्विपञ्चाशो ऽध्यायः- 52 मार्कण्डेय उवाच इत्येष तामसः सर्गो ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः । रुद्रसर्गं प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु
121 // iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe duḥ sahotpatisamāpanaṃ nāmaikapañcāśau'dhyāyaḥ dvipañcāśo 'dhyāyaḥ- 52 mārkaṇḍeya uvāca ityeṣa tāmasaḥ sargo brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ / rudrasargaṃ pravakṣyāmi tanme nigadataḥ śṛṇu
1 ॥ तनयाश्च तथैवाष्टौ पत्न्यः पुत्राश्च ते तथा । कल्पादावात्मनस्तुल्यं सुतं प्रध्यायतः प्रभोः
1 // tanayāśca tathaivāṣṭau patnyaḥ putrāśca te tathā / kalpādāvātmanastulyaṃ sutaṃ pradhyāyataḥ prabhoḥ
2 ॥ प्रादुरासीदथाङ्के ऽस्य कुमारो नीललोहितः । रुरोद सुस्वरं सो ऽथ द्रवंश्च द्विजसत्तम
2 // prādurāsīdathāṅke 'sya kumāro nīlalohitaḥ / ruroda susvaraṃ so 'tha dravaṃśca dvijasattama
3 ॥ किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं प्रत्युवाच ह । नाम देहीति तं सो ऽथ प्रत्युवाच जगत्पतिम्
3 // kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ pratyuvāca ha / nāma dehīti taṃ so 'tha pratyuvāca jagatpatim
4 ॥ रुद्रस्त्वं देव ! नाम्नासि मा रोदीर्धैर्यमावह । एवमुक्तस्ततः सो ऽथ सप्तकृत्वो रुरोद ह
4 // rudrastvaṃ deva ! nāmnāsi mā rodīrdhairyamāvaha / evamuktastataḥ so 'tha saptakṛtvo ruroda ha
5 ॥ ततो ऽन्यानि ददौ तस्मै सप्त नामानि वै प्रभुः । स्थानानि चैषामष्टानां पत्नीः पुत्रांश्च वै द्विज
5 // tato 'nyāni dadau tasmai sapta nāmāni vai prabhuḥ / sthānāni caiṣāmaṣṭānāṃ patnīḥ putrāṃśca vai dvija
6 ॥ भवं शर्वं तथेशानं तथा पशुपतिं प्रभुः । भीममुग्रं महादेवमुवाच स पितामहः
6 // bhavaṃ śarvaṃ tatheśānaṃ tathā paśupatiṃ prabhuḥ / bhīmamugraṃ mahādevamuvāca sa pitāmahaḥ
7 ॥ चक्रे नामान्यथैतानि स्थानान्येषाञ्चकार ह । सूर्यो जलं मही वह्निर्वायुराकाशमेव च
7 // cakre nāmānyathaitāni sthānānyeṣāñcakāra ha / sūryo jalaṃ mahī vahnirvāyurākāśameva ca
8 ॥ दीक्षितो ब्राह्मणः सोम इत्येतास्तनवः क्रमात् । सुवर्चला तथैवोमा विकेशी चापरा स्वधा
8 // dīkṣito brāhmaṇaḥ soma ityetāstanavaḥ kramāt / suvarcalā tathaivomā vikeśī cāparā svadhā
9 ॥ स्वाहा दिशस्तथा दीक्षा रोहिणी च यथाक्रमम् । सूर्यादीनां द्विजश्रेष्ठ ! रुद्राद्यैर्नामभिः सह
9 // svāhā diśastathā dīkṣā rohiṇī ca yathākramam / sūryādīnāṃ dvijaśreṣṭha ! rudrādyairnāmabhiḥ saha
10 ॥ शनैश्चरस्तथा शुक्रो लोहिताङ्गो मनोजवः । स्कन्दः सर्गो ऽथ सन्तानो बुधश्चानुक्रमात् सुतः
10 // śanaiścarastathā śukro lohitāṅgo manojavaḥ / skandaḥ sargo 'tha santāno budhaścānukramāt sutaḥ
11 ॥ एवम्प्रकारो रुद्रो ऽसौ सतीं भार्यामविन्दत । दक्षकोपाच्च तत्याज सा सती स्वं कलेवरम्
11 // evamprakāro rudro 'sau satīṃ bhāryāmavindata / dakṣakopācca tatyāja sā satī svaṃ kalevaram
12 ॥ हिमवद्दुहिता साभून्मेनायां द्विजसत्तम । तस्या भ्राता तु मैनाकः सखाम्भोधेरनुत्तमः
12 // himavadduhitā sābhūnmenāyāṃ dvijasattama / tasyā bhrātā tu mainākaḥ sakhāmbhodheranuttamaḥ
13 ॥ उपयेमे पुनश्चैनामनन्यां भगवान् भवः । देवौ धाताविधातारौ भृगोः ख्यातिरसूयत
13 // upayeme punaścaināmananyāṃ bhagavān bhavaḥ / devau dhātāvidhātārau bhṛgoḥ khyātirasūyata
14 ॥ श्रियञ्च देवदेवस्य पत्नी नारायणास्य या । आयातिर्नियतिश्चैव मेरोः कन्ये महात्मनः
14 // śriyañca devadevasya patnī nārāyaṇāsya yā / āyātirniyatiścaiva meroḥ kanye mahātmanaḥ
15 ॥ धाताविधात्रोस्ते भार्ये तयोर्जातौ सुतावुभौ । प्राणश्चैव मृकण्डुश्च पिता मम महायशाः
15 // dhātāvidhātroste bhārye tayorjātau sutāvubhau / prāṇaścaiva mṛkaṇḍuśca pitā mama mahāyaśāḥ
16 ॥ मनस्विन्यामहं तस्मात् पुत्रो वेदशिरा मम । धूम्रवत्यां समभवत् प्राणस्यापि निबोध मे
16 // manasvinyāmahaṃ tasmāt putro vedaśirā mama / dhūmravatyāṃ samabhavat prāṇasyāpi nibodha me
17 ॥ प्राणस्य द्युतिमान् पुत्र उत्पन्नस्तस्य चात्मजः । अजराश्च तयोः पुत्राः पौत्राश्च बहवो ऽभवन्
17 // prāṇasya dyutimān putra utpannastasya cātmajaḥ / ajarāśca tayoḥ putrāḥ pautrāśca bahavo 'bhavan
18 ॥ पत्नी मरीचेः सम्भूतिः पौर्णमासमसूयत । विरजाः पर्वतश्चैव तस्य पुत्रौ महात्मनः
18 // patnī marīceḥ sambhūtiḥ paurṇamāsamasūyata / virajāḥ parvataścaiva tasya putrau mahātmanaḥ
19 ॥ तयोः पुत्रांस्तु वक्ष्ये ऽहं वंशसंकीर्तने द्विज । स्मृतिश्चाङ्गिरसः पत्नी प्रसूता कन्यकास्तथा
19 // tayoḥ putrāṃstu vakṣye 'haṃ vaṃśasaṃkīrtane dvija / smṛtiścāṅgirasaḥ patnī prasūtā kanyakāstathā
20 ॥ सिनीवाली कुहूश्चैव राका भानुमती तथा । अनसूया तथैवात्रेर्जज्ञे पुत्रानकल्पषान्
20 // sinīvālī kuhūścaiva rākā bhānumatī tathā / anasūyā tathaivātrerjajñe putrānakalpaṣān
21 ॥ सोमं दुर्वाससञ्चैव दत्तात्रेयञ्च योगिनम् । प्रीत्यां पुलस्त्यभार्यायां दत्तो ऽन्यस्तत्सुतो ऽभवत्
21 // somaṃ durvāsasañcaiva dattātreyañca yoginam / prītyāṃ pulastyabhāryāyāṃ datto 'nyastatsuto 'bhavat
22 ॥ पूर्वजन्मनि सो ऽगस्त्यः स्मृतः स्वायम्भुवे ऽन्तरे । कर्दमश्चार्ववीरश्च सहिष्णुश्च सुतत्रयम्
22 // pūrvajanmani so 'gastyaḥ smṛtaḥ svāyambhuve 'ntare / kardamaścārvavīraśca sahiṣṇuśca sutatrayam
23 ॥ क्षमा तु सुषुवे भार्या पुलहस्य प्रजापतेः । क्रतोस्तु सन्नतिर्भार्या बालखिल्यानसूयत
23 // kṣamā tu suṣuve bhāryā pulahasya prajāpateḥ / kratostu sannatirbhāryā bālakhilyānasūyata
24 ॥ षष्टिर्यानि सहस्राणि ऋषीणामूर्ध्वरेतसाम् । ऊर्जायान्तु वसिष्ठस्य सप्ताजायन्त वै सुताः
24 // ṣaṣṭiryāni sahasrāṇi ṛṣīṇāmūrdhvaretasām / ūrjāyāntu vasiṣṭhasya saptājāyanta vai sutāḥ
25 ॥ रजोगात्रोर्ध्वबाहुश्च सबलश्चानघस्तथा । सुतपाः शुक्ल इत्येते सर्वे सप्तर्षयः स्मृताः
25 // rajogātrordhvabāhuśca sabalaścānaghastathā / sutapāḥ śukla ityete sarve saptarṣayaḥ smṛtāḥ
26 ॥ यो ऽसावग्निरभीमानी ब्रह्मणस्तनयो ऽग्रजः । तस्मात् स्वाहा सुतान् लेभे त्रीनुदारौजसो द्विज
26 // yo 'sāvagnirabhīmānī brahmaṇastanayo 'grajaḥ / tasmāt svāhā sutān lebhe trīnudāraujaso dvija
27 ॥ पावकं पवमानञ्च शुचिञ्चापि जलाशिनम् । तेषान्तु सन्तातावन्ये चत्वारिंशच्च पञ्च च
27 // pāvakaṃ pavamānañca śuciñcāpi jalāśinam / teṣāntu santātāvanye catvāriṃśacca pañca ca
28 ॥ कथ्यन्ते बहुशश्चैते पिता पुत्रत्रयञ्च यत् । एवमेकोनपञ्चाशद् दुर्जयाः परिकीर्तिताः
28 // kathyante bahuśaścaite pitā putratrayañca yat / evamekonapañcāśad durjayāḥ parikīrtitāḥ
29 ॥ पितरो ब्रह्मणा सृष्टा ये व्याख्याता मया तव । अग्निष्वात्ता बर्हिषदो ऽनग्नयः साग्नयश्च ये
29 // pitaro brahmaṇā sṛṣṭā ye vyākhyātā mayā tava / agniṣvāttā barhiṣado 'nagnayaḥ sāgnayaśca ye
30 ॥ तेभ्यः स्वधा सुते जज्ञे मेनां वै धारिणीं तथा । ते उभे ब्रह्मवादिन्यौ योगिन्यौ चाप्युभे द्विज
30 // tebhyaḥ svadhā sute jajñe menāṃ vai dhāriṇīṃ tathā / te ubhe brahmavādinyau yoginyau cāpyubhe dvija
31 ॥ उत्तमज्ञानसंपन्ने सर्वैः समुदिते गुणैः । इत्येषा दक्षकन्यानां कथितापत्यसंततिः । श्रद्धावान् संस्मरन्नित्यं प्रजावानभिजायते
31 // uttamajñānasaṃpanne sarvaiḥ samudite guṇaiḥ / ityeṣā dakṣakanyānāṃ kathitāpatyasaṃtatiḥ / śraddhāvān saṃsmarannityaṃ prajāvānabhijāyate