81 ॥ इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे कूर्मनिवेशो नामाष्टपञ्चाशो ऽध्यायः ऊनषष्टितमो ऽध्यायः- 59 मार्कण्डेय उवाच एवन्तु भारतं वर्षं यथावत् कथितं मुने । कृतं त्रेता द्वापरञ्च तथाथिष्यं चतुष्टयम्
81 // iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe kūrmaniveśo nāmāṣṭapañcāśo 'dhyāyaḥ ūnaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ- 59 mārkaṇḍeya uvāca evantu bhārataṃ varṣaṃ yathāvat kathitaṃ mune / kṛtaṃ tretā dvāparañca tathāthiṣyaṃ catuṣṭayam
1 ॥ अत्रैवैतद्युगानान्तु चातुर्वर्ण्यो ऽत्र वै द्विज । चत्वारि त्रीणि द्वे चैव तथैकञ्च शरच्छतम्
1 // atraivaitadyugānāntu cāturvarṇyo 'tra vai dvija / catvāri trīṇi dve caiva tathaikañca śaracchatam
2 ॥ जीवन्त्यत्र नरा ब्रह्मन् ! कृतत्रेतादिके क्रमात् । देवकूटस्य पूर्वस्य शैलेन्द्रस्य महात्मनः
2 // jīvantyatra narā brahman ! kṛtatretādike kramāt / devakūṭasya pūrvasya śailendrasya mahātmanaḥ
3 ॥ पूर्वेण यत् स्थितं वर्षं भद्राश्वं तन्निबोध मे । श्वेतपर्णश्च नीलश्च शैवालश्चाचलोत्तमः
3 // pūrveṇa yat sthitaṃ varṣaṃ bhadrāśvaṃ tannibodha me / śvetaparṇaśca nīlaśca śaivālaścācalottamaḥ
4 ॥ कौरञ्जः पर्णशालाग्रः पञ्चैते तु कुलाचलाः । तेषां प्रसूतिरन्ये ये बहवः क्षुद्रपर्वताः
4 // kaurañjaḥ parṇaśālāgraḥ pañcaite tu kulācalāḥ / teṣāṃ prasūtiranye ye bahavaḥ kṣudraparvatāḥ
5 ॥ तैर्विशिष्टा जनपदा नानारूपाः सहस्रशः । ततः कुमुदसंकाशाः शुद्धसानुसुमङ्गलाः
5 // tairviśiṣṭā janapadā nānārūpāḥ sahasraśaḥ / tataḥ kumudasaṃkāśāḥ śuddhasānusumaṅgalāḥ
6 ॥ इत्येवमादयो ऽन्ये ऽपि शतशो ऽथ सहस्रशः । सीता शङ्खावती भद्रा चक्रावर्तादिकास्तथा
6 // ityevamādayo 'nye 'pi śataśo 'tha sahasraśaḥ / sītā śaṅkhāvatī bhadrā cakrāvartādikāstathā
7 ॥ नद्यो ऽथ बह्व्यो विस्तीर्णाः शीततोयौघवाहिकाः । अत्र वर्षे नराः शङ्खशुद्धहेमसमप्रभाः
7 // nadyo 'tha bahvyo vistīrṇāḥ śītatoyaughavāhikāḥ / atra varṣe narāḥ śaṅkhaśuddhahemasamaprabhāḥ
8 ॥ दिव्यसङ्गमिनः पुण्या दशवर्षशतायुषः । मन्दोत्तमौ न तेषु स्तः सर्वे ते समदर्शनाः
8 // divyasaṅgaminaḥ puṇyā daśavarṣaśatāyuṣaḥ / mandottamau na teṣu staḥ sarve te samadarśanāḥ
9 ॥ तितिक्षादिभिरष्टाभैः प्रकृत्या ते गुणैर्युताः । तत्राप्यश्वशिरा देवश्चतुर्बाहुर्जनार्दनः
9 // titikṣādibhiraṣṭābhaiḥ prakṛtyā te guṇairyutāḥ / tatrāpyaśvaśirā devaścaturbāhurjanārdanaḥ
10 ॥ शिरोहृदयोमेढ्राङ्घ्रिहस्तैश्चाक्षित्रयान्वितः । तस्याप्यथैवं विषया विज्ञेया जगतः प्रभोः
10 // śirohṛdayomeḍhrāṅghrihastaiścākṣitrayānvitaḥ / tasyāpyathaivaṃ viṣayā vijñeyā jagataḥ prabhoḥ
11 ॥ केतुमालमतो वर्षं निबोध मम पश्चिमम् । विशालः कम्बलः कृष्णो जयन्तो हरिपर्वतः
11 // ketumālamato varṣaṃ nibodha mama paścimam / viśālaḥ kambalaḥ kṛṣṇo jayanto hariparvataḥ
12 ॥ विशोको वर्धमानश्च सप्तैते कुलपर्वताः । अन्ये सहस्रशः शैला येषु लोकगणः स्थितः
12 // viśoko vardhamānaśca saptaite kulaparvatāḥ / anye sahasraśaḥ śailā yeṣu lokagaṇaḥ sthitaḥ
13 ॥ मौलयस्ते महाकायाः शाकपोतकम्भकाः । अङ्गुलप्रमुखाश्चापि वसन्ति शतशो जनाः
13 // maulayaste mahākāyāḥ śākapotakambhakāḥ / aṅgulapramukhāścāpi vasanti śataśo janāḥ
14 ॥ ये पिबन्ति महानद्यो वङ्क्षुं श्यामां सकम्बलाम् । अमोघां कामिनीं श्यामां तथैवान्याः सहस्रशः
14 // ye pibanti mahānadyo vaṅkṣuṃ śyāmāṃ sakambalām / amoghāṃ kāminīṃ śyāmāṃ tathaivānyāḥ sahasraśaḥ
15 ॥ अत्राप्यायुः समं पूर्वैरत्रापि भगवान् हरिः । वराहरूपी पादास्यहृत्पृष्ठपार्श्वतस्तथा
15 // atrāpyāyuḥ samaṃ pūrvairatrāpi bhagavān hariḥ / varāharūpī pādāsyahṛtpṛṣṭhapārśvatastathā
16 ॥ त्रिनक्षत्रयुते देशे नक्षत्राणि शुभानि च । इत्येतत् केतुमालन्ते कथितं मुनिसत्तम
16 // trinakṣatrayute deśe nakṣatrāṇi śubhāni ca / ityetat ketumālante kathitaṃ munisattama
17 ॥ अतः परं कुरून् वक्ष्ये निबोधेह ममोत्तरान् । तत्र वृक्षा मधुफला नित्यपुष्पफलोपगाः
17 // ataḥ paraṃ kurūn vakṣye nibodheha mamottarān / tatra vṛkṣā madhuphalā nityapuṣpaphalopagāḥ
18 ॥ वस्त्राणि च प्रसूयन्ते फलेष्वाभरणानि च । सर्वकामप्रदास्ते हि सर्वकामफलप्रदाः
18 // vastrāṇi ca prasūyante phaleṣvābharaṇāni ca / sarvakāmapradāste hi sarvakāmaphalapradāḥ
19 ॥ भूमिर्मणिमयी वायुः सुगन्धः सर्वदा सुखः । जायन्ते मानवास्तत्र देवलोकपरिच्युताः
19 // bhūmirmaṇimayī vāyuḥ sugandhaḥ sarvadā sukhaḥ / jāyante mānavāstatra devalokaparicyutāḥ
20 ॥ मिथुनानि प्रसूयन्ते समकालस्थितानि वै । अन्योन्यमनुरक्तानि चक्रवाकोपमानि च
20 // mithunāni prasūyante samakālasthitāni vai / anyonyamanuraktāni cakravākopamāni ca
21 ॥ चतुर्दशसहस्राणि तेषां सार्धानि वै स्थितिः । चन्द्रकान्तश्च शैलेन्द्रः सूर्यकान्तस्तथापरः
21 // caturdaśasahasrāṇi teṣāṃ sārdhāni vai sthitiḥ / candrakāntaśca śailendraḥ sūryakāntastathāparaḥ
22 ॥ तस्मिन् कुलाचलौ वर्षे तन्मध्ये च महानदी । भद्रसोमा प्रयात्युर्व्यां पुण्यामलजलौघिनी
22 // tasmin kulācalau varṣe tanmadhye ca mahānadī / bhadrasomā prayātyurvyāṃ puṇyāmalajalaughinī
23 ॥ सहस्रशस्तथैवान्या नद्यो वर्षे ऽपि चोत्तरे । तथान्याः क्षीरवाहिन्यो घृतवाहिन्य एव च
23 // sahasraśastathaivānyā nadyo varṣe 'pi cottare / tathānyāḥ kṣīravāhinyo ghṛtavāhinya eva ca
24 ॥ दध्नो ह्रदास्तथा तत्र तथान्ये चानुपर्वताः । अमृतास्वादकल्पानि फलानि विविधानि च
24 // dadhno hradāstathā tatra tathānye cānuparvatāḥ / amṛtāsvādakalpāni phalāni vividhāni ca
25 ॥ वनेषु तेषु वर्षेषु शतशो ऽथ सहस्रशः । तत्रापि भगवान् विष्णुः प्राक्शिरा मत्स्यरूपवान्
25 // vaneṣu teṣu varṣeṣu śataśo 'tha sahasraśaḥ / tatrāpi bhagavān viṣṇuḥ prākśirā matsyarūpavān
26 ॥ विभक्तो नवधा विप्र ! नक्षत्राणां त्रयं त्रयम् । दिशस्तथापि नवधा विभक्ता मुनिसत्तम
26 // vibhakto navadhā vipra ! nakṣatrāṇāṃ trayaṃ trayam / diśastathāpi navadhā vibhaktā munisattama
27 ॥ चन्द्रद्वीपः समुद्रे च भद्रद्वीपस्तथापरः । तत्रापि पुण्यो विख्यातः समुद्रान्तर्महामुने
27 // candradvīpaḥ samudre ca bhadradvīpastathāparaḥ / tatrāpi puṇyo vikhyātaḥ samudrāntarmahāmune
28 ॥ इत्येतत् कथितं ब्रह्मन् ! कुरुवर्षं मयोत्तरम् । शृणु किंपुरुषादीनि वर्षाणि गदतो मम
28 // ityetat kathitaṃ brahman ! kuruvarṣaṃ mayottaram / śṛṇu kiṃpuruṣādīni varṣāṇi gadato mama