61 ॥ इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये रक्तबीजवधोनामाष्टाशीतितमो ऽध्यायः एकोननवतितमो ऽध्यायः- 89 राजोवाच विचित्रमिदमाख्यातं भगवन् भवता मम । देव्याश्चरितमाहात्म्यं रक्तबीजवधाश्रितम्
61 // iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe sāvarṇike manvantare devīmāhātmye raktabījavadhonāmāṣṭāśītitamo 'dhyāyaḥ ekonanavatitamo 'dhyāyaḥ- 89 rājovāca vicitramidamākhyātaṃ bhagavan bhavatā mama / devyāścaritamāhātmyaṃ raktabījavadhāśritam
1 ॥ भूयश्चेच्छाम्यहं श्रोतुं रक्तबीजे निपातिते । चका शुम्भो यत्कर्म निशुम्भश्चातिकोपनः
1 // bhūyaścecchāmyahaṃ śrotuṃ raktabīje nipātite / cakā śumbho yatkarma niśumbhaścātikopanaḥ
2 ॥ ऋषिरुवाच चकार कोपमतुलं रक्तबीजे निपातिते । शुम्भासुरो निशुम्भश्च हतेष्वन्येषु चाहवे
2 // ṛṣiruvāca cakāra kopamatulaṃ raktabīje nipātite / śumbhāsuro niśumbhaśca hateṣvanyeṣu cāhave
3 ॥ हन्यमानं महासैन्यं विलोक्यामर्षमुद्वहन् । अभ्यधावन्निशुम्भो ऽथ मुख्ययासुरसेनया
3 // hanyamānaṃ mahāsainyaṃ vilokyāmarṣamudvahan / abhyadhāvanniśumbho 'tha mukhyayāsurasenayā
4 ॥ तस्याग्रतस्तथा पृष्ठे पार्श्वयोश्च महासुराः । संदष्टौष्ठपुटाः क्रुद्धा हन्तुं देवीमुपाययुः
4 // tasyāgratastathā pṛṣṭhe pārśvayośca mahāsurāḥ / saṃdaṣṭauṣṭhapuṭāḥ kruddhā hantuṃ devīmupāyayuḥ
5 ॥ आजगाम महावीर्यः शुम्भो ऽपि स्वबलैर्वृतः । निहन्तुं चण्डिकां कोपात्कृताव युद्धं तु मातृभिः
5 // ājagāma mahāvīryaḥ śumbho 'pi svabalairvṛtaḥ / nihantuṃ caṇḍikāṃ kopātkṛtāva yuddhaṃ tu mātṛbhiḥ
6 ॥ ततो युद्धमतीवासीद्देव्या शुम्भनिशुम्भयोः । शरवर्षमतीवोग्रं मेघयोरिव वर्षतोः
6 // tato yuddhamatīvāsīddevyā śumbhaniśumbhayoḥ / śaravarṣamatīvograṃ meghayoriva varṣatoḥ
7 ॥ चिच्छेदास्ताञ्छरांस्ताभ्यां चण्डिका स्वशरोत्करैः । ताडयामास चाङ्गेषु शस्त्रौघैरसुरेश्वरौ
7 // cicchedāstāñcharāṃstābhyāṃ caṇḍikā svaśarotkaraiḥ / tāḍayāmāsa cāṅgeṣu śastraughairasureśvarau
8 ॥ निशुम्भो निशितं खड्गं चर्म चादाय सुप्रभम् । अताडयन्मूर्ध्नि सिंहं देव्या वाहनमुत्तमम्
8 // niśumbho niśitaṃ khaḍgaṃ carma cādāya suprabham / atāḍayanmūrdhni siṃhaṃ devyā vāhanamuttamam
9 ॥ निशुम्भो निशितं खड्गं चर्म चादाय सुप्रभम् । अताडयन्मूर्ध्नि सिंहं देव्या वाहनमुत्तमम्
9 // niśumbho niśitaṃ khaḍgaṃ carma cādāya suprabham / atāḍayanmūrdhni siṃhaṃ devyā vāhanamuttamam
10 ॥ छिन्ने चर्मणि खड्गे च शक्तिं चिक्षेप सो ऽसुरः । तामप्यस्य द्विधा चक्रे चक्रेणाभिमुखागताम्
10 // chinne carmaṇi khaḍge ca śaktiṃ cikṣepa so 'suraḥ / tāmapyasya dvidhā cakre cakreṇābhimukhāgatām
11 ॥ कोपाध्मातो निशुम्भो ऽथ शूलं जग्राह दानवः । आयातं मुष्टिपातेन देवी तच्चाप्यचूर्णयत्
11 // kopādhmāto niśumbho 'tha śūlaṃ jagrāha dānavaḥ / āyātaṃ muṣṭipātena devī taccāpyacūrṇayat
12 ॥ अथादाय गदां सो ऽपि चिक्षेप चण्डिकां प्रति । सापि देव्या त्रिशूलेन भिन्ना भस्मत्वमागता
12 // athādāya gadāṃ so 'pi cikṣepa caṇḍikāṃ prati / sāpi devyā triśūlena bhinnā bhasmatvamāgatā
13 ॥ ततः परशुहस्तं तमायान्त दैत्यपुङ्गवम् । आहत्य देवी बाणौघैरपातयत भूतले
13 // tataḥ paraśuhastaṃ tamāyānta daityapuṅgavam / āhatya devī bāṇaughairapātayata bhūtale
14 ॥ तस्मिन्निपतिते भूमौ निशुम्भे भीमविक्रमे । भ्रातर्यतीव संक्रुद्धः प्रययौ हन्तुमम्बिकाम्
14 // tasminnipatite bhūmau niśumbhe bhīmavikrame / bhrātaryatīva saṃkruddhaḥ prayayau hantumambikām
15 ॥ स रथस्थस्तथात्युच्चैर्गृहीतपरमायुधैः । भुजैरष्टाभिरतुलैर्व्याप्याशेषं बभौ नभः
15 // sa rathasthastathātyuccairgṛhītaparamāyudhaiḥ / bhujairaṣṭābhiratulairvyāpyāśeṣaṃ babhau nabhaḥ
16 ॥ तमायान्तं समालोक्य देवी शङ्घमवादयत् । ज्याशब्दं चापि धनुषश्चकारातीव दुः सहम्
16 // tamāyāntaṃ samālokya devī śaṅghamavādayat / jyāśabdaṃ cāpi dhanuṣaścakārātīva duḥ saham
17 ॥ पूरयामास ककुभो निजघण्टास्वनेन च । समस्तदैत्यसैन्यानां तेजोवधविधायिना
17 // pūrayāmāsa kakubho nijaghaṇṭāsvanena ca / samastadaityasainyānāṃ tejovadhavidhāyinā
18 ॥ ततः सिंहो महानादैस्त्याजितेभमहामदैः । पूरयामास गगनं गां तथैव दिशो दश
18 // tataḥ siṃho mahānādaistyājitebhamahāmadaiḥ / pūrayāmāsa gaganaṃ gāṃ tathaiva diśo daśa
19 ॥ ततः काली समुत्पत्य गगनं क्ष्मामताडयत् । कराभ्यां तन्निनादेन प्राक्स्वनास्ते तिरोहिताः
19 // tataḥ kālī samutpatya gaganaṃ kṣmāmatāḍayat / karābhyāṃ tanninādena prāksvanāste tirohitāḥ
20 ॥ अट्टाट्टहासमशिवं शिवदूती चकार ह । तैः शब्दैरसुरास्त्रेसुः शुम्भः कोपं परं ययौ
20 // aṭṭāṭṭahāsamaśivaṃ śivadūtī cakāra ha / taiḥ śabdairasurāstresuḥ śumbhaḥ kopaṃ paraṃ yayau
21 ॥ दुरात्मंस्तिष्ठ तिष्ठेति व्याजहाराम्बिका यदा । तदा जयेत्यभिहितं देवैराकाशसंस्थितैः
21 // durātmaṃstiṣṭha tiṣṭheti vyājahārāmbikā yadā / tadā jayetyabhihitaṃ devairākāśasaṃsthitaiḥ
22 ॥ शुम्भेनागत्य या शक्तिर्मुक्ता ज्वालातिभीषणा । आयान्ती वह्निकूटाभा सा निरस्ता महोल्कया
22 // śumbhenāgatya yā śaktirmuktā jvālātibhīṣaṇā / āyāntī vahnikūṭābhā sā nirastā maholkayā
23 ॥ सिंहनादेन शुम्भस्य व्याप्तं लोकत्रयान्तरम् । निर्घातनिः स्वनो घोरो जितवानवनीपते
23 // siṃhanādena śumbhasya vyāptaṃ lokatrayāntaram / nirghātaniḥ svano ghoro jitavānavanīpate
24 ॥ शुम्भमुक्ताञ्छरान्देवी शुम्भस्तत्प्रहिताञ्छरान् । चिच्छेद स्वशरैरुग्रैः शतशो ऽथ सहस्रशः
24 // śumbhamuktāñcharāndevī śumbhastatprahitāñcharān / ciccheda svaśarairugraiḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ
25 ॥ ततः सा चण्डिका क्रुद्धा शूलेनाभिजघान तम् । स तदाभिहतो भूमौ मूर्च्छितो निपपात ह
25 // tataḥ sā caṇḍikā kruddhā śūlenābhijaghāna tam / sa tadābhihato bhūmau mūrcchito nipapāta ha
26 ॥ ततो निशुम्भः सम्प्राप्य चेतनामात्तकार्मुकः । आजघान शरैर्देवीं कालीं केसरिणं तथा
26 // tato niśumbhaḥ samprāpya cetanāmāttakārmukaḥ / ājaghāna śarairdevīṃ kālīṃ kesariṇaṃ tathā
27 ॥ पुनश्च कृत्वा बाहूनामयुतं दनुजेश्वरः । चक्रायुधेन दितिजश्छादयामास चण्डिकाम्
27 // punaśca kṛtvā bāhūnāmayutaṃ danujeśvaraḥ / cakrāyudhena ditijaśchādayāmāsa caṇḍikām
28 ॥ ततो भगवती क्रुद्धा दुर्गा दुर्गार्तिनाशिनी । चिच्छेद तानि चक्राणि स्वशरैः सायकांश्च तान्
28 // tato bhagavatī kruddhā durgā durgārtināśinī / ciccheda tāni cakrāṇi svaśaraiḥ sāyakāṃśca tān
29 ॥ ततो निशुम्भो वेगेन गदामादाय चण्डिकाम् । अभ्यधावत वै हन्तुं दैत्यसेनासमावृतः
29 // tato niśumbho vegena gadāmādāya caṇḍikām / abhyadhāvata vai hantuṃ daityasenāsamāvṛtaḥ
30 ॥ तस्यापतत एवाशु गदां चिच्छेद चण्डिका । खड्गेन शितधारेण स च शूलं समाददे
30 // tasyāpatata evāśu gadāṃ ciccheda caṇḍikā / khaḍgena śitadhāreṇa sa ca śūlaṃ samādade
31 ॥ शूलहस्तं समायान्तं निशुम्भममरार्दनम् । हृदि विव्याध शूलेन वेगाविद्धेन चण्डिका
31 // śūlahastaṃ samāyāntaṃ niśumbhamamarārdanam / hṛdi vivyādha śūlena vegāviddhena caṇḍikā
32 ॥ भिन्नस्य तस्य शूलेन हृदयान्निः सृतो ऽपरः । महाबलो महावीर्यस्तिष्ठेति पुरुषो वदन्
32 // bhinnasya tasya śūlena hṛdayānniḥ sṛto 'paraḥ / mahābalo mahāvīryastiṣṭheti puruṣo vadan
33 ॥ तस्य निष्क्रामतो देवी प्रहस्य स्वनवत्ततः । शिरश्चिच्छेद खड्गेन ततो ऽसावपतद् भुवि
33 // tasya niṣkrāmato devī prahasya svanavattataḥ / śiraściccheda khaḍgena tato 'sāvapatad bhuvi
34 ॥ ततः सिंहश्चखादोग्रं दंष्ट्राक्षुण्णशिरोधरान् । असुरांस्तांस्तथा काली शिवदूती तथापरान्
34 // tataḥ siṃhaścakhādograṃ daṃṣṭrākṣuṇṇaśirodharān / asurāṃstāṃstathā kālī śivadūtī tathāparān
35 ॥ कौमारीशक्तिनिर्भिन्नाः केचिन्नेशुर्महासुराः । ब्रह्माणीमन्त्रपूतेन तोयेनान्ये निराकृताः
35 // kaumārīśaktinirbhinnāḥ kecinneśurmahāsurāḥ / brahmāṇīmantrapūtena toyenānye nirākṛtāḥ
36 ॥ माहेश्वरीत्रिशूलेन भिन्नाः पेतुस्तथापरे । वाराहीतुण्डघातेन केचिच्चूर्णोकृता भुवि
36 // māheśvarītriśūlena bhinnāḥ petustathāpare / vārāhītuṇḍaghātena keciccūrṇokṛtā bhuvi
37 ॥ खण्डं खण्डं च चक्रेण वैष्णव्या दानवाः कृताः । वज्रेण चैन्द्रीहस्ताग्रविमुक्तेन तथापरे
37 // khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ ca cakreṇa vaiṣṇavyā dānavāḥ kṛtāḥ / vajreṇa caindrīhastāgravimuktena tathāpare
38 ॥ केचिद्विनेशुरसुराः केचिन्नष्टा महाहवात् । भक्षिताश्चापरे कालीशिवदूतीमृगाधिपैः
38 // kecidvineśurasurāḥ kecinnaṣṭā mahāhavāt / bhakṣitāścāpare kālīśivadūtīmṛgādhipaiḥ