Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Matsya Purāṇa

Chapter 170

मत्स्यपुराणम्

MatsP_170.1

विघ्नस्तपसि सम्भूतो मधुर्नाम महासुरः तेनैव च सहोद्भूतो ह्य् असुरो नाम कैटभः

vighnastapasi sambhūto madhurnāma mahāsuraḥ tenaiva ca sahodbhūto hy asuro nāma kaiṭabhaḥ

MatsP_170.2

तौ रजस्तमसौ विष्णोः सम्भूतौ तामसौ गणौ एकार्णवे जगत्सर्वं क्षोभयन्तौ महाबलौ

tau rajastamasau viṣṇoḥ sambhūtau tāmasau gaṇau ekārṇave jagatsarvaṃ kṣobhayantau mahābalau

MatsP_170.3

दिव्यरक्ताम्बरधरौ श्वेतदीप्तोग्रदंष्ट्रिणौ किरीटकुण्डलोदग्रौ केयूरवलयोज्ज्वलौ

divyaraktāmbaradharau śvetadīptogradaṃṣṭriṇau kirīṭakuṇḍalodagrau keyūravalayojjvalau

MatsP_170.4

महाविवृतताम्राक्षौ पीनोरस्कौ महाभुजौ महागिरेः संहननौ जङ्गमाविव पर्वतौ

mahāvivṛtatāmrākṣau pīnoraskau mahābhujau mahāgireḥ saṃhananau jaṅgamāviva parvatau

MatsP_170.5

नवमेघप्रतीकाशाव् आदित्यसदृशाननौ विद्युदाभौ गदाग्राभ्यां कराभ्यामतिभीषणौ

navameghapratīkāśāv ādityasadṛśānanau vidyudābhau gadāgrābhyāṃ karābhyāmatibhīṣaṇau

MatsP_170.6

तौ पादयोस्तु विन्यासाद् उत्क्षिपन्ताविवार्णवम् कम्पयन्ताविव हरिं शयानं मधुसूदनम्

tau pādayostu vinyāsād utkṣipantāvivārṇavam kampayantāviva hariṃ śayānaṃ madhusūdanam

MatsP_170.7

तौ तत्र विचरन्तौ स्म पुष्करे विश्वतोमुखम् योगिनां श्रेष्ठमासाद्य दीप्तं ददृशतुस्तदा

tau tatra vicarantau sma puṣkare viśvatomukham yogināṃ śreṣṭhamāsādya dīptaṃ dadṛśatustadā

MatsP_170.8

नारायणसमाज्ञातं सृजन्तमखिलाः प्रजाः दैवतानि च विश्वानि मानसानसुरानृषीन्

nārāyaṇasamājñātaṃ sṛjantamakhilāḥ prajāḥ daivatāni ca viśvāni mānasānasurānṛṣīn

MatsP_170.9

ततस्तावूचतुस्तत्र ब्रह्माणमसुरोत्तमौ दीप्तौ मुमूर्षू संक्रुद्धौ रोषव्याकुलितेक्षणौ

tatastāvūcatustatra brahmāṇamasurottamau dīptau mumūrṣū saṃkruddhau roṣavyākulitekṣaṇau

MatsP_170.10

कस्त्वं पुष्करमध्यस्थः सितोष्णीषश्चतुर्भुजः आधाय नियमं मोहाद् आस्ते त्वं विगतज्वरः

kastvaṃ puṣkaramadhyasthaḥ sitoṣṇīṣaścaturbhujaḥ ādhāya niyamaṃ mohād āste tvaṃ vigatajvaraḥ

MatsP_170.11

एह्यागच्छावयोर् युद्धं देहि त्वं कमलोद्भव आवाभ्यां परमीशाभ्याम् अशक्तस्त्वमिहार्णवे

ehyāgacchāvayor yuddhaṃ dehi tvaṃ kamalodbhava āvābhyāṃ paramīśābhyām aśaktastvamihārṇave

MatsP_170.12

तत्र कश्चोद्भवस्तुभ्यं केन वासि न योजितः कः स्रष्टा कश्च ते गोप्ता केन नाम्ना विधीयसे

tatra kaścodbhavastubhyaṃ kena vāsi na yojitaḥ kaḥ sraṣṭā kaśca te goptā kena nāmnā vidhīyase

MatsP_170.13

एक इत्युच्यते लोकैर् अविचिन्त्यः सहस्रदृक् तत्संयोगेन भवतोः कर्म नामावगच्छताम्

eka ityucyate lokair avicintyaḥ sahasradṛk tatsaṃyogena bhavatoḥ karma nāmāvagacchatām

MatsP_170.14

नावयोः परमं लोके किंचिदस्ति महामते आवाभ्यां छाद्यते विश्वं तमसा रजसाथ वै

nāvayoḥ paramaṃ loke kiṃcidasti mahāmate āvābhyāṃ chādyate viśvaṃ tamasā rajasātha vai

MatsP_170.15

रजस्तमोमयावावाम् ऋषीणाम् अवलङ्घितौ छाद्यमानौ धर्मशीलौ दुस्तरौ सर्वदेहिनाम्

rajastamomayāvāvām ṛṣīṇām avalaṅghitau chādyamānau dharmaśīlau dustarau sarvadehinām

MatsP_170.16

आवाभ्यामुह्यते लोको दुष्कराभ्यां युगे युगे आवामर्थश्च कामश्च यज्ञः स्वर्गपरिग्रहः

āvābhyāmuhyate loko duṣkarābhyāṃ yuge yuge āvāmarthaśca kāmaśca yajñaḥ svargaparigrahaḥ

MatsP_170.17

सुखं यत्र मुदा युक्तं यत्र श्रीः कीर्तिरेव च येषां यत्काङ्क्षितं चैव तत्तदावां विचिन्तय

sukhaṃ yatra mudā yuktaṃ yatra śrīḥ kīrtireva ca yeṣāṃ yatkāṅkṣitaṃ caiva tattadāvāṃ vicintaya

MatsP_170.18

यत्नाद् योगवतो दृष्ट्या योगः पूर्वं मयार्जितः तं समाधाय गुणवत् सत्त्वं चास्मि समाश्रितः

yatnād yogavato dṛṣṭyā yogaḥ pūrvaṃ mayārjitaḥ taṃ samādhāya guṇavat sattvaṃ cāsmi samāśritaḥ

MatsP_170.19

यः परो योगमतिमान् योगाख्यः सत्त्वमेव च रजसस्तमसश्चैव यः स्रष्टा विश्वसंभवः

yaḥ paro yogamatimān yogākhyaḥ sattvameva ca rajasastamasaścaiva yaḥ sraṣṭā viśvasaṃbhavaḥ

MatsP_170.20

ततो भूतानि जायन्ते सात्त्विकानीतराणि च स एव हि युवां नांशे वशी देवो हनिष्यति

tato bhūtāni jāyante sāttvikānītarāṇi ca sa eva hi yuvāṃ nāṃśe vaśī devo haniṣyati

MatsP_170.21

स्वपन्नेव ततः श्रीमान् बहुयोजनविस्तृतम् बाहुं नारायणो ब्रह्मा कृतवानात्ममायया

svapanneva tataḥ śrīmān bahuyojanavistṛtam bāhuṃ nārāyaṇo brahmā kṛtavānātmamāyayā

MatsP_170.22

कृष्यमाणौ ततस्तस्य बाहुना बाहुशालिनः चेरतुस्तौ विगलितौ शकुनाविव पीवरौ

kṛṣyamāṇau tatastasya bāhunā bāhuśālinaḥ ceratustau vigalitau śakunāviva pīvarau

MatsP_170.23

ततस्तावाहतुर्गत्वा तदा देवं सनातनम् पद्मनाभं हृषीकेशं प्रणिपत्य स्थितावुभौ

tatastāvāhaturgatvā tadā devaṃ sanātanam padmanābhaṃ hṛṣīkeśaṃ praṇipatya sthitāvubhau

MatsP_170.24

जानीवस्त्वां विश्वयोनिं त्वामेकं पुरुषोत्तमम् त्वमावां पाहि हेत्वर्थम् इदं नौ बुद्धिकारणम्

jānīvastvāṃ viśvayoniṃ tvāmekaṃ puruṣottamam tvamāvāṃ pāhi hetvartham idaṃ nau buddhikāraṇam

MatsP_170.25

अमोघदर्शनः स त्वं यतस्त्वां विद्वः शाश्वतम् ततस्त्वामागतावावाम् अभितः प्रसमीक्षितुम्

amoghadarśanaḥ sa tvaṃ yatastvāṃ vidvaḥ śāśvatam tatastvāmāgatāvāvām abhitaḥ prasamīkṣitum

MatsP_170.26

तदिच्छामो वरं देव त्वत्तो ऽद्भुतम् अरिंदम अमोघदर्शनो ऽसि त्वं नमस्ते समितिंजय

tadicchāmo varaṃ deva tvatto 'dbhutam ariṃdama amoghadarśano 'si tvaṃ namaste samitiṃjaya

MatsP_170.27

किमर्थं हि द्रुतं ब्रूतं वरं ह्यसुरसत्तमौ दत्तायुष्कौ पुनर्भूयो रहो जीवितुम् इच्छथः

kimarthaṃ hi drutaṃ brūtaṃ varaṃ hyasurasattamau dattāyuṣkau punarbhūyo raho jīvitum icchathaḥ

MatsP_170.28

यस्मिन्न कश्चिन्मृतवान् देव तस्मिन्प्रभो वधम् तमिच्छावो वधश्चैव त्वत्तो नो ऽस्तु महाव्रत

yasminna kaścinmṛtavān deva tasminprabho vadham tamicchāvo vadhaścaiva tvatto no 'stu mahāvrata

MatsP_170.29

बाढं युवां तु प्रवरौ भविष्यत्कालसंभवे भविष्यतो न संदेहः सत्यमेतद्ब्रवीमि वाम्

bāḍhaṃ yuvāṃ tu pravarau bhaviṣyatkālasaṃbhave bhaviṣyato na saṃdehaḥ satyametadbravīmi vām

MatsP_170.30

वरं प्रदायाथ महासुराभ्यां सनातनो विश्ववरः सुरोत्तमः रजस्तमोवर्गभवायनौ यमौ ममन्थ तावूरुतलेन वै प्रभुः

varaṃ pradāyātha mahāsurābhyāṃ sanātano viśvavaraḥ surottamaḥ rajastamovargabhavāyanau yamau mamantha tāvūrutalena vai prabhuḥ

Edition, source and reuse
Edition
Matsya Purāṇa, chapters 1–176, based on Caukhamba Vidyabhavan, 1954.
Electronic text
Oliver Hellwig · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः