तुर्वसोस्तु सुतो गर्भो गोभानुस्तस्य चात्मजः गोभानोस्तु सुतो वीरस् त्रिसारिरपराजितः
turvasostu suto garbho gobhānustasya cātmajaḥ gobhānostu suto vīras trisāriraparājitaḥ
करंधमस्तु त्रैसारिर् भरतस्तस्य चात्मजः दुष्यन्तः पौरवस्यापि तस्य पुत्रो ह्य् अकल्मषः
karaṃdhamastu traisārir bharatastasya cātmajaḥ duṣyantaḥ pauravasyāpi tasya putro hy akalmaṣaḥ
एवं ययातिशापेन जरासंक्रमणे पुरा तुर्वसोः पौरवं वंशं प्रविवेश पुरा किल
evaṃ yayātiśāpena jarāsaṃkramaṇe purā turvasoḥ pauravaṃ vaṃśaṃ praviveśa purā kila
दुष्यन्तस्य तु दायादो वरूथो नाम पार्थिवः वरूथात्तु तथाण्डीरः संधानस्तस्य चात्मजः
duṣyantasya tu dāyādo varūtho nāma pārthivaḥ varūthāttu tathāṇḍīraḥ saṃdhānastasya cātmajaḥ
पाण्ड्यश्च केरलश्चैव चोलः कर्णस्तथैव च तेषां जनपदाः स्फीताः पाण्ड्याश्चोलाः सकेरलाः
pāṇḍyaśca keralaścaiva colaḥ karṇastathaiva ca teṣāṃ janapadāḥ sphītāḥ pāṇḍyāścolāḥ sakeralāḥ
द्रुह्योस्तु तनयौ शूरौ सेतुः केतुस्तथैव च सेतुपुत्रः शरद्वांस्तु गन्धारस्तस्य चात्मजः
druhyostu tanayau śūrau setuḥ ketustathaiva ca setuputraḥ śaradvāṃstu gandhārastasya cātmajaḥ
ख्यायते यस्य नाम्नासौ गन्धारविषयो महान् आरट्टदेशजास्तस्य तुरगा वाजिनां वराः
khyāyate yasya nāmnāsau gandhāraviṣayo mahān āraṭṭadeśajāstasya turagā vājināṃ varāḥ
गन्धारपुत्रो धर्मस्तु घृतस्तस्यात्मजो ऽभवत् घृताच्च विदुषो जज्ञे प्रचेतास्तस्य चात्मजः
gandhāraputro dharmastu ghṛtastasyātmajo 'bhavat ghṛtācca viduṣo jajñe pracetāstasya cātmajaḥ
प्रचेतसः पुत्रशतं राजानः सर्व एव ते म्लेच्छराष्ट्राधिपाः सर्वे उदीचीं दिशम् आश्रिताः
pracetasaḥ putraśataṃ rājānaḥ sarva eva te mleccharāṣṭrādhipāḥ sarve udīcīṃ diśam āśritāḥ
अनोश्चैव सुता वीरास् त्रयः परमधार्मिकाः सभानरश्चाक्षुषश्च परमेषुस् तथैव च
anoścaiva sutā vīrās trayaḥ paramadhārmikāḥ sabhānaraścākṣuṣaśca parameṣus tathaiva ca
सभानरस्य पुत्रस्तु विद्वान्कोलाहलो नृपः कोलाहलस्य धर्मात्मा संजयो नाम विश्रुतः
sabhānarasya putrastu vidvānkolāhalo nṛpaḥ kolāhalasya dharmātmā saṃjayo nāma viśrutaḥ
संजयस्याभवत्पुत्रो वीरो नाम पुरंजयः जनमेजयो महाराज पुरंजयसुतो ऽभवत्
saṃjayasyābhavatputro vīro nāma puraṃjayaḥ janamejayo mahārāja puraṃjayasuto 'bhavat
जनमेजयस्य राजर्षेर् महाशालो ऽभवत्सुतः आसीद् इन्द्रसमो राजा प्रतिष्ठितयशाभवत्
janamejayasya rājarṣer mahāśālo 'bhavatsutaḥ āsīd indrasamo rājā pratiṣṭhitayaśābhavat
महामनाः सुतस्तस्य महाशालस्य धार्मिकः सप्तद्वीपेश्वरो जज्ञे चक्रवर्ती महामनाः
mahāmanāḥ sutastasya mahāśālasya dhārmikaḥ saptadvīpeśvaro jajñe cakravartī mahāmanāḥ
महामनास्तु द्वौ पुत्रौ जनयामास विश्रुतौ उशीनरं च धर्मज्ञं तितिक्षुं चैव ताव् उभौ
mahāmanāstu dvau putrau janayāmāsa viśrutau uśīnaraṃ ca dharmajñaṃ titikṣuṃ caiva tāv ubhau
उशीनरस्य पत्न्यस्तु पञ्च राजर्षिसम्भवाः भृशा कृशा नवा दर्शा या च देवी दृषद्वती
uśīnarasya patnyastu pañca rājarṣisambhavāḥ bhṛśā kṛśā navā darśā yā ca devī dṛṣadvatī
उशीनरस्य पुत्रास्तु तासु जाताः कुलोद्वहाः तपसा ते तु महता जाता वृद्धस्य धार्मिकाः
uśīnarasya putrāstu tāsu jātāḥ kulodvahāḥ tapasā te tu mahatā jātā vṛddhasya dhārmikāḥ
भृशायास्तु नृगः पुत्रो नवाया नव एव च कृशायास्तु कृशो जज्ञे दर्शायाः सुव्रतो ऽभवत् दृषद्वत्याः सुतश्चापि शिबिर् औशीनरो नृपः
bhṛśāyāstu nṛgaḥ putro navāyā nava eva ca kṛśāyāstu kṛśo jajñe darśāyāḥ suvrato 'bhavat dṛṣadvatyāḥ sutaścāpi śibir auśīnaro nṛpaḥ
शिबेस्तु शिबयः पुत्राश् चत्वारो लोकविश्रुताः पृथुदर्भः सुवीरश्च केकयो भद्रकस्तथा
śibestu śibayaḥ putrāś catvāro lokaviśrutāḥ pṛthudarbhaḥ suvīraśca kekayo bhadrakastathā
तेषां जनपदाः स्फीताः केकया भद्रकास्तथा सौवीराश्चैव पौराश्च नृगस्य केकयास्तथा
teṣāṃ janapadāḥ sphītāḥ kekayā bhadrakāstathā sauvīrāścaiva paurāśca nṛgasya kekayāstathā
सुव्रतस्य तथाम्बष्ठा कृशस्य वृषला पुरी नवस्य नवराष्ट्रं तु तितिक्षोस्तु प्रजां शृणु
suvratasya tathāmbaṣṭhā kṛśasya vṛṣalā purī navasya navarāṣṭraṃ tu titikṣostu prajāṃ śṛṇu
तितिक्षुरभवद्राजा पूर्वस्यां दिशि विश्रुतः बृहद्रथः सुतस्तस्य तस्य सेनो ऽभवत्सुतः
titikṣurabhavadrājā pūrvasyāṃ diśi viśrutaḥ bṛhadrathaḥ sutastasya tasya seno 'bhavatsutaḥ
सेनस्य सुतपा जज्ञे सुतपस्तनयो बलिः जातो मानुषयोन्यां तु क्षीणे वंशे प्रजेच्छया
senasya sutapā jajñe sutapastanayo baliḥ jāto mānuṣayonyāṃ tu kṣīṇe vaṃśe prajecchayā
महायोगी तु स बलिर् बद्धो बन्धैर्महात्मना पुत्रानुत्पादयामास क्षेत्रजान्पञ्च पार्थिवान्
mahāyogī tu sa balir baddho bandhairmahātmanā putrānutpādayāmāsa kṣetrajānpañca pārthivān
अङ्गं स जनयामास वङ्गं सुह्मं तथैव च पुण्ड्रं कलिङ्गं च तथा बालेयं क्षेत्रमुच्यते बालेया ब्राह्मणाश्चैव तस्य वंशकराः प्रभो
aṅgaṃ sa janayāmāsa vaṅgaṃ suhmaṃ tathaiva ca puṇḍraṃ kaliṅgaṃ ca tathā bāleyaṃ kṣetramucyate bāleyā brāhmaṇāścaiva tasya vaṃśakarāḥ prabho
बलेश्च ब्रह्मणा दत्तो वरः प्रीतेन धीमतः महायोगित्वमायुश्च कल्पस्य परिमाणकम्
baleśca brahmaṇā datto varaḥ prītena dhīmataḥ mahāyogitvamāyuśca kalpasya parimāṇakam
संग्रामे चाप्यजेयत्वं धर्मे चैवोत्तमा मतिः त्रैकाल्यदर्शनं चैव प्राधान्यं प्रसवे तथा
saṃgrāme cāpyajeyatvaṃ dharme caivottamā matiḥ traikālyadarśanaṃ caiva prādhānyaṃ prasave tathā
जयं चाप्रतिमं युद्धे धर्मे तत्त्वार्थदर्शनम् चतुरो नियतान्वर्णान् स वै स्थापयिता प्रभुः
jayaṃ cāpratimaṃ yuddhe dharme tattvārthadarśanam caturo niyatānvarṇān sa vai sthāpayitā prabhuḥ
तेषां च पञ्च दायादा वङ्गाङ्गाः सुह्मकास्तथा पुण्ड्राः कलिङ्गाश्च तथा अङ्गस्य तु निबोधत
teṣāṃ ca pañca dāyādā vaṅgāṅgāḥ suhmakāstathā puṇḍrāḥ kaliṅgāśca tathā aṅgasya tu nibodhata
कथं बलेः सुता जाताः पञ्च तस्य महात्मनः किंनाम्नी महिषी तस्य जनिता कतम ऋषिः
kathaṃ baleḥ sutā jātāḥ pañca tasya mahātmanaḥ kiṃnāmnī mahiṣī tasya janitā katama ṛṣiḥ
कथं चोत्पादितास्तेन तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम् माहात्म्यं च प्रभावं च निखिलेन वदस्व तत्
kathaṃ cotpāditāstena tannaḥ prabrūhi pṛcchatām māhātmyaṃ ca prabhāvaṃ ca nikhilena vadasva tat
अथोशिज इति ख्यात आसीद्विद्वानृषिः पुरा पत्नी वै ममता नाम बभूवास्य महात्मनः
athośija iti khyāta āsīdvidvānṛṣiḥ purā patnī vai mamatā nāma babhūvāsya mahātmanaḥ
उशिजस्य यवीयान्वै भ्रातृपत्नीमकामयत् बृहस्पतिर्महातेजा ममतामेत्य कामतः
uśijasya yavīyānvai bhrātṛpatnīmakāmayat bṛhaspatirmahātejā mamatāmetya kāmataḥ
उवाच ममता तं तु देवरं वरवर्णिनी अन्तर्वत्न्यस्मि ते भ्रातुर् ज्येष्ठस्य तु विरम्यताम्
uvāca mamatā taṃ tu devaraṃ varavarṇinī antarvatnyasmi te bhrātur jyeṣṭhasya tu viramyatām
अयं तु मे महाभाग गर्भः कुप्येद्बृहस्पते औशिजो भ्रातृजन्यस्ते सोपाङ्गं वेदमुद्गिरन्
ayaṃ tu me mahābhāga garbhaḥ kupyedbṛhaspate auśijo bhrātṛjanyaste sopāṅgaṃ vedamudgiran
अमोघरेतास्त्वं चापि न मां भजितुमर्हसि अस्मिन्न् एवं गते काले यथा वा मन्यसे प्रभो
amogharetāstvaṃ cāpi na māṃ bhajitumarhasi asminn evaṃ gate kāle yathā vā manyase prabho
एवमुक्तस्तथा सम्यग् बृहत्तेजा बृहस्पतिः कामात्मा स महात्मापि न मनः सो ऽभ्यवारयत्
evamuktastathā samyag bṛhattejā bṛhaspatiḥ kāmātmā sa mahātmāpi na manaḥ so 'bhyavārayat
संबभूवैव धर्मात्मा तया सार्धमकामया उत्सृजन्तं तु तद्रेतोवाचं गर्भो ऽभ्यभाषत
saṃbabhūvaiva dharmātmā tayā sārdhamakāmayā utsṛjantaṃ tu tadretovācaṃ garbho 'bhyabhāṣata
भो तात वाचामधिप द्वयोर्नास्तीह संस्थितिः अमोघरेतास्त्वं चापि पूर्वं चाहमिहागतः
bho tāta vācāmadhipa dvayornāstīha saṃsthitiḥ amogharetāstvaṃ cāpi pūrvaṃ cāhamihāgataḥ
सो ऽशपत्तं ततः क्रुद्ध एवमुक्तो बृहस्पतिः पुत्रं ज्येष्ठस्य वै भ्रातुर् गर्भस्थं भगवानृषिः
so 'śapattaṃ tataḥ kruddha evamukto bṛhaspatiḥ putraṃ jyeṣṭhasya vai bhrātur garbhasthaṃ bhagavānṛṣiḥ
यस्मात्त्वमीदृशे काले गर्भस्थो ऽपि निषेधसि मामेवमुक्तवांस्तस्मात् तमो दीर्घं प्रवेक्ष्यसि
yasmāttvamīdṛśe kāle garbhastho 'pi niṣedhasi māmevamuktavāṃstasmāt tamo dīrghaṃ pravekṣyasi
ततो दीर्घतमा नाम शापादृषिरजायत अतो ऽंशजो बृहत्कीर्तिर् बृहस्पतिरिवौजसा
tato dīrghatamā nāma śāpādṛṣirajāyata ato 'ṃśajo bṛhatkīrtir bṛhaspatirivaujasā
ऊर्ध्वरेतास्ततो ऽसौ वै वसते भ्रातुराश्रमे स धर्मान्सौरभेयांस्तु वृषभाच्छ्रुतवांस्ततः
ūrdhvaretāstato 'sau vai vasate bhrāturāśrame sa dharmānsaurabheyāṃstu vṛṣabhācchrutavāṃstataḥ
तस्य भ्राता पितृव्यो यश् चकार भरणं तदा तस्मिन्निवसतस्तस्य यदृच्छातस्तु वै वृषः
tasya bhrātā pitṛvyo yaś cakāra bharaṇaṃ tadā tasminnivasatastasya yadṛcchātastu vai vṛṣaḥ
यज्ञार्थमाहृतान्दर्भांश् चचार सुरभीसुतः जग्राह तं दीर्घतमाः शृङ्गयोस्तु चतुष्पदम्
yajñārthamāhṛtāndarbhāṃś cacāra surabhīsutaḥ jagrāha taṃ dīrghatamāḥ śṛṅgayostu catuṣpadam
तेनासौ निगृहीतश्च न चचाल पदात्पदम् ततो ऽब्रवीद्वृषस्तं वै मुञ्च मां बलिनां वर
tenāsau nigṛhītaśca na cacāla padātpadam tato 'bravīdvṛṣastaṃ vai muñca māṃ balināṃ vara
न मयासादितस्तात बलवांस्त्वत्समः क्वचित् मम चान्यः समो वापि न हि मे बलसंख्यया मुञ्च तातेति च पुनः प्रीतस्ते ऽहं वरं वृणु
na mayāsāditastāta balavāṃstvatsamaḥ kvacit mama cānyaḥ samo vāpi na hi me balasaṃkhyayā muñca tāteti ca punaḥ prītaste 'haṃ varaṃ vṛṇu
एवमुक्तो ऽब्रवीदेनं जीवन्मे त्वं क्व यास्यसि एष त्वां न विमोक्ष्यामि परस्वादं चतुष्पदम्
evamukto 'bravīdenaṃ jīvanme tvaṃ kva yāsyasi eṣa tvāṃ na vimokṣyāmi parasvādaṃ catuṣpadam
नास्माकं विद्यते तात पातकं स्तेयमेव च भक्ष्याभक्ष्यं तथा चैव पेयापेयं तथैव च
nāsmākaṃ vidyate tāta pātakaṃ steyameva ca bhakṣyābhakṣyaṃ tathā caiva peyāpeyaṃ tathaiva ca
द्विपदां बहवो ह्य् एते धर्म एष गवां स्मृतः कार्याकार्ये न वागम्यागमनं च तथैव च
dvipadāṃ bahavo hy ete dharma eṣa gavāṃ smṛtaḥ kāryākārye na vāgamyāgamanaṃ ca tathaiva ca
गवां धर्मं तु वै श्रुत्वा संभ्रान्तस्तु विसृज्य तम् शक्त्यान्नपानदानात्तु गोपतिं संप्रसादयत्
gavāṃ dharmaṃ tu vai śrutvā saṃbhrāntastu visṛjya tam śaktyānnapānadānāttu gopatiṃ saṃprasādayat
प्रसादिते गते तस्मिन् गोधर्मं भक्तितस्तु सः मनसैव समादध्यौ तन्निष्ठस्तत्परो हि सः
prasādite gate tasmin godharmaṃ bhaktitastu saḥ manasaiva samādadhyau tanniṣṭhastatparo hi saḥ
ततो यवीयसः पत्नीं गौतमस्याभ्यपद्यत कृतावलेपां तां मत्वा सो ऽनड्वानिव न क्षमः
tato yavīyasaḥ patnīṃ gautamasyābhyapadyata kṛtāvalepāṃ tāṃ matvā so 'naḍvāniva na kṣamaḥ
गोधर्मं तु परं मत्वा स्नुषां तामभ्यपद्यत निर्भर्त्स्य चैनं रुद्ध्वा च बाहुभ्यां सम्प्रगृह्य च
godharmaṃ tu paraṃ matvā snuṣāṃ tāmabhyapadyata nirbhartsya cainaṃ ruddhvā ca bāhubhyāṃ sampragṛhya ca
भाव्यमर्थं तु तं ज्ञात्वा माहात्म्यात्तमुवाच सा विपर्ययं तु त्वं लब्ध्वा अनड्वानिव वर्तसे
bhāvyamarthaṃ tu taṃ jñātvā māhātmyāttamuvāca sā viparyayaṃ tu tvaṃ labdhvā anaḍvāniva vartase
गम्यागम्यं न जानीषे गोधर्मात्प्रार्थयन्सुताम् दुर्वृत्तं त्वां त्यजाम्यद्य गच्छ त्वं स्वेन कर्मणा
gamyāgamyaṃ na jānīṣe godharmātprārthayansutām durvṛttaṃ tvāṃ tyajāmyadya gaccha tvaṃ svena karmaṇā
काष्ठे समुद्गे प्रक्षिप्य गङ्गाम्भसि समुत्सृजत् यस्मात्त्वमन्धो वृद्धश्च भर्तव्यो दुरधिष्ठितः
kāṣṭhe samudge prakṣipya gaṅgāmbhasi samutsṛjat yasmāttvamandho vṛddhaśca bhartavyo duradhiṣṭhitaḥ
तमुह्यमानं वेगेन स्रोतसो ऽभ्याशमागतः जग्राह तं स धर्मात्मा बलिर् वैरोचनिस्तदा
tamuhyamānaṃ vegena srotaso 'bhyāśamāgataḥ jagrāha taṃ sa dharmātmā balir vairocanistadā
अन्तःपुरे जुगोपैनं भक्ष्यभोज्यैश्च तर्पयन् प्रीतश्चैव वरेणैव च्छन्दयामास वै बलिम्
antaḥpure jugopainaṃ bhakṣyabhojyaiśca tarpayan prītaścaiva vareṇaiva cchandayāmāsa vai balim
तस्माच्च स वरं वव्रे पुत्रार्थे दानवर्षभः संतानार्थं महाभागभार्यायां मम मानद पुत्रान्धर्मार्थतत्त्वज्ञान् उत्पादयितुमर्हसि
tasmācca sa varaṃ vavre putrārthe dānavarṣabhaḥ saṃtānārthaṃ mahābhāgabhāryāyāṃ mama mānada putrāndharmārthatattvajñān utpādayitumarhasi
एवमुक्तो ऽथ देवर्षिस् तथास्त्वित्युक्तवान् प्रभुः स तस्य राजा स्वां भार्यां सुदेष्णां नाम प्राहिणोत् अन्धं वृद्धं च तं ज्ञात्वा न सा देवी जगाम ह
evamukto 'tha devarṣis tathāstvityuktavān prabhuḥ sa tasya rājā svāṃ bhāryāṃ sudeṣṇāṃ nāma prāhiṇot andhaṃ vṛddhaṃ ca taṃ jñātvā na sā devī jagāma ha
शूद्रां धात्रेयिकां तस्माव् अन्धाय प्राहिणोत्तदा तस्यां कक्षीवदादींश्च शूद्रयोनाव् ऋषिर् वशी
śūdrāṃ dhātreyikāṃ tasmāv andhāya prāhiṇottadā tasyāṃ kakṣīvadādīṃśca śūdrayonāv ṛṣir vaśī
जनयामास धर्मात्मा शूद्रान् इत्येवमादिकम् उवाच तं बली राजा दृष्ट्वा कक्षीवदादिकान्
janayāmāsa dharmātmā śūdrān ityevamādikam uvāca taṃ balī rājā dṛṣṭvā kakṣīvadādikān
प्रवीणान् ऋषिधर्मस्य चेश्वरान् ब्रह्मवादिनः विद्वान् प्रत्यक्षधर्माणां बुद्धिमान् वृत्तिमाञ्छुचीन्
pravīṇān ṛṣidharmasya ceśvarān brahmavādinaḥ vidvān pratyakṣadharmāṇāṃ buddhimān vṛttimāñchucīn
ममैव चेति होवाच तं दीर्घतमसं बलिः नत्युवाच मुनिस्तं वै ममैवमिति चाब्रवीत्
mamaiva ceti hovāca taṃ dīrghatamasaṃ baliḥ natyuvāca munistaṃ vai mamaivamiti cābravīt
उत्पन्नाः शूद्रयोना तु भवच्छन्दे सुरोत्तम अन्धं वृद्धं च मां ज्ञात्वा सुदेष्णा महिषी तव प्राहिणोद् अवमानान्मे शूद्रां धात्रेयिकां नृप
utpannāḥ śūdrayonā tu bhavacchande surottama andhaṃ vṛddhaṃ ca māṃ jñātvā sudeṣṇā mahiṣī tava prāhiṇod avamānānme śūdrāṃ dhātreyikāṃ nṛpa
ततः प्रसादयामास बलिस् तमृषिसत्तमम् बलिः सुदेष्णां तां भार्यां भर्त्सयामास दानवः
tataḥ prasādayāmāsa balis tamṛṣisattamam baliḥ sudeṣṇāṃ tāṃ bhāryāṃ bhartsayāmāsa dānavaḥ
पुनश्चैनाम् अलंकृत्य ऋषये प्रत्यपादयत् तां स दीर्घतमा देवीं तथा कृतवतीं तदा
punaścainām alaṃkṛtya ṛṣaye pratyapādayat tāṃ sa dīrghatamā devīṃ tathā kṛtavatīṃ tadā
दध्ना लवणमिश्रेण त्व् अभ्यक्तं मधुकेन तु लिह माम् अजुगुप्सन्ती आपादतलमस्तकम् ततस्त्वं प्राप्स्यसे देवि पुत्रान्वै मनसेप्सितान्
dadhnā lavaṇamiśreṇa tv abhyaktaṃ madhukena tu liha mām ajugupsantī āpādatalamastakam tatastvaṃ prāpsyase devi putrānvai manasepsitān
तस्य सा तद्वचो देवी सर्वं कृतवती तदा तस्य सापानम् आसाद्य देवी परिहरत्तदा
tasya sā tadvaco devī sarvaṃ kṛtavatī tadā tasya sāpānam āsādya devī pariharattadā
तामुवाच ततः सो ऽथ यत्ते परिहृतं शुभे विनापानं कुमारं तु जनयिष्यसि पूर्वजम्
tāmuvāca tataḥ so 'tha yatte parihṛtaṃ śubhe vināpānaṃ kumāraṃ tu janayiṣyasi pūrvajam
नार्हसि त्वं महाभाग पुत्रं मे दातुमीदृशम् तोषितश्च यथाशक्ति प्रसादं कुरु मे प्रभो
nārhasi tvaṃ mahābhāga putraṃ me dātumīdṛśam toṣitaśca yathāśakti prasādaṃ kuru me prabho
तवापचाराद्देव्येष नान्यथा भविता शुभे नैव दास्यति पुत्रस्ते पौत्रौ वै दास्यते फलम्
tavāpacārāddevyeṣa nānyathā bhavitā śubhe naiva dāsyati putraste pautrau vai dāsyate phalam
तस्यापानं विना चैव योग्यभावो भविष्यति तस्माद् दीर्घतमाङ्गेषु कुक्षौ स्पृष्ट्वेदम् अब्रवीत्
tasyāpānaṃ vinā caiva yogyabhāvo bhaviṣyati tasmād dīrghatamāṅgeṣu kukṣau spṛṣṭvedam abravīt
प्राशितं यद्यदङ्गेषु न सोपस्थं शुचिस्मिते तेन तिष्ठन्ति ते गर्भे पौर्णमास्याम् इवोडुराट्
prāśitaṃ yadyadaṅgeṣu na sopasthaṃ śucismite tena tiṣṭhanti te garbhe paurṇamāsyām ivoḍurāṭ
भविष्यन्ति कुमारास्तु पञ्च देवसुतोपमाः तेजस्विनः सुवृत्ताश्च यज्वानो धार्मिकाश्च ते
bhaviṣyanti kumārāstu pañca devasutopamāḥ tejasvinaḥ suvṛttāśca yajvāno dhārmikāśca te
तदंशस्तु सुदेष्णाया ज्येष्ठः पुत्रो व्यजायत अङ्गस्तथा कलिङ्गश्च पुण्ड्रः सुह्मस्तथैव च
tadaṃśastu sudeṣṇāyā jyeṣṭhaḥ putro vyajāyata aṅgastathā kaliṅgaśca puṇḍraḥ suhmastathaiva ca
वङ्गराजस्तु पञ्चैते बलेः पुत्राश्च क्षेत्रजाः इत्येते दीर्घतमसा बलेर्दत्ताः सुतास्तथा
vaṅgarājastu pañcaite baleḥ putrāśca kṣetrajāḥ ityete dīrghatamasā balerdattāḥ sutāstathā
प्रतिष्ठामागतानां हि ब्राह्मण्यं कारयंस्ततः ततो मानुषयोन्यां स जनयामास वै प्रजाः
pratiṣṭhāmāgatānāṃ hi brāhmaṇyaṃ kārayaṃstataḥ tato mānuṣayonyāṃ sa janayāmāsa vai prajāḥ
ततस्तं दीर्घतमसं सुरभिर्वाक्यमब्रवीत् विचार्य यस्माद्गोधर्मं प्रमाणं ते कृतं विभो
tatastaṃ dīrghatamasaṃ surabhirvākyamabravīt vicārya yasmādgodharmaṃ pramāṇaṃ te kṛtaṃ vibho
शक्त्या चानन्ययास्मासु तेन प्रीतास्मि ते ऽनघ तस्मात्तुभ्यं तमो दीर्घम् आघ्रायापनुदामि वै
śaktyā cānanyayāsmāsu tena prītāsmi te 'nagha tasmāttubhyaṃ tamo dīrgham āghrāyāpanudāmi vai
बार्हस्पत्यस्तथैवैष पाप्मा वै तिष्ठति त्वयि जरां मृत्युं तमश्चैव आघ्रायापनुदामि ते
bārhaspatyastathaivaiṣa pāpmā vai tiṣṭhati tvayi jarāṃ mṛtyuṃ tamaścaiva āghrāyāpanudāmi te
सद्यः स घ्रातमात्रस्तु असितो मुनिसत्तमः आयुष्मांश्च वपुष्मांश्च चक्षुष्मांश्च ततो ऽभवत्
sadyaḥ sa ghrātamātrastu asito munisattamaḥ āyuṣmāṃśca vapuṣmāṃśca cakṣuṣmāṃśca tato 'bhavat
गो ऽभ्याहते तमसि वै गौतमस्तु ततो ऽभवत् काक्षीवांस्तु ततो गत्वा सह पित्रा गिरिव्रजम्
go 'bhyāhate tamasi vai gautamastu tato 'bhavat kākṣīvāṃstu tato gatvā saha pitrā girivrajam
दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा पितुर्वै स ह्य् उपविष्टश्चिरं तपः ततः कालेन महता तपसा भावितस्तु सः
dṛṣṭvā spṛṣṭvā piturvai sa hy upaviṣṭaściraṃ tapaḥ tataḥ kālena mahatā tapasā bhāvitastu saḥ
विधूय मातृजं कायं ब्राह्मण्यं प्राप्तवान्विभुः ततो ऽब्रवीत्पिता तं वै पुत्रवानस्म्यहं त्वया
vidhūya mātṛjaṃ kāyaṃ brāhmaṇyaṃ prāptavānvibhuḥ tato 'bravītpitā taṃ vai putravānasmyahaṃ tvayā
सत्पुत्रेण तु धर्मज्ञ कृतार्थो ऽहं यशस्विना मुक्त्वात्मानं ततो ऽसौ वै प्राप्तवान्ब्रह्मणः क्षयम्
satputreṇa tu dharmajña kṛtārtho 'haṃ yaśasvinā muktvātmānaṃ tato 'sau vai prāptavānbrahmaṇaḥ kṣayam
ब्राह्मण्यं प्राप्य काक्षीवान् सहस्रमसृजत्सुतान् कौष्माण्डा गौतमाश्चैव स्मृताः काक्षीवतः सुताः
brāhmaṇyaṃ prāpya kākṣīvān sahasramasṛjatsutān kauṣmāṇḍā gautamāścaiva smṛtāḥ kākṣīvataḥ sutāḥ
इत्येष दीर्घतमसो बलेर्वैरोचनस्य च समागमो वः कथितः संततिश्चोभयोस्तथा
ityeṣa dīrghatamaso balervairocanasya ca samāgamo vaḥ kathitaḥ saṃtatiścobhayostathā
बलिस्तानभिनन्द्याह पञ्च पुत्रानकल्मषान् कृतार्थः सो ऽपि धर्मात्मा योगमायावृतः स्वयम्
balistānabhinandyāha pañca putrānakalmaṣān kṛtārthaḥ so 'pi dharmātmā yogamāyāvṛtaḥ svayam
अदृश्यः सर्वभूतानां कालापेक्षः स वै प्रभुः तत्राङ्गस्य तु दायादो राजासीद्दधिवाहनः
adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ kālāpekṣaḥ sa vai prabhuḥ tatrāṅgasya tu dāyādo rājāsīddadhivāhanaḥ
दधिवाहनपुत्रस्तु राजा दिविरथः स्मृतः आसीद् दिविरथापत्यं विद्वान्धर्मरथो नृपः
dadhivāhanaputrastu rājā divirathaḥ smṛtaḥ āsīd divirathāpatyaṃ vidvāndharmaratho nṛpaḥ
स हि धर्मरथः श्रीमांस् तेन विष्णुपदे गिरौ सोमः शुक्रेण वै राज्ञा सह पीतो महात्मना
sa hi dharmarathaḥ śrīmāṃs tena viṣṇupade girau somaḥ śukreṇa vai rājñā saha pīto mahātmanā
अथ धर्मरथस्याभूत् पुत्रश्चित्ररथः किल तस्य सत्यरथः पुत्रस् तस्माद्दशरथः किल
atha dharmarathasyābhūt putraścitrarathaḥ kila tasya satyarathaḥ putras tasmāddaśarathaḥ kila
लोमपाद इति ख्यातस् तस्य शान्ता सुताभवत् अथ दाशरथिर् वीरश् चतुरङ्गो महायशाः
lomapāda iti khyātas tasya śāntā sutābhavat atha dāśarathir vīraś caturaṅgo mahāyaśāḥ
ऋष्यशृङ्गप्रसादेन जज्ञे स्वकुलवर्धनः चतुरङ्गस्य पुत्रस्तु पृथुलाक्ष इति स्मृतः
ṛṣyaśṛṅgaprasādena jajñe svakulavardhanaḥ caturaṅgasya putrastu pṛthulākṣa iti smṛtaḥ
पृथुलाक्षसुतश्चापि चम्पनामा बभूव ह चम्पस्य तु पुरी चम्पा पूर्वं या मालिनी भवत्
pṛthulākṣasutaścāpi campanāmā babhūva ha campasya tu purī campā pūrvaṃ yā mālinī bhavat
पूर्णभद्रप्रसादेन हर्यङ्गो ऽस्य सुतो ऽभवत् यज्ञे विभाण्डकाच्चास्य वारणः शत्रुवारणः
pūrṇabhadraprasādena haryaṅgo 'sya suto 'bhavat yajñe vibhāṇḍakāccāsya vāraṇaḥ śatruvāraṇaḥ
अवतारयामास महीं मन्त्रैर्वाहनमुत्तमम् हर्यङ्गस्य तु दायादो जातो भद्ररथः किल
avatārayāmāsa mahīṃ mantrairvāhanamuttamam haryaṅgasya tu dāyādo jāto bhadrarathaḥ kila
अथ भद्ररथस्यासीद् बृहत्कर्मा जनेश्वरः बृहद्भानुः सुतस्तस्य तस्माज्जज्ञे महात्मवान्
atha bhadrarathasyāsīd bṛhatkarmā janeśvaraḥ bṛhadbhānuḥ sutastasya tasmājjajñe mahātmavān
बृहद्भानुस्तु राजेन्द्रो जनयामास वै सुतम् नाम्ना जयद्रथं नाम तस्माद्बृहद्रथो नृपः
bṛhadbhānustu rājendro janayāmāsa vai sutam nāmnā jayadrathaṃ nāma tasmādbṛhadratho nṛpaḥ
आसीद्बृहद्रथाच्चैव विश्वजिज्जनमेजयः दायादस्तस्य चाङ्गो वै तस्मात्कर्णो ऽभवन्नृपः
āsīdbṛhadrathāccaiva viśvajijjanamejayaḥ dāyādastasya cāṅgo vai tasmātkarṇo 'bhavannṛpaḥ
कर्णस्य वृषसेनस्तु पृथुसेनस्तथात्मजः एते ऽङ्गस्यात्मजाः सर्वे राजानः कीर्तिता मया विस्तरेणानुपूर्व्याच्च पूरोस्तु शृणुत द्विजाः
karṇasya vṛṣasenastu pṛthusenastathātmajaḥ ete 'ṅgasyātmajāḥ sarve rājānaḥ kīrtitā mayā vistareṇānupūrvyācca pūrostu śṛṇuta dvijāḥ
कथं सूतात्मजः कर्णः कथमङ्गस्य चात्मजः एतद् इच्छामहे श्रोतुम् अत्यन्तकुशलो ह्य् असि
kathaṃ sūtātmajaḥ karṇaḥ kathamaṅgasya cātmajaḥ etad icchāmahe śrotum atyantakuśalo hy asi
बृहद्भानुसुतो जज्ञे राजा नाम्ना बृहन्मनाः तस्य पत्नीद्वयं ह्य् आसीच् छैब्यस्य तनये ह्य् उभे यशोदेवी च सत्या च तयोर्वंशं च मे शृणु
bṛhadbhānusuto jajñe rājā nāmnā bṛhanmanāḥ tasya patnīdvayaṃ hy āsīc chaibyasya tanaye hy ubhe yaśodevī ca satyā ca tayorvaṃśaṃ ca me śṛṇu
जयद्रथं तु राजानं यशोदेवी ह्य् अजीजनत् सा बृहन्मनसः सत्या विजयं नाम विश्रुतम्
jayadrathaṃ tu rājānaṃ yaśodevī hy ajījanat sā bṛhanmanasaḥ satyā vijayaṃ nāma viśrutam
विजयस्य बृहत्पुत्रस् तस्य पुत्रो बृहद्रथः बृहद्रथस्य पुत्रस्तु सत्यकर्मा महामनाः
vijayasya bṛhatputras tasya putro bṛhadrathaḥ bṛhadrathasya putrastu satyakarmā mahāmanāḥ
सत्यकर्मणो ऽधिरथः सूतश्चाधिरथः स्मृतः यः कर्णं प्रतिजग्राह तेन कर्णस्तु सूतजः तच्चेदं सर्वमाख्यातं कर्णं प्रति यथोदितम्
satyakarmaṇo 'dhirathaḥ sūtaścādhirathaḥ smṛtaḥ yaḥ karṇaṃ pratijagrāha tena karṇastu sūtajaḥ taccedaṃ sarvamākhyātaṃ karṇaṃ prati yathoditam