Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Matsya Purāṇa

Chapter 49

मत्स्यपुराणम्

MatsP_49.1

पूरोः पुत्रो महातेजा राजा स जनमेजयः प्राचीत्वतः सुतस्तस्य यः प्राचीमकरोद्दिशम्

pūroḥ putro mahātejā rājā sa janamejayaḥ prācītvataḥ sutastasya yaḥ prācīmakaroddiśam

MatsP_49.2

प्राचीत्वतस्य तनयो मनस्युश्च तथाभवत् राजा पीतायुधो नाम मनस्योरभवत्सुतः

prācītvatasya tanayo manasyuśca tathābhavat rājā pītāyudho nāma manasyorabhavatsutaḥ

MatsP_49.3

दायादस्तस्य चाप्यासीद् धुन्धुर्नाम महीपतिः धुन्धोर्बहुविधः पुत्रः सम्पातिस्तस्य चात्मजः

dāyādastasya cāpyāsīd dhundhurnāma mahīpatiḥ dhundhorbahuvidhaḥ putraḥ sampātistasya cātmajaḥ

MatsP_49.4

सम्पातेस्तु रंहवर्चा भद्राश्वस्तस्य चात्मजः भद्राश्वस्य धृतायां तु दशाप्सरसि सूनवः

sampātestu raṃhavarcā bhadrāśvastasya cātmajaḥ bhadrāśvasya dhṛtāyāṃ tu daśāpsarasi sūnavaḥ

MatsP_49.5

औचेयुश्च हृषेयुश्च कक्षेयुश्च सनेयुकः धृतेयुश्च विनेयुश्च स्थलेयुश्चैव सत्तमः

auceyuśca hṛṣeyuśca kakṣeyuśca saneyukaḥ dhṛteyuśca vineyuśca sthaleyuścaiva sattamaḥ

MatsP_49.6

धर्मेयुः संनतेयुश्च पुण्येयुश्चेति ते दश औचेयोर्ज्वलना नाम भार्या वै तक्षकात्मजा

dharmeyuḥ saṃnateyuśca puṇyeyuśceti te daśa auceyorjvalanā nāma bhāryā vai takṣakātmajā

MatsP_49.7

तस्यां स जनयामास अन्तिनारं महीपतिम् अन्तिनारो मनस्विन्यां पुत्राञ्जज्ञे पराञ्छुभान्

tasyāṃ sa janayāmāsa antināraṃ mahīpatim antināro manasvinyāṃ putrāñjajñe parāñchubhān

MatsP_49.8

अमूर्तरयसं वीरं त्रिवनं चैव धार्मिकम् गौरी कन्या तृतीया च मान्धातुर्जननी शुभा

amūrtarayasaṃ vīraṃ trivanaṃ caiva dhārmikam gaurī kanyā tṛtīyā ca māndhāturjananī śubhā

MatsP_49.9

इलिना तु यमस्यासीत् कन्या याजनयत्सुतान् ब्रह्मवादपराक्रान्ताञ् छुभदा त्व् इलिना ह्य् अभूत्

ilinā tu yamasyāsīt kanyā yājanayatsutān brahmavādaparākrāntāñ chubhadā tv ilinā hy abhūt

MatsP_49.10

उपदानवी सुतांल्लेभे चतुरस्त्विलिनात्मजात् ऋष्यन्तमथ दुष्यन्तं प्रवीरम् अनधं तथा

upadānavī sutāṃllebhe caturastvilinātmajāt ṛṣyantamatha duṣyantaṃ pravīram anadhaṃ tathā

MatsP_49.11

चक्रवर्ती ततो यज्ञे दुष्यन्तात्समितिंजयः शकुन्तलायां भरतो यस्य नाम्ना च भारताः

cakravartī tato yajñe duṣyantātsamitiṃjayaḥ śakuntalāyāṃ bharato yasya nāmnā ca bhāratāḥ

MatsP_49.12

दौष्यन्तीं प्रति राजानं वागूचे चाशरीरिणी माता भस्त्रा पितुः पुत्रो येन जातः स एव सः

dauṣyantīṃ prati rājānaṃ vāgūce cāśarīriṇī mātā bhastrā pituḥ putro yena jātaḥ sa eva saḥ

MatsP_49.13

भरस्व पुत्रं दुष्यन्त मावमंस्थाः शकुन्तलाम् रेतोधां नयते पुत्रः परेतं यमसादनात् त्वं चास्य धाता गर्भस्य सत्यमाह शकुन्तला

bharasva putraṃ duṣyanta māvamaṃsthāḥ śakuntalām retodhāṃ nayate putraḥ paretaṃ yamasādanāt tvaṃ cāsya dhātā garbhasya satyamāha śakuntalā

MatsP_49.14

भरतस्य विनष्टेषु तनयेषु पुरा किल पुत्राणां मातृकात् कोपात् सुमहान्संक्षयः कृतः

bharatasya vinaṣṭeṣu tanayeṣu purā kila putrāṇāṃ mātṛkāt kopāt sumahānsaṃkṣayaḥ kṛtaḥ

MatsP_49.15

ततो मरुद्भिरानीय पुत्रः स तु बृहस्पतेः संक्रामितो भरद्वाजो मरुद्भिर्भरतस्य तु

tato marudbhirānīya putraḥ sa tu bṛhaspateḥ saṃkrāmito bharadvājo marudbhirbharatasya tu

MatsP_49.16

भरतस्य भरद्वाजः पुत्रार्थं मारुतैः कथम् संक्रामितो महातेजास् तन्नो ब्रूहि यथातथम्

bharatasya bharadvājaḥ putrārthaṃ mārutaiḥ katham saṃkrāmito mahātejās tanno brūhi yathātatham

MatsP_49.17

पत्न्यामापन्नसत्त्वायाम् उशिजः स स्थितो भुवि भ्रातुर्भार्यां स दृष्ट्वा तु बृहस्पतिरुवाच ह

patnyāmāpannasattvāyām uśijaḥ sa sthito bhuvi bhrāturbhāryāṃ sa dṛṣṭvā tu bṛhaspatiruvāca ha

MatsP_49.18

उपतिष्ठ स्वलंकृत्य मैथुनाय च मां शुभे एवमुक्ताब्रवीदेनं स्वयमेव बृहस्पतिम्

upatiṣṭha svalaṃkṛtya maithunāya ca māṃ śubhe evamuktābravīdenaṃ svayameva bṛhaspatim

MatsP_49.19

गर्भः परिणतश्चायं ब्रह्म व्याहरते गिरा अमोघरेतास्त्वं चापि धर्मं चैवं विगर्हितम्

garbhaḥ pariṇataścāyaṃ brahma vyāharate girā amogharetāstvaṃ cāpi dharmaṃ caivaṃ vigarhitam

MatsP_49.20

एवमुक्तो ऽब्रवीदेनां स्वयमेव बृहस्पतिः नोपदेष्टव्यो विनयस् त्वया मे वरवर्णिनि

evamukto 'bravīdenāṃ svayameva bṛhaspatiḥ nopadeṣṭavyo vinayas tvayā me varavarṇini

MatsP_49.21

धर्षमाणः प्रसह्यैनां मैथुनायोपचक्रमे ततो बृहस्पतिं गर्भो धर्षमाणमुवाच ह

dharṣamāṇaḥ prasahyaināṃ maithunāyopacakrame tato bṛhaspatiṃ garbho dharṣamāṇamuvāca ha

MatsP_49.22

संनिविष्टो ह्य् अहं पूर्वम् इह नाम बृहस्पते अमोघरेताश्च भवान् नावकाश इह द्वयोः

saṃniviṣṭo hy ahaṃ pūrvam iha nāma bṛhaspate amogharetāśca bhavān nāvakāśa iha dvayoḥ

MatsP_49.23

एवमुक्तः स गर्भेण कुपितः प्रत्युवाच ह यस्मात्त्वमीदृशे काले सर्वभूतेप्सिते सति अभिषेधसि तस्मात्त्वं तमो दीर्घं प्रवेक्ष्यसि

evamuktaḥ sa garbheṇa kupitaḥ pratyuvāca ha yasmāttvamīdṛśe kāle sarvabhūtepsite sati abhiṣedhasi tasmāttvaṃ tamo dīrghaṃ pravekṣyasi

MatsP_49.24

ततः कामं संनिवर्त्य तस्यानन्दाद्बृहस्पतेः तद्रेतस्त्वपतद्भूमौ निवृत्तं शिशुको ऽभवत्

tataḥ kāmaṃ saṃnivartya tasyānandādbṛhaspateḥ tadretastvapatadbhūmau nivṛttaṃ śiśuko 'bhavat

MatsP_49.25

सद्योजातं कुमारं तु दृष्ट्वा तं ममताब्रवीत् गमिष्यामि गृहं स्वं वै भरस्वैनं बृहस्पते

sadyojātaṃ kumāraṃ tu dṛṣṭvā taṃ mamatābravīt gamiṣyāmi gṛhaṃ svaṃ vai bharasvainaṃ bṛhaspate

MatsP_49.26

एवमुक्त्वा गता सा तु गतायां सो ऽपि तं त्यजत् मातापितृभ्यां त्यक्तं तु दृष्ट्वा तं मरुतः शिशुम् जगृहुस्तं भरद्वाजं मरुतः कृपया स्थिताः

evamuktvā gatā sā tu gatāyāṃ so 'pi taṃ tyajat mātāpitṛbhyāṃ tyaktaṃ tu dṛṣṭvā taṃ marutaḥ śiśum jagṛhustaṃ bharadvājaṃ marutaḥ kṛpayā sthitāḥ

MatsP_49.27

तस्मिन्काले तु भरतो बहुभिर् ऋतुभिर्विभुः पुत्रनैमित्तिकैर्यज्ञैर् अयजत्पुत्रलिप्सया

tasminkāle tu bharato bahubhir ṛtubhirvibhuḥ putranaimittikairyajñair ayajatputralipsayā

MatsP_49.28

यदा स यजमानस्तु पुत्रं नासादयत्प्रभुः ततः क्रतुं मरुत्सोमं पुत्रार्थे समुपाहरत्

yadā sa yajamānastu putraṃ nāsādayatprabhuḥ tataḥ kratuṃ marutsomaṃ putrārthe samupāharat

MatsP_49.29

तेन ते मरुतस्तस्य मरुत्सोमेन तुष्टुवुः उपनिन्युर्भरद्वाजं पुत्रार्थं भरताय वै

tena te marutastasya marutsomena tuṣṭuvuḥ upaninyurbharadvājaṃ putrārthaṃ bharatāya vai

MatsP_49.30

दायादो ऽङ्गिरसः सूनोर् औरसस्तु बृहस्पतेः संक्रामितो भरद्वाजो मरुद्भिर्भरतं प्रति

dāyādo 'ṅgirasaḥ sūnor aurasastu bṛhaspateḥ saṃkrāmito bharadvājo marudbhirbharataṃ prati

MatsP_49.31

भरतस्तु भरद्वाजं पुत्रं प्राप्य विभुर् ब्रवीत् आदाव् आत्महिताय त्वं कृतार्थो ऽहं त्वया विभो

bharatastu bharadvājaṃ putraṃ prāpya vibhur bravīt ādāv ātmahitāya tvaṃ kṛtārtho 'haṃ tvayā vibho

MatsP_49.32

पूर्वं तु वितथे तस्मिन् कृते वै पुत्रजन्मनि ततस्तु वितथो नाम भरद्वाजो नृपो ऽभवत्

pūrvaṃ tu vitathe tasmin kṛte vai putrajanmani tatastu vitatho nāma bharadvājo nṛpo 'bhavat

MatsP_49.33

तस्मादपि भरद्वाजाद् ब्राह्मणाः क्षत्रिया भुवि द्व्यामुष्यायणकौलीनाः स्मृतास्ते द्विविधेन च

tasmādapi bharadvājād brāhmaṇāḥ kṣatriyā bhuvi dvyāmuṣyāyaṇakaulīnāḥ smṛtāste dvividhena ca

MatsP_49.34

ततो जाते हि वितथे भरतश्च दिवं ययौ भरद्वाजो दिवं यातो ह्य् अभिषिच्य सुतमृषिः

tato jāte hi vitathe bharataśca divaṃ yayau bharadvājo divaṃ yāto hy abhiṣicya sutamṛṣiḥ

MatsP_49.35

दायादो वितथस्यासीद् भुवमन्युर् महायशाः महाभूतोपमाः पुत्राश् चत्वारो भुवमन्यवः

dāyādo vitathasyāsīd bhuvamanyur mahāyaśāḥ mahābhūtopamāḥ putrāś catvāro bhuvamanyavaḥ

MatsP_49.36

बृहत्क्षत्रो महावीर्यो नरो गर्गश्च वीर्यवान् नरस्य संकृतिः पुत्रस् तस्य पुत्रो महायशाः

bṛhatkṣatro mahāvīryo naro gargaśca vīryavān narasya saṃkṛtiḥ putras tasya putro mahāyaśāḥ

MatsP_49.37

गुरुधी रन्तिदेवश्च सत्कृत्यां ताव् उभौ स्मृतौ गर्गस्य चैव दायादः शिबिर्विद्वानजायत

gurudhī rantidevaśca satkṛtyāṃ tāv ubhau smṛtau gargasya caiva dāyādaḥ śibirvidvānajāyata

MatsP_49.38

स्मृताः शैब्यास्ततो गर्गाः क्षत्रोपेता द्विजातयः आहार्यतनयश्चैव धीमानासीद् उरुक्षवः

smṛtāḥ śaibyāstato gargāḥ kṣatropetā dvijātayaḥ āhāryatanayaścaiva dhīmānāsīd urukṣavaḥ

MatsP_49.39

तस्य भार्या विशाला तु सुषुवे पुत्रकत्रयम् त्र्युषणं पुष्करिं चैव कविं चैव महायशाः

tasya bhāryā viśālā tu suṣuve putrakatrayam tryuṣaṇaṃ puṣkariṃ caiva kaviṃ caiva mahāyaśāḥ

MatsP_49.40

उरुक्षवाः स्मृता ह्य् एते सर्वे ब्राह्मणतां गताः काव्यानां तु वरा ह्य् एते त्रयः प्रोक्ता महर्षयः

urukṣavāḥ smṛtā hy ete sarve brāhmaṇatāṃ gatāḥ kāvyānāṃ tu varā hy ete trayaḥ proktā maharṣayaḥ

MatsP_49.41

गर्गाः संकृतयः काव्याः क्षत्रोपेता द्विजातयः संभृताङ्गिरसो दक्षा बृहत्क्षत्रस्य च क्षितिः

gargāḥ saṃkṛtayaḥ kāvyāḥ kṣatropetā dvijātayaḥ saṃbhṛtāṅgiraso dakṣā bṛhatkṣatrasya ca kṣitiḥ

MatsP_49.42

बृहत्क्षत्रस्य दायादो हस्तिनामा बभूव ह तेनेदं निर्मितं पूर्वं पुरं तु गजसाह्वयम्

bṛhatkṣatrasya dāyādo hastināmā babhūva ha tenedaṃ nirmitaṃ pūrvaṃ puraṃ tu gajasāhvayam

MatsP_49.43

हस्तिनश्चैव दायादास् त्रयः परमकीर्तयः अजमीढो द्विमीढश्च पुरुमीढस्तथैव च

hastinaścaiva dāyādās trayaḥ paramakīrtayaḥ ajamīḍho dvimīḍhaśca purumīḍhastathaiva ca

MatsP_49.44

अजमीढस्य पत्न्यस्तु तिस्रः कुरुकुलोद्वहाः नीलिनी धूमिनी चैव केशिनी चैव विश्रुता

ajamīḍhasya patnyastu tisraḥ kurukulodvahāḥ nīlinī dhūminī caiva keśinī caiva viśrutā

MatsP_49.45

स तासु जनयामास पुत्रान्वै देववर्चसः तपसो ऽन्ते महातेजा जाता वृद्धस्य धार्मिकाः

sa tāsu janayāmāsa putrānvai devavarcasaḥ tapaso 'nte mahātejā jātā vṛddhasya dhārmikāḥ

MatsP_49.46

भारद्वाजप्रसादेन विस्तरं तेषु मे शृणु आजमीढस्य केशिन्यां कण्वः समभवत्किल

bhāradvājaprasādena vistaraṃ teṣu me śṛṇu ājamīḍhasya keśinyāṃ kaṇvaḥ samabhavatkila

MatsP_49.47

मेधातिथिः सुतस्तस्य तस्मात्काण्वायना द्विजाः अजमीढस्य भूमिन्यां जज्ञे बृहदनुर् नृपः

medhātithiḥ sutastasya tasmātkāṇvāyanā dvijāḥ ajamīḍhasya bhūminyāṃ jajñe bṛhadanur nṛpaḥ

MatsP_49.48

बृहदनोर् बृहन्तो ऽथ बृहन्तस्य बृहन्मनाः बृहन्मनःसुतश्चापि बृहद्धनुरिति श्रुतः

bṛhadanor bṛhanto 'tha bṛhantasya bṛhanmanāḥ bṛhanmanaḥsutaścāpi bṛhaddhanuriti śrutaḥ

MatsP_49.49

बृहद्धनोर् बृहदिषुः पुत्रस्तस्य जयद्रथः अश्वजित्तनयस्तस्य सेनजित् तस्य चात्मजः

bṛhaddhanor bṛhadiṣuḥ putrastasya jayadrathaḥ aśvajittanayastasya senajit tasya cātmajaḥ

MatsP_49.50

अथ सेनजितः पुत्राश् चत्वारो लोकविश्रुताः रुचिराश्वश्च काव्यश्च राजा दृढरथस्तथा

atha senajitaḥ putrāś catvāro lokaviśrutāḥ rucirāśvaśca kāvyaśca rājā dṛḍharathastathā

MatsP_49.51

वत्सश्चावर्तको राजा यस्यैते परिवत्सकाः रुचिराश्वस्य दायादः पृथुसेनो महायशाः

vatsaścāvartako rājā yasyaite parivatsakāḥ rucirāśvasya dāyādaḥ pṛthuseno mahāyaśāḥ

MatsP_49.52

पृथुसेनस्य पौरस्तु पौरान्नीपो ऽथ जज्ञिवान् नीपस्यैकशतं त्व् आसीत् पुत्राणाम् अमितौजसाम्

pṛthusenasya paurastu paurānnīpo 'tha jajñivān nīpasyaikaśataṃ tv āsīt putrāṇām amitaujasām

MatsP_49.53

नीपा इति समाख्याता राजानः सर्व एव ते तेषां वंशकरः श्रीमान् नीपानां कीर्तिवर्धनः

nīpā iti samākhyātā rājānaḥ sarva eva te teṣāṃ vaṃśakaraḥ śrīmān nīpānāṃ kīrtivardhanaḥ

MatsP_49.54

काव्याच्च समरो नाम सदेष्टसमरो ऽभवत् समरस्य पारसम्पारौ सदश्व इति ते त्रयः

kāvyācca samaro nāma sadeṣṭasamaro 'bhavat samarasya pārasampārau sadaśva iti te trayaḥ

MatsP_49.55

पुत्राः सर्वगुणोपेता जाता वै विश्रुता भुवि पारपुत्रः पृथुर्जातः पृथोस्तु सुकृतो ऽभवत्

putrāḥ sarvaguṇopetā jātā vai viśrutā bhuvi pāraputraḥ pṛthurjātaḥ pṛthostu sukṛto 'bhavat

MatsP_49.56

जज्ञे सर्वगुणोपेतो विभ्राजस्तस्य चात्मजः विभ्राजस्य तु दायादस् त्व् अणुहो नाम वीर्यवान्

jajñe sarvaguṇopeto vibhrājastasya cātmajaḥ vibhrājasya tu dāyādas tv aṇuho nāma vīryavān

MatsP_49.57

बभूव शुकजामाता कृत्वीभर्ता महायशाः अणुहस्य तु दायादो ब्रह्मदत्तो महीपतिः

babhūva śukajāmātā kṛtvībhartā mahāyaśāḥ aṇuhasya tu dāyādo brahmadatto mahīpatiḥ

MatsP_49.58

युगदत्तः सुतस्तस्य विष्वक्सेनो महायशाः विभ्राजः पुनर् आजातः सुकृतेनेह कर्मणा

yugadattaḥ sutastasya viṣvakseno mahāyaśāḥ vibhrājaḥ punar ājātaḥ sukṛteneha karmaṇā

MatsP_49.59

विष्वक्सेनस्य पुत्रस्तु उदक्सेनो बभूव ह भल्लाटस्तस्य पुत्रस्तु तस्यासीज्जनमेजयः उग्रायुधेन तस्यार्थे सर्वे नीपाः प्रणाशिताः

viṣvaksenasya putrastu udakseno babhūva ha bhallāṭastasya putrastu tasyāsījjanamejayaḥ ugrāyudhena tasyārthe sarve nīpāḥ praṇāśitāḥ

MatsP_49.60

उग्रायुधः कस्य सुतः कस्य वंशे स कथ्यते किमर्थं तेन ते नीपाः सर्वे चैव प्रणाशिताः

ugrāyudhaḥ kasya sutaḥ kasya vaṃśe sa kathyate kimarthaṃ tena te nīpāḥ sarve caiva praṇāśitāḥ

MatsP_49.61

उग्रायुधः सूर्यवंश्यस् तपस्तेपे वराश्रमे स्थाणुभूतो ऽष्टसाहस्रं तं भेजे जनमेजयः

ugrāyudhaḥ sūryavaṃśyas tapastepe varāśrame sthāṇubhūto 'ṣṭasāhasraṃ taṃ bheje janamejayaḥ

MatsP_49.62

तस्य राज्यं प्रतिश्रुत्य नीपान् आजघ्निवान् प्रभुः उवाच सान्त्वं विविधं जघ्नुस्ते वै ह्य् उभाव् अपि

tasya rājyaṃ pratiśrutya nīpān ājaghnivān prabhuḥ uvāca sāntvaṃ vividhaṃ jaghnuste vai hy ubhāv api

MatsP_49.63

हन्यमानागतान् ऊचे यस्माद्धेतोर्न मे वचः शरणागतरक्षार्थं तस्मादेवं शपामि वः

hanyamānāgatān ūce yasmāddhetorna me vacaḥ śaraṇāgatarakṣārthaṃ tasmādevaṃ śapāmi vaḥ

MatsP_49.64

यदि मे ऽस्ति तपस्तप्तं सर्वान्नयतु वो यमः ततस्तान् कृप्यमाणांस्तु यमेन पुरतः स तु

yadi me 'sti tapastaptaṃ sarvānnayatu vo yamaḥ tatastān kṛpyamāṇāṃstu yamena purataḥ sa tu

MatsP_49.65

कृपया परयाविष्टो जनमेजयम् ऊचिवान् गतानेतानिमान्वीरांस् त्वं मे रक्षितुमर्हसि

kṛpayā parayāviṣṭo janamejayam ūcivān gatānetānimānvīrāṃs tvaṃ me rakṣitumarhasi

MatsP_49.66

अरे पापा दुराचारा भवितारो ऽस्य किंकराः तथेत्युक्तस्ततो राजा यमेन युयुधे चिरम्

are pāpā durācārā bhavitāro 'sya kiṃkarāḥ tathetyuktastato rājā yamena yuyudhe ciram

MatsP_49.67

व्याधिभिर्नारकैर्घोरैर् यमेन सह तान्बलात् विजित्य मुनये प्रादात् तदद्भुतमिवाभवत्

vyādhibhirnārakairghorair yamena saha tānbalāt vijitya munaye prādāt tadadbhutamivābhavat

MatsP_49.68

यमस्तुष्टस्ततस्तस्मै मुक्तिज्ञानं ददौ परम् सर्वे यथोचितं कृत्वा जग्मुस्ते कृष्णमव्ययम्

yamastuṣṭastatastasmai muktijñānaṃ dadau param sarve yathocitaṃ kṛtvā jagmuste kṛṣṇamavyayam

MatsP_49.69

येषां तु चरितं गृह्य हन्यते नापमृत्युभिः इह लोके परे चैव सुखमक्षय्यमश्नुते

yeṣāṃ tu caritaṃ gṛhya hanyate nāpamṛtyubhiḥ iha loke pare caiva sukhamakṣayyamaśnute

MatsP_49.70

अजमीढस्य धूमिन्यां विद्वाञ्जज्ञे यवीनरः धृतिमांस्तस्य पुत्रस्तु तस्य सत्यधृतिः स्मृतः अथ सत्यधृतेः पुत्रो दृढनेमिः प्रतापवान्

ajamīḍhasya dhūminyāṃ vidvāñjajñe yavīnaraḥ dhṛtimāṃstasya putrastu tasya satyadhṛtiḥ smṛtaḥ atha satyadhṛteḥ putro dṛḍhanemiḥ pratāpavān

MatsP_49.71

दृढनेमिसुतश्चापि सुधर्मा नाम पार्थिवः आसीत्सुधर्मतनयः सार्वभौमः प्रतापवान्

dṛḍhanemisutaścāpi sudharmā nāma pārthivaḥ āsītsudharmatanayaḥ sārvabhaumaḥ pratāpavān

MatsP_49.72

सार्वभौमेति विख्यातः पृथिव्याम् एकराड् बभौ तस्यान्ववाये महति महापौरवनन्दनः

sārvabhaumeti vikhyātaḥ pṛthivyām ekarāḍ babhau tasyānvavāye mahati mahāpauravanandanaḥ

MatsP_49.73

महापौरवपुत्रस्तु राजा रुक्मरथः स्मृतः अथ रुक्मरथस्यासीत् सुपार्श्वो नाम पार्थिवः

mahāpauravaputrastu rājā rukmarathaḥ smṛtaḥ atha rukmarathasyāsīt supārśvo nāma pārthivaḥ

MatsP_49.74

सुपार्श्वतनयश्चापि सुमतिर्नाम धार्मिकः सुमतेरपि धर्मात्मा राजा संनतिमानपि

supārśvatanayaścāpi sumatirnāma dhārmikaḥ sumaterapi dharmātmā rājā saṃnatimānapi

MatsP_49.75

तस्यासीत्संनतिमतः कृतो नाम सुतो महान् हिरण्यनाभिनः शिष्यः कौशल्यस्य महात्मनः

tasyāsītsaṃnatimataḥ kṛto nāma suto mahān hiraṇyanābhinaḥ śiṣyaḥ kauśalyasya mahātmanaḥ

MatsP_49.76

चतुर्विंशतिधा येन प्रोक्ता वै सामसंहिताः स्मृतास्ते प्राच्यसामानः कार्ता नामेह सामगाः

caturviṃśatidhā yena proktā vai sāmasaṃhitāḥ smṛtāste prācyasāmānaḥ kārtā nāmeha sāmagāḥ

MatsP_49.77

कार्तिरुग्रायुधो ऽसौ वै महापौरववर्धनः बभूव येन विक्रम्य पृथुकस्य पिता हतः

kārtirugrāyudho 'sau vai mahāpauravavardhanaḥ babhūva yena vikramya pṛthukasya pitā hataḥ

MatsP_49.78

नीलो नाम महाराजः पाञ्चालाधिपतिर्वशी उग्रायुधस्य दायादः क्षेमो नाम महायशाः

nīlo nāma mahārājaḥ pāñcālādhipatirvaśī ugrāyudhasya dāyādaḥ kṣemo nāma mahāyaśāḥ

MatsP_49.79

क्षेमात्सुनीथः संजज्ञे सुनीथस्य नृपंजयः नृपंजयाच्च विरथ इत्येते पौरवाः स्तुताः

kṣemātsunīthaḥ saṃjajñe sunīthasya nṛpaṃjayaḥ nṛpaṃjayācca viratha ityete pauravāḥ stutāḥ

Edition, source and reuse
Edition
Matsya Purāṇa, chapters 1–176, based on Caukhamba Vidyabhavan, 1954.
Electronic text
Oliver Hellwig · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः