Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Matsya Purāṇa

Chapter 54

मत्स्यपुराणम्

MatsP_54.1

अतः परं प्रवक्ष्यामि दानधर्मानशेषतः व्रतोपवाससंयुक्तान् यथामत्स्योदितानिह

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dānadharmānaśeṣataḥ vratopavāsasaṃyuktān yathāmatsyoditāniha

MatsP_54.2

महादेवस्य संवादे नारदस्य च धीमतः यथावृत्तं प्रवक्ष्यामि धर्मकामार्थसाधकम्

mahādevasya saṃvāde nāradasya ca dhīmataḥ yathāvṛttaṃ pravakṣyāmi dharmakāmārthasādhakam

MatsP_54.3

कैलासशिखरासीनम् अपृच्छन्नारदः पुरा विनयनमनङ्गारिम् अनङ्गाङ्गहरं हरम्

kailāsaśikharāsīnam apṛcchannāradaḥ purā vinayanamanaṅgārim anaṅgāṅgaharaṃ haram

MatsP_54.4

भगवन्देवदेवेश ब्रह्मविष्ण्विन्द्रनायक श्रीमदारोग्यरूपायुर् भाग्यसौभाग्यसम्पदा संयुक्तस्तव विष्णोर्वा पुमान्भक्तः कथं भवेत्

bhagavandevadeveśa brahmaviṣṇvindranāyaka śrīmadārogyarūpāyur bhāgyasaubhāgyasampadā saṃyuktastava viṣṇorvā pumānbhaktaḥ kathaṃ bhavet

MatsP_54.5

नारी वा विधवा सर्वगुणसौभाग्यसंयुता क्रमान्मुक्तिप्रदं देव किंचिद्व्रतमिहोच्यताम्

nārī vā vidhavā sarvaguṇasaubhāgyasaṃyutā kramānmuktipradaṃ deva kiṃcidvratamihocyatām

MatsP_54.6

सम्यक्पृष्टं त्वया ब्रह्मन् सर्वलोकहितावहम् श्रुतमप्यत्र यच्छान्त्यै तद्व्रतं शृणु नारद

samyakpṛṣṭaṃ tvayā brahman sarvalokahitāvaham śrutamapyatra yacchāntyai tadvrataṃ śṛṇu nārada

MatsP_54.7

नक्षत्रपुरुषं नाम व्रतं नारायणात्मकम् पादादि कुर्याद्विधिवद् विष्णुनामानुकीर्तनम्

nakṣatrapuruṣaṃ nāma vrataṃ nārāyaṇātmakam pādādi kuryādvidhivad viṣṇunāmānukīrtanam

MatsP_54.8

प्रतिमां वासुदेवस्य मूलर्क्षादिषु चार्चयेत् चैत्रमासं समासाद्य कृत्वा ब्राह्मणवाचनम्

pratimāṃ vāsudevasya mūlarkṣādiṣu cārcayet caitramāsaṃ samāsādya kṛtvā brāhmaṇavācanam

MatsP_54.9

मूले नमो विश्वधराय पादौ गुल्फावनन्ताय च रोहिणीषु जङ्घे ऽभिपूज्ये वरदाय चैव द्वे जानुनी वाश्विकुमारऋक्षे

mūle namo viśvadharāya pādau gulphāvanantāya ca rohiṇīṣu jaṅghe 'bhipūjye varadāya caiva dve jānunī vāśvikumāraṛkṣe

MatsP_54.10

पूर्वोत्तराषाढयुगे तथोरू नमः शिवायेत्यभिपूजनीयौ पूर्वोत्तराफल्गुनियुग्मके च मेढ्रं नमः पञ्चशराय पूज्यम्

pūrvottarāṣāḍhayuge tathorū namaḥ śivāyetyabhipūjanīyau pūrvottarāphalguniyugmake ca meḍhraṃ namaḥ pañcaśarāya pūjyam

MatsP_54.11

कटिं नमः शार्ङ्गधराय विष्णोः सम्पूजयेन्नारद कृत्तिकासु तथार्चयेद्भाद्रपदाद्वये च पार्श्वे नमः केशिनिषूदनाय

kaṭiṃ namaḥ śārṅgadharāya viṣṇoḥ sampūjayennārada kṛttikāsu tathārcayedbhādrapadādvaye ca pārśve namaḥ keśiniṣūdanāya

MatsP_54.12

कुक्षिद्वयं नारद रेवतीषु दामोदरायेत्यभिपूजनीयम् ऋक्षे ऽनुराधासु च माधवाय नमस्तथोरःस्थलमेव पूज्यम्

kukṣidvayaṃ nārada revatīṣu dāmodarāyetyabhipūjanīyam ṛkṣe 'nurādhāsu ca mādhavāya namastathoraḥsthalameva pūjyam

MatsP_54.13

पृष्ठं धनिष्ठासु च पूजनीयम् अघौघविध्वंसकराय तच्च श्रीशङ्खचक्रासिगदाधराय नमो विशाखासु भुजाश्च पूज्याः

pṛṣṭhaṃ dhaniṣṭhāsu ca pūjanīyam aghaughavidhvaṃsakarāya tacca śrīśaṅkhacakrāsigadādharāya namo viśākhāsu bhujāśca pūjyāḥ

MatsP_54.14

हस्ते तु हस्ता मधुसूदनाय नमो ऽभिपूज्या इति कैटभारेः पुनर्वसावङ्गुलिपूर्वभागाः साम्नामधीशाय नमो ऽभिपूज्याः

haste tu hastā madhusūdanāya namo 'bhipūjyā iti kaiṭabhāreḥ punarvasāvaṅgulipūrvabhāgāḥ sāmnāmadhīśāya namo 'bhipūjyāḥ

MatsP_54.15

भुजंगनक्षत्रदिने नखानि सम्पूजयेन्मत्स्यशरीरभाजः कूर्मस्य पादौ शरणं व्रजामि ज्येष्ठासु कण्ठे हरिरर्चनीयः

bhujaṃganakṣatradine nakhāni sampūjayenmatsyaśarīrabhājaḥ kūrmasya pādau śaraṇaṃ vrajāmi jyeṣṭhāsu kaṇṭhe harirarcanīyaḥ

MatsP_54.16

श्रोत्रे वराहाय नमो ऽभिपूज्या जनार्दनस्य श्रवणेन सम्यक् पुष्ये मुखं दानवसूदनाय नमो नृसिंहाय च पूजनीयम्

śrotre varāhāya namo 'bhipūjyā janārdanasya śravaṇena samyak puṣye mukhaṃ dānavasūdanāya namo nṛsiṃhāya ca pūjanīyam

MatsP_54.17

नमो नमः कारणवामनाय स्वातीषु दन्ताग्रमथार्चनीयम् आस्यं हरेर्भार्गवनन्दनाय संपूजनीयं द्विज वारुणे तु

namo namaḥ kāraṇavāmanāya svātīṣu dantāgramathārcanīyam āsyaṃ harerbhārgavanandanāya saṃpūjanīyaṃ dvija vāruṇe tu

MatsP_54.18

नमो ऽस्तु रामाय मघासु नासा संपूजनीया रघुनन्दनस्य मृगोत्तमाङ्गे नयने ऽभिपूज्ये नमो ऽस्तु ते राम विघूर्णिताक्ष

namo 'stu rāmāya maghāsu nāsā saṃpūjanīyā raghunandanasya mṛgottamāṅge nayane 'bhipūjye namo 'stu te rāma vighūrṇitākṣa

MatsP_54.19

बुद्धाय शान्ताय नमो ललाटं चित्रासु संपूज्यतमं मुरारेः शिरो ऽभिपूज्यं भरणीषु विष्णोर् नमो ऽस्तु विश्वेश्वर कल्किरूपिणे

buddhāya śāntāya namo lalāṭaṃ citrāsu saṃpūjyatamaṃ murāreḥ śiro 'bhipūjyaṃ bharaṇīṣu viṣṇor namo 'stu viśveśvara kalkirūpiṇe

MatsP_54.20

आर्द्रासु केशाः पुरुषोत्तमस्य संपूजनीया हरये नमस्ते उपोषितेनर्क्षदिनेषु भक्त्या संपूजनीया द्विजपुंगवाः स्युः

ārdrāsu keśāḥ puruṣottamasya saṃpūjanīyā haraye namaste upoṣitenarkṣadineṣu bhaktyā saṃpūjanīyā dvijapuṃgavāḥ syuḥ

MatsP_54.21

पूर्णे व्रते सर्वगुणान्विताय वाग्रूपशीलाय च सामगाय हैमीं विशालायतबाहुदण्डां मुक्ताफलेन्दूपलवज्रयुक्ताम्

pūrṇe vrate sarvaguṇānvitāya vāgrūpaśīlāya ca sāmagāya haimīṃ viśālāyatabāhudaṇḍāṃ muktāphalendūpalavajrayuktām

MatsP_54.22

जलस्य पूर्णे कलशे निविष्टाम् अर्चां हरेर्वस्त्रगवा सहैव शय्यां तथोपस्करभाजनादियुक्तां प्रदद्याद्द्विजपुंगवाय

jalasya pūrṇe kalaśe niviṣṭām arcāṃ harervastragavā sahaiva śayyāṃ tathopaskarabhājanādiyuktāṃ pradadyāddvijapuṃgavāya

MatsP_54.23

यद्यस्ति यत्किंचिदिहास्ति देयं दद्याद्द्विजायात्महिताय सर्वम् मनोरथान्नः सफलीकुरुष्व हिरण्यगर्भाच्युतरुद्ररूपिन्

yadyasti yatkiṃcidihāsti deyaṃ dadyāddvijāyātmahitāya sarvam manorathānnaḥ saphalīkuruṣva hiraṇyagarbhācyutarudrarūpin

MatsP_54.24

सलक्ष्मीकं सभार्याय काञ्चनं पुरुषोत्तमम् शय्यां च दद्यान्मन्त्रेण ग्रन्थिभेदविवर्जिताम्

salakṣmīkaṃ sabhāryāya kāñcanaṃ puruṣottamam śayyāṃ ca dadyānmantreṇa granthibhedavivarjitām

MatsP_54.25

यथा न विष्णुभक्तानां वृजिनं जायते क्वचित् तथा सुरूपतारोग्यं केशवे भक्तिमुत्तमाम्

yathā na viṣṇubhaktānāṃ vṛjinaṃ jāyate kvacit tathā surūpatārogyaṃ keśave bhaktimuttamām

MatsP_54.26

यथा न लक्ष्म्या शयनं तव शून्यं जनार्दन शय्या ममाप्यशून्यास्तु कृष्ण जन्मनि जन्मनि

yathā na lakṣmyā śayanaṃ tava śūnyaṃ janārdana śayyā mamāpyaśūnyāstu kṛṣṇa janmani janmani

MatsP_54.27

एवं निवेद्य तत्सर्वं वस्त्रमाल्यानुलेपनम् नक्षत्रपुरुषज्ञाय विप्रायाथ विसर्जयेत्

evaṃ nivedya tatsarvaṃ vastramālyānulepanam nakṣatrapuruṣajñāya viprāyātha visarjayet

MatsP_54.28

भुञ्जीतातैललवणं सर्वर्क्षेष्वप्युपोषितः भोजनं च यथाशक्ति वित्तशाठ्यविवर्जितः

bhuñjītātailalavaṇaṃ sarvarkṣeṣvapyupoṣitaḥ bhojanaṃ ca yathāśakti vittaśāṭhyavivarjitaḥ

MatsP_54.29

इति नक्षत्रपुरुषम् उपास्य विधिवत्स्वयम् सर्वान्कामानवाप्नोति विष्णुलोके महीयते

iti nakṣatrapuruṣam upāsya vidhivatsvayam sarvānkāmānavāpnoti viṣṇuloke mahīyate

MatsP_54.30

ब्रह्महत्यादिकं किंचिद् इह वामुत्र वा कृतम् आत्मना वाथ पितृभिस् तत्सर्वं क्षयमाप्नुयात्

brahmahatyādikaṃ kiṃcid iha vāmutra vā kṛtam ātmanā vātha pitṛbhis tatsarvaṃ kṣayamāpnuyāt

MatsP_54.31

इति पठति शृणोति वातिभक्त्या पुरुषवरो व्रतमङ्गनाथ कुर्यात् कलिकलुषविदारणं मुरारेः सकलविभूतिफलप्रदं च पुंसाम्

iti paṭhati śṛṇoti vātibhaktyā puruṣavaro vratamaṅganātha kuryāt kalikaluṣavidāraṇaṃ murāreḥ sakalavibhūtiphalapradaṃ ca puṃsām

Edition, source and reuse
Edition
Matsya Purāṇa, chapters 1–176, based on Caukhamba Vidyabhavan, 1954.
Electronic text
Oliver Hellwig · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः