Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Matsya Purāṇa

Chapter 57

मत्स्यपुराणम्

MatsP_57.1

दीर्घायुरारोग्यकुलाभिवृद्धियुक्तः पुमान्भूपकुलायुतः स्यात् मुहुर्मुहुर्जन्मनि येन सम्यग् व्रतं समाचक्ष्व तदिन्दुमौले

dīrghāyurārogyakulābhivṛddhiyuktaḥ pumānbhūpakulāyutaḥ syāt muhurmuhurjanmani yena samyag vrataṃ samācakṣva tadindumaule

MatsP_57.2

त्वया पृष्टमिदं सम्यग् उक्तं चाक्षय्यकारकम् रहस्यं तव वक्ष्यामि यत्पुराणविदो विदुः

tvayā pṛṣṭamidaṃ samyag uktaṃ cākṣayyakārakam rahasyaṃ tava vakṣyāmi yatpurāṇavido viduḥ

MatsP_57.3

रोहिणीचन्द्रशयनं नाम व्रतमिहोत्तमम् तस्मिन्नारायणस्यार्चाम् अर्चयद् इन्दुनामभिः

rohiṇīcandraśayanaṃ nāma vratamihottamam tasminnārāyaṇasyārcām arcayad indunāmabhiḥ

MatsP_57.4

यदा सोमदिने शुक्ला भवेत्पञ्चदशी क्वचित् अथवा ब्रह्मनक्षत्रं पौर्णमास्यां प्रजायते

yadā somadine śuklā bhavetpañcadaśī kvacit athavā brahmanakṣatraṃ paurṇamāsyāṃ prajāyate

MatsP_57.5

तदा स्नानं नरः कुर्यात् पञ्चगव्येन सर्षपैः आप्यायस्वेति तु जपेद् विद्वानष्टशतं पुनः

tadā snānaṃ naraḥ kuryāt pañcagavyena sarṣapaiḥ āpyāyasveti tu japed vidvānaṣṭaśataṃ punaḥ

MatsP_57.6

शूद्रो ऽपि परया भक्त्या पाषण्डालापवर्जितः सोमाय वरदायाथ विष्णवे च नमो नमः

śūdro 'pi parayā bhaktyā pāṣaṇḍālāpavarjitaḥ somāya varadāyātha viṣṇave ca namo namaḥ

MatsP_57.7

कृतजप्यः स्वभवनम् आगत्य मधुसूदनम् पूजयेत्फलपुष्पैश्च सोमनामानि कीर्तयन्

kṛtajapyaḥ svabhavanam āgatya madhusūdanam pūjayetphalapuṣpaiśca somanāmāni kīrtayan

MatsP_57.8

सोमाय शान्ताय नमो ऽस्तु पादाव् अनन्तधाम्नेति च जानुजङ्घे ऊरुद्वयं चापि जलोदराय सम्पूजयेन्मेढ्रमनन्तबाहवे

somāya śāntāya namo 'stu pādāv anantadhāmneti ca jānujaṅghe ūrudvayaṃ cāpi jalodarāya sampūjayenmeḍhramanantabāhave

MatsP_57.9

नमो नमः कामसुखप्रदाय कटिः शशाङ्कस्य सदार्चनीया तथोदरं चाप्यमृतोदराय नाभिः शशाङ्काय नमो ऽभिपूज्या

namo namaḥ kāmasukhapradāya kaṭiḥ śaśāṅkasya sadārcanīyā tathodaraṃ cāpyamṛtodarāya nābhiḥ śaśāṅkāya namo 'bhipūjyā

MatsP_57.10

नमो ऽस्तु चन्द्राय मुखं च पूज्यं दन्ता द्विजानामधिपाय पूज्याः हास्यं नमश्चन्द्रमसे ऽभिपूज्यम् ओष्ठौ कुमुद्वन्तवनप्रियाय

namo 'stu candrāya mukhaṃ ca pūjyaṃ dantā dvijānāmadhipāya pūjyāḥ hāsyaṃ namaścandramase 'bhipūjyam oṣṭhau kumudvantavanapriyāya

MatsP_57.11

नासा च नाथाय वनौषधीनाम् आनन्दभूताय पुनर्भ्रुवौ च नेत्रद्वयं पद्मनिभं तथेन्दोर् इन्दीवरश्यामकराय शौरेः

nāsā ca nāthāya vanauṣadhīnām ānandabhūtāya punarbhruvau ca netradvayaṃ padmanibhaṃ tathendor indīvaraśyāmakarāya śaureḥ

MatsP_57.12

नमः समस्ताध्वरवन्दिताय कर्णद्वयं दैत्यनिषूदनाय ललाटमिन्दोरुदधिप्रियाय केशाः सुषुम्नाधिपतेः प्रपूज्याः

namaḥ samastādhvaravanditāya karṇadvayaṃ daityaniṣūdanāya lalāṭamindorudadhipriyāya keśāḥ suṣumnādhipateḥ prapūjyāḥ

MatsP_57.13

शिरः शशाङ्काय नमो मुरारेर् विश्वेश्वरायेति नमः किरीटिने पद्मप्रिये रोहिणि नाम लक्ष्मीः सौभाग्यसौख्यामृतचारुकाये

śiraḥ śaśāṅkāya namo murārer viśveśvarāyeti namaḥ kirīṭine padmapriye rohiṇi nāma lakṣmīḥ saubhāgyasaukhyāmṛtacārukāye

MatsP_57.14

देवीं च संपूज्य सुगन्धपुष्पैर् नैवेद्यधूपादिभिरिन्दुपत्नीम् सुप्त्वाथ भूमौ पुनरुत्थितेन स्नात्वा च विप्राय हविष्ययुक्तः

devīṃ ca saṃpūjya sugandhapuṣpair naivedyadhūpādibhirindupatnīm suptvātha bhūmau punarutthitena snātvā ca viprāya haviṣyayuktaḥ

MatsP_57.15

देयः प्रभाते सहिरण्यवारिकुम्भो नमः पापविनाशनाय संप्राश्य गोमूत्रममांसमन्नम् अक्षारमष्टावथ विंशतिं च ग्रासान्पयःसर्पिर्युतानुपोष्य भुक्त्वेतिहासं शृणुयान्मुहूर्तम्

deyaḥ prabhāte sahiraṇyavārikumbho namaḥ pāpavināśanāya saṃprāśya gomūtramamāṃsamannam akṣāramaṣṭāvatha viṃśatiṃ ca grāsānpayaḥsarpiryutānupoṣya bhuktvetihāsaṃ śṛṇuyānmuhūrtam

MatsP_57.16

कदम्बनीलोत्पलकेतकानि जाती सरोजं शतपत्त्रिका च अम्लानकुब्जान्यथ सिन्दुवारं पुष्पं पुनर्नारद मल्लिकायाः शुभ्रं च विष्णोः करवीरपुष्पं श्रीचम्पकं चन्द्रमसः प्रदेयम्

kadambanīlotpalaketakāni jātī sarojaṃ śatapattrikā ca amlānakubjānyatha sinduvāraṃ puṣpaṃ punarnārada mallikāyāḥ śubhraṃ ca viṣṇoḥ karavīrapuṣpaṃ śrīcampakaṃ candramasaḥ pradeyam

MatsP_57.17

श्रावणादिषु मासेषु क्रमादेतानि सर्वदा यस्मिन्मासे व्रतादिः स्यात् तत्पुष्पैरर्चयेद्धरिम्

śrāvaṇādiṣu māseṣu kramādetāni sarvadā yasminmāse vratādiḥ syāt tatpuṣpairarcayeddharim

MatsP_57.18

एवं संवत्सरं यावद् उपास्य विधिवन्नरः व्रतान्ते शयनं दद्याद् दर्पणोपस्करान्वितम्

evaṃ saṃvatsaraṃ yāvad upāsya vidhivannaraḥ vratānte śayanaṃ dadyād darpaṇopaskarānvitam

MatsP_57.19

रोहिणीचन्द्रमिथुनं कारयित्वाथ काञ्चनम् चन्द्रः षडङ्गुलः कार्यो रोहिणी चतुरङ्गुला

rohiṇīcandramithunaṃ kārayitvātha kāñcanam candraḥ ṣaḍaṅgulaḥ kāryo rohiṇī caturaṅgulā

MatsP_57.20

मुक्ताफलाष्टकयुतं सितनेत्रपटावृतम् क्षीरकुम्भोपरि पुनः कांस्यपात्राक्षतान्वितम् दद्यान्मन्त्रेण पूर्वाह्णे शालीक्षुफलसंयुतम्

muktāphalāṣṭakayutaṃ sitanetrapaṭāvṛtam kṣīrakumbhopari punaḥ kāṃsyapātrākṣatānvitam dadyānmantreṇa pūrvāhṇe śālīkṣuphalasaṃyutam

MatsP_57.21

श्वेतामथ सुवर्णास्यां खुरै रौप्यैः समन्विताम् सवस्त्रभाजनां धेनुं तथा शङ्खं च शोभनम्

śvetāmatha suvarṇāsyāṃ khurai raupyaiḥ samanvitām savastrabhājanāṃ dhenuṃ tathā śaṅkhaṃ ca śobhanam

MatsP_57.22

भूषणैर्द्विजदाम्पत्यम् अलंकृत्य गुणान्वितम् चन्द्रो ऽयं द्विजरूपेण सभार्य इति कल्पयेत्

bhūṣaṇairdvijadāmpatyam alaṃkṛtya guṇānvitam candro 'yaṃ dvijarūpeṇa sabhārya iti kalpayet

MatsP_57.23

यथा न रोहिणी कृष्ण शय्यां संत्यज्य गच्छति सोमरूपस्य ते तद्वन् ममाभेदो ऽस्तु भूतिभिः

yathā na rohiṇī kṛṣṇa śayyāṃ saṃtyajya gacchati somarūpasya te tadvan mamābhedo 'stu bhūtibhiḥ

MatsP_57.24

यथा त्वमेव सर्वेषां परमानन्दमुक्तिदः भुक्तिर्मुक्तिस्तथा भक्तिस् त्वयि चन्द्रास्तु मे सदा

yathā tvameva sarveṣāṃ paramānandamuktidaḥ bhuktirmuktistathā bhaktis tvayi candrāstu me sadā

MatsP_57.25

इति संसारभीतस्य मुक्तिकामस्य चानघ रूपारोग्यायुषामेतद् विधायकमनुत्तमम्

iti saṃsārabhītasya muktikāmasya cānagha rūpārogyāyuṣāmetad vidhāyakamanuttamam

MatsP_57.26

इदमेव पितॄणां च सर्वदा वल्लभं मुने त्रैलोक्याधिपतिर्भूत्वा सप्तकल्पशतत्रयम् चन्द्रलोकमवाप्नोति विद्युद्भूत्वा तु मुच्यते

idameva pitṝṇāṃ ca sarvadā vallabhaṃ mune trailokyādhipatirbhūtvā saptakalpaśatatrayam candralokamavāpnoti vidyudbhūtvā tu mucyate

MatsP_57.27

नारी वा रोहिणी चन्द्रशयनं या समाचरेत् सापि तत्फलमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्

nārī vā rohiṇī candraśayanaṃ yā samācaret sāpi tatphalamāpnoti punarāvṛttidurlabham

MatsP_57.28

इति पठति शृणोति वा य इत्थं मधुमथनार्चनम् इन्दुकीर्तनेन मतिमपि च ददाति सो ऽपि शौरेर् भवनगतः परिपूज्यते ऽमरौघैः

iti paṭhati śṛṇoti vā ya itthaṃ madhumathanārcanam indukīrtanena matimapi ca dadāti so 'pi śaurer bhavanagataḥ paripūjyate 'maraughaiḥ

Edition, source and reuse
Edition
Matsya Purāṇa, chapters 1–176, based on Caukhamba Vidyabhavan, 1954.
Electronic text
Oliver Hellwig · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः