Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Matsya Purāṇa

Chapter 59

मत्स्यपुराणम्

MatsP_59.1

पादपानां विधिं सूत यथावद्विस्तराद्वद विधिना केन कर्तव्यं पादपोद्यापनं बुधैः

pādapānāṃ vidhiṃ sūta yathāvadvistarādvada vidhinā kena kartavyaṃ pādapodyāpanaṃ budhaiḥ

MatsP_59.2

ये च लोकाः स्मृतास्तेषां तानिदानीं वदस्व नः यत्फलं लभते प्रेत्य तत्सर्वं वक्तुमर्हसि

ye ca lokāḥ smṛtāsteṣāṃ tānidānīṃ vadasva naḥ yatphalaṃ labhate pretya tatsarvaṃ vaktumarhasi

MatsP_59.3

पादपानां विधिं वक्ष्ये तथैवोद्यानभूमिषु तडागविधिवत्सर्वम् आसाद्य जगदीश्वर

pādapānāṃ vidhiṃ vakṣye tathaivodyānabhūmiṣu taḍāgavidhivatsarvam āsādya jagadīśvara

MatsP_59.4

ऋत्विङ्मण्डपसम्भारश् चाचार्यश्चैव तद्विधः पूजयेद्ब्राह्मणांस्तद्वद् धेमवस्त्रानुलेपनैः

ṛtviṅmaṇḍapasambhāraś cācāryaścaiva tadvidhaḥ pūjayedbrāhmaṇāṃstadvad dhemavastrānulepanaiḥ

MatsP_59.5

सर्वौषध्युदकैः सिक्तान् पिष्टातकविभूषितान् वृक्षान्माल्यैरलंकृत्य वासोभिरभिवेष्टयेत्

sarvauṣadhyudakaiḥ siktān piṣṭātakavibhūṣitān vṛkṣānmālyairalaṃkṛtya vāsobhirabhiveṣṭayet

MatsP_59.6

सूच्या सौवर्णया कार्यं सर्वेषां कर्णवेधनम् अञ्जनं चापि दातव्यं तद्वद्धेमशलाकया

sūcyā sauvarṇayā kāryaṃ sarveṣāṃ karṇavedhanam añjanaṃ cāpi dātavyaṃ tadvaddhemaśalākayā

MatsP_59.7

फलानि सप्त चाष्टौ वा कालधौतानि कारयेत् प्रत्येकं सर्ववृक्षाणां वेद्यां तान्यधिवासयेत्

phalāni sapta cāṣṭau vā kāladhautāni kārayet pratyekaṃ sarvavṛkṣāṇāṃ vedyāṃ tānyadhivāsayet

MatsP_59.8

धूपो ऽत्र गुग्गुलः श्रेष्ठस् ताम्रपात्रैरधिष्ठितान् सप्तधान्यस्थितान्कृत्वा वस्त्रगन्धानुलेपनैः

dhūpo 'tra guggulaḥ śreṣṭhas tāmrapātrairadhiṣṭhitān saptadhānyasthitānkṛtvā vastragandhānulepanaiḥ

MatsP_59.9

कुम्भान्सर्वेषु वृक्षेषु स्थापयित्वा नरेश्वर सहिरण्यानशेषांस्तान् कृत्वा बलिनिवेदनम्

kumbhānsarveṣu vṛkṣeṣu sthāpayitvā nareśvara sahiraṇyānaśeṣāṃstān kṛtvā balinivedanam

MatsP_59.10

यथास्वं लोकपालानाम् इन्द्रादीनां विशेषतः वनस्पतेश्च विद्वद्भिर् होमः कार्यो द्विजातिभिः

yathāsvaṃ lokapālānām indrādīnāṃ viśeṣataḥ vanaspateśca vidvadbhir homaḥ kāryo dvijātibhiḥ

MatsP_59.11

ततः शुक्लाम्बरधरां सौवर्णकृतभूषणाम् सकांस्यदोहां सौवर्णशृङ्गाभ्याम् अतिशालिनीम् पयस्विनीं वृक्षमध्याद् उत्सृजेद्गामुदङ्मुखीम्

tataḥ śuklāmbaradharāṃ sauvarṇakṛtabhūṣaṇām sakāṃsyadohāṃ sauvarṇaśṛṅgābhyām atiśālinīm payasvinīṃ vṛkṣamadhyād utsṛjedgāmudaṅmukhīm

MatsP_59.12

ततो ऽभिषेकमन्त्रेण वाद्यमङ्गलगीतकैः ऋग्यजुःसाममन्त्रैश्च वारुणैरभितस्तथा तैरेव कुम्भैः स्नपनं कुर्याद्ब्राह्मणपुंगवः

tato 'bhiṣekamantreṇa vādyamaṅgalagītakaiḥ ṛgyajuḥsāmamantraiśca vāruṇairabhitastathā taireva kumbhaiḥ snapanaṃ kuryādbrāhmaṇapuṃgavaḥ

MatsP_59.13

स्नातः शुक्लाम्बरस्तद्वद् यजमानो ऽभिपूजयेत् गोभिर् विभवतः सर्वान् ऋत्विजस्तान्समाहितः

snātaḥ śuklāmbarastadvad yajamāno 'bhipūjayet gobhir vibhavataḥ sarvān ṛtvijastānsamāhitaḥ

MatsP_59.14

हेमसूत्रैः सकटकैर् अङ्गुलीयपवित्रकैः वासोभिः शयनीयैश्च तथोपस्करपादुकैः क्षीरेण भोजनं दद्याद् यावद्दिनचतुष्टयम्

hemasūtraiḥ sakaṭakair aṅgulīyapavitrakaiḥ vāsobhiḥ śayanīyaiśca tathopaskarapādukaiḥ kṣīreṇa bhojanaṃ dadyād yāvaddinacatuṣṭayam

MatsP_59.15

होमश्च सर्षपैः कार्यो यवैः कृष्णतिलैस्तथा पलाशसमिधः शस्ताश् चतुर्थे ऽह्नि तथोत्सवः दक्षिणा च पुनस्तद्वद् देया तत्रापि शक्तितः

homaśca sarṣapaiḥ kāryo yavaiḥ kṛṣṇatilaistathā palāśasamidhaḥ śastāś caturthe 'hni tathotsavaḥ dakṣiṇā ca punastadvad deyā tatrāpi śaktitaḥ

MatsP_59.16

यद्यदिष्टतमं किंचित् तत्तद् दद्यादमत्सरी आचार्ये द्विगुणं दद्यात् प्रणिपत्य विसर्जयेत्

yadyadiṣṭatamaṃ kiṃcit tattad dadyādamatsarī ācārye dviguṇaṃ dadyāt praṇipatya visarjayet

MatsP_59.17

अनेन विधिना यस्तु कुर्याद्वृक्षोत्सवं बुधः सर्वान्कामानवाप्नोति फलं चानन्त्यमश्नुते

anena vidhinā yastu kuryādvṛkṣotsavaṃ budhaḥ sarvānkāmānavāpnoti phalaṃ cānantyamaśnute

MatsP_59.18

यश्चैकमपि राजेन्द्र वृक्षं संस्थापयेन्नरः सो ऽपि स्वर्गे वसेद्राजन् यावदिन्द्रायुतत्रयम्

yaścaikamapi rājendra vṛkṣaṃ saṃsthāpayennaraḥ so 'pi svarge vasedrājan yāvadindrāyutatrayam

MatsP_59.19

भूतान्भव्यांश्च मनुजांस् तारयेद्द्रुमसंमितान् परमां सिद्धिमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभाम्

bhūtānbhavyāṃśca manujāṃs tārayeddrumasaṃmitān paramāṃ siddhimāpnoti punarāvṛttidurlabhām

MatsP_59.20

य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वापि मानवः सो ऽपि सम्पूजितो देवैर् ब्रह्मलोके महीयते

ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ śrāvayedvāpi mānavaḥ so 'pi sampūjito devair brahmaloke mahīyate

Edition, source and reuse
Edition
Matsya Purāṇa, chapters 1–176, based on Caukhamba Vidyabhavan, 1954.
Electronic text
Oliver Hellwig · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः