Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Matsya Purāṇa

Chapter 60

मत्स्यपुराणम्

MatsP_60.1

तथैवान्यत्प्रवक्ष्यामि सर्वकामफलप्रदम् सौभाग्यशयनं नाम यत्पुराणविदो विदुः

tathaivānyatpravakṣyāmi sarvakāmaphalapradam saubhāgyaśayanaṃ nāma yatpurāṇavido viduḥ

MatsP_60.2

पुरा दग्धेषु लोकेषु भूर्भुवःस्वर्महादिषु सौभाग्यं सर्वभूतानाम् एकस्थमभवत्तदा वैकुण्ठं स्वर्गमासाद्य विष्णोर् वक्षःस्थलस्थितम्

purā dagdheṣu lokeṣu bhūrbhuvaḥsvarmahādiṣu saubhāgyaṃ sarvabhūtānām ekasthamabhavattadā vaikuṇṭhaṃ svargamāsādya viṣṇor vakṣaḥsthalasthitam

MatsP_60.3

ततः कालेन महता पुनः सर्गविधौ नृप अहंकारावृते लोके प्रधानपुरुषान्विते

tataḥ kālena mahatā punaḥ sargavidhau nṛpa ahaṃkārāvṛte loke pradhānapuruṣānvite

MatsP_60.4

स्पर्धायां च प्रवृत्तायां कमलासनकृष्णयोः लिङ्गाकारा समुद्भूता वह्नेर्ज्वालातिभीषणा तयाभितप्तस्य हरेर् वक्षसस्तद्विनिःसृतम्

spardhāyāṃ ca pravṛttāyāṃ kamalāsanakṛṣṇayoḥ liṅgākārā samudbhūtā vahnerjvālātibhīṣaṇā tayābhitaptasya harer vakṣasastadviniḥsṛtam

MatsP_60.5

वक्षःस्थलं समाश्रित्य विष्णोः सौभाग्यमास्थितम् रसरूपं ततो यावत् प्राप्नोति वसुधातलम्

vakṣaḥsthalaṃ samāśritya viṣṇoḥ saubhāgyamāsthitam rasarūpaṃ tato yāvat prāpnoti vasudhātalam

MatsP_60.6

उत्क्षिप्तमन्तरिक्षे तद् ब्रह्मपुत्रेण धीमता दक्षेण पीतमात्रं तद् रूपलावण्यकारकम्

utkṣiptamantarikṣe tad brahmaputreṇa dhīmatā dakṣeṇa pītamātraṃ tad rūpalāvaṇyakārakam

MatsP_60.7

बलं तेजो महज्जातं दक्षस्य परमेष्ठिनः शेषं यदपतद्भूमाव् अष्टधा समजायत

balaṃ tejo mahajjātaṃ dakṣasya parameṣṭhinaḥ śeṣaṃ yadapatadbhūmāv aṣṭadhā samajāyata

MatsP_60.8

ततो जनानां संजाताः सप्त सौभाग्यदायिकाः इक्षवो रसराजाश्च निष्पावाजाजिधान्यकम्

tato janānāṃ saṃjātāḥ sapta saubhāgyadāyikāḥ ikṣavo rasarājāśca niṣpāvājājidhānyakam

MatsP_60.9

विकारवच्च गोक्षीरं कुसुम्भं कुङ्कुमं तथा लवणं चाष्टमं तद्वत् सौभाग्याष्टकमुच्यते

vikāravacca gokṣīraṃ kusumbhaṃ kuṅkumaṃ tathā lavaṇaṃ cāṣṭamaṃ tadvat saubhāgyāṣṭakamucyate

MatsP_60.10

पीतं यद्ब्रह्मपुत्रेण योगज्ञानविदा पुनः दुहिता साभवत्तस्य या सतीत्यभिधीयते

pītaṃ yadbrahmaputreṇa yogajñānavidā punaḥ duhitā sābhavattasya yā satītyabhidhīyate

MatsP_60.11

लोकानतीत्य लालित्याल् ललिता तेन चोच्यते त्रैलोक्यसुन्दरीम् एनाम् उपयेमे पिनाकधृक्

lokānatītya lālityāl lalitā tena cocyate trailokyasundarīm enām upayeme pinākadhṛk

MatsP_60.12

या देवी सौभाग्यमयी भुक्तिमुक्तिफलप्रदा तामाराध्य पुमान्भक्त्या नारी वा किं न विन्दति

yā devī saubhāgyamayī bhuktimuktiphalapradā tāmārādhya pumānbhaktyā nārī vā kiṃ na vindati

MatsP_60.13

कथमाराधनं तस्या जगद्धात्र्या जनार्दन तद्विधानं जगन्नाथ तत्सर्वं च वदस्व मे

kathamārādhanaṃ tasyā jagaddhātryā janārdana tadvidhānaṃ jagannātha tatsarvaṃ ca vadasva me

MatsP_60.14

वसन्तमासमासाद्य तृतीयायां जनप्रिय शुक्लपक्षस्य पूर्वाह्णे तिलैः स्नानं समाचरेत्

vasantamāsamāsādya tṛtīyāyāṃ janapriya śuklapakṣasya pūrvāhṇe tilaiḥ snānaṃ samācaret

MatsP_60.15

तस्मिन्नहनि सा देवी किल विश्वात्मना सती पाणिग्रहणकैर् मन्त्रैर् उदूढा वरवर्णिनी

tasminnahani sā devī kila viśvātmanā satī pāṇigrahaṇakair mantrair udūḍhā varavarṇinī

MatsP_60.16

तया सहैव देवेशं तृतीयायाम् अथार्चयेत् फलैर्नानाविधैर्धूपैर् दीपनैवेद्यसंयुतैः

tayā sahaiva deveśaṃ tṛtīyāyām athārcayet phalairnānāvidhairdhūpair dīpanaivedyasaṃyutaiḥ

MatsP_60.17

प्रतिमां पञ्चगव्येन तथा गन्धोदकेन तु स्नापयित्वार्चयेद् गौरीम् इन्दुशेखरसंयुताम्

pratimāṃ pañcagavyena tathā gandhodakena tu snāpayitvārcayed gaurīm induśekharasaṃyutām

MatsP_60.18

नमो ऽस्तु पाटलायै तु पादौ देव्याः शिवस्य तु शिवायेति च संकीर्य जयायै गुल्फयोर् द्वयोः

namo 'stu pāṭalāyai tu pādau devyāḥ śivasya tu śivāyeti ca saṃkīrya jayāyai gulphayor dvayoḥ

MatsP_60.19

त्रिगुणायेति रुद्राय भवान्यै जङ्घयोर्युगम् शिवां रुद्रेश्वरायै च विजयायेति जानुनी संकीर्त्य हरिकेशाय तथोरू वरदे नमः

triguṇāyeti rudrāya bhavānyai jaṅghayoryugam śivāṃ rudreśvarāyai ca vijayāyeti jānunī saṃkīrtya harikeśāya tathorū varade namaḥ

MatsP_60.20

ईशायै च कीटं देव्याः शंकरायेति शंकरम् कुक्षिद्वयं च कोटव्यै शूलिने शूलपाणये

īśāyai ca kīṭaṃ devyāḥ śaṃkarāyeti śaṃkaram kukṣidvayaṃ ca koṭavyai śūline śūlapāṇaye

MatsP_60.21

मङ्गलायै नमस्तुभ्यम् उदरं चाभिपूजयेत् सर्वात्मने नमो रुद्रम् ईशान्यै च कुचद्वयम्

maṅgalāyai namastubhyam udaraṃ cābhipūjayet sarvātmane namo rudram īśānyai ca kucadvayam

MatsP_60.22

शिवं वेदात्मने तद्वद् रुद्राण्यै कण्ठमर्चयेत् त्रिपुरघ्नाय विश्वेशम् अनन्तायै करद्वयम्

śivaṃ vedātmane tadvad rudrāṇyai kaṇṭhamarcayet tripuraghnāya viśveśam anantāyai karadvayam

MatsP_60.23

त्रिलोचनाय च हरं बाहू कालानलप्रिये सौभाग्यभवनायेति भूषणानि सदार्चयेत् स्वाहास्वधायै च मुखम् ईश्वरायेति शूलिनम्

trilocanāya ca haraṃ bāhū kālānalapriye saubhāgyabhavanāyeti bhūṣaṇāni sadārcayet svāhāsvadhāyai ca mukham īśvarāyeti śūlinam

MatsP_60.24

अशोकमधुवासिन्यै पूज्यावोष्ठौ च भूतिदौ स्थाणवे तु हरं तद्वद् धास्यं चन्द्रमुखप्रिये

aśokamadhuvāsinyai pūjyāvoṣṭhau ca bhūtidau sthāṇave tu haraṃ tadvad dhāsyaṃ candramukhapriye

MatsP_60.25

नमो ऽर्धनारीशहरम् असिताङ्गीति नासिकाम् नम उग्राय लोकेशं ललितेति पुनर्भ्रुवौ

namo 'rdhanārīśaharam asitāṅgīti nāsikām nama ugrāya lokeśaṃ laliteti punarbhruvau

MatsP_60.26

शर्वाय पुरहन्तारं वासव्यै तु तथालकान् नमः श्रीकण्ठनाथायै शिवकेशांस्ततो ऽर्चयेत् भीमोग्रसमरूपिण्यै शिरः सर्वात्मने नमः

śarvāya purahantāraṃ vāsavyai tu tathālakān namaḥ śrīkaṇṭhanāthāyai śivakeśāṃstato 'rcayet bhīmograsamarūpiṇyai śiraḥ sarvātmane namaḥ

MatsP_60.27

शिवमभ्यर्च्य विधिवत् सौभाग्याष्टकमग्रतः स्थापयेद्धृतनिष्पावकुसुम्भक्षीरजीरकम्

śivamabhyarcya vidhivat saubhāgyāṣṭakamagrataḥ sthāpayeddhṛtaniṣpāvakusumbhakṣīrajīrakam

MatsP_60.28

रसराजं च लवणं कुस्तुम्बुरु तथाष्टकम् दत्तं सौभाग्यमित्यस्मात् सौभाग्याष्टकमित्यतः

rasarājaṃ ca lavaṇaṃ kustumburu tathāṣṭakam dattaṃ saubhāgyamityasmāt saubhāgyāṣṭakamityataḥ

MatsP_60.29

एवं निवेद्य तत्सर्वम् अग्रतः शिवयोः पुनः रात्रौ शृङ्गोदकं प्राश्य तद्वद्भूमावरिंदम

evaṃ nivedya tatsarvam agrataḥ śivayoḥ punaḥ rātrau śṛṅgodakaṃ prāśya tadvadbhūmāvariṃdama

MatsP_60.30

पुनः प्रभाते तु तथा कृतस्नानजपः शुचिः संपूज्य द्विजदाम्पत्यं वस्त्रमाल्यविभूषणैः

punaḥ prabhāte tu tathā kṛtasnānajapaḥ śuciḥ saṃpūjya dvijadāmpatyaṃ vastramālyavibhūṣaṇaiḥ

MatsP_60.31

सौभाग्याष्टकसंयुक्तं सुवर्णचरणद्वयम् प्रीयतामत्र ललिता ब्राह्मणाय निवेदयेत्

saubhāgyāṣṭakasaṃyuktaṃ suvarṇacaraṇadvayam prīyatāmatra lalitā brāhmaṇāya nivedayet

MatsP_60.32

एवं संवत्सरं यावत् तृतीयायां सदा मनो कर्तव्यं विधिवद्भक्त्या सर्वसौभाग्यमीप्सुभिः

evaṃ saṃvatsaraṃ yāvat tṛtīyāyāṃ sadā mano kartavyaṃ vidhivadbhaktyā sarvasaubhāgyamīpsubhiḥ

MatsP_60.33

प्राशने दानमन्त्रे च विशेषो ऽयं निबोध मे शृङ्गोदकं चैत्रमासे वैशाखे गोमयं पुनः

prāśane dānamantre ca viśeṣo 'yaṃ nibodha me śṛṅgodakaṃ caitramāse vaiśākhe gomayaṃ punaḥ

MatsP_60.34

ज्येष्ठे मन्दारकुसुमं बिल्वपत्त्रं शुचौ स्मृतम् श्रावणे दधि संप्राश्यं नभस्ये च कुशोदकम्

jyeṣṭhe mandārakusumaṃ bilvapattraṃ śucau smṛtam śrāvaṇe dadhi saṃprāśyaṃ nabhasye ca kuśodakam

MatsP_60.35

क्षीरमाश्वयुजे मासि कार्त्तिके पृषदाज्यकम् मार्गे मासे तु गोमूत्रं पौषे संप्राशयेद्घृतम्

kṣīramāśvayuje māsi kārttike pṛṣadājyakam mārge māse tu gomūtraṃ pauṣe saṃprāśayedghṛtam

MatsP_60.36

माघे कृष्णतिलांस्तद्वत् पञ्चगव्यं च फाल्गुने ललिता विजया भद्रा भवानी कुमुदा शिवा

māghe kṛṣṇatilāṃstadvat pañcagavyaṃ ca phālgune lalitā vijayā bhadrā bhavānī kumudā śivā

MatsP_60.37

वासुदेवी तथा गौरी मङ्गला कमला सती उमा च दानकाले तु प्रीयतामिति कीर्तयेत्

vāsudevī tathā gaurī maṅgalā kamalā satī umā ca dānakāle tu prīyatāmiti kīrtayet

MatsP_60.38

मल्लिकाशोककमलं कदम्बोत्पलमालतीः कुब्जकं करवीरं च बाणमम्लानकुङ्कुमम्

mallikāśokakamalaṃ kadambotpalamālatīḥ kubjakaṃ karavīraṃ ca bāṇamamlānakuṅkumam

MatsP_60.39

सिन्धुवारं च सर्वेषु मासेषु क्रमशः स्मृतम् जपाकुसुम्भकुसुमं मालती शतपत्त्रिका

sindhuvāraṃ ca sarveṣu māseṣu kramaśaḥ smṛtam japākusumbhakusumaṃ mālatī śatapattrikā

MatsP_60.40

यथालाभं प्रशस्तानि करवीरं च सर्वदा एवं संवत्सरं यावद् उपोष्य विधिवन्नरः

yathālābhaṃ praśastāni karavīraṃ ca sarvadā evaṃ saṃvatsaraṃ yāvad upoṣya vidhivannaraḥ

MatsP_60.41

स्त्री भक्ता वा कुमारी वा शिवमभ्यर्च्य भक्तितः व्रतान्ते शयनं दद्यात् सर्वोपस्करसंयुतम्

strī bhaktā vā kumārī vā śivamabhyarcya bhaktitaḥ vratānte śayanaṃ dadyāt sarvopaskarasaṃyutam

MatsP_60.42

उमामहेश्वरं हैमं वृषभं च गवा सह स्थापयित्वाथ शयने ब्राह्मणाय निवेदयेत्

umāmaheśvaraṃ haimaṃ vṛṣabhaṃ ca gavā saha sthāpayitvātha śayane brāhmaṇāya nivedayet

MatsP_60.43

अन्यान्यपि यथाशक्ति मिथुनान्यम्बरादिभिः धान्यालंकारगोदानैर् अभ्यर्चेद्धनसंचयैः वित्तशाठ्येन रहितः पूजयेद्गतविस्मयः

anyānyapi yathāśakti mithunānyambarādibhiḥ dhānyālaṃkāragodānair abhyarceddhanasaṃcayaiḥ vittaśāṭhyena rahitaḥ pūjayedgatavismayaḥ

MatsP_60.44

एवं करोति यः सम्यक् सौभाग्यशयनव्रतम् सर्वान्कामानवाप्नोति पदमत्यन्तमश्नुते फलस्यैकस्य त्यागेन व्रतमेतत्समाचरेत्

evaṃ karoti yaḥ samyak saubhāgyaśayanavratam sarvānkāmānavāpnoti padamatyantamaśnute phalasyaikasya tyāgena vratametatsamācaret

MatsP_60.45

य इच्छन्कीर्तिमाप्नोति प्रतिमासं नराधिप सौभाग्यारोग्यरूपायुर् वस्त्रालंकारभूषणैः न वियुक्तो भवेद्राजन् नवार्बुदशतत्रयम्

ya icchankīrtimāpnoti pratimāsaṃ narādhipa saubhāgyārogyarūpāyur vastrālaṃkārabhūṣaṇaiḥ na viyukto bhavedrājan navārbudaśatatrayam

MatsP_60.46

यस्तु द्वादश वर्षाणि सौभाग्यशयनव्रतम् करोति सप्त चाष्टौ वा श्रीकण्ठभवने ऽमरैः पूज्यमानो वसेत्सम्यग् यावत्कल्पायुतत्रयम्

yastu dvādaśa varṣāṇi saubhāgyaśayanavratam karoti sapta cāṣṭau vā śrīkaṇṭhabhavane 'maraiḥ pūjyamāno vasetsamyag yāvatkalpāyutatrayam

MatsP_60.47

नारी वा कुरुते वापि कुमारी वा नरेश्वर सापि तत्फलमाप्नोति देव्यनुग्रहलालिता

nārī vā kurute vāpi kumārī vā nareśvara sāpi tatphalamāpnoti devyanugrahalālitā

MatsP_60.48

शृणुयादपि यश्चैव प्रदद्यादथवा मतिम् सो ऽपि विद्याधरो भूत्वा स्वर्गलोके चिरं वसेत्

śṛṇuyādapi yaścaiva pradadyādathavā matim so 'pi vidyādharo bhūtvā svargaloke ciraṃ vaset

MatsP_60.49

इदमिह मदनेन पूर्वमिष्टं शतधनुषा कृतवीर्यसूनुना च कृतमथ वरुणेन नन्दिना वा किम् उ जननाथ ततो यदुद्भवः स्यात्

idamiha madanena pūrvamiṣṭaṃ śatadhanuṣā kṛtavīryasūnunā ca kṛtamatha varuṇena nandinā vā kim u jananātha tato yadudbhavaḥ syāt

Edition, source and reuse
Edition
Matsya Purāṇa, chapters 1–176, based on Caukhamba Vidyabhavan, 1954.
Electronic text
Oliver Hellwig · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः