Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Matsya Purāṇa

Chapter 68

मत्स्यपुराणम्

MatsP_68.1

किमुद्वेगाद्भुते कृत्यम् अलक्ष्मीः केन हन्यते मृतवत्साभिषेकादिकार्येषु च किमिष्यते

kimudvegādbhute kṛtyam alakṣmīḥ kena hanyate mṛtavatsābhiṣekādikāryeṣu ca kimiṣyate

MatsP_68.2

पुरा कृतानि पापानि फलन्त्यस्मिंस्तपोधन रोगदौर्गत्यरूपेण तथैवेष्टवधेन च

purā kṛtāni pāpāni phalantyasmiṃstapodhana rogadaurgatyarūpeṇa tathaiveṣṭavadhena ca

MatsP_68.3

तद्विघाताय वक्ष्यामि सदा कल्पाणकारकम् सप्तमीस्नपनं नाम जनपीडाविनाशनम्

tadvighātāya vakṣyāmi sadā kalpāṇakārakam saptamīsnapanaṃ nāma janapīḍāvināśanam

MatsP_68.4

बालानां मरणं यत्र क्षीरपाणां प्रदृश्यते तद्वद्वृद्धातुराणां च यौवने चापि वर्तताम्

bālānāṃ maraṇaṃ yatra kṣīrapāṇāṃ pradṛśyate tadvadvṛddhāturāṇāṃ ca yauvane cāpi vartatām

MatsP_68.5

शान्तये तत्र वक्ष्यामि मृतवत्साभिषेचनम् एतद् एवाद्भुतोद्वेगचित्तभ्रमविनाशनम्

śāntaye tatra vakṣyāmi mṛtavatsābhiṣecanam etad evādbhutodvegacittabhramavināśanam

MatsP_68.6

भविष्यति च वाराहो यत्र कल्पस्तपोधन वैवस्वतश्च तत्रापि यदा तु मनुरुत्तमः

bhaviṣyati ca vārāho yatra kalpastapodhana vaivasvataśca tatrāpi yadā tu manuruttamaḥ

MatsP_68.7

भविष्यति च तत्रैव पञ्चविंशतिमं यदा कृतं नाम युगं तत्र हैहयान्वयवर्धनः भविता नृपतिर्वीरः कृतवीर्यः प्रतापवान्

bhaviṣyati ca tatraiva pañcaviṃśatimaṃ yadā kṛtaṃ nāma yugaṃ tatra haihayānvayavardhanaḥ bhavitā nṛpatirvīraḥ kṛtavīryaḥ pratāpavān

MatsP_68.8

स सप्तद्वीपमखिलं पालयिष्यति भूतलम् यावद्वर्षसहस्राणि सप्तसप्तति नारद

sa saptadvīpamakhilaṃ pālayiṣyati bhūtalam yāvadvarṣasahasrāṇi saptasaptati nārada

MatsP_68.9

जातमात्रं च तस्यापि यावत्पुत्रशतं तथा च्यवनस्य तु शापेन विनाशमपयास्यति

jātamātraṃ ca tasyāpi yāvatputraśataṃ tathā cyavanasya tu śāpena vināśamapayāsyati

MatsP_68.10

सहस्रबाहुश्च यदा भविता तस्य वै सुतः कुरङ्गनयनः श्रीमान् सम्भूतो नृपलक्षणैः

sahasrabāhuśca yadā bhavitā tasya vai sutaḥ kuraṅganayanaḥ śrīmān sambhūto nṛpalakṣaṇaiḥ

MatsP_68.11

कृतवीर्यस्तदाराध्य सहस्रांशुं दिवाकरम् उपवासैर्व्रतैर्दिव्यैर् वेदसूक्तैश्च नारद पुत्रस्य जीवनायालम् एतत्स्नानमवाप्स्यति

kṛtavīryastadārādhya sahasrāṃśuṃ divākaram upavāsairvratairdivyair vedasūktaiśca nārada putrasya jīvanāyālam etatsnānamavāpsyati

MatsP_68.12

कृतवीर्येण वै पृष्ट इदं वक्ष्यति भास्करः अशेषदुष्टशमनं सदा कल्मषनाशनम्

kṛtavīryeṇa vai pṛṣṭa idaṃ vakṣyati bhāskaraḥ aśeṣaduṣṭaśamanaṃ sadā kalmaṣanāśanam

MatsP_68.13

अलं क्लेशेन महता पुत्रस्तव नराधिप भविष्यति चिरंजीवी किंतु कल्मषनाशनम्

alaṃ kleśena mahatā putrastava narādhipa bhaviṣyati ciraṃjīvī kiṃtu kalmaṣanāśanam

MatsP_68.14

सप्तमीस्नपनं वक्ष्ये सर्वलोकहिताय वै जातस्य मृतवत्सायाः सप्तमे मासि नारद अथवा शुक्लसप्तम्याम् एतत्सर्वं प्रशस्यते

saptamīsnapanaṃ vakṣye sarvalokahitāya vai jātasya mṛtavatsāyāḥ saptame māsi nārada athavā śuklasaptamyām etatsarvaṃ praśasyate

MatsP_68.15

ग्रहताराबलं लब्ध्वा कृत्वा ब्राह्मणवाचनम् बालस्य जन्मनक्षत्रं वर्जयेत्तां तिथिं बुधः तद्वद्वृद्धातुराणां च कृत्यं स्यादितरेषु च

grahatārābalaṃ labdhvā kṛtvā brāhmaṇavācanam bālasya janmanakṣatraṃ varjayettāṃ tithiṃ budhaḥ tadvadvṛddhāturāṇāṃ ca kṛtyaṃ syāditareṣu ca

MatsP_68.16

गोमयेनानुलिप्तायां भूमावेकाग्निवत्तदा तण्डुलै रक्तशालीयैश् चरुं गोक्षीरसंयुतम् निर्वपेत्सूर्यरुद्राभ्यां तन्मन्त्राभ्यां विधानतः

gomayenānuliptāyāṃ bhūmāvekāgnivattadā taṇḍulai raktaśālīyaiś caruṃ gokṣīrasaṃyutam nirvapetsūryarudrābhyāṃ tanmantrābhyāṃ vidhānataḥ

MatsP_68.17

कीर्तयेत्सूर्यदेवत्यं सप्तर्चं च घृताहुतीः जुहुयाद्रुद्रसूक्तेन तद्वद्रुद्राय नारद

kīrtayetsūryadevatyaṃ saptarcaṃ ca ghṛtāhutīḥ juhuyādrudrasūktena tadvadrudrāya nārada

MatsP_68.18

होतव्याः समिधश्चात्र तथैवार्कपलाशयोः यवकृष्णतिलैर्होमः कर्तव्यो ऽष्टशतं पुनः

hotavyāḥ samidhaścātra tathaivārkapalāśayoḥ yavakṛṣṇatilairhomaḥ kartavyo 'ṣṭaśataṃ punaḥ

MatsP_68.19

व्याहृतीभिस्तथाज्येन तथैवाष्टशतं पुनः हुत्वा स्नानं च कर्तव्यं मङ्गलं येन धीमता

vyāhṛtībhistathājyena tathaivāṣṭaśataṃ punaḥ hutvā snānaṃ ca kartavyaṃ maṅgalaṃ yena dhīmatā

MatsP_68.20

विप्रेण वेदविदुषा विधिवद्दर्भपाणिना स्थापयित्वा तु चतुरः कुम्भान्कोणेषु शोभनान्

vipreṇa vedaviduṣā vidhivaddarbhapāṇinā sthāpayitvā tu caturaḥ kumbhānkoṇeṣu śobhanān

MatsP_68.21

पञ्चमं च पुनर्मध्ये दध्यक्षतविभूषितम् स्थापयेदव्रणं कुम्भं सप्तर्चेनाभिमन्त्रितम्

pañcamaṃ ca punarmadhye dadhyakṣatavibhūṣitam sthāpayedavraṇaṃ kumbhaṃ saptarcenābhimantritam

MatsP_68.22

सौरेण तीर्थतोयेन पूर्णं रत्नसमन्वितम् सर्वान्सर्वौषधैर्युक्तान् पञ्चगव्यसमन्वितान् पञ्चरत्नफलैः पुष्पैर् वासोभिः परिवेष्टयेत्

saureṇa tīrthatoyena pūrṇaṃ ratnasamanvitam sarvānsarvauṣadhairyuktān pañcagavyasamanvitān pañcaratnaphalaiḥ puṣpair vāsobhiḥ pariveṣṭayet

MatsP_68.23

गजाश्वरथ्यावल्मीकात् संगमाद्ध्रदगोकुलात् संशुद्धां मृदमानीय सर्वेष्वेव विनिक्षिपेत्

gajāśvarathyāvalmīkāt saṃgamāddhradagokulāt saṃśuddhāṃ mṛdamānīya sarveṣveva vinikṣipet

MatsP_68.24

चतुर्ष्वपि च कुम्भेषु रत्नगर्भेषु मध्यमम् गृहीत्वा ब्राह्मणस्तत्र सौरान्मन्त्रानुदीरयेत्

caturṣvapi ca kumbheṣu ratnagarbheṣu madhyamam gṛhītvā brāhmaṇastatra saurānmantrānudīrayet

MatsP_68.25

नारीभिः सप्तसंख्याभिर् अव्यङ्गाङ्गीभिरत्र च पूजिताभिर्यथाशक्त्या माल्यवस्त्रविभूषणैः सविप्राभिश्च कर्तव्यं मृतवत्साभिषेचनम्

nārībhiḥ saptasaṃkhyābhir avyaṅgāṅgībhiratra ca pūjitābhiryathāśaktyā mālyavastravibhūṣaṇaiḥ saviprābhiśca kartavyaṃ mṛtavatsābhiṣecanam

MatsP_68.26

दीर्घायुरस्तु बालो ऽयं जीवत्पुत्रा च भामिनी आदित्यश्चन्द्रमाः सार्धं ग्रहनक्षत्रमण्डलैः

dīrghāyurastu bālo 'yaṃ jīvatputrā ca bhāminī ādityaścandramāḥ sārdhaṃ grahanakṣatramaṇḍalaiḥ

MatsP_68.27

सशक्रा लोकपाला वै ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः ते ते चान्ये च देवौघाः सदा पान्तु कुमारकम्

saśakrā lokapālā vai brahmaviṣṇumaheśvarāḥ te te cānye ca devaughāḥ sadā pāntu kumārakam

MatsP_68.28

मित्रः शनिर्वा हुतभुग् ये च बालग्रहाः क्वचित् पीडां कुर्वन्तु बालस्य मा मातुर्जनकस्य वै

mitraḥ śanirvā hutabhug ye ca bālagrahāḥ kvacit pīḍāṃ kurvantu bālasya mā māturjanakasya vai

MatsP_68.29

ततः शुक्लाम्बरधरा कुमारपतिसंयुता सप्तकं पूजयेद्भक्त्या स्त्रीणामथ गुरुं पुनः

tataḥ śuklāmbaradharā kumārapatisaṃyutā saptakaṃ pūjayedbhaktyā strīṇāmatha guruṃ punaḥ

MatsP_68.30

काञ्चनीं च ततः कुर्यात् ताम्रपात्रोपरिस्थिताम् प्रतिमां धर्मराजस्य गुरवे विनिवेदयेत्

kāñcanīṃ ca tataḥ kuryāt tāmrapātroparisthitām pratimāṃ dharmarājasya gurave vinivedayet

MatsP_68.31

वस्त्रकाञ्चनरत्नौघैर् भक्ष्यैः सघृतपायसैः पूजयेद्ब्राह्मणांस्तद्वद् वित्तशाठ्यविवर्जितः

vastrakāñcanaratnaughair bhakṣyaiḥ saghṛtapāyasaiḥ pūjayedbrāhmaṇāṃstadvad vittaśāṭhyavivarjitaḥ

MatsP_68.32

भुक्त्वा च गुरुणा चेयम् उच्चार्या मन्त्रसंततिः दीर्घायुरस्तु बालो ऽयं यावद्वर्षशतं सुखी

bhuktvā ca guruṇā ceyam uccāryā mantrasaṃtatiḥ dīrghāyurastu bālo 'yaṃ yāvadvarṣaśataṃ sukhī

MatsP_68.33

यत्किंचिदस्य दुरितं तत्क्षिप्तं वडवानले ब्रह्मा रुद्रो वसुः स्कन्दो विष्णुः शक्रो हुताशनः

yatkiṃcidasya duritaṃ tatkṣiptaṃ vaḍavānale brahmā rudro vasuḥ skando viṣṇuḥ śakro hutāśanaḥ

MatsP_68.34

रक्षन्तु सर्वे दुष्टेभ्यो वरदाः सन्तु सर्वदा एवमादीनि वाक्यानि वदन्तं पूजयेद्गुरुम्

rakṣantu sarve duṣṭebhyo varadāḥ santu sarvadā evamādīni vākyāni vadantaṃ pūjayedgurum

MatsP_68.35

शक्तितः कपिलां दद्यात् प्रणम्य च विसर्जयेत् चरुं च पुत्रसहिता प्रणम्य रविशंकरौ

śaktitaḥ kapilāṃ dadyāt praṇamya ca visarjayet caruṃ ca putrasahitā praṇamya raviśaṃkarau

MatsP_68.36

हुतशेषं तदाश्नीयाद् आदित्याय नमो ऽस्त्विति इदमेवाद्भुतोद्वेगदुःस्वप्नेषु प्रशस्यते

hutaśeṣaṃ tadāśnīyād ādityāya namo 'stviti idamevādbhutodvegaduḥsvapneṣu praśasyate

MatsP_68.37

कर्तुर्जन्मदिनर्क्षं च त्यक्त्वा सम्पूजयेत्सदा शान्त्यर्थं शुक्लसप्तम्याम् एतत्कुर्वन्न सीदति

karturjanmadinarkṣaṃ ca tyaktvā sampūjayetsadā śāntyarthaṃ śuklasaptamyām etatkurvanna sīdati

MatsP_68.38

सदानेन विधानेन दीर्घायुरभवन्नरः संवत्सराणामयुतं शशास पृथिवीमिमाम्

sadānena vidhānena dīrghāyurabhavannaraḥ saṃvatsarāṇāmayutaṃ śaśāsa pṛthivīmimām

MatsP_68.39

पुण्यं पवित्रमायुष्यं सप्तमीस्नपनं रविः कथयित्वा द्विजश्रेष्ठ तत्रैवान्तरधीयत

puṇyaṃ pavitramāyuṣyaṃ saptamīsnapanaṃ raviḥ kathayitvā dvijaśreṣṭha tatraivāntaradhīyata

MatsP_68.40

एतत्सर्वं समाख्यातं सप्तमीस्नानमुत्तमम् सर्वदुष्टोपशमनं बालानां परमं हितम्

etatsarvaṃ samākhyātaṃ saptamīsnānamuttamam sarvaduṣṭopaśamanaṃ bālānāṃ paramaṃ hitam

MatsP_68.41

आरोग्यं भास्करादिच्छेद् धनमिच्छेद्धुताशनात् ईश्वराज्ज्ञानम् अन्विच्छेन् मोक्षम् इच्छेज्जनार्दनात्

ārogyaṃ bhāskarādicched dhanamiccheddhutāśanāt īśvarājjñānam anvicchen mokṣam icchejjanārdanāt

MatsP_68.42

एतन्महापातकनाशनं स्यात् परं हितं बालविवर्धनं च शृणोति यश्चैनमनन्यचेतास् तस्यापि सिद्धिं मुनयो वदन्ति

etanmahāpātakanāśanaṃ syāt paraṃ hitaṃ bālavivardhanaṃ ca śṛṇoti yaścainamananyacetās tasyāpi siddhiṃ munayo vadanti

Edition, source and reuse
Edition
Matsya Purāṇa, chapters 1–176, based on Caukhamba Vidyabhavan, 1954.
Electronic text
Oliver Hellwig · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः