वर्णाश्रमाणां प्रभवः पुराणेषु मया श्रुतः सदाचारस्य भगवन् धर्मशास्त्रविनिश्चयः पण्यस्त्रीणां सदाचारं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
varṇāśramāṇāṃ prabhavaḥ purāṇeṣu mayā śrutaḥ sadācārasya bhagavan dharmaśāstraviniścayaḥ paṇyastrīṇāṃ sadācāraṃ śrotumicchāmi tattvataḥ
तस्मिन्नेव युगे ब्रह्मन् सहस्राणि तु षोडश वासुदेवस्य नारीणां भविष्यन्त्यम्बुजोद्भव
tasminneva yuge brahman sahasrāṇi tu ṣoḍaśa vāsudevasya nārīṇāṃ bhaviṣyantyambujodbhava
ताभिर्वसन्तसमये कोकिलालिकुलाकुले पुष्पिते पवनोत्फुल्लकह्लारसरसस्तटे
tābhirvasantasamaye kokilālikulākule puṣpite pavanotphullakahlārasarasastaṭe
निर्भरापानगोष्ठीषु प्रसक्ताभिरलंकृतः कुरङ्गनयनः श्रीमान् मालतीकृतशेखरः
nirbharāpānagoṣṭhīṣu prasaktābhiralaṃkṛtaḥ kuraṅganayanaḥ śrīmān mālatīkṛtaśekharaḥ
गच्छन्समीपमार्गेण साम्बः परपुरंजयः साक्षात्कन्दर्पो रूपेण सर्वाभरणभूषितः
gacchansamīpamārgeṇa sāmbaḥ parapuraṃjayaḥ sākṣātkandarpo rūpeṇa sarvābharaṇabhūṣitaḥ
अनङ्गशरतप्ताभिः साभिलाषमवेक्षितः प्रवृद्धो मन्मथस्तासां भविष्यति यदात्मनि
anaṅgaśarataptābhiḥ sābhilāṣamavekṣitaḥ pravṛddho manmathastāsāṃ bhaviṣyati yadātmani
तदावेक्ष्य जगन्नाथः सर्वतो ज्ञानचक्षुषा शापं वक्ष्यति ताः सर्वा वो हरिष्यन्ति दस्यवः मत्परोक्षं यतः कामलौल्यादीदृग्विधं कृतम्
tadāvekṣya jagannāthaḥ sarvato jñānacakṣuṣā śāpaṃ vakṣyati tāḥ sarvā vo hariṣyanti dasyavaḥ matparokṣaṃ yataḥ kāmalaulyādīdṛgvidhaṃ kṛtam
ततः प्रसादितो देव इदं वक्ष्यति शार्ङ्गभृत् ताभिः शापाभितप्ताभिर् भगवान् भूतभावनः
tataḥ prasādito deva idaṃ vakṣyati śārṅgabhṛt tābhiḥ śāpābhitaptābhir bhagavān bhūtabhāvanaḥ
उत्तारभूतं दासत्वं समुद्राद्ब्राह्मणप्रियः उपदेक्ष्यत्यनन्तात्मा भाविकल्याणकारकम्
uttārabhūtaṃ dāsatvaṃ samudrādbrāhmaṇapriyaḥ upadekṣyatyanantātmā bhāvikalyāṇakārakam
भवतीनाम् ऋषिर्दाल्भ्यो यद्व्रतं कथयिष्यति तदैवोत्तारणायालं दासत्वे ऽपि भविष्यति इत्युक्त्वा ताः परिष्वज्य गतो द्वारवतीश्वरः
bhavatīnām ṛṣirdālbhyo yadvrataṃ kathayiṣyati tadaivottāraṇāyālaṃ dāsatve 'pi bhaviṣyati ityuktvā tāḥ pariṣvajya gato dvāravatīśvaraḥ
ततः कालेन महता भारावतरणे कृते निवृत्ते मौसले तद्वत् केशवे दिवमागते
tataḥ kālena mahatā bhārāvataraṇe kṛte nivṛtte mausale tadvat keśave divamāgate
शून्ये यदुकुले सर्वैश् चौरैरपि जिते ऽर्जुने हृतासु कृष्णपत्नीषु दासभोग्यासु चाम्बुधौ
śūnye yadukule sarvaiś caurairapi jite 'rjune hṛtāsu kṛṣṇapatnīṣu dāsabhogyāsu cāmbudhau
तिष्ठन्तीषु च दौर्गत्यसंतप्तासु चतुर्मुख आगमिष्यति योगात्मा दाल्भ्यो नाम महातपाः
tiṣṭhantīṣu ca daurgatyasaṃtaptāsu caturmukha āgamiṣyati yogātmā dālbhyo nāma mahātapāḥ
तास्तमर्घ्येण सम्पूज्य प्रणिपत्य पुनः पुनः लालप्यमाना बहुशो बाष्पपर्याकुलेक्षणाः
tāstamarghyeṇa sampūjya praṇipatya punaḥ punaḥ lālapyamānā bahuśo bāṣpaparyākulekṣaṇāḥ
स्मरन्त्यो विपुलान्भोगान् दिव्यमाल्यानुलेपनान् भर्तारं जगतामीशम् अनन्तमपराजितम्
smarantyo vipulānbhogān divyamālyānulepanān bhartāraṃ jagatāmīśam anantamaparājitam
दिव्यभावां तां च पुरीं नानारत्नगृहाणि च द्वारकावासिनः सर्वान् देवरूपान्कुमारकान् प्रश्नमेवं करिष्यन्ति मुनेरभिमुखं स्थिताः
divyabhāvāṃ tāṃ ca purīṃ nānāratnagṛhāṇi ca dvārakāvāsinaḥ sarvān devarūpānkumārakān praśnamevaṃ kariṣyanti munerabhimukhaṃ sthitāḥ
दस्युभिर्भगवान्सर्वाः परिभुक्ता वयं बलात् स्वधर्माच्च्यवने ऽस्माकम् अस्मिन्नः शरणं भव
dasyubhirbhagavānsarvāḥ paribhuktā vayaṃ balāt svadharmāccyavane 'smākam asminnaḥ śaraṇaṃ bhava
आदिष्टो ऽसि पुरा ब्रह्मन् केशवेन च धीमता कस्मादीशेन संयोगं प्राप्य वेश्यात्वमागताः
ādiṣṭo 'si purā brahman keśavena ca dhīmatā kasmādīśena saṃyogaṃ prāpya veśyātvamāgatāḥ
वेश्यानामपि यो धर्मस् तं नो ब्रूहि तपोधन कथयिष्यत्यतस्तासां स दाल्भ्यश्चैकितायनः
veśyānāmapi yo dharmas taṃ no brūhi tapodhana kathayiṣyatyatastāsāṃ sa dālbhyaścaikitāyanaḥ
जलक्रीडाविहारेषु पुरा सरसि मानसे भवतीनां च सर्वासां नारदो ऽभ्याशमागतः
jalakrīḍāvihāreṣu purā sarasi mānase bhavatīnāṃ ca sarvāsāṃ nārado 'bhyāśamāgataḥ
हुताशनसुताः सर्वा भवन्त्यो ऽप्सरसः पुरा अप्रणम्यावलेपेन परिपृष्टः स योगवित् कथं नारायणो ऽस्माकं भर्ता स्याद् इत्युपादिश
hutāśanasutāḥ sarvā bhavantyo 'psarasaḥ purā apraṇamyāvalepena paripṛṣṭaḥ sa yogavit kathaṃ nārāyaṇo 'smākaṃ bhartā syād ityupādiśa
तस्माद्वरप्रदानं वः शापश्चायमभूत्पुरा शय्याद्वयप्रदानेन मधुमाधवमासयोः
tasmādvarapradānaṃ vaḥ śāpaścāyamabhūtpurā śayyādvayapradānena madhumādhavamāsayoḥ
सुवर्णोपस्करोत्सर्गाद् द्वादश्यां शुक्लपक्षतः भर्ता नारायणो नूनं भविष्यत्यन्यजन्मनि
suvarṇopaskarotsargād dvādaśyāṃ śuklapakṣataḥ bhartā nārāyaṇo nūnaṃ bhaviṣyatyanyajanmani
यदकृत्वा प्रणामं मे रूपसौभाग्यमत्सरात् परिपृष्टो ऽस्मि तेनाशु वियोगो वो भविष्यति चौरैरपहृताः सर्वा वेश्यात्वं समवाप्स्यथ
yadakṛtvā praṇāmaṃ me rūpasaubhāgyamatsarāt paripṛṣṭo 'smi tenāśu viyogo vo bhaviṣyati caurairapahṛtāḥ sarvā veśyātvaṃ samavāpsyatha
एवं नारदशापेन केशवस्य च धीमतः वेश्यात्वमागताः सर्वा भवन्त्यः काममोहिताः इदानीमपि यद्वक्ष्ये तच्छृणुध्वं वराङ्गनाः
evaṃ nāradaśāpena keśavasya ca dhīmataḥ veśyātvamāgatāḥ sarvā bhavantyaḥ kāmamohitāḥ idānīmapi yadvakṣye tacchṛṇudhvaṃ varāṅganāḥ
पुरा देवासुरे युद्धे हतेषु शतशः सुरैः दानवासुरदैत्येषु राक्षसेषु ततस्ततः
purā devāsure yuddhe hateṣu śataśaḥ suraiḥ dānavāsuradaityeṣu rākṣaseṣu tatastataḥ
तेषां व्रातसहस्राणि शतान्यपि च योषिताम् परिणीतानि यानि स्युर् बलाद्भुक्तानि यानि वै तानि सर्वाणि देवेशः प्रोवाच वदतां वरः
teṣāṃ vrātasahasrāṇi śatānyapi ca yoṣitām pariṇītāni yāni syur balādbhuktāni yāni vai tāni sarvāṇi deveśaḥ provāca vadatāṃ varaḥ
वेश्याधर्मेण वर्तध्वम् अधुना नृपमन्दिरे भक्तिमत्यो वरारोहास् तथा देवकुलेषु च
veśyādharmeṇa vartadhvam adhunā nṛpamandire bhaktimatyo varārohās tathā devakuleṣu ca
राजानः स्वामिनस्तुल्याः सुता वापि च तत्समाः भविष्यति च सौभाग्यं सर्वासामपि शक्तितः
rājānaḥ svāminastulyāḥ sutā vāpi ca tatsamāḥ bhaviṣyati ca saubhāgyaṃ sarvāsāmapi śaktitaḥ
यः कश्चिच्छुल्कमादाय गृहमेष्यति वः सदा निधनेनोपचार्यो वः स तदान्यत्र दाम्भिकात्
yaḥ kaścicchulkamādāya gṛhameṣyati vaḥ sadā nidhanenopacāryo vaḥ sa tadānyatra dāmbhikāt
देवतानां पितॄणां च पुण्याहे समुपस्थिते गोभूहिरण्यधान्यानि प्रदेयानि स्वशक्तितः ब्राह्मणानां वरारोहाः कार्याणि वचनानि च
devatānāṃ pitṝṇāṃ ca puṇyāhe samupasthite gobhūhiraṇyadhānyāni pradeyāni svaśaktitaḥ brāhmaṇānāṃ varārohāḥ kāryāṇi vacanāni ca
यच्चाप्यन्यद्व्रतं सम्यग् उपदेक्ष्याम्यहं ततः अविचारेण सर्वाभिर् अनुष्ठेयं च तत्पुनः
yaccāpyanyadvrataṃ samyag upadekṣyāmyahaṃ tataḥ avicāreṇa sarvābhir anuṣṭheyaṃ ca tatpunaḥ
संसारोत्तारणायालम् एतद्वेदविदो विदुः यदा सूर्यदिने हस्तः पुष्यो याथ पुनर्वसुः
saṃsārottāraṇāyālam etadvedavido viduḥ yadā sūryadine hastaḥ puṣyo yātha punarvasuḥ
भवेत्सर्वौषधीस्नानं सम्यङ्नारी समाचरेत् तदा पञ्चशरस्यापि संनिधातृत्वमेष्यति अर्चयेत्पुण्डरीकाक्षम् अनङ्गस्यानुकीर्तनैः
bhavetsarvauṣadhīsnānaṃ samyaṅnārī samācaret tadā pañcaśarasyāpi saṃnidhātṛtvameṣyati arcayetpuṇḍarīkākṣam anaṅgasyānukīrtanaiḥ
कामाय पादौ सम्पूज्य जङ्घे वै मोहकारिणे मेढ्रं कन्दर्पनिधये कीटं प्रीतिमते नमः
kāmāya pādau sampūjya jaṅghe vai mohakāriṇe meḍhraṃ kandarpanidhaye kīṭaṃ prītimate namaḥ
नाभिं सौख्यसमुद्राय वामाय च तथोदरम् हृदयं हृदयेशाय स्तनावाह्लादकारिणे
nābhiṃ saukhyasamudrāya vāmāya ca tathodaram hṛdayaṃ hṛdayeśāya stanāvāhlādakāriṇe
उत्कण्ठायेति वैकुण्ठम् आस्यमानन्दकारिणे वामाङ्गं पुष्पचापाय पुष्पबाणाय दक्षिणम्
utkaṇṭhāyeti vaikuṇṭham āsyamānandakāriṇe vāmāṅgaṃ puṣpacāpāya puṣpabāṇāya dakṣiṇam
मानसायेति वै मौलिं विलोलायेति मूर्धजम् सर्वात्मने च सर्वाङ्गं देवदेवस्य पूजयेत्
mānasāyeti vai mauliṃ vilolāyeti mūrdhajam sarvātmane ca sarvāṅgaṃ devadevasya pūjayet
नमः शिवाय शान्ताय पाशाङ्कुशधराय च गदिने पीतवस्त्राय शङ्खचक्रधराय च
namaḥ śivāya śāntāya pāśāṅkuśadharāya ca gadine pītavastrāya śaṅkhacakradharāya ca
नमो नारायणायेति कामदेवात्मने नमः सर्वशान्त्यै नमः प्रीत्यै नमो रत्यै नम श्रियै
namo nārāyaṇāyeti kāmadevātmane namaḥ sarvaśāntyai namaḥ prītyai namo ratyai nama śriyai
नमः पुष्ट्यै नमस्तुष्ट्यै नमः सर्वार्थसम्पदे एवं सम्पूज्य देवेशम् अनङ्गात्मकमीश्वरम् गन्धैर्मौल्यैस्तथा धूपैर् नैवेद्येन च कामिनी
namaḥ puṣṭyai namastuṣṭyai namaḥ sarvārthasampade evaṃ sampūjya deveśam anaṅgātmakamīśvaram gandhairmaulyaistathā dhūpair naivedyena ca kāminī
तत आहूय धर्मज्ञं ब्रह्माणं वेदपारगम् अव्यङ्गावयवं पूज्य गन्धपुष्पार्चनादिभिः
tata āhūya dharmajñaṃ brahmāṇaṃ vedapāragam avyaṅgāvayavaṃ pūjya gandhapuṣpārcanādibhiḥ
शालेयतण्डुलप्रस्थं घृतपात्रेण संयुतम् तस्मै विप्राय सा दद्यान् माधवः प्रीयतामिति
śāleyataṇḍulaprasthaṃ ghṛtapātreṇa saṃyutam tasmai viprāya sā dadyān mādhavaḥ prīyatāmiti
यथेष्टाहारयुक्तं वै तमेव द्विजसत्तमम् रत्यर्थं कामदेवो ऽयम् इति चित्ते ऽवधार्य तम्
yatheṣṭāhārayuktaṃ vai tameva dvijasattamam ratyarthaṃ kāmadevo 'yam iti citte 'vadhārya tam
यद्यदिच्छति विप्रेन्द्रस् तत्तत्कुर्याद्विलासिनी सर्वभावेन चात्मानम् अर्पयेत्स्मितभाषिणी
yadyadicchati viprendras tattatkuryādvilāsinī sarvabhāvena cātmānam arpayetsmitabhāṣiṇī
एवमादित्यवारेण सर्वमेतत्समाचरेत् तण्डुलप्रस्थदानं च यावन्मासास्त्रयोदश
evamādityavāreṇa sarvametatsamācaret taṇḍulaprasthadānaṃ ca yāvanmāsāstrayodaśa
ततस्त्रयोदशे मासि सम्प्राप्ते तस्य भामिनी विप्रस्योपस्करैर्युक्तां शय्यां दद्याद्विलक्षणाम्
tatastrayodaśe māsi samprāpte tasya bhāminī viprasyopaskarairyuktāṃ śayyāṃ dadyādvilakṣaṇām
सोपधानकविश्रामां सास्तरावरणां शुभाम् प्रदीपोपानहच्छत्त्रपादुकासनसंयुताम्
sopadhānakaviśrāmāṃ sāstarāvaraṇāṃ śubhām pradīpopānahacchattrapādukāsanasaṃyutām
सपत्नीकमलंकृत्य हेमसूत्राङ्गुलीयकैः सूक्ष्मवस्त्रैः सकटकैर् धूपमाल्यानुलेपनैः
sapatnīkamalaṃkṛtya hemasūtrāṅgulīyakaiḥ sūkṣmavastraiḥ sakaṭakair dhūpamālyānulepanaiḥ
कामदेवं सपत्नीकं गुडकुम्भोपरि स्थितम् ताम्रपात्रासनगतं हैमनेत्रपटावृतम्
kāmadevaṃ sapatnīkaṃ guḍakumbhopari sthitam tāmrapātrāsanagataṃ haimanetrapaṭāvṛtam
सकांस्यभाजनोपेतम् इक्षुदण्डसमन्वितम् दद्यादेतेन मन्त्रेण तथैकां गां पयस्विनीम्
sakāṃsyabhājanopetam ikṣudaṇḍasamanvitam dadyādetena mantreṇa tathaikāṃ gāṃ payasvinīm
यथान्तरं न पश्यामि कामकेशवयोः सदा तथैव सर्वकामाप्तिर् अस्तु विष्णो सदा मम
yathāntaraṃ na paśyāmi kāmakeśavayoḥ sadā tathaiva sarvakāmāptir astu viṣṇo sadā mama
यथा न कमला देहात् प्रयाति तव केशव तथा ममापि देवेश शरीरे स्वे कुरु प्रभो
yathā na kamalā dehāt prayāti tava keśava tathā mamāpi deveśa śarīre sve kuru prabho
तथा च काञ्चनं देवं प्रतिगृह्णन्द्विजोत्तमः क इदं कस्मा अदादिति वैदिकं मन्त्रमीरयेत्
tathā ca kāñcanaṃ devaṃ pratigṛhṇandvijottamaḥ ka idaṃ kasmā adāditi vaidikaṃ mantramīrayet
ततः प्रदक्षिणीकृत्य विसर्ज्य द्विजपुंगवम् शय्यासनादिकं सर्वं ब्राह्मणस्य गृहं नयेत्
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya visarjya dvijapuṃgavam śayyāsanādikaṃ sarvaṃ brāhmaṇasya gṛhaṃ nayet
ततः प्रभृति यो विप्रो रत्यर्थं गृहमागतः स मान्यः सूर्यवारे च स मन्तव्यो भवेत्तदा
tataḥ prabhṛti yo vipro ratyarthaṃ gṛhamāgataḥ sa mānyaḥ sūryavāre ca sa mantavyo bhavettadā
एवं त्रयोदशं यावन् मासमेवं द्विजोत्तमान् तर्पयेत यथाकामं प्रोषिते ऽन्यं समाचरेत्
evaṃ trayodaśaṃ yāvan māsamevaṃ dvijottamān tarpayeta yathākāmaṃ proṣite 'nyaṃ samācaret
तदनुज्ञया रूपवान्यो यावदभ्यागतो भवेत् आत्मनो ऽपि यथाविघ्नं गर्भभूतिकरं प्रियम्
tadanujñayā rūpavānyo yāvadabhyāgato bhavet ātmano 'pi yathāvighnaṃ garbhabhūtikaraṃ priyam
दैवं वा मानुषं वा स्याद् अनुरागेण वा ततः साचारानष्टपञ्चाशद् यथाशक्त्या समाचरेत्
daivaṃ vā mānuṣaṃ vā syād anurāgeṇa vā tataḥ sācārānaṣṭapañcāśad yathāśaktyā samācaret
एतद्धि कथितं सम्यग् भवतीनां विशेषतः अधर्मो ऽयं ततो न स्याद् वेश्यानामिह सर्वदा
etaddhi kathitaṃ samyag bhavatīnāṃ viśeṣataḥ adharmo 'yaṃ tato na syād veśyānāmiha sarvadā
पुरुहूतेन यत्प्रोक्तं दानवीषु पुरा मया तदिदं साम्प्रतं सर्वं भवतीष्वपि युज्यते
puruhūtena yatproktaṃ dānavīṣu purā mayā tadidaṃ sāmprataṃ sarvaṃ bhavatīṣvapi yujyate
सर्वपापप्रशमनम् अनन्तफलदायकम् कल्याणीनां च कथितं तत्कुरुध्वं वराननाः
sarvapāpapraśamanam anantaphaladāyakam kalyāṇīnāṃ ca kathitaṃ tatkurudhvaṃ varānanāḥ
करोति याशेषमखण्डमेतत् कल्याणिनी माधवलोकसंस्था सा पूजिता देवगणैर् अशेषैर् आनन्दकृत्स्थानम् उपैति विष्णोः
karoti yāśeṣamakhaṇḍametat kalyāṇinī mādhavalokasaṃsthā sā pūjitā devagaṇair aśeṣair ānandakṛtsthānam upaiti viṣṇoḥ
तपोधनः सो ऽप्यभिधाय चैवं तदा च तासां व्रतमङ्गनानाम् स्वस्थानमेष्यत्यनु ताः समस्तं व्रतं करिष्यन्ति च देवयानैः
tapodhanaḥ so 'pyabhidhāya caivaṃ tadā ca tāsāṃ vratamaṅganānām svasthānameṣyatyanu tāḥ samastaṃ vrataṃ kariṣyanti ca devayānaiḥ