Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Matsya Purāṇa

Chapter 9

मत्स्यपुराणम्

MatsP_9.1

एवं श्रुत्वा मनुः प्राह पुनरेव जनार्दनम् पूर्वेषां चरितं ब्रूहि मनूनां मधुसूदन

evaṃ śrutvā manuḥ prāha punareva janārdanam pūrveṣāṃ caritaṃ brūhi manūnāṃ madhusūdana

MatsP_9.2

मन्वन्तराणि राजेन्द्र मनूनां चरितं च यत् प्रमाणं चैव कालस्य तां सृष्टिं च समासतः

manvantarāṇi rājendra manūnāṃ caritaṃ ca yat pramāṇaṃ caiva kālasya tāṃ sṛṣṭiṃ ca samāsataḥ

MatsP_9.3

एकचित्तः प्रशान्तात्मा शृणु मार्तण्डनन्दन यामा नाम पुरा देवा आसन् स्वायम्भुवान्तरे

ekacittaḥ praśāntātmā śṛṇu mārtaṇḍanandana yāmā nāma purā devā āsan svāyambhuvāntare

MatsP_9.4

सप्तैव ऋषयः पूर्वे ये मरीच्यादयः स्मृताः आग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च सहः सवन एव च

saptaiva ṛṣayaḥ pūrve ye marīcyādayaḥ smṛtāḥ āgnīdhraścāgnibāhuśca sahaḥ savana eva ca

MatsP_9.5

ज्योतिष्मान् द्युतिमान् हव्यो मेधा मेधातिथिर् वसुः स्वायम्भुवस्यास्य मनोर् दशैते वंशवर्धनाः

jyotiṣmān dyutimān havyo medhā medhātithir vasuḥ svāyambhuvasyāsya manor daśaite vaṃśavardhanāḥ

MatsP_9.6

प्रतिसर्गमिमे कृत्वा जग्मुर्यत्परमंपदम् एतत् स्वायम्भुवं प्रोक्तं स्वारोचिषमतः परम्

pratisargamime kṛtvā jagmuryatparamaṃpadam etat svāyambhuvaṃ proktaṃ svārociṣamataḥ param

MatsP_9.7

स्वारोचिषस्य तनयाश् चत्वारो देववर्चसः नभोनभस्यप्रसृतिभानवः कीर्तिवर्धनाः

svārociṣasya tanayāś catvāro devavarcasaḥ nabhonabhasyaprasṛtibhānavaḥ kīrtivardhanāḥ

MatsP_9.8

दत्तो निश्च्यवनस्तम्बः प्राणः कश्यप एव च और्वो बृहस्पतिश्चैव सप्तैते ऋषयः स्मृताः

datto niścyavanastambaḥ prāṇaḥ kaśyapa eva ca aurvo bṛhaspatiścaiva saptaite ṛṣayaḥ smṛtāḥ

MatsP_9.9

देवाश्च तुषिता नाम स्मृताः स्वारोचिषे ऽन्तरे हस्तीन्द्रः सुकृतो मूर्तिर् आपो ज्योतिरयः स्मयः

devāśca tuṣitā nāma smṛtāḥ svārociṣe 'ntare hastīndraḥ sukṛto mūrtir āpo jyotirayaḥ smayaḥ

MatsP_9.10

वसिष्ठस्य सुताः सप्त ये प्रजापतयः स्मृताः द्वितीयमेतत्कथितं मन्वन्तरमतः परम्

vasiṣṭhasya sutāḥ sapta ye prajāpatayaḥ smṛtāḥ dvitīyametatkathitaṃ manvantaramataḥ param

MatsP_9.11

औत्तमीयं प्रवक्ष्यामि तथा मन्वन्तरं शुभम् मनुर्नामौत्तमिर्यत्र दश पुत्रानजीजनत्

auttamīyaṃ pravakṣyāmi tathā manvantaraṃ śubham manurnāmauttamiryatra daśa putrānajījanat

MatsP_9.12

ईष ऊर्जश्च तर्जश् च शुचिः शुक्रस्तथैव च मधुश् च माधवश्चैव नभस्यो ऽथ नभास्तथा

īṣa ūrjaśca tarjaś ca śuciḥ śukrastathaiva ca madhuś ca mādhavaścaiva nabhasyo 'tha nabhāstathā

MatsP_9.13

सहः कनीयानेतेषाम् उदारः कीर्तिवर्धनः भावनास् तत्र देवाः स्युर् ऊर्जाः सप्तर्षयः स्मृताः

sahaḥ kanīyāneteṣām udāraḥ kīrtivardhanaḥ bhāvanās tatra devāḥ syur ūrjāḥ saptarṣayaḥ smṛtāḥ

MatsP_9.14

कौकुरुण्डिश्च दाल्भ्यश्च शङ्गः प्रवहणः शिवः सितश्च सस्मितश्चैव सप्तैते योगवर्धनाः

kaukuruṇḍiśca dālbhyaśca śaṅgaḥ pravahaṇaḥ śivaḥ sitaśca sasmitaścaiva saptaite yogavardhanāḥ

MatsP_9.15

मन्वन्तरं चतुर्थं तु तामसं नाम विश्रुतम् कविः पृथुस् तथैवाग्निर् अकपिः कपिरेव च

manvantaraṃ caturthaṃ tu tāmasaṃ nāma viśrutam kaviḥ pṛthus tathaivāgnir akapiḥ kapireva ca

MatsP_9.16

तथैव जल्पधीमानौ मुनयः सप्त तामसे साध्या देवगणा यत्र कथितास्तामसे ऽन्तरे

tathaiva jalpadhīmānau munayaḥ sapta tāmase sādhyā devagaṇā yatra kathitāstāmase 'ntare

MatsP_9.17

अकल्मषस् तथा धन्वी तपोमूलस्तपोधनः तपोरतिस्तपस्यश्च तपोद्युतिपरंतपौ

akalmaṣas tathā dhanvī tapomūlastapodhanaḥ taporatistapasyaśca tapodyutiparaṃtapau

MatsP_9.18

तपोभागी तपोयोगी धर्माचाररताः सदा तामसस्य सुताः सर्वे दश वंशविवर्धनाः

tapobhāgī tapoyogī dharmācāraratāḥ sadā tāmasasya sutāḥ sarve daśa vaṃśavivardhanāḥ

MatsP_9.19

पञ्चमस्य मनोस् तद्वद् रैवतस्यान्तरं शृणु देवबाहुः सुबाहुश्च पर्जन्यः सोमपो मुनिः

pañcamasya manos tadvad raivatasyāntaraṃ śṛṇu devabāhuḥ subāhuśca parjanyaḥ somapo muniḥ

MatsP_9.20

हिरण्यरोमा सप्ताश्वः सप्तैते ऋषयः स्मृताः देवाश्चाभूतरजसस् तथा प्रकृतयः शुभाः

hiraṇyaromā saptāśvaḥ saptaite ṛṣayaḥ smṛtāḥ devāścābhūtarajasas tathā prakṛtayaḥ śubhāḥ

MatsP_9.21

अरुणस् तत्त्वदर्शी च वित्तवान्हव्यपः कपिः युक्तो निरुत्सुकः सत्त्वो निर्मोहो ऽथ प्रकाशकः

aruṇas tattvadarśī ca vittavānhavyapaḥ kapiḥ yukto nirutsukaḥ sattvo nirmoho 'tha prakāśakaḥ

MatsP_9.22

धर्मवीर्यबलोपेता दशैते रैवतात्मजाः भृगुः सुधामा विरजाः सहिष्णुर्नाद एव च

dharmavīryabalopetā daśaite raivatātmajāḥ bhṛguḥ sudhāmā virajāḥ sahiṣṇurnāda eva ca

MatsP_9.23

विवस्वानतिनामा च षष्ठे सप्तर्षयो ऽपरे चाक्षुषस्यान्तरे देवा लेखा नाम परिश्रुताः

vivasvānatināmā ca ṣaṣṭhe saptarṣayo 'pare cākṣuṣasyāntare devā lekhā nāma pariśrutāḥ

MatsP_9.24

ऋभवो ऽथ ऋभाद्याश् च वारिमूला दिवौकसः चाक्षुषस्यान्तरे प्रोक्ता देवानां पञ्च योनयः

ṛbhavo 'tha ṛbhādyāś ca vārimūlā divaukasaḥ cākṣuṣasyāntare proktā devānāṃ pañca yonayaḥ

MatsP_9.25

रुरुप्रभृतयस्तद्वच् चाक्षुषस्य सुता दश प्रोक्ताः स्वायम्भुवे वंशे ये मया पूर्वमेव तु

ruruprabhṛtayastadvac cākṣuṣasya sutā daśa proktāḥ svāyambhuve vaṃśe ye mayā pūrvameva tu

MatsP_9.26

अन्तरं चाक्षुषं चैतन् मया ते परिकीर्तितम् सप्तमं तत्प्रवक्ष्यामि यद्वैवस्वतमुच्यते

antaraṃ cākṣuṣaṃ caitan mayā te parikīrtitam saptamaṃ tatpravakṣyāmi yadvaivasvatamucyate

MatsP_9.27

अत्रिश् चैव वसिष्ठश्च कश्यपो गौतमस्तथा भरद्वाजस्तथा योगी विश्वामित्रः प्रतापवान्

atriś caiva vasiṣṭhaśca kaśyapo gautamastathā bharadvājastathā yogī viśvāmitraḥ pratāpavān

MatsP_9.28

जमदग्निश्च सप्तैते साम्प्रतं ये महर्षयः कृत्वा धर्मव्यवस्थानं प्रयान्ति परमं पदम्

jamadagniśca saptaite sāmprataṃ ye maharṣayaḥ kṛtvā dharmavyavasthānaṃ prayānti paramaṃ padam

MatsP_9.29

साध्या विश्वे च रुद्राश्च मरुतो वसवो ऽश्विनौ आदित्याश्च सुरास्तद्वत् सप्त देवगणाः स्मृताः

sādhyā viśve ca rudrāśca maruto vasavo 'śvinau ādityāśca surāstadvat sapta devagaṇāḥ smṛtāḥ

MatsP_9.30

इक्ष्वाकुप्रमुखाश्चास्य दश पुत्राः स्मृता भुवि मन्वन्तरेषु सर्वेषु सप्त सप्त महर्षयः

ikṣvākupramukhāścāsya daśa putrāḥ smṛtā bhuvi manvantareṣu sarveṣu sapta sapta maharṣayaḥ

MatsP_9.31

कृत्वा धर्मव्यवस्थानं प्रयान्ति परमं पदम् सावर्ण्यस्य प्रवक्ष्यामि मनोर्भावि तथान्तरम्

kṛtvā dharmavyavasthānaṃ prayānti paramaṃ padam sāvarṇyasya pravakṣyāmi manorbhāvi tathāntaram

MatsP_9.32

अश्वत्थामा शरद्वांश्च कौशिको गालवस्तथा शतानन्दः काश्यपश्च रामश्च ऋषयः स्मृताः

aśvatthāmā śaradvāṃśca kauśiko gālavastathā śatānandaḥ kāśyapaśca rāmaśca ṛṣayaḥ smṛtāḥ

MatsP_9.33

धृतिर् वरीयान् यवसः सुवर्णो वष्टिरेव च चरिष्णुर् ईड्यः सुमतिर् वसुः शुक्रश्च वीर्यवान्

dhṛtir varīyān yavasaḥ suvarṇo vaṣṭireva ca cariṣṇur īḍyaḥ sumatir vasuḥ śukraśca vīryavān

MatsP_9.34

भविष्या दश सावर्णेर् मनोः पुत्राः प्रकीर्तिताः रौच्यादयस्तथान्ये ऽपि मनवः संप्रकीर्तिताः

bhaviṣyā daśa sāvarṇer manoḥ putrāḥ prakīrtitāḥ raucyādayastathānye 'pi manavaḥ saṃprakīrtitāḥ

MatsP_9.35

रुचेः प्रजापतेः पुत्रो रौच्यो नाम भविष्यति मनुर् भूतिसुतस् तद्वद् भौत्यो नाम भविष्यति

ruceḥ prajāpateḥ putro raucyo nāma bhaviṣyati manur bhūtisutas tadvad bhautyo nāma bhaviṣyati

MatsP_9.36

ततस्तु मेरुसावर्णिर् ब्रह्मसूनुर् मनुः स्मृतः ऋतश्च ऋतधामा च विष्वक्सेनो मनुस् तथा

tatastu merusāvarṇir brahmasūnur manuḥ smṛtaḥ ṛtaśca ṛtadhāmā ca viṣvakseno manus tathā

MatsP_9.37

अतीतानागताश्चैते मनवः परिकीर्तिताः षडूनं युगसाहस्रम् एभिर् व्याप्तं नराधिप

atītānāgatāścaite manavaḥ parikīrtitāḥ ṣaḍūnaṃ yugasāhasram ebhir vyāptaṃ narādhipa

MatsP_9.38

स्वे स्वे ऽन्तरे सर्वमिदम् उत्पाद्य सचराचरम् कल्पक्षये विनिर्वृत्ते मुच्यन्ते ब्रह्मणा सहा

sve sve 'ntare sarvamidam utpādya sacarācaram kalpakṣaye vinirvṛtte mucyante brahmaṇā sahā

Edition, source and reuse
Edition
Matsya Purāṇa, chapters 1–176, based on Caukhamba Vidyabhavan, 1954.
Electronic text
Oliver Hellwig · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः