106 ॥ इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे सदाचारेषु गृहस्थआवानप्रस्थयतिधर्म्निरुपणं नाम सत्पविंशो ऽध्यायः सनक उवाच शृणुष्व मुनिशार्दूल श्राद्धस्य विधिमुत्तमम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
106 // iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde sadācāreṣu gṛhasthaāvānaprasthayatidharmnirupaṇaṃ nāma satpaviṃśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca śṛṇuṣva muniśārdūla śrāddhasya vidhimuttamam / yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ
1 ॥ क्षयाहपूर्वदिवसे स्नात्वा चैकाशनो भवेत् । अधः शायी ब्रह्मचारी निशि विप्रान्निमन्त्रयेत्
1 // kṣayāhapūrvadivase snātvā caikāśano bhavet / adhaḥ śāyī brahmacārī niśi viprānnimantrayet
2 ॥ दन्तधावनतांबूले तैलाभ्यङ्गं तथैव च । रत्योषधिपरान्नानि श्राद्धकर्त्ताविवर्जयेत्
2 // dantadhāvanatāṃbūle tailābhyaṅgaṃ tathaiva ca / ratyoṣadhiparānnāni śrāddhakarttāvivarjayet
3 ॥ अध्वानं कलहं क्रोधं व्यवायं च धुरं तथा । श्राद्धकर्त्ता च भोक्ता च दिवास्वापं च वर्जयेत्
3 // adhvānaṃ kalahaṃ krodhaṃ vyavāyaṃ ca dhuraṃ tathā / śrāddhakarttā ca bhoktā ca divāsvāpaṃ ca varjayet
4 ॥ श्राद्धे निमन्त्रितो यस्तु व्यवायं कुरुते यदि । ब्रह्महत्यामवान्पोति नरकं चापि गच्छति
4 // śrāddhe nimantrito yastu vyavāyaṃ kurute yadi / brahmahatyāmavānpoti narakaṃ cāpi gacchati
5 ॥ श्राद्धे नियोजयेद्विप्रं श्रोत्रिय विष्णुतत्परम् । यथास्वाचारनिरतं प्रशान्तं सत्कुलोद्बगवम्
5 // śrāddhe niyojayedvipraṃ śrotriya viṣṇutatparam / yathāsvācāranirataṃ praśāntaṃ satkulodbagavam
6 ॥ रागद्वेषविहीनं च पुराणार्थविशारदम् । त्रिमधुत्रिसुपर्णज्ञं सर्वभूतदयापरम्
6 // rāgadveṣavihīnaṃ ca purāṇārthaviśāradam / trimadhutrisuparṇajñaṃ sarvabhūtadayāparam
7 ॥ देवपूजारतं चैव स्मृतितत्त्वविशारदम् । वेदान्ततत्त्वसंपन्नं सर्वलोकहिते रतम्
7 // devapūjārataṃ caiva smṛtitattvaviśāradam / vedāntatattvasaṃpannaṃ sarvalokahite ratam
8 ॥ कृतज्ञं गुणसंपन्नं गुरुशुश्रूषणे रतम् । परोपदेशनिरतं सच्छास्त्रकथनैस्तथा
8 // kṛtajñaṃ guṇasaṃpannaṃ guruśuśrūṣaṇe ratam / paropadeśanirataṃ sacchāstrakathanaistathā
9 ॥ एते नियोजितव्या वै श्राद्धे विप्रा मुनीश्वर । श्राद्धे वर्ज्यान्मवक्ष्यामि शृणु तान्मुसमाहितः
9 // ete niyojitavyā vai śrāddhe viprā munīśvara / śrāddhe varjyānmavakṣyāmi śṛṇu tānmusamāhitaḥ
10 ॥ न्पूनाङ्गश्चाधिकाङ्गश्च कदर्यो रोगितस्तथा । कुष्टी च कुनखी चैव लंबकर्णः क्षतव्रतः
10 // npūnāṅgaścādhikāṅgaśca kadaryo rogitastathā / kuṣṭī ca kunakhī caiva laṃbakarṇaḥ kṣatavrataḥ
11 ॥ नक्षत्रपाठजीवी च तथा च शवदाहकः । कुवादी परिर्वत्ता च तथा देवलकः खलः
11 // nakṣatrapāṭhajīvī ca tathā ca śavadāhakaḥ / kuvādī parirvattā ca tathā devalakaḥ khalaḥ
12 ॥ निन्दको ऽमर्षणो धूर्तस्तथैव ग्रामयाजकः । असच्छास्त्राभिनिरतः परान्ननिगतस्तथा
12 // nindako 'marṣaṇo dhūrtastathaiva grāmayājakaḥ / asacchāstrābhinirataḥ parānnanigatastathā
13 ॥ वृषलीसूति पोष्टा च वृषलीपतिरेव च । कुण्डश्च गोलकश्चैव ह्ययाज्यानां च याजकः
13 // vṛṣalīsūti poṣṭā ca vṛṣalīpatireva ca / kuṇḍaśca golakaścaiva hyayājyānāṃ ca yājakaḥ
14 ॥ दंभाचारो वृथामुण्डी ह्यन्यस्त्रीधनतत्परः । विष्णुभक्तिविहीनश्च शिवभक्तिपराड्मुखः
14 // daṃbhācāro vṛthāmuṇḍī hyanyastrīdhanatatparaḥ / viṣṇubhaktivihīnaśca śivabhaktiparāḍmukhaḥ
15 ॥ वेदविक्रयिणश्चैव व्रतविक्रयिणस्तथा । स्मृतिविक्रयिणश्चैव मन्त्रविक्रयिणस्तथा
15 // vedavikrayiṇaścaiva vratavikrayiṇastathā / smṛtivikrayiṇaścaiva mantravikrayiṇastathā
16 ॥ गायकाः काव्यकर्त्तारो भिषक्छास्त्रोपजीविनः । वेदनिन्दापरश्चैव ग्रामापण्यप्रदाहकः
16 // gāyakāḥ kāvyakarttāro bhiṣakchāstropajīvinaḥ / vedanindāparaścaiva grāmāpaṇyapradāhakaḥ
17 ॥ तथातिकामुकश्चैव रसविक्रयकारकः । कूटयुक्तिरतश्चैव श्राद्धे वर्ज्याः प्रयत्नतः
17 // tathātikāmukaścaiva rasavikrayakārakaḥ / kūṭayuktirataścaiva śrāddhe varjyāḥ prayatnataḥ
18 ॥ निंमत्रयीत पूर्वेद्युस्तस्मिन्नेव दिने ऽथवा । निमन्त्रितो भवेद्विप्रो ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः
18 // niṃmatrayīta pūrvedyustasminneva dine 'thavā / nimantrito bhavedvipro brahmacārī jitendriyaḥ
19 ॥ श्राद्धे क्षणस्तु कर्त्तव्यः प्रसादश्चेति सत्तम । निमन्त्रयेद्द्विजं प्राज्ञं दर्भपाणिर्जितेन्द्रियः
19 // śrāddhe kṣaṇastu karttavyaḥ prasādaśceti sattama / nimantrayeddvijaṃ prājñaṃ darbhapāṇirjitendriyaḥ
20 ॥ ततः प्रातः समुत्थाय प्रातः कृत्यं समाप्य च । श्राद्धं समाचरेद्विद्वान्काले कुतपसंज्ञिते
20 // tataḥ prātaḥ samutthāya prātaḥ kṛtyaṃ samāpya ca / śrāddhaṃ samācaredvidvānkāle kutapasaṃjñite
21 ॥ दिवसस्याष्टमे काले यदा मन्दायते रविः । स कालः कुतपस्तत्र पितॄणां दत्तमक्षयम्
21 // divasasyāṣṭame kāle yadā mandāyate raviḥ / sa kālaḥ kutapastatra pitṝṇāṃ dattamakṣayam
22 ॥ अपराह्नः पितॄणां तु दत्तः कालः स्वयंभुवा । तत्काल एव दातव्यं कव्यं तस्माद्द्विजोत्तमैः
22 // aparāhnaḥ pitṝṇāṃ tu dattaḥ kālaḥ svayaṃbhuvā / tatkāla eva dātavyaṃ kavyaṃ tasmāddvijottamaiḥ
23 ॥ यत्काव्यं दीयते द्वव्यैरकाले मुनिसत्तम । राक्षसं तद्धि विज्ञेयं पितॄणां नोपतिष्टति
23 // yatkāvyaṃ dīyate dvavyairakāle munisattama / rākṣasaṃ taddhi vijñeyaṃ pitṝṇāṃ nopatiṣṭati
24 ॥ काव्यं प्रत्तं तु सायाह्ने राक्षसं तद्भवेदपि । दाता नरकमान्पोति भोक्ता च नरकं व्रजेत्
24 // kāvyaṃ prattaṃ tu sāyāhne rākṣasaṃ tadbhavedapi / dātā narakamānpoti bhoktā ca narakaṃ vrajet
25 ॥ क्षयाहस्य तिथैर्विप्र यदि दण्डमितिर्भवेत् । विद्धापराह्नि कायां तु श्राद्धं कार्यं विजानता
25 // kṣayāhasya tithairvipra yadi daṇḍamitirbhavet / viddhāparāhni kāyāṃ tu śrāddhaṃ kāryaṃ vijānatā
26 ॥ क्षयाहस्य तिथिर्या तु ह्यपराह्नद्वये यदि । पूर्वा क्षये तु कर्त्तव्या वृद्वौ कार्या तथोत्तरा
26 // kṣayāhasya tithiryā tu hyaparāhnadvaye yadi / pūrvā kṣaye tu karttavyā vṛdvau kāryā tathottarā
27 ॥ मुहूर्त्त द्वितये पूर्वदिने स्यादपरे ऽहनि । तिथिः सायाह्नगा यत्र परा काव्यस्य विश्रुता
27 // muhūrtta dvitaye pūrvadine syādapare 'hani / tithiḥ sāyāhnagā yatra parā kāvyasya viśrutā
28 ॥ किञ्चित्पूर्वदिने प्राहुर्मुहूर्त्तद्वितये सति । नैतन्मतं हि सर्वेषां काव्यदाने मुनीश्वर
28 // kiñcitpūrvadine prāhurmuhūrttadvitaye sati / naitanmataṃ hi sarveṣāṃ kāvyadāne munīśvara
29 ॥ निमन्त्रितेषौ विप्रेषु मिलितेषु द्विजोत्तम । प्रायश्चित्तविशुद्धात्मा तेभ्यो ऽनुज्ञां समाहरेत्
29 // nimantriteṣau vipreṣu militeṣu dvijottama / prāyaścittaviśuddhātmā tebhyo 'nujñāṃ samāharet
30 ॥ श्राद्धार्थं समनुज्ञातो विप्रान्भूयो निमन्त्रयेत् ॥उ उभौ च विश्वेदेवार्थं पिघत्रर्थं त्रीन्यथाविधि
30 // śrāddhārthaṃ samanujñāto viprānbhūyo nimantrayet //u ubhau ca viśvedevārthaṃ pighatrarthaṃ trīnyathāvidhi
31 ॥ देवतार्थं च पित्रर्थमेकैकं वा निमन्त्रयेत् । श्राद्धार्थं समनुज्ञातः कारयेन्मण्डलद्वयम्
31 // devatārthaṃ ca pitrarthamekaikaṃ vā nimantrayet / śrāddhārthaṃ samanujñātaḥ kārayenmaṇḍaladvayam
32 ॥ चतुरस्त्रं ब्राह्मणस्य त्रिकोणं क्षत्रियस्य वै । वैश्यस्य वर्तुलं ज्ञेयं शूद्रस्याभ्याभ्युक्षणं भवेत्
32 // caturastraṃ brāhmaṇasya trikoṇaṃ kṣatriyasya vai / vaiśyasya vartulaṃ jñeyaṃ śūdrasyābhyābhyukṣaṇaṃ bhavet
33 ॥ ब्राह्मणानामभावे तु भ्रातरं पुत्रमेव च । आत्मानं वा नियुञ्जीत न विप्रं वेदवर्जितम्
33 // brāhmaṇānāmabhāve tu bhrātaraṃ putrameva ca / ātmānaṃ vā niyuñjīta na vipraṃ vedavarjitam
34 ॥ प्रक्षाल्य विप्रपादांशअच ह्याचांनानुपवेश्य च । यथावदर्चनं कुर्यात्स्मरन्नारायणं प्रभुम्
34 // prakṣālya viprapādāṃśaaca hyācāṃnānupaveśya ca / yathāvadarcanaṃ kuryātsmarannārāyaṇaṃ prabhum
35 ॥ ब्राह्मणानां तु मध्ये च द्वारदेशे तथैव च । अपहता इत्यृचा वै कर्त्ता तु विकिरेत्तिलान्
35 // brāhmaṇānāṃ tu madhye ca dvāradeśe tathaiva ca / apahatā ityṛcā vai karttā tu vikirettilān
36 ॥ यवैर्दर्भघैश्च विश्वेषां देवानामिदमासनम् । दत्त्वेति भूयो दद्यच्च दैवे क्षणप्रतीक्षणम्
36 // yavairdarbhaghaiśca viśveṣāṃ devānāmidamāsanam / dattveti bhūyo dadyacca daive kṣaṇapratīkṣaṇam
37 ॥ अक्षय्यासनयोः षष्टी द्वितीयावाहने स्मृता । अन्नदाने चतुर्थी स्याच्छेषाः संपुद्धयः स्मृताः
37 // akṣayyāsanayoḥ ṣaṣṭī dvitīyāvāhane smṛtā / annadāne caturthī syāccheṣāḥ saṃpuddhayaḥ smṛtāḥ
38 ॥ आसाद्य पात्रद्वितयं दर्भशाखासमन्वितम् । तत्पात्रे सेचयेत्तोयं शन्नोदेवीत्यृचा ततः
38 // āsādya pātradvitayaṃ darbhaśākhāsamanvitam / tatpātre secayettoyaṃ śannodevītyṛcā tataḥ
39 ॥ यवोसीति ति यवान् क्षित्प्वा गन्धपुष्पे च वाग्यतः । आवाहयेत्ततो देवान्विश्वे देवाःस इत्यृचा
39 // yavosīti ti yavān kṣitpvā gandhapuṣpe ca vāgyataḥ / āvāhayettato devānviśve devāḥsa ityṛcā
40 ॥ या दिव्या इति मन्त्रेण दद्यादर्घ्यं समाहितः । गन्धैश्च पत्रपुष्पैश्च धूपैर्दीपैर्यजेत्ततः
40 // yā divyā iti mantreṇa dadyādarghyaṃ samāhitaḥ / gandhaiśca patrapuṣpaiśca dhūpairdīpairyajettataḥ
41 ॥ देवैश्च समनुज्ञातो यजेत्पितृगणांस्तथा । तिलसंयुक्तदर्भैश्च दद्यात्तेषां सदासनम्
41 // devaiśca samanujñāto yajetpitṛgaṇāṃstathā / tilasaṃyuktadarbhaiśca dadyātteṣāṃ sadāsanam
42 ॥ पात्राण्यासादयेत्त्रीणि ह्यर्घाथ पूर्ववद्द्विजः । शन्नोदेव्या जलं क्षिप्त्वा तिलोसीति तिलान्क्षघिपेत्
42 // pātrāṇyāsādayettrīṇi hyarghātha pūrvavaddvijaḥ / śannodevyā jalaṃ kṣiptvā tilosīti tilānkṣaghipet
43 ॥ उशन्त इत्यृचावाह्य पितॄन्विप्रः समाहितः । या दिव्या इति मन्त्रेण दद्यादर्घ्यं च पूर्ववत्
43 // uśanta ityṛcāvāhya pitṝnvipraḥ samāhitaḥ / yā divyā iti mantreṇa dadyādarghyaṃ ca pūrvavat
44 ॥ गन्धैश्च पत्रपुष्पैश्च धूपैर्दीपैशअच सत्तम । वासोर्भिभूषणैश्वैव यथाविभवमर्चयेत्
44 // gandhaiśca patrapuṣpaiśca dhūpairdīpaiśaaca sattama / vāsorbhibhūṣaṇaiśvaiva yathāvibhavamarcayet
45 ॥ ततो ऽन्नाग्रं समादाय घृतयुक्तं विचक्षणः । अग्नौ करिष्य इत्युक्त्वा तेभ्यो ऽनुज्ञां समाहरेत्
45 // tato 'nnāgraṃ samādāya ghṛtayuktaṃ vicakṣaṇaḥ / agnau kariṣya ityuktvā tebhyo 'nujñāṃ samāharet
46 ॥ करवै करवाणीति चापृष्टा ब्राह्मणा मुने । कुरुष्व क्रियतां वेति कुर्विति ब्रूयुरेव च
46 // karavai karavāṇīti cāpṛṣṭā brāhmaṇā mune / kuruṣva kriyatāṃ veti kurviti brūyureva ca
47 ॥ उपासनाग्निमाधाय स्वगृह्योक्तविधानतः । सामाय च पितृमते स्वधा नम इतीरयेत्
47 // upāsanāgnimādhāya svagṛhyoktavidhānataḥ / sāmāya ca pitṛmate svadhā nama itīrayet
48 ॥ अग्नये कव्यवाहनाय स्वधा नम इतीह वा । स्वाहान्तेनापि वा प्राज्ञो जुहुयात्पितृयज्ञवत्
48 // agnaye kavyavāhanāya svadhā nama itīha vā / svāhāntenāpi vā prājño juhuyātpitṛyajñavat
49 ॥ आभ्यामेवाहुतिभ्यां तु पितॄणां तृत्पिरक्षया । अग्न्यभावे तु विप्रस्य पाणौ होमो विधीयते
49 // ābhyāmevāhutibhyāṃ tu pitṝṇāṃ tṛtpirakṣayā / agnyabhāve tu viprasya pāṇau homo vidhīyate
50 ॥ यथाचारं प्रकुर्वीत पाणावग्नौ च वा द्विज । नह्यग्निर्दूरगः कार्यः पार्वणे समुपस्थैते
50 // yathācāraṃ prakurvīta pāṇāvagnau ca vā dvija / nahyagnirdūragaḥ kāryaḥ pārvaṇe samupasthaite
51 ॥ संधायाग्निं ततः कार्यं कृत्वा तं विसृजेत्कृती । यद्याग्निर्दूरगो विप्र पार्वणे समुपस्थिते
51 // saṃdhāyāgniṃ tataḥ kāryaṃ kṛtvā taṃ visṛjetkṛtī / yadyāgnirdūrago vipra pārvaṇe samupasthite
52 ॥ भ्रातृभिः कारयेच्छ्राद्धं साग्निकैर्विधिवद्द्विजैः । क्षयाहे चैव संप्रात्पे स्वस्याग्निर्दूरगो यदि
52 // bhrātṛbhiḥ kārayecchrāddhaṃ sāgnikairvidhivaddvijaiḥ / kṣayāhe caiva saṃprātpe svasyāgnirdūrago yadi
53 ॥ तथैव भ्रातरस्तत्र लौकिकाग्नावपि स्थिताः । उपासनान्गौ दूरस्थे समीपेभ्रातरि स्थैते
53 // tathaiva bhrātarastatra laukikāgnāvapi sthitāḥ / upāsanāngau dūrasthe samīpebhrātari sthaite
54 ॥ यद्यग्नौ जुहुयाद्वापि पाणौ वा स हि पातकी । उपासनाग्ना दूरस्थे केचिदिच्छन्ति वै द्विजाः
54 // yadyagnau juhuyādvāpi pāṇau vā sa hi pātakī / upāsanāgnā dūrasthe kecidicchanti vai dvijāḥ
55 ॥ तच्छष विप्रपात्रेषु विकिरेत्संस्मरन्हरिम् । भक्ष्यैर्भोज्यैशअच लेह्यैश्च स्वाद्यैर्विप्रान्प्रपूजयत्
55 // tacchaṣa viprapātreṣu vikiretsaṃsmaranharim / bhakṣyairbhojyaiśaaca lehyaiśca svādyairviprānprapūjayat
56 ॥ अन्नत्यागं ततः कुर्य्यादुभयत्र समाहितः । आगच्छन्तु महाभागाविश्वेदेवा महाबलाः
56 // annatyāgaṃ tataḥ kuryyādubhayatra samāhitaḥ / āgacchantu mahābhāgāviśvedevā mahābalāḥ
57 ॥ ये यत्र विहिताः श्राद्धे सावधानां भवन्तु ते । इति संप्रार्थयेद्देवान्ये देवास ऋचा नु वै
57 // ye yatra vihitāḥ śrāddhe sāvadhānāṃ bhavantu te / iti saṃprārthayeddevānye devāsa ṛcā nu vai
58 ॥ तथासंप्रार्थयद्विप्रान्ये च हेति ऋचा पितॄन् । अमूर्तानां मूर्तानां च पितॄणां दीत्पतेजसाम्
58 // tathāsaṃprārthayadviprānye ca heti ṛcā pitṝn / amūrtānāṃ mūrtānāṃ ca pitṝṇāṃ dītpatejasām
59 ॥ नमस्यामि सदा तेषां ध्वानिनां योगचजक्षुषाम् । एवं पितॄन्नमस्कृत्य नारायण परायणः
59 // namasyāmi sadā teṣāṃ dhvānināṃ yogacajakṣuṣām / evaṃ pitṝnnamaskṛtya nārāyaṇa parāyaṇaḥ
60 ॥ दत्तं हविश्च तत्कर्ण विष्णवे विनिवेदयेत् । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे भुञ्जीरन्वाग्यता द्विजाः
60 // dattaṃ haviśca tatkarṇa viṣṇave vinivedayet / tataste brāhmaṇāḥ sarve bhuñjīranvāgyatā dvijāḥ
61 ॥ हसतो वदते को ऽपि राक्षघसं तद्भवेद्धविः । यथआचार प्रदेयं च मधुनांसादिकं तथा
61 // hasato vadate ko 'pi rākṣaghasaṃ tadbhaveddhaviḥ / yathaācāra pradeyaṃ ca madhunāṃsādikaṃ tathā
62 ॥ पाकादिं च प्रशंसेरन् वाग्यता धृतभघाजनाः । यदि पात्रं त्यजेत्को ऽपि ब्राह्मणः श्राद्धयोजितः
62 // pākādiṃ ca praśaṃseran vāgyatā dhṛtabhaghājanāḥ / yadi pātraṃ tyajetko 'pi brāhmaṇaḥ śrāddhayojitaḥ
63 ॥ श्राद्धहॄन्ता स विज्ञेयो नरकायोपपद्यते । भञ्जानेषु च विप्रेषु ह्यन्योन्यं संस्पुशेद्यदि
63 // śrāddhahṝntā sa vijñeyo narakāyopapadyate / bhañjāneṣu ca vipreṣu hyanyonyaṃ saṃspuśedyadi
64 ॥ तदन्नमत्यजन्भुक्त्वा गायत्र्यष्टशतं जपेत् । भुज्यमानेषु विप्रेषु कर्त्ता श्रद्धापरायणः
64 // tadannamatyajanbhuktvā gāyatryaṣṭaśataṃ japet / bhujyamāneṣu vipreṣu karttā śraddhāparāyaṇaḥ
65 ॥ स्मरेन्नारायणं देवमनन्तमपराजितम् । रक्षोघ्नान्वैष्णवांश्चैव पैतृकांश्चविशेषतः
65 // smarennārāyaṇaṃ devamanantamaparājitam / rakṣoghnānvaiṣṇavāṃścaiva paitṛkāṃścaviśeṣataḥ
66 ॥ जपेच्च पौरुषं सूक्तं नाचिकेतत्रयं तथा । त्रिमधु त्रिसुपर्णं च पावमानं यजूंषि च
66 // japecca pauruṣaṃ sūktaṃ nāciketatrayaṃ tathā / trimadhu trisuparṇaṃ ca pāvamānaṃ yajūṃṣi ca
67 ॥ सामान्यपितथोक्तानि वदेत्पुण्यप्रदां स्तथा । इतिहासपुराणानि धर्मशास्त्राणि चैव हि
67 // sāmānyapitathoktāni vadetpuṇyapradāṃ stathā / itihāsapurāṇāni dharmaśāstrāṇi caiva hi
68 ॥ भुञ्जीरन्ब्रह्मणा यावत्तावदेताञ्जपेद्द्विज । ब्राह्मणेषु च भुक्तेषु विकिरं विक्षिपेत्तथा
68 // bhuñjīranbrahmaṇā yāvattāvadetāñjapeddvija / brāhmaṇeṣu ca bhukteṣu vikiraṃ vikṣipettathā
69 ॥ शेषमन्नं वदेच्चैव मधुसूक्तं च वै जपेत् । स्वयं च पादौ प्रक्षघाल्य सम्यगाचम्य नारद
69 // śeṣamannaṃ vadeccaiva madhusūktaṃ ca vai japet / svayaṃ ca pādau prakṣaghālya samyagācamya nārada
70 ॥ आचान्तेषु च विप्रेषु पिण्डं निर्वापयेत्ततः । स्वस्तिवा चनकं कुर्यादक्षय्योदकमेव च
70 // ācānteṣu ca vipreṣu piṇḍaṃ nirvāpayettataḥ / svastivā canakaṃ kuryādakṣayyodakameva ca
71 ॥ दत्त्वा समाहितः कुर्यात्तथा विप्राभिवादनम् । अचालयित्वा पात्रं तु स्वस्ति कुर्वन्ति ये द्विजाः
71 // dattvā samāhitaḥ kuryāttathā viprābhivādanam / acālayitvā pātraṃ tu svasti kurvanti ye dvijāḥ
72 ॥ वत्सरं पितरस्तेषां भवन्त्युच्छिष्टभोजिनः । दातारो नो ऽभिवर्द्धन्तामित्याद्यैः स्मृतिभाषितैः
72 // vatsaraṃ pitarasteṣāṃ bhavantyucchiṣṭabhojinaḥ / dātāro no 'bhivarddhantāmityādyaiḥ smṛtibhāṣitaiḥ
73 ॥ आशीर्वचो लभेत्तेभ्यो नमस्कारं चरेत्ततः । दद्याच्च दक्षिणां शक्त्या तांबूलं गन्धसंयुतम्
73 // āśīrvaco labhettebhyo namaskāraṃ carettataḥ / dadyācca dakṣiṇāṃ śaktyā tāṃbūlaṃ gandhasaṃyutam
74 ॥ न्युब्जपात्रमथानीय स्वधाकारमुदीरयेत् । वाजेवाजे इति ऋचा पितॄन्देवान्विसर्जयेत्
74 // nyubjapātramathānīya svadhākāramudīrayet / vājevāje iti ṛcā pitṝndevānvisarjayet
75 ॥ भोक्ता च श्राद्धकृत्तस्यां रजन्यां मैथुनं त्यजेत् । तथा स्वाध्यायमध्वानं प्रयत्नेन परित्यजेत्
75 // bhoktā ca śrāddhakṛttasyāṃ rajanyāṃ maithunaṃ tyajet / tathā svādhyāyamadhvānaṃ prayatnena parityajet
76 ॥ अध्वगश्चातुरश्चैव विहीनश्च धनैस्तथा । आमश्राद्धं प्रकुर्वीत हेम्ना वास्तृश्यभार्यकः
76 // adhvagaścāturaścaiva vihīnaśca dhanaistathā / āmaśrāddhaṃ prakurvīta hemnā vāstṛśyabhāryakaḥ
77 ॥ द्रव्याभावे द्विजाभावे ह्यन्नमात्रं च पाचयेत् । पैतृकेन तु सूक्तेन होमं कुर्याद्विचक्षणः
77 // dravyābhāve dvijābhāve hyannamātraṃ ca pācayet / paitṛkena tu sūktena homaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ
78 ॥ अत्यन्त हव्यशून्यश्चैत्स्वशक्त्या तु तृणं गवाम् । स्नात्वा च विधिवद्विप्र कुर्याद्वा तिलतपर्णम्
78 // atyanta havyaśūnyaścaitsvaśaktyā tu tṛṇaṃ gavām / snātvā ca vidhivadvipra kuryādvā tilataparṇam
79 ॥ अथवा रोदनं कुर्यादत्युच्चैर्विजने वने । दरिद्रो ऽहं महापापी वदन्निति विचक्षणः
79 // athavā rodanaṃ kuryādatyuccairvijane vane / daridro 'haṃ mahāpāpī vadanniti vicakṣaṇaḥ
80 ॥ परेद्युः श्राद्धकृन्मर्त्यो यो न तर्पयते पितॄन् । तत्कुलं नाशमायाति ब्रह्महत्यां च विन्दति
80 // paredyuḥ śrāddhakṛnmartyo yo na tarpayate pitṝn / tatkulaṃ nāśamāyāti brahmahatyāṃ ca vindati
81 ॥ श्राद्धं कुर्वन्ति ये मर्त्याः श्रद्धावन्तो मुनीश्वर । न तेषां संततिच्छेदः संपन्नास्ते भवन्ति च
81 // śrāddhaṃ kurvanti ye martyāḥ śraddhāvanto munīśvara / na teṣāṃ saṃtaticchedaḥ saṃpannāste bhavanti ca
82 ॥ पितॄन्यञ्जति यें श्राद्धे तैस्तु विष्णुः प्रपूजितः । तस्मिंस्तुष्टे जगन्नाथे सर्वास्तुष्यन्ति देवताः
82 // pitṝnyañjati yeṃ śrāddhe taistu viṣṇuḥ prapūjitaḥ / tasmiṃstuṣṭe jagannāthe sarvāstuṣyanti devatāḥ
83 ॥ पितरो देवताश्चैव गन्धर्वाप्सरसस्तथा । यक्षाश्च सिद्धा मनुजा हरिरेव सनातनः
83 // pitaro devatāścaiva gandharvāpsarasastathā / yakṣāśca siddhā manujā harireva sanātanaḥ
84 ॥ येनेदमखिलं जातं जगत्स्थावरजङ्गमम् । तस्माद्दाता च भोक्ता च सर्वं विष्णुः सनातनः
84 // yenedamakhilaṃ jātaṃ jagatsthāvarajaṅgamam / tasmāddātā ca bhoktā ca sarvaṃ viṣṇuḥ sanātanaḥ
85 ॥ यदस्ति विप्र यन्नास्ति दृश्यं चादृश्यमेव च । सर्वं विष्णुमयं ज्ञेयं तस्मादन्यन्न विद्यते
85 // yadasti vipra yannāsti dṛśyaṃ cādṛśyameva ca / sarvaṃ viṣṇumayaṃ jñeyaṃ tasmādanyanna vidyate
86 ॥ आधारभूतो विश्वस्य सर्वभूतात्मको ऽव्ययः । अनौपम्यस्वभावश्च भगवान्हव्यकव्यभुक्
86 // ādhārabhūto viśvasya sarvabhūtātmako 'vyayaḥ / anaupamyasvabhāvaśca bhagavānhavyakavyabhuk
87 ॥ परब्रह्माभिधेयो य एक एव जनार्दनः । कर्त्ता कारयिता चैव सर्वं विष्णुः सनातनः
87 // parabrahmābhidheyo ya eka eva janārdanaḥ / karttā kārayitā caiva sarvaṃ viṣṇuḥ sanātanaḥ
88 ॥ इत्येवं ते मुनिश्रेष्ठ श्राद्धास्य विधिरुत्तमः । कथितः कुर्वतामेवं पापं सद्यो विलीयते
88 // ityevaṃ te muniśreṣṭha śrāddhāsya vidhiruttamaḥ / kathitaḥ kurvatāmevaṃ pāpaṃ sadyo vilīyate
89 ॥ य इदं पठते भक्त्या श्राद्धकाले द्विजोत्तमः । पितरस्तस्य तुष्यन्ति संततिश्चैव वर्द्धते
89 // ya idaṃ paṭhate bhaktyā śrāddhakāle dvijottamaḥ / pitarastasya tuṣyanti saṃtatiścaiva varddhate