151 ॥ इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बुहदुपाख्याने तृतीयपादे संध्यादिनिरूपणं नाम षट्षष्टितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच अथ वक्ष्ये देवपूजां साधकाभीष्टसिद्धिदाम् । त्रिकोणं चतुरस्रं वा वामभागे प्रकल्प्य च
151 // iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge buhadupākhyāne tṛtīyapāde saṃdhyādinirūpaṇaṃ nāma ṣaṭṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca atha vakṣye devapūjāṃ sādhakābhīṣṭasiddhidām / trikoṇaṃ caturasraṃ vā vāmabhāge prakalpya ca
1 ॥ सम्पूज्या स्रेण संक्षाल्य हृदाधारं निधाय च । तत्राग्निमण्डलं चेद्वा पात्रं संक्षाल्य चास्रतः
1 // sampūjyā sreṇa saṃkṣālya hṛdādhāraṃ nidhāya ca / tatrāgnimaṇḍalaṃ cedvā pātraṃ saṃkṣālya cāsrataḥ
2 ॥ आधारे नामसं स्थाप्य तत्र चेद्रविमण्डलम् । क्लिममातृका पूलमुञ्चरन्पूरपेज्जलैः
2 // ādhāre nāmasaṃ sthāpya tatra cedravimaṇḍalam / klimamātṛkā pūlamuñcaranpūrapejjalaiḥ
3 ॥ चत्रेञ्जुमण्डलं प्रार्च्य तीर्थान्यावाह्य पूर्ववत् । गोमुद्रयामृतीकृत्य कवचेनावगुण्ठयेत्
3 // catreñjumaṇḍalaṃ prārcya tīrthānyāvāhya pūrvavat / gomudrayāmṛtīkṛtya kavacenāvaguṇṭhayet
4 ॥ संक्षाल्यास्रेण प्रणवं तदुपर्यष्टधा जपेत् । सामान्यार्घमिदं प्रोक्तं सर्वसिद्धिकरं नृणाम्
4 // saṃkṣālyāsreṇa praṇavaṃ taduparyaṣṭadhā japet / sāmānyārghamidaṃ proktaṃ sarvasiddhikaraṃ nṛṇām
5 ॥ तज्जलं र्किचिदुदूधृत्य प्रोक्षिण्या साधकोत्तमः । आत्मानं यागवस्तूनि तेन संप्रोक्षयेत्पुथक्
5 // tajjalaṃ rkicidudūdhṛtya prokṣiṇyā sādhakottamaḥ / ātmānaṃ yāgavastūni tena saṃprokṣayetputhak
6 ॥ आत्मवामाग्रतः कुर्यात्षट्ट्कोणान्तस्रिकोणकम् । चतुरस्रेण संवेष्ट्य संक्षाल्यार्घोदकेन च
6 // ātmavāmāgrataḥ kuryātṣaṭṭkoṇāntasrikoṇakam / caturasreṇa saṃveṣṭya saṃkṣālyārghodakena ca
7 ॥ ततस्तु साधकश्रेष्ठः स्तंभयेच्छङ्खमुद्रया । आग्नेयादिषु कोणेषु हृदाद्यङ्गचतुष्टयम्
7 // tatastu sādhakaśreṣṭhaḥ staṃbhayecchaṅkhamudrayā / āgneyādiṣu koṇeṣu hṛdādyaṅgacatuṣṭayam
8 ॥ नेत्रं मध्ये दिक्षु चास्रं त्रिकोणे पूजयेत्ततः । मूलखण्डत्रयेनाथाधारशक्तिं तु मध्यगाम्
8 // netraṃ madhye dikṣu cāsraṃ trikoṇe pūjayettataḥ / mūlakhaṇḍatrayenāthādhāraśaktiṃ tu madhyagām
9 ॥ एवं संपूज्य विधिवदस्रंसंक्षालितं हृदा । प्रतिष्टाप्य त्रिपदिकां पूजयेन्मनुनामुना
9 // evaṃ saṃpūjya vidhivadasraṃsaṃkṣālitaṃ hṛdā / pratiṣṭāpya tripadikāṃ pūjayenmanunāmunā
10 ॥ मं वह्निमण्डला येति ततो देशकलात्मने । अमुकार्ध्येति पात्रान्ते सनापहृदयोंऽतिमे
10 // maṃ vahnimaṇḍalā yeti tato deśakalātmane / amukārdhyeti pātrānte sanāpahṛdayoṃ'time
11 ॥ चतुर्विंशतिवर्णो ऽयमाधारस्यार्चने मनुः । स्वमन्त्रक्षालितं शरंवं संस्याप्याय समर्चयेत्
11 // caturviṃśativarṇo 'yamādhārasyārcane manuḥ / svamantrakṣālitaṃ śaraṃvaṃ saṃsyāpyāya samarcayet
12 ॥ तारः कार्ंममहांस्ते तु ततो जलचराय च । वर्म फट् हृदयं पाञ्चजन्याय हृदयं मनेः
12 // tāraḥ kārṃmamahāṃste tu tato jalacarāya ca / varma phaṭ hṛdayaṃ pāñcajanyāya hṛdayaṃ maneḥ
13 ॥ तत्रार्कमण्डलायेति द्वादशान्ते कलारमने । अमुकार्ध्येति पात्रान्ते नमोन्तस्त्र्यक्षिवर्णवान्
13 // tatrārkamaṇḍalāyeti dvādaśānte kalāramane / amukārdhyeti pātrānte namontastryakṣivarṇavān
14 ॥ सम्पूज्य तेन तत्रार्चेद्द्वादशार्ककलाः क्रमात् । ततः शुद्धजलैर्मूलं विलोममातृकां पठन्
14 // sampūjya tena tatrārceddvādaśārkakalāḥ kramāt / tataḥ śuddhajalairmūlaṃ vilomamātṛkāṃ paṭhan
15 ॥ शङ्खमापूरयेत्तस्मिन्पूजयेन्मनुनामुना । ओं सोममण्डलायेति षोडशान्ते कलात्मने
15 // śaṅkhamāpūrayettasminpūjayenmanunāmunā / oṃ somamaṇḍalāyeti ṣoḍaśānte kalātmane
16 ॥ अमुकार्ध्यामृतायेति हृन्मनुश्चार्ध्यपूजने । तत्र षोडशसंख्याका यजेञ्चन्द्रमसः कलाः
16 // amukārdhyāmṛtāyeti hṛnmanuścārdhyapūjane / tatra ṣoḍaśasaṃkhyākā yajeñcandramasaḥ kalāḥ
17 ॥ ततस्तु तीर्थान्यावाह्य गङ्गे चेत्यादिपूर्ववत् । गोमुद्रयामृतीकृत्याच्छादयेन्मत्स्ममुद्रया
17 // tatastu tīrthānyāvāhya gaṅge cetyādipūrvavat / gomudrayāmṛtīkṛtyācchādayenmatsmamudrayā
18 ॥ कवचेनावगुण्ठ्याथ रक्षेदस्त्रेण तत्पुनः । चिन्तयित्वेष्टदेवं च ततो मुद्राः प्रदर्शयेत्
18 // kavacenāvaguṇṭhyātha rakṣedastreṇa tatpunaḥ / cintayitveṣṭadevaṃ ca tato mudrāḥ pradarśayet
19 ॥ शङ्खमौशलचकाख्याः परमीकरणं ततः । महामुद्रां योनिमुद्रां दर्शयेत्क्रमतः सुधीः
19 // śaṅkhamauśalacakākhyāḥ paramīkaraṇaṃ tataḥ / mahāmudrāṃ yonimudrāṃ darśayetkramataḥ sudhīḥ
20 ॥ गारुडी गालिनी चैव मुख्ये मुद्रे प्रकीर्तिते । गन्धपुष्पादिभिस्तत्र पूजयेद्देवतां स्मरनट्
20 // gāruḍī gālinī caiva mukhye mudre prakīrtite / gandhapuṣpādibhistatra pūjayeddevatāṃ smaranaṭ
21 ॥ अष्टकृत्वो जपेन्मूलं प्रणवं चाष्टधा तथा । शङ्खाद्दक्षिणदिग्भागे प्रोक्षणीपात्रमादिशेत्
21 // aṣṭakṛtvo japenmūlaṃ praṇavaṃ cāṣṭadhā tathā / śaṅkhāddakṣiṇadigbhāge prokṣaṇīpātramādiśet
22 ॥ प्रोक्षण्यां तज्जलं किञ्चित्कृत्वात्मानं त्रिधा ततः । आत्मतत्त्वात्मने हृञ्च विद्यातत्त्वात्मने नमः
22 // prokṣaṇyāṃ tajjalaṃ kiñcitkṛtvātmānaṃ tridhā tataḥ / ātmatattvātmane hṛñca vidyātattvātmane namaḥ
23 ॥ शिवतत्त्वात्मने हृञ्च इत्येतैर्मनुभिस्त्रिभिः । प्रोक्षेत्पुष्पाक्षतैश्चापि मण्डलं विधिवत्सुधीः
23 // śivatattvātmane hṛñca ityetairmanubhistribhiḥ / prokṣetpuṣpākṣataiścāpi maṇḍalaṃ vidhivatsudhīḥ
24 ॥ अथवा मूलगायत्र्या पूजाद्रव्याणि प्रोक्षयेत् । पाद्यार्ध्याचमनूयार्थं मधुपर्कार्थमप्युत
24 // athavā mūlagāyatryā pūjādravyāṇi prokṣayet / pādyārdhyācamanūyārthaṃ madhuparkārthamapyuta
25 ॥ पात्राण्याधारयुक्तानि स्थापयेद्विधिना पुरः । पाद्यं श्यामाकदूर्वाब्जविष्णुक्रान्तजलैः स्मृतम्
25 // pātrāṇyādhārayuktāni sthāpayedvidhinā puraḥ / pādyaṃ śyāmākadūrvābjaviṣṇukrāntajalaiḥ smṛtam
26 ॥ अर्ध्यं पुष्पाक्षतयवैः कुशाग्रतिलसर्षपैः । गन्धदूर्वादलैः प्रोक्तं ततश्चाचमनीयकम्
26 // ardhyaṃ puṣpākṣatayavaiḥ kuśāgratilasarṣapaiḥ / gandhadūrvādalaiḥ proktaṃ tataścācamanīyakam
27 ॥ जातीफलं च कङ्कोलं लवङ्गं च जलान्वितम् । क्षौद्राज्यदधिसंमिश्रं मधुपर्कसमीरितम्
27 // jātīphalaṃ ca kaṅkolaṃ lavaṅgaṃ ca jalānvitam / kṣaudrājyadadhisaṃmiśraṃ madhuparkasamīritam
28 ॥ एकस्मिन्नथवा पात्रे पाद्यादीनि प्रकल्पयेत् । शङ्करार्कार्चने शङ्खमयेनैव प्रशस्यते
28 // ekasminnathavā pātre pādyādīni prakalpayet / śaṅkarārkārcane śaṅkhamayenaiva praśasyate
29 ॥ श्वेताकृष्णारुणापीताश्यामारक्तासितासिताः । रक्तांबराभयकराध्येयाःस्पुः पीठशक्तयः
29 // śvetākṛṣṇāruṇāpītāśyāmāraktāsitāsitāḥ / raktāṃbarābhayakarādhyeyāḥspuḥ pīṭhaśaktayaḥ
30 ॥ स्वर्णादिलिखिते यन्त्रे शालग्रामे मणौ तथा । विधिना स्थापितायां वा प्रतिमायां प्रपूजयेत्
30 // svarṇādilikhite yantre śālagrāme maṇau tathā / vidhinā sthāpitāyāṃ vā pratimāyāṃ prapūjayet
31 ॥ अङ्गुष्टादिवितस्त्यन्तमाना स्वर्णादिधातुभिः । निर्मिता शुभदा गेहे पूजनाय दिने दिने
31 // aṅguṣṭādivitastyantamānā svarṇādidhātubhiḥ / nirmitā śubhadā gehe pūjanāya dine dine
32 ॥ वक्रां दग्धां खण्डितां च भिन्नमूर्द्धदृशं पुननः । स्पष्टां वाप्य न्त्यजाद्यैश्च प्रतिमां नैव पूजयेत्
32 // vakrāṃ dagdhāṃ khaṇḍitāṃ ca bhinnamūrddhadṛśaṃ punanaḥ / spaṣṭāṃ vāpya ntyajādyaiśca pratimāṃ naiva pūjayet
33 ॥ बाणादिलिङ्गे वाभ्यर्चेत्सर्वलक्षणलक्षिते । मूलेन मूर्तिं संकल्प्य ध्यात्वा देवं यथोदितम्
33 // bāṇādiliṅge vābhyarcetsarvalakṣaṇalakṣite / mūlena mūrtiṃ saṃkalpya dhyātvā devaṃ yathoditam
34 ॥ आवाहा पूजयेतस्यां परिवारगणैः सह । शालग्रामे स्थापितायां नावाहनविसर्जने
34 // āvāhā pūjayetasyāṃ parivāragaṇaiḥ saha / śālagrāme sthāpitāyāṃ nāvāhanavisarjane
35 ॥ पुष्पाञ्जलिं समादाय ध्यात्वा मन्त्रमुदीरयेत्
35 // puṣpāñjaliṃ samādāya dhyātvā mantramudīrayet
36 ॥ आत्मसंस्थमजं शुद्धं त्वामहं परमेश्वर । अरण्यामिव हव्याशं मूर्तावावाहयाम्यहम्
36 // ātmasaṃsthamajaṃ śuddhaṃ tvāmahaṃ parameśvara / araṇyāmiva havyāśaṃ mūrtāvāvāhayāmyaham
37 ॥ तवेयं हि महामूर्तिस्तस्यां त्वां सर्वगं प्रभो । भक्तिरेवहसमाकृष्टं दीपवत्स्थापयाम्यहम्
37 // taveyaṃ hi mahāmūrtistasyāṃ tvāṃ sarvagaṃ prabho / bhaktirevahasamākṛṣṭaṃ dīpavatsthāpayāmyaham
38 ॥ सर्वान्तर्यामिणे देवं सर्वबीजमय शुभम् । रवात्मस्थआय परं शुद्धमासनं कल्पयाव्यहम्
38 // sarvāntaryāmiṇe devaṃ sarvabījamaya śubham / ravātmasthaāya paraṃ śuddhamāsanaṃ kalpayāvyaham
39 ॥ अनन्या तव देवेश मूर्तिशक्तिरियं प्रभो । सांनिध्यं कुरु तस्यां त्वं भक्तानुग्राहकारक
39 // ananyā tava deveśa mūrtiśaktiriyaṃ prabho / sāṃnidhyaṃ kuru tasyāṃ tvaṃ bhaktānugrāhakāraka
40 ॥ अज्ञानाजुच मत्तत्त्वाद्वैकल्यात्साधनस्य च । यद्यपूर्णं भवेत्कल्पं कतथाप्यभिमुखो भव
40 // ajñānājuca mattattvādvaikalyātsādhanasya ca / yadyapūrṇaṃ bhavetkalpaṃ katathāpyabhimukho bhava
41 ॥ दृशा पूयूषवर्षिण्या पूरयन्यज्ञविष्टरे । मूर्तौं वा यज्ञसंपूर्त्यै स्थितो भव महेश्वर
41 // dṛśā pūyūṣavarṣiṇyā pūrayanyajñaviṣṭare / mūrtauṃ vā yajñasaṃpūrtyai sthito bhava maheśvara
42 ॥ अभक्तवाङ्मनश्चक्षुः श्रोत्रदूरायितद्युते । स्वतेजः पञ्जरेणाशु वेष्टितो भव सर्वतः
42 // abhaktavāṅmanaścakṣuḥ śrotradūrāyitadyute / svatejaḥ pañjareṇāśu veṣṭito bhava sarvataḥ
43 ॥ यस्य दर्शनामिच्छन्ति देवाः स्वाभीष्टसिद्धये । तस्मै ते परमेशाय स्वागतं स्वागतं च मे
43 // yasya darśanāmicchanti devāḥ svābhīṣṭasiddhaye / tasmai te parameśāya svāgataṃ svāgataṃ ca me
44 ॥ कृतार्थो ऽनुगृहीतो ऽस्मि सफलं जीवितं मम । आगतो देवदेवेशः सुखागतमिदं पुनः
44 // kṛtārtho 'nugṛhīto 'smi saphalaṃ jīvitaṃ mama / āgato devadeveśaḥ sukhāgatamidaṃ punaḥ
45 ॥ यद्भक्तिलेप्तसंपर्कात्परमानन्दसंभवः । तस्मै मे परणाब्जाय पाद्यं शुद्धाय कल्प्यते
45 // yadbhaktileptasaṃparkātparamānandasaṃbhavaḥ / tasmai me paraṇābjāya pādyaṃ śuddhāya kalpyate
46 ॥ वेदानामपि वेदाय देवानां देवतात्मने । आचामं कल्पयामीश शुद्धानां शुद्धिहेतवे
46 // vedānāmapi vedāya devānāṃ devatātmane / ācāmaṃ kalpayāmīśa śuddhānāṃ śuddhihetave
47 ॥ तापत्रयहर दिव्यं परमानन्दलक्षणम् । तापत्रयविनिर्मुक्त्यै तवार्घ्यं कल्पयाम्यहम्
47 // tāpatrayahara divyaṃ paramānandalakṣaṇam / tāpatrayavinirmuktyai tavārghyaṃ kalpayāmyaham
48 ॥ सर्वकालुष्यहीनाय परिपूर्णसुखात्मने । मधुपर्कमिदं देव कल्पयामि प्रसीद मे
48 // sarvakāluṣyahīnāya paripūrṇasukhātmane / madhuparkamidaṃ deva kalpayāmi prasīda me
49 ॥ अवच्छिष्टो ऽप्यशुचिर्वापि यस्य स्मरणमात्रतः । शुद्धिमाप्नोति तस्मै ते पुनराचमनीयकम्
49 // avacchiṣṭo 'pyaśucirvāpi yasya smaraṇamātrataḥ / śuddhimāpnoti tasmai te punarācamanīyakam
50 ॥ स्नेहं गृहाण स्नेहेन लोकनाथ महाशय । सर्वलोकेषु शुद्धात्मन्ददामि स्नेहमुत्तमम्
50 // snehaṃ gṛhāṇa snehena lokanātha mahāśaya / sarvalokeṣu śuddhātmandadāmi snehamuttamam
51 ॥ परमानन्दबोधाब्धिनिमग्ननिजमूर्तये । सांगोपाङ्गमिदं स्नानं कल्पयाम्यहमीश ते । सहस्रं वा शतं वापि यथाशक्त्यादरेण च
51 // paramānandabodhābdhinimagnanijamūrtaye / sāṃgopāṅgamidaṃ snānaṃ kalpayāmyahamīśa te / sahasraṃ vā śataṃ vāpi yathāśaktyādareṇa ca
52 ॥ गन्धपुष्पादिकैरीश मनुनां चाभिषिञ्चेत्
52 // gandhapuṣpādikairīśa manunāṃ cābhiṣiñcet
53 ॥ मायाचि त्रपटच्छन्ननिजगुह्योरुतेजसे । निरावरणविज्ञान वासस्ते कल्पयाम्यहम्
53 // māyāci trapaṭacchannanijaguhyorutejase / nirāvaraṇavijñāna vāsaste kalpayāmyaham
54 ॥ यमाश्रित्य म हामाया जगत्संमोहिनी सदा । तस्मै ते परमेशाय कल्पयाम्युत्तरीयकम्
54 // yamāśritya ma hāmāyā jagatsaṃmohinī sadā / tasmai te parameśāya kalpayāmyuttarīyakam
55 ॥ रक्तं शक्त्यर्कविघ्नेषु पीतंविष्णौ सितं शिवे । तैलादिदूषितं जीर्णं सच्छिद्रं मलिनं त्यजेत्
55 // raktaṃ śaktyarkavighneṣu pītaṃviṣṇau sitaṃ śive / tailādidūṣitaṃ jīrṇaṃ sacchidraṃ malinaṃ tyajet
56 ॥ यस्य शक्तित्रयेणदं संप्रीतमखिलं जगत् । यज्ञसूत्राय तस्मै ते यज्ञसूत्रं प्रकल्पये
56 // yasya śaktitrayeṇadaṃ saṃprītamakhilaṃ jagat / yajñasūtrāya tasmai te yajñasūtraṃ prakalpaye
57 ॥ स्वभावसुन्दराङ्गाय नानाशक्त्याश्रयाय ते । भूषणानि विचित्राणि कल्पयाम्यमरार्चित
57 // svabhāvasundarāṅgāya nānāśaktyāśrayāya te / bhūṣaṇāni vicitrāṇi kalpayāmyamarārcita
58 ॥ परमानन्दसौरभ्यपरिपूर्णदिगन्तरम् । गृहाण परम गन्ध कृपया परमेश्वर
58 // paramānandasaurabhyaparipūrṇadigantaram / gṛhāṇa parama gandha kṛpayā parameśvara
59 ॥ तुरीयवनसंभूतं नानागुणमनोहरम् । अमन्दसौरभपुष्पं गृह्यतामिदमुत्तमम् । जपाक्षतार्कधत्तूरान्विष्णौ नैवार्पयेत्क्वचित्
59 // turīyavanasaṃbhūtaṃ nānāguṇamanoharam / amandasaurabhapuṣpaṃ gṛhyatāmidamuttamam / japākṣatārkadhattūrānviṣṇau naivārpayetkvacit
60 ॥ केतकीं कुटजं कुन्दं बन्धूकं केसरं जपाम् । मालतीपुष्पक चैव नार्पयेत्तु महेश्वरे
60 // ketakīṃ kuṭajaṃ kundaṃ bandhūkaṃ kesaraṃ japām / mālatīpuṣpaka caiva nārpayettu maheśvare
61 ॥ मातुलिङ्गं च तगरं रवौ नैवार्पयेत्क्वचित् । शक्तौ दूर्वार्कमन्दारान् गणेशे तुलसीं त्यजेत्
61 // mātuliṅgaṃ ca tagaraṃ ravau naivārpayetkvacit / śaktau dūrvārkamandārān gaṇeśe tulasīṃ tyajet
62 ॥ सरोजिनीदमनकौ तथा मरुबकः कुशः । विष्णुक्रान्ता नागवल्ली दूर्वापामार्गदाडिमौ
62 // sarojinīdamanakau tathā marubakaḥ kuśaḥ / viṣṇukrāntā nāgavallī dūrvāpāmārgadāḍimau
63 ॥ धात्री मुनियुतानां च पत्रैर्देवार्चनं चरेत् । कदली बदरी धात्री तिन्तिणी बीजपूरकम्
63 // dhātrī muniyutānāṃ ca patrairdevārcanaṃ caret / kadalī badarī dhātrī tintiṇī bījapūrakam
64 ॥ आम्रदाडिमजंबीरजंबूपनसभूरुहाः । एतेषां तु फलैः कुर्याद्देवतापूजनं बुधः
64 // āmradāḍimajaṃbīrajaṃbūpanasabhūruhāḥ / eteṣāṃ tu phalaiḥ kuryāddevatāpūjanaṃ budhaḥ
65 ॥ शुष्कैस्तु नार्चयेद्देवं पत्रैः पुष्पैः फलैरपि
65 // śuṣkaistu nārcayeddevaṃ patraiḥ puṣpaiḥ phalairapi
66 ॥ धात्री खदिरबित्वानां तमालस्य दलानि च । छिन्नभिन्नान्यपि मुने न दूष्याणि जगुर्बुधाः
66 // dhātrī khadirabitvānāṃ tamālasya dalāni ca / chinnabhinnānyapi mune na dūṣyāṇi jagurbudhāḥ
67 ॥ पद्ममामलकं तिष्टेच्छुद्धं चैव दिनत्रयम् । सर्वदा तुलसी शुद्धा बिल्वपत्राणि वै तथा
67 // padmamāmalakaṃ tiṣṭecchuddhaṃ caiva dinatrayam / sarvadā tulasī śuddhā bilvapatrāṇi vai tathā
68 ॥ पलाशकाशकुसुमैस्तमालतुलसीदलैः । छात्रीदलैश्च दूर्वाभिर्नार्चयेज्जगदंबिकाम्
68 // palāśakāśakusumaistamālatulasīdalaiḥ / chātrīdalaiśca dūrvābhirnārcayejjagadaṃbikām
69 ॥ नार्पयेत्कुसुमं पत्रं फलं देवे ह्यधोमुखम् । पुष्पपत्रादिकं विप्र यथोत्पन्नं तथार्पयेत्
69 // nārpayetkusumaṃ patraṃ phalaṃ deve hyadhomukham / puṣpapatrādikaṃ vipra yathotpannaṃ tathārpayet
70 ॥ वनस्पतिरसं दिव्यं गन्धाढ्यं सुमनोहरम् । आघ्रेयं देवदेवेश धूपं भक्त्या गृहाम मे
70 // vanaspatirasaṃ divyaṃ gandhāḍhyaṃ sumanoharam / āghreyaṃ devadeveśa dhūpaṃ bhaktyā gṛhāma me
71 ॥ सुप्रकाशं महादीपं सर्वदा तिमिरापहम् । घृतवर्तिसमायुक्तं गृहाण मम सत्कृतम्
71 // suprakāśaṃ mahādīpaṃ sarvadā timirāpaham / ghṛtavartisamāyuktaṃ gṛhāṇa mama satkṛtam
72 ॥ अन्नं चतुर्विधं स्वादु रसैः षड्भिः समन्वितम् । भक्त्या गृहाण मे देव नैवेद्यन्तुष्टिदंसदा
72 // annaṃ caturvidhaṃ svādu rasaiḥ ṣaḍbhiḥ samanvitam / bhaktyā gṛhāṇa me deva naivedyantuṣṭidaṃsadā
73 ॥ नागवल्लीदलं श्रेष्ठं पूगखदिरचूर्णयुक् । कर्पूरादिसुगन्धाढ्यं यद्दत्तं तद्गृहाण मे
73 // nāgavallīdalaṃ śreṣṭhaṃ pūgakhadiracūrṇayuk / karpūrādisugandhāḍhyaṃ yaddattaṃ tadgṛhāṇa me
74 ॥ दद्यात्पुष्पाञ्जलिं पश्चात्कुर्यादावरणार्चनम्
74 // dadyātpuṣpāñjaliṃ paścātkuryādāvaraṇārcanam
75 ॥ यदाशाभिमुखो भूत्वा पूजनं तु समाचरेत् । सैव प्राची तु विज्ञेया ततो ऽन्या विदिशो दश
75 // yadāśābhimukho bhūtvā pūjanaṃ tu samācaret / saiva prācī tu vijñeyā tato 'nyā vidiśo daśa
76 ॥ केशरेष्वग्निकोणादि हृदयादीनि पूजयेत् । नेत्रमग्रे दिक्षु चास्त्रं अङ्गमन्त्रैर्यथाक्रमम्
76 // keśareṣvagnikoṇādi hṛdayādīni pūjayet / netramagre dikṣu cāstraṃ aṅgamantrairyathākramam
77 ॥ शुक्लश्वेतसितश्यामकृष्णरक्तार्चिषः क्रमात् । वराभयकरा ध्येयाः स्वस्वदिक्ष्वं गशक्तयः
77 // śuklaśvetasitaśyāmakṛṣṇaraktārciṣaḥ kramāt / varābhayakarā dhyeyāḥ svasvadikṣvaṃ gaśaktayaḥ
78 ॥ अमुकावरणान्ते तु देवता इति संवदेत् । सालङ्कारास्ततः पश्चात्सांगाः सपरिचारिकाः
78 // amukāvaraṇānte tu devatā iti saṃvadet / sālaṅkārāstataḥ paścātsāṃgāḥ saparicārikāḥ
79 ॥ सवाहनाः सायुधाश्च ततः सर्वो पचारकैः । संपूजितास्तर्पिताश्च वरदाः संत्विदं पठेत्
79 // savāhanāḥ sāyudhāśca tataḥ sarvo pacārakaiḥ / saṃpūjitāstarpitāśca varadāḥ saṃtvidaṃ paṭhet
80 ॥ मूलान्ते च समुञ्चार्य दिवतायै निवेदयेत् । अभीष्टसिद्धिं मे देहि शरणागतवत्सल
80 // mūlānte ca samuñcārya divatāyai nivedayet / abhīṣṭasiddhiṃ me dehi śaraṇāgatavatsala
81 ॥ भक्तया समर्पये तुभ्यममुकावरणार्चनम् । इत्युञ्चार्य क्षिपेत्पुष्पाञ्जलिं देवस्य मस्तके
81 // bhaktayā samarpaye tubhyamamukāvaraṇārcanam / ityuñcārya kṣipetpuṣpāñjaliṃ devasya mastake
82 ॥ ततस्त्वभ्यर्च्यनीयाः स्युः कल्पोक्ताश्चावृतीः क्रमात् । सायुधांस्तत इन्द्राद्यान्स्वस्वदिक्षु प्रपूजयेत्
82 // tatastvabhyarcyanīyāḥ syuḥ kalpoktāścāvṛtīḥ kramāt / sāyudhāṃstata indrādyānsvasvadikṣu prapūjayet
83 ॥ इद्रो वह्निर्यमो रक्षो वरुणः पवनो विधुः । ईशानो ऽथ विधिश्चैवमधस्तात्पन्न गाधिपः
83 // idro vahniryamo rakṣo varuṇaḥ pavano vidhuḥ / īśāno 'tha vidhiścaivamadhastātpanna gādhipaḥ
84 ॥ ऐरावतस्तथा मेषो महिषः प्रेतस्तिमिर्मृगः । वाजी वृषो हंसकूर्मौं वाहनानि विदुर्बुधाः
84 // airāvatastathā meṣo mahiṣaḥ pretastimirmṛgaḥ / vājī vṛṣo haṃsakūrmauṃ vāhanāni vidurbudhāḥ
85 ॥ वज्रं शक्तिं दण्डखड्गौ पाशां कुशगदा अपि । त्रिशूलं पद्मचक्रे च क्रमादिन्द्रादिहेतयः
85 // vajraṃ śaktiṃ daṇḍakhaḍgau pāśāṃ kuśagadā api / triśūlaṃ padmacakre ca kramādindrādihetayaḥ
86 ॥ समाप्यावरणार्चां तु देवतारार्तिकं चरेत् । शङ्खतोयं परिक्षिप्योद्वाहुर्नृत्यन् पतेत्क्षितौ
86 // samāpyāvaraṇārcāṃ tu devatārārtikaṃ caret / śaṅkhatoyaṃ parikṣipyodvāhurnṛtyan patetkṣitau
87 ॥ दण्डवञ्चाप्यथोत्थाय प्रार्थयित्वा निजे श्वरम् । दक्षिणे स्थण्डिलं कृत्वा तत्र संस्कारमाचरेत्
87 // daṇḍavañcāpyathotthāya prārthayitvā nije śvaram / dakṣiṇe sthaṇḍilaṃ kṛtvā tatra saṃskāramācaret
88 ॥ मूलेनेक्षणमस्त्रेण प्रोक्षणं ताडनं पुनः । कुशैस्तद्वर्मणाभ्युक्ष्य पूज्य तत्र न्यसेद्वसुम्
88 // mūlenekṣaṇamastreṇa prokṣaṇaṃ tāḍanaṃ punaḥ / kuśaistadvarmaṇābhyukṣya pūjya tatra nyasedvasum
89 ॥ प्रदाप्य तत्र जुहुयाद्ध्यात्वा चैवेष्टदेवताम् । महाव्याहृतिभिर्यस्तु समस्ताभिश्चतुष्टयम्
89 // pradāpya tatra juhuyāddhyātvā caiveṣṭadevatām / mahāvyāhṛtibhiryastu samastābhiścatuṣṭayam
90 ॥ जुहुयात्सर्पिषा भक्तैस्तिलैर्वा पायसेन वा । सघृतैः साधकश्रेष्ठः पञ्चविंशतिसंख्यया
90 // juhuyātsarpiṣā bhaktaistilairvā pāyasena vā / saghṛtaiḥ sādhakaśreṣṭhaḥ pañcaviṃśatisaṃkhyayā
91 ॥ पुनर्व्याहृतिभघिर्हुत्वा गन्धाद्यैः पुनरर्चयेत् । देवं संयोजयेन्मूर्तौं ततो वह्निं विसर्जयेत्
91 // punarvyāhṛtibhaghirhutvā gandhādyaiḥ punararcayet / devaṃ saṃyojayenmūrtauṃ tato vahniṃ visarjayet
92 ॥ भो भो वह्ने महाशक्ते सर्वकर्मप्रसाधक । कर्मान्तरे ऽपि संप्राप्ते सान्निध्यं कुरु सादरम्
92 // bho bho vahne mahāśakte sarvakarmaprasādhaka / karmāntare 'pi saṃprāpte sānnidhyaṃ kuru sādaram
93 ॥ विसृज्याग्निदेवतायै दद्यादाचमनीयकम् । अवशिष्टेन हविषा गन्धपुष्पाक्षतान्वितम्
93 // visṛjyāgnidevatāyai dadyādācamanīyakam / avaśiṣṭena haviṣā gandhapuṣpākṣatānvitam
94 ॥ देवतापार्षदेभ्यो ऽपि पूर्वोक्तेभ्यो बलिं ददेत् । ये रौद्रा रौद्रकर्माणो रौद्रस्थाननिवासिनः
94 // devatāpārṣadebhyo 'pi pūrvoktebhyo baliṃ dadet / ye raudrā raudrakarmāṇo raudrasthānanivāsinaḥ
95 ॥ योगिन्यो ह्युग्ररूपाश्च गणानामधिपाश्च ये । विघ्नभूतास्तथा चान्ये दिग्विदिक्षु समाश्रिताःग
95 // yoginyo hyugrarūpāśca gaṇānāmadhipāśca ye / vighnabhūtāstathā cānye digvidikṣu samāśritāḥga
96 ॥ सर्वे ते प्रीतमनसः प्रतिगृह्णन्त्विमं बलिम् । इत्यष्टदिक्षु दत्वा च पुनर्भूतबलिं चरेत्
96 // sarve te prītamanasaḥ pratigṛhṇantvimaṃ balim / ityaṣṭadikṣu datvā ca punarbhūtabaliṃ caret
97 ॥ पानीयममृतीकृत्य मुद्रया धेनुसंज्ञया । देवतायाः करे दद्यात्पुनश्चाचमनीयकम्
97 // pānīyamamṛtīkṛtya mudrayā dhenusaṃjñayā / devatāyāḥ kare dadyātpunaścācamanīyakam
98 ॥ देवमुद्वास्य मूर्तिस्थं पुनस्तत्रैव योजयेत् । नैवेद्यं च ततो दद्यात्तत्तदुच्छिष्टभोजिने
98 // devamudvāsya mūrtisthaṃ punastatraiva yojayet / naivedyaṃ ca tato dadyāttattaducchiṣṭabhojine
99 ॥ महेश्वरस्य चण्डेशो विष्वक्सेनस्तथा हरेः । चण्डांशुस्तरणेर्वक्ततुण्डश्चापि गणेशितुः । शक्तेरुच्छिष्टचाण्डाली प्रोक्ता उच्छिष्टभोजिनः
99 // maheśvarasya caṇḍeśo viṣvaksenastathā hareḥ / caṇḍāṃśustaraṇervaktatuṇḍaścāpi gaṇeśituḥ / śakterucchiṣṭacāṇḍālī proktā ucchiṣṭabhojinaḥ
100 ॥ ततो ऋष्यादिकं स्मृत्वा कृत्वा मूलषडङ्गकम् । जप्त्वा मन्त्रं यथाशक्ति देवतायै निवेदयेत्
100 // tato ṛṣyādikaṃ smṛtvā kṛtvā mūlaṣaḍaṅgakam / japtvā mantraṃ yathāśakti devatāyai nivedayet
101 ॥ गुह्यातिगुह्यगोप्ता त्वं गृहाणास्मत्कृतं जपम् । सिद्धिर्भवतु मे देव त्वत्प्रसादात्त्वयि स्थिता
101 // guhyātiguhyagoptā tvaṃ gṛhāṇāsmatkṛtaṃ japam / siddhirbhavatu me deva tvatprasādāttvayi sthitā
102 ॥ ततः पराङ्मुखं चार्घं कृत्वा पुष्पैः प्रपूजयेत् । दोर्भ्यां पभ्द्यां च जानुभ्यामुरसा शिरसादृशा । मनसा वचसा चेति प्रणामो ऽष्टाङ्ग ईरितः
102 // tataḥ parāṅmukhaṃ cārghaṃ kṛtvā puṣpaiḥ prapūjayet / dorbhyāṃ pabhdyāṃ ca jānubhyāmurasā śirasādṛśā / manasā vacasā ceti praṇāmo 'ṣṭāṅga īritaḥ
103 ॥ बाहुभ्यां च सजानुभ्यां शिरसा वचसापि वा । पञ्चाङ्गकः प्रणामः स्यात्पूजायां प्रवरावुभौ
103 // bāhubhyāṃ ca sajānubhyāṃ śirasā vacasāpi vā / pañcāṅgakaḥ praṇāmaḥ syātpūjāyāṃ pravarāvubhau
104 ॥ नत्वा च दण्डवन्मन्त्री ततः कुर्यात्प्रदक्षिणाः । विष्मुसोमार्कविघ्नानां वेदार्धेन्द्वद्रिवह्नयः
104 // natvā ca daṇḍavanmantrī tataḥ kuryātpradakṣiṇāḥ / viṣmusomārkavighnānāṃ vedārdhendvadrivahnayaḥ
105 ॥ ततः स्तोत्रादिकं मन्त्री प्रपठे द्भक्तिपूर्वकम् । इतः पूर्णं प्राणबुद्धिदेहधर्माधिकारतः
105 // tataḥ stotrādikaṃ mantrī prapaṭhe dbhaktipūrvakam / itaḥ pūrṇaṃ prāṇabuddhidehadharmādhikārataḥ
106 ॥ जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यन्ते ऽवस्थासु मनसा वदेत् । वाचा हस्ताभ्यां च पद्भ्या मुदरेण ततः परम्
106 // jāgratsvapnasuṣuptyante 'vasthāsu manasā vadet / vācā hastābhyāṃ ca padbhyā mudareṇa tataḥ param
107 ॥ शिष्णान्ते यत्स्मृतं पश्चाद्यदुक्तं यत्कृतं ततः । तत्सर्वं च ततो ब्रह्मर्पणं भवतु ठद्वयम्
107 // śiṣṇānte yatsmṛtaṃ paścādyaduktaṃ yatkṛtaṃ tataḥ / tatsarvaṃ ca tato brahmarpaṇaṃ bhavatu ṭhadvayam
108 ॥ मां मदीयं च सकलं विष्णवे च समर्पये । तारं तत्सदतो ब्रह्मर्पणमस्तु मनुर्मतः
108 // māṃ madīyaṃ ca sakalaṃ viṣṇave ca samarpaye / tāraṃ tatsadato brahmarpaṇamastu manurmataḥ
109 ॥ प्रणवाद्यो ऽष्टवस्वर्णो ह्यनेनात्मानमर्पयेत् । अज्ञानाद्वा प्रमादाद्वा वैकल्यात्साधनस्य च
109 // praṇavādyo 'ṣṭavasvarṇo hyanenātmānamarpayet / ajñānādvā pramādādvā vaikalyātsādhanasya ca
110 ॥ यन्न्यूनमतिरिक्तं वा तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि । द्रव्यहीनं क्रियाहीनं मन्त्रहीनं मयान्यथा
110 // yannyūnamatiriktaṃ vā tatsarvaṃ kṣantumarhasi / dravyahīnaṃ kriyāhīnaṃ mantrahīnaṃ mayānyathā
111 ॥ कृतं यत्तत्क्षमस्वेश कृपया त्वं दयानिधे । यन्मया क्रियते कर्म जाग्रत्स्वप्रसुषुप्तिषु
111 // kṛtaṃ yattatkṣamasveśa kṛpayā tvaṃ dayānidhe / yanmayā kriyate karma jāgratsvaprasuṣuptiṣu
112 ॥ तत्सर्वं तावकी पूजा भूयाद्भूत्यै च मे प्रभो । भूमौ स्खलितपादानां भूमिरेवावलंबनम्
112 // tatsarvaṃ tāvakī pūjā bhūyādbhūtyai ca me prabho / bhūmau skhalitapādānāṃ bhūmirevāvalaṃbanam
113 ॥ त्वयि जातापराधानां त्वमेव शरणं प्रभो । अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव शरणं मम
113 // tvayi jātāparādhānāṃ tvameva śaraṇaṃ prabho / anyathā śaraṇaṃ nāsti tvameva śaraṇaṃ mama
114 ॥ तस्मात्कारुण्यभावेन क्षमस्व परमेश्वर । अपराधसहस्राणि क्रियन्ते ऽहर्न्निशं मया
114 // tasmātkāruṇyabhāvena kṣamasva parameśvara / aparādhasahasrāṇi kriyante 'harnniśaṃ mayā
115 ॥ दासो ऽयमिति मां मत्वा क्षमस्व जगतां पते । आवाहनं न जानामि न जानामि विसर्जनम्
115 // dāso 'yamiti māṃ matvā kṣamasva jagatāṃ pate / āvāhanaṃ na jānāmi na jānāmi visarjanam
116 ॥ पूजां चैव न जानामि त्वं गतिः परमेश्वर । संप्रार्थ्यैवं ततो मन्त्री मूलान्ते श्लोकमुञ्चरेत्
116 // pūjāṃ caiva na jānāmi tvaṃ gatiḥ parameśvara / saṃprārthyaivaṃ tato mantrī mūlānte ślokamuñcaret
117 ॥ गच्छ गच्छ परं स्थानं जगदीश जगन्मय । यन्न ब्रह्मादयो देवा जानन्ति च सदाशिवः
117 // gaccha gaccha paraṃ sthānaṃ jagadīśa jaganmaya / yanna brahmādayo devā jānanti ca sadāśivaḥ
118 ॥ इति पुष्पाञ्जलिं दत्वा ततः संहारमुद्रया । निधाय देवं सांगं च स्वीयदृत्सरसीरुहे
118 // iti puṣpāñjaliṃ datvā tataḥ saṃhāramudrayā / nidhāya devaṃ sāṃgaṃ ca svīyadṛtsarasīruhe
119 ॥ सुषुम्णावर्त्मना पुष्पमाघ्रायोद्वासयेद् बुधः । शङ्खचक्रशिलालिङ्गविघ्नसूर्यद्वयं तथा
119 // suṣumṇāvartmanā puṣpamāghrāyodvāsayed budhaḥ / śaṅkhacakraśilāliṅgavighnasūryadvayaṃ tathā
120 ॥ शक्तित्रयं न चैकत्र पूजयेद्दुःखकारणम् । अकालमृत्युहरणं सर्वव्याधिविनाशन्
120 // śaktitrayaṃ na caikatra pūjayedduḥkhakāraṇam / akālamṛtyuharaṇaṃ sarvavyādhivināśan
121 ॥ सर्वपापक्षयकरं विष्णुपादोदकं शुभम्
121 // sarvapāpakṣayakaraṃ viṣṇupādodakaṃ śubham
122 ॥ तत्तद्भक्तैर्गृही तव्यं तन्नैवेद्यनिवेदितम् । अग्राह्यं शिवनिर्माल्यं पत्रं पुष्पं फलं जलम्
122 // tattadbhaktairgṛhī tavyaṃ tannaivedyaniveditam / agrāhyaṃ śivanirmālyaṃ patraṃ puṣpaṃ phalaṃ jalam
123 ॥ शालग्रामशिलास्पर्शात्सर्वं याति पवित्रताम् । पूजा पञ्चविधा तत्र कथिता नारदाखिलैः
123 // śālagrāmaśilāsparśātsarvaṃ yāti pavitratām / pūjā pañcavidhā tatra kathitā nāradākhilaiḥ
124 ॥ आतुरी सौतिकी त्रासी साधना भाविनी तथा । दौर्बोधी च क्रमादासां लक्षणानि शृणुषअव मे
124 // āturī sautikī trāsī sādhanā bhāvinī tathā / daurbodhī ca kramādāsāṃ lakṣaṇāni śṛṇuṣaava me
125 ॥ रोगादियुक्तो न स्रायान्न जपेन्न च पूजयेत् । विलोक्य पूजां देवस्य मूर्तिं वा सूर्य्यमण्डलम्
125 // rogādiyukto na srāyānna japenna ca pūjayet / vilokya pūjāṃ devasya mūrtiṃ vā sūryyamaṇḍalam
126 ॥ प्रणम्याथ स्मरन्मन्त्रमर्पयेत्कुमाञ्जलिम् । रोगे निवृत्ते स्नात्वाथ नत्वा संपूञ्चेद्गुरुम्
126 // praṇamyātha smaranmantramarpayetkumāñjalim / roge nivṛtte snātvātha natvā saṃpūñcedgurum
127 ॥ त्वत्प्रसादाज्जगन्नाथ जगत्पूज्य दयानिधे । पूजाविच्छेददोषो मे मास्त्विति प्रार्थयेच्च तम्
127 // tvatprasādājjagannātha jagatpūjya dayānidhe / pūjāvicchedadoṣo me māstviti prārthayecca tam
128 ॥ द्विजानपि च संपूज्य यथाशक्त्या प्रतोष्य च । तेभ्यश्चाशिषमादाय देवं प्राग्वत्ततोर्ऽचयेत्
128 // dvijānapi ca saṃpūjya yathāśaktyā pratoṣya ca / tebhyaścāśiṣamādāya devaṃ prāgvattator'cayet
129 ॥ आतुरी कथिता ह्येषा सोतिक्यथ निगद्यते । सूतकं द्विविधं प्रोक्तं जाताख्यं मृतसंज्ञकम्
129 // āturī kathitā hyeṣā sotikyatha nigadyate / sūtakaṃ dvividhaṃ proktaṃ jātākhyaṃ mṛtasaṃjñakam
130 ॥ तत्र स्नात्वा मानसीं तु कृत्वा संध्यां समाहितः । मनसैव यजेद्देवं मनसैव जपेन्मनुम्
130 // tatra snātvā mānasīṃ tu kṛtvā saṃdhyāṃ samāhitaḥ / manasaiva yajeddevaṃ manasaiva japenmanum
131 ॥ निवृत्ते सूतके प्राग्वत्संपूज्य च गुरुं द्विजान् । तेभ्यश्चाशिषमादाय ततो नित्यक्रमं चरेत्
131 // nivṛtte sūtake prāgvatsaṃpūjya ca guruṃ dvijān / tebhyaścāśiṣamādāya tato nityakramaṃ caret
132 ॥ एषा तु सौतिकी प्रोक्ता त्रासी चाथ निगद्यते । दुष्टेभ्यस्त्रासमापन्नो यथालब्धोपचारङ्कैः
132 // eṣā tu sautikī proktā trāsī cātha nigadyate / duṣṭebhyastrāsamāpanno yathālabdhopacāraṅkaiḥ
133 ॥ मानसैर्वै यजेद्देवं त्रासी सा परिकीर्तिता । पूजासाधनवस्तूनाम सामर्थ्ये तु सर्वतः
133 // mānasairvai yajeddevaṃ trāsī sā parikīrtitā / pūjāsādhanavastūnāma sāmarthye tu sarvataḥ
134 ॥ पुष्पैः पत्रैः फलैर्वापि मनसा वा यजेद्विभुम् । साधनाभाविनी ह्येषा दौर्बोधीं शृणु नारद
134 // puṣpaiḥ patraiḥ phalairvāpi manasā vā yajedvibhum / sādhanābhāvinī hyeṣā daurbodhīṃ śṛṇu nārada
135 ॥ स्त्रियो वृद्धा स्तथा बाला मूर्खास्तैस्तु यथाक्रमम् । यथाज्ञानकृता सा तु दौर्बोधीति प्रकीर्तिता
135 // striyo vṛddhā stathā bālā mūrkhāstaistu yathākramam / yathājñānakṛtā sā tu daurbodhīti prakīrtitā
136 ॥ एवं यथाकथञ्चित्तु पूजां कुर्याद्धि साधकः । देवपूजाविहीनो यः स गच्छेन्नरकं ध्रुवम्
136 // evaṃ yathākathañcittu pūjāṃ kuryāddhi sādhakaḥ / devapūjāvihīno yaḥ sa gacchennarakaṃ dhruvam
137 ॥ वैश्वदेवादिकं कृत्वा भोजयेद्द्विजसत्तमान् । देवे निवेदितं पश्चाद्भुञ्जीत स्वगणैः स्वयम्
137 // vaiśvadevādikaṃ kṛtvā bhojayeddvijasattamān / deve niveditaṃ paścādbhuñjīta svagaṇaiḥ svayam
138 ॥ आचम्याननशुद्धिं च कृत्वा तिष्टेत् कियत्क्षणम् । पुराणमितिहासं च शृणुयात्स्वजनैः सह
138 // ācamyānanaśuddhiṃ ca kṛtvā tiṣṭet kiyatkṣaṇam / purāṇamitihāsaṃ ca śṛṇuyātsvajanaiḥ saha
139 ॥ समर्थः सर्वकल्पेषु यो ऽनुकल्पं समाचरेत् । न सांगशयिकं तस्य दुर्मतेर्जायते फलम्
139 // samarthaḥ sarvakalpeṣu yo 'nukalpaṃ samācaret / na sāṃgaśayikaṃ tasya durmaterjāyate phalam