138 ॥ इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गामाहात्म्यं नाम अष्टमो ऽध्यायः नारद उवाच शत्पः कथं वसिष्टेन सौन्दासो नृपसत्तमः । गङ्गाबिन्दूभिषेकेण पुनः शुद्धो ऽबयत्कथम्
138 // iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde gaṅgāmāhātmyaṃ nāma aṣṭamo 'dhyāyaḥ nārada uvāca śatpaḥ kathaṃ vasiṣṭena saundāso nṛpasattamaḥ / gaṅgābindūbhiṣekeṇa punaḥ śuddho 'bayatkatham
1 ॥ सर्वमेतदशेषेण भ्रातर्मे वक्तुमह्रसि । शृण्वतां वदतां चैव गङ्गाख्यानं शुभावहम्
1 // sarvametadaśeṣeṇa bhrātarme vaktumahrasi / śṛṇvatāṃ vadatāṃ caiva gaṅgākhyānaṃ śubhāvaham
2 ॥ सनक उवाच सौदासः सर्वधर्मज्ञः सर्वज्ञो गुणवाञ्छुचिः । बुभुजे पृथिवीं सर्वां पितृवद्रञ्जयन्प्रजाः
2 // sanaka uvāca saudāsaḥ sarvadharmajñaḥ sarvajño guṇavāñchuciḥ / bubhuje pṛthivīṃ sarvāṃ pitṛvadrañjayanprajāḥ
3 ॥ सगेरण यथा पूर्वं महीयं सत्पसागरा । रक्षिता तद्वदमुना सर्वधर्माविरोधिना
3 // sageraṇa yathā pūrvaṃ mahīyaṃ satpasāgarā / rakṣitā tadvadamunā sarvadharmāvirodhinā
4 ॥ पुत्रपौत्रसमायुक्तः सर्वैश्वर्यसमन्वितः । त्रिंशदष्टसहस्राणि बुभुजे पृथिवीं युवा
4 // putrapautrasamāyuktaḥ sarvaiśvaryasamanvitaḥ / triṃśadaṣṭasahasrāṇi bubhuje pṛthivīṃ yuvā
5 ॥ सौदासस्त्वेकदा राजा मृगयाभिरतिर्वनम् । विवेश्व सबलः सम्यक् शोधितं ह्यासमन्त्रिभिः
5 // saudāsastvekadā rājā mṛgayābhiratirvanam / viveśva sabalaḥ samyak śodhitaṃ hyāsamantribhiḥ
6 ॥ निषादैः सदितस्तत्र विनिघ्रन्मूगलञ्चयम् । आससाद नदीं रेवां धर्मज्ञः स पिपासितः
6 // niṣādaiḥ saditastatra vinighranmūgalañcayam / āsasāda nadīṃ revāṃ dharmajñaḥ sa pipāsitaḥ
7 ॥ सुदासतनयस्तत्र स्नात्वा कृत्वाह्निकं मुने । भुक्त्वा च मन्त्रिभिः सार्ध्दं तां निशां तत्र चावसत्
7 // sudāsatanayastatra snātvā kṛtvāhnikaṃ mune / bhuktvā ca mantribhiḥ sārdhdaṃ tāṃ niśāṃ tatra cāvasat
8 ॥ ततः प्रातः समुथाय कृत्वा पौर्वाह्निकीं क्रियाम् । बभ्राम मन्त्रिसहितो नर्मदातीरजे वने
8 // tataḥ prātaḥ samuthāya kṛtvā paurvāhnikīṃ kriyām / babhrāma mantrisahito narmadātīraje vane
9 ॥ वनाद्वनान्तरं गच्छन्नेक एव महीपत्तिः । आकर्णकृष्टबाणः सत् कृष्णसारं समन्वगात्
9 // vanādvanāntaraṃ gacchanneka eva mahīpattiḥ / ākarṇakṛṣṭabāṇaḥ sat kṛṣṇasāraṃ samanvagāt
10 ॥ दूरसैन्यो ऽश्वमारूढः स राजानुव्रजन्मृगम् । व्याघ्रद्वयं गुहासंस्थमपश्थमपश्यत्सुरते रतम्
10 // dūrasainyo 'śvamārūḍhaḥ sa rājānuvrajanmṛgam / vyāghradvayaṃ guhāsaṃsthamapaśthamapaśyatsurate ratam
11 ॥ मृगपृष्टं परित्यज्य व्याघ्रयोः संमुखं ययौ । धनुःसंहितबाणेन तेनासौ शरशास्त्रवित्
11 // mṛgapṛṣṭaṃ parityajya vyāghrayoḥ saṃmukhaṃ yayau / dhanuḥsaṃhitabāṇena tenāsau śaraśāstravit
12 ॥ तां व्याघ्रीं पातयामास तीक्ष्णाग्रनतपर्वणा । पतमाना तु साव्याघ्री षट्रत्रिंशद्योजनायता
12 // tāṃ vyāghrīṃ pātayāmāsa tīkṣṇāgranataparvaṇā / patamānā tu sāvyāghrī ṣaṭratriṃśadyojanāyatā
13 ॥ तडित्वद्धोरनिर्घोषा राक्षसी विकृताभवत् । पतितां स्वप्रियां वीक्ष्य द्विषन्स व्याघ्रराक्षसः
13 // taḍitvaddhoranirghoṣā rākṣasī vikṛtābhavat / patitāṃ svapriyāṃ vīkṣya dviṣansa vyāghrarākṣasaḥ
14 ॥ प्रतिक्रियां करिष्यामीत्युक्तवा चान्तर्दधे तदा । राजा तु भयसंविग्नो वनेसैन्यं समेत्य च
14 // pratikriyāṃ kariṣyāmītyuktavā cāntardadhe tadā / rājā tu bhayasaṃvigno vanesainyaṃ sametya ca
15 ॥ तद्रृत्तं कथयन्सर्वान्स्वां पुरीं स न्यवर्त्तत । शङ्कमानस्तु तद्रक्षःकृत्या द्राजा सुदासजः
15 // tadrṛttaṃ kathayansarvānsvāṃ purīṃ sa nyavarttata / śaṅkamānastu tadrakṣaḥkṛtyā drājā sudāsajaḥ
16 ॥ परितत्याज मृगयां ततः प्रभृति नारद । गते बहुतिथे काले हयमेधमखं नृपः
16 // paritatyāja mṛgayāṃ tataḥ prabhṛti nārada / gate bahutithe kāle hayamedhamakhaṃ nṛpaḥ
17 ॥ समारेभे प्रसन्नात्मा वशिष्टाद्यमुनीश्वरैः । तत्र ब्रह्मादिदेवेभ्यो हविर्दत्त्वा यथाविधि
17 // samārebhe prasannātmā vaśiṣṭādyamunīśvaraiḥ / tatra brahmādidevebhyo havirdattvā yathāvidhi
18 ॥ समाप्य यज्ञनिष्क्रान्तो वशिष्टः स्त्रातको ऽपि च । अत्रान्तरे राक्षसो ऽसौ नृपहिसितभार्यकः । कर्तुं प्रतिक्रियां राज्ञे समायातोरुषान्वितः
18 // samāpya yajñaniṣkrānto vaśiṣṭaḥ strātako 'pi ca / atrāntare rākṣaso 'sau nṛpahisitabhāryakaḥ / kartuṃ pratikriyāṃ rājñe samāyātoruṣānvitaḥ
19 ॥ स राक्षसस्तस्य गुरौ प्रयाते वशिष्टवेषं तु तदैव धृत्वा । राजानमभ्येत्य जगाद भोक्ष्ये मांसं समिच्छाम्यहमित्युवाच
19 // sa rākṣasastasya gurau prayāte vaśiṣṭaveṣaṃ tu tadaiva dhṛtvā / rājānamabhyetya jagāda bhokṣye māṃsaṃ samicchāmyahamityuvāca
20 ॥ भूयः समास्थाय स सूदवषं पक्त्वामिषं मानुपमस्य वादात् । स्थितश्च राजापि हरि यपात्रे धृत्वा गुरोरागमनं प्रतीक्षन्
20 // bhūyaḥ samāsthāya sa sūdavaṣaṃ paktvāmiṣaṃ mānupamasya vādāt / sthitaśca rājāpi hari yapātre dhṛtvā gurorāgamanaṃ pratīkṣan
21 ॥ तन्मांसं हेमपात्रस्थं सौदासो विनयान्वितः । समागताय गुरुवे ददौ तस्मौ ससादरम्
21 // tanmāṃsaṃ hemapātrasthaṃ saudāso vinayānvitaḥ / samāgatāya guruve dadau tasmau sasādaram
22 ॥ तं दृष्ट्वा चिन्तयामास गुरुः किमिति विस्मितः
22 // taṃ dṛṣṭvā cintayāmāsa guruḥ kimiti vismitaḥ
23 ॥ अपश्यन्मानुषं मासं परमेण समाधिना । अहो ऽस्य राज्ञो दौःशील्यमभक्ष्यं दत्तवान्मम
23 // apaśyanmānuṣaṃ māsaṃ parameṇa samādhinā / aho 'sya rājño dauḥśīlyamabhakṣyaṃ dattavānmama
24 ॥ इति विरमयमापन्नः प्रमन्युरभवन्मुनिः । अभो ऽज्यं मद्विघाताय दत्त हि पृथिवीपते
24 // iti viramayamāpannaḥ pramanyurabhavanmuniḥ / abho 'jyaṃ madvighātāya datta hi pṛthivīpate
25 ॥ तस्मात्तवापि भवतु ह्येतदेव हि भोजनम् । नृमांसं रक्षसामेव भोज्यं दत्तं मम त्वया
25 // tasmāttavāpi bhavatu hyetadeva hi bhojanam / nṛmāṃsaṃ rakṣasāmeva bhojyaṃ dattaṃ mama tvayā
26 ॥ तद्याहि राक्षसत्वं त्वं तदाहारोचितं नृपा । इति शापं ददत्यस्मिन्सौदासो भयविह्वूलः
26 // tadyāhi rākṣasatvaṃ tvaṃ tadāhārocitaṃ nṛpā / iti śāpaṃ dadatyasminsaudāso bhayavihvūlaḥ
27 ॥ आज्ञत्पो भवतैवेति सकंपो ऽस्म व्यजिज्ञपत् । भूराशृ चिन्तयामास वशिष्टस्तेन नोदितः
27 // ājñatpo bhavataiveti sakaṃpo 'sma vyajijñapat / bhūrāśṛ cintayāmāsa vaśiṣṭastena noditaḥ
28 ॥ रक्षसा वञ्चितं भूपं ज्ञातवान् दिव्यचक्षुषा । राजापि जलमादाय वशिष्टं शप्तुमुद्यतः
28 // rakṣasā vañcitaṃ bhūpaṃ jñātavān divyacakṣuṣā / rājāpi jalamādāya vaśiṣṭaṃ śaptumudyataḥ
29 ॥ समुद्यतं गुरुं शप्तं दृष्ट्वा भूयो रुषान्वितम् । मदयन्ती प्रियातस्य प्रत्युवाचाथ सुव्रता
29 // samudyataṃ guruṃ śaptaṃ dṛṣṭvā bhūyo ruṣānvitam / madayantī priyātasya pratyuvācātha suvratā
30 ॥ मदयन्त्युवाच भो भो क्षत्रियदायाद कोप संहर्तुमर्हसि । त्वया यत्कर्म भोक्तव्यं तत्प्रात्पं नात्र संशयः
30 // madayantyuvāca bho bho kṣatriyadāyāda kopa saṃhartumarhasi / tvayā yatkarma bhoktavyaṃ tatprātpaṃ nātra saṃśayaḥ
31 ॥ गुरु तुकृत्य हुङ्कृत्य यो वदेन्मृढधीर्नरः । अरण्ये निर्जले देश स भवेद्धह्यराक्षसः
31 // guru tukṛtya huṅkṛtya yo vadenmṛḍhadhīrnaraḥ / araṇye nirjale deśa sa bhaveddhahyarākṣasaḥ
32 ॥ जितेन्द्रिया जितक्रोधा गुरु शुश्रूषणे रताः । प्रयान्ति ब्रह्मसदनमिति शास्त्रेषु निश्चयः
32 // jitendriyā jitakrodhā guru śuśrūṣaṇe ratāḥ / prayānti brahmasadanamiti śāstreṣu niścayaḥ
33 ॥ तयोक्तो भूपतिः कोपं त्यक्त्वा भार्यां ननन्द च । जलं कुत्र क्षिपामीति चिन्तयामास चात्मना
33 // tayokto bhūpatiḥ kopaṃ tyaktvā bhāryāṃ nananda ca / jalaṃ kutra kṣipāmīti cintayāmāsa cātmanā
34 ॥ तज्जलं यत्र संसिक्तं तद्भवेद्भस्म निश्चितम् । इति मत्वा जलं तत्तु पादयोर्न्यक्षिपत्स्वयम्
34 // tajjalaṃ yatra saṃsiktaṃ tadbhavedbhasma niścitam / iti matvā jalaṃ tattu pādayornyakṣipatsvayam
35 ॥ तज्जलस्पशिमात्रेण पादौ कल्माषतां गतौ । कल्माषपाद इत्येवं ततः प्रभृति विस्तृतः
35 // tajjalaspaśimātreṇa pādau kalmāṣatāṃ gatau / kalmāṣapāda ityevaṃ tataḥ prabhṛti vistṛtaḥ
36 ॥ कल्माषपादो मतिमान् प्रिययाश्चासितस्तदा । मनसा सो ऽतिभीतस्तु ववन्दे चरणं गुरोः
36 // kalmāṣapādo matimān priyayāścāsitastadā / manasā so 'tibhītastu vavande caraṇaṃ guroḥ
37 ॥ उवाच च प्रपन्नस्तं प्राञ्जलिर्नयकोविदः । क्षमस्व भगवन्सर्वं नापराधः कृतो मया
37 // uvāca ca prapannastaṃ prāñjalirnayakovidaḥ / kṣamasva bhagavansarvaṃ nāparādhaḥ kṛto mayā
38 ॥ तच्छुत्वोवाच भूपालं मुनिर्निःश्वस्य दुःखितः । आत्मानं गर्हयामास ह्यविवेकपरायणम्
38 // tacchutvovāca bhūpālaṃ munirniḥśvasya duḥkhitaḥ / ātmānaṃ garhayāmāsa hyavivekaparāyaṇam
39 ॥ अविवेरो हि सर्वेषामापदां परमं पदम् । विवेकरहितो लोके पशुरेव न संशयः
39 // avivero hi sarveṣāmāpadāṃ paramaṃ padam / vivekarahito loke paśureva na saṃśayaḥ
40 ॥ राज्ञा त्वजानता नूनमेतत्कर्मोचितं कृतम् । विवेकरहितो ऽज्ञो ऽहं यतः पापं समाचरेत्
40 // rājñā tvajānatā nūnametatkarmocitaṃ kṛtam / vivekarahito 'jño 'haṃ yataḥ pāpaṃ samācaret
41 ॥ विवेकनियतो याति यो वा को वापि निर्वृत्तिम् । विवेकहीनमान्पोति को वा यो वाप्यनिर्वृतिम्
41 // vivekaniyato yāti yo vā ko vāpi nirvṛttim / vivekahīnamānpoti ko vā yo vāpyanirvṛtim
42 ॥ इत्युक्तवा चात्मनात्मानं प्रत्युवाच मुनिर्नृपम् । नात्यन्तिङ्कं भवेदेतद्दादशाब्दं भविष्यति
42 // ityuktavā cātmanātmānaṃ pratyuvāca munirnṛpam / nātyantiṅkaṃ bhavedetaddādaśābdaṃ bhaviṣyati
43 ॥ गङ्गाबिन्दूभिषिक्तस्तु त्यक्त्त्वा वै राक्षसीं तनुम् । पूर्वरुपं त्वमापन्नो भोक्ष्यसे मेदिनीमिमाम्
43 // gaṅgābindūbhiṣiktastu tyakttvā vai rākṣasīṃ tanum / pūrvarupaṃ tvamāpanno bhokṣyase medinīmimām
44 ॥ तद्विन्दुसेकसंभूतज्ञानेन गतकल्मषः ॥ हरिसेवापरो भूत्वा परां शान्तिं गमिष्यसि
44 // tadvindusekasaṃbhūtajñānena gatakalmaṣaḥ // harisevāparo bhūtvā parāṃ śāntiṃ gamiṣyasi
45॥शुभावहम् इत्युक्त्वाथर्वविद्भूपं वशिष्टः स्वाश्रमं ययौ । राजापि दुःखसंपन्नो राक्षसीं तानुमाश्रितः
45//śubhāvaham ityuktvātharvavidbhūpaṃ vaśiṣṭaḥ svāśramaṃ yayau / rājāpi duḥkhasaṃpanno rākṣasīṃ tānumāśritaḥ
46 ॥ क्षुत्पपासाविशेषार्तो नित्यं क्रोधपरायणः । कृष्णक्षपाद्युतिर्भीमो बभ्राम विजने वने
46 // kṣutpapāsāviśeṣārto nityaṃ krodhaparāyaṇaḥ / kṛṣṇakṣapādyutirbhīmo babhrāma vijane vane
47 ॥ मृगांश्च विविधांस्तत्र मानुषांश्च सरीसृपान् । विहङ्गमान्प्लवङ्गांश्च प्रशस्तांस्तानभक्षयत्
47 // mṛgāṃśca vividhāṃstatra mānuṣāṃśca sarīsṛpān / vihaṅgamānplavaṅgāṃśca praśastāṃstānabhakṣayat
48 ॥ अस्थिभिर्बहुभिर्भूयः पीतरक्तकलेवरैः । रक्तान्तप्रेतकेशैशअच चित्रासीद्भूर्भयङ्करी
48 // asthibhirbahubhirbhūyaḥ pītaraktakalevaraiḥ / raktāntapretakeśaiśaaca citrāsīdbhūrbhayaṅkarī
49 ॥ ऋतुत्रये स पृथिवीं शतयो जनविस्तृताम् । कृत्वातिदुःखितां पश्चाद्वनान्तरमुपागमत्
49 // ṛtutraye sa pṛthivīṃ śatayo janavistṛtām / kṛtvātiduḥkhitāṃ paścādvanāntaramupāgamat
50 ॥ तत्रापि कृतवान्नित्यं नरमांसाशनं सदा । जगाम नर्मदातीरं मुनिसिद्धनिषेवितम्
50 // tatrāpi kṛtavānnityaṃ naramāṃsāśanaṃ sadā / jagāma narmadātīraṃ munisiddhaniṣevitam
51 ॥ विचरन्नर्मदातीरे सर्वलोकभयङ्करः । अपश्यत्कञ्चन मुनिं रमन्तं प्रियया सह
51 // vicarannarmadātīre sarvalokabhayaṅkaraḥ / apaśyatkañcana muniṃ ramantaṃ priyayā saha
52 ॥ क्षुधानलेन संतत्पस्तं मुनिं समुपाद्रवत् । जाग्राह चातिवेगेन व्याधो मृगशिशं यथा
52 // kṣudhānalena saṃtatpastaṃ muniṃ samupādravat / jāgrāha cātivegena vyādho mṛgaśiśaṃ yathā
53 ॥ ब्राह्मणी स्वपतिं वीक्ष्य निशाचरकरस्थितम् । शिरस्यञ्जलिमाधाय प्रोवाच भयविह्वाला
53 // brāhmaṇī svapatiṃ vīkṣya niśācarakarasthitam / śirasyañjalimādhāya provāca bhayavihvālā
54 ॥ ब्राह्मण्युवाच भो भो नृपतिशार्दूल त्राहि मां भयविह्वलाम् । प्राणप्रिय प्रदानेन कुरु पूर्णं मनोरथम्
54 // brāhmaṇyuvāca bho bho nṛpatiśārdūla trāhi māṃ bhayavihvalām / prāṇapriya pradānena kuru pūrṇaṃ manoratham
55 ॥ नान्मा मित्रसहस्त्वं हि सूर्यवंशसमुद्भवः । न राक्षसस्ततो ऽनाथां पाहि मां विजने वने
55 // nānmā mitrasahastvaṃ hi sūryavaṃśasamudbhavaḥ / na rākṣasastato 'nāthāṃ pāhi māṃ vijane vane
56 ॥ या नारी भर्त्तृरहिता जीवत्यपि मृतोपमा । तथापि बालवैधव्यं किं वक्ष्याम्यरिमर्दन
56 // yā nārī bharttṛrahitā jīvatyapi mṛtopamā / tathāpi bālavaidhavyaṃ kiṃ vakṣyāmyarimardana
57 ॥ न मातापितरौ जाने नापि बन्धुं च कञ्चन । पतिरेव परो बन्धुः परमं जीवनं मम
57 // na mātāpitarau jāne nāpi bandhuṃ ca kañcana / patireva paro bandhuḥ paramaṃ jīvanaṃ mama
58 ॥ भवान्येत्त्यखिलान्धर्मान्योषितां वर्त्तनं यथा । त्रायस्व बन्धुरहितां बालापत्यां जनेश्वर
58 // bhavānyettyakhilāndharmānyoṣitāṃ varttanaṃ yathā / trāyasva bandhurahitāṃ bālāpatyāṃ janeśvara
59 ॥ कथं जीवामि पत्यास्मिन्हीना हि विजने वने । दुहिताहं भगवतस्त्राहि मां पतिदानतः
59 // kathaṃ jīvāmi patyāsminhīnā hi vijane vane / duhitāhaṃ bhagavatastrāhi māṃ patidānataḥ
60 ॥ प्रणदानात्परं दानं न भूतं न भविष्यति । वदन्तीति महाप्राज्ञाः प्राणदानं कुरुष्व मे
60 // praṇadānātparaṃ dānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati / vadantīti mahāprājñāḥ prāṇadānaṃ kuruṣva me
61 ॥ इत्युक्तावा सा पपातास्य राक्षसस्य पदाग्रतः । एवं संप्रार्थ्यमानो ऽपि ब्राह्मण्या राक्षसो द्विजम्
61 // ityuktāvā sā papātāsya rākṣasasya padāgrataḥ / evaṃ saṃprārthyamāno 'pi brāhmaṇyā rākṣaso dvijam
62 ॥ अभक्षयकृष्णसारशिशुं व्याघ्रो यथा बलात्
62 // abhakṣayakṛṣṇasāraśiśuṃ vyāghro yathā balāt
62 ॥ ततो विलप्य बहुधा तस्य पत्नी पतिव्रता । पूर्वशापहतं भूपमशपत्क्रोधिता पुनः
62 // tato vilapya bahudhā tasya patnī pativratā / pūrvaśāpahataṃ bhūpamaśapatkrodhitā punaḥ
63 ॥ पतिं मे सुरतासक्तं यस्माद्धिंसितवान्बलात् । तस्मात्स्त्रीसङ्गमं प्रात्पस्त्वमपि प्राप्स्यसे मृतिम्
63 // patiṃ me suratāsaktaṃ yasmāddhiṃsitavānbalāt / tasmātstrīsaṅgamaṃ prātpastvamapi prāpsyase mṛtim
64 ॥ शत्वैवं ब्राह्मणी क्रुद्धा पुनः शापान्तरं ददौ । राक्षसत्वं ध्रुवं ते ऽस्तु मत्पतिर्भक्षितो यतः
64 // śatvaivaṃ brāhmaṇī kruddhā punaḥ śāpāntaraṃ dadau / rākṣasatvaṃ dhruvaṃ te 'stu matpatirbhakṣito yataḥ
65 ॥ सो ऽपि शापद्वयं श्रुत्वा तया दत्तं निशाचरः । प्रमन्युः प्राहि विसृजन्कोपादङ्गारसंचयम्
65 // so 'pi śāpadvayaṃ śrutvā tayā dattaṃ niśācaraḥ / pramanyuḥ prāhi visṛjankopādaṅgārasaṃcayam
66 ॥ दुष्टे कस्मात्प्रदत्तं मेवृथा शापद्वयं त्वया । एकस्यैवापराधस्य शापस्त्वेको ममोचितः
66 // duṣṭe kasmātpradattaṃ mevṛthā śāpadvayaṃ tvayā / ekasyaivāparādhasya śāpastveko mamocitaḥ
67 ॥ यस्मात्क्षिपसि दुष्टाग्येमयि शापन्तरं ततः । पिशाचयोनिमद्यैव याहि पुत्रसमन्विता
67 // yasmātkṣipasi duṣṭāgyemayi śāpantaraṃ tataḥ / piśācayonimadyaiva yāhi putrasamanvitā
68 ॥ तेनैवं ब्रह्मणी शत्पा पिशाचत्वं तदा गता । क्षुधार्ता सुस्वरं भीमारुरोदापत्यसंयुता
68 // tenaivaṃ brahmaṇī śatpā piśācatvaṃ tadā gatā / kṣudhārtā susvaraṃ bhīmārurodāpatyasaṃyutā
69 ॥ राक्षसश्च पिशाची च क्रोशन्तौ निर्जने वने । जग्मतुर्नर्मदातीरे वनं राक्षससेवितम्
69 // rākṣasaśca piśācī ca krośantau nirjane vane / jagmaturnarmadātīre vanaṃ rākṣasasevitam
70 ॥ औदासीन्यं गुरौ कृत्वा राक्षसीं तनुमा श्रितः । तत्रास्ते दुःखसंतत्पः कश्चिल्लोकविरोधकृत्
70 // audāsīnyaṃ gurau kṛtvā rākṣasīṃ tanumā śritaḥ / tatrāste duḥkhasaṃtatpaḥ kaścillokavirodhakṛt
71 ॥ राक्षसं च पिशाचीं च दृष्ट्वा रववटमागतौ । उवाच क्रोधबहुलो वटस्थो ब्रह्मराक्षसः
71 // rākṣasaṃ ca piśācīṃ ca dṛṣṭvā ravavaṭamāgatau / uvāca krodhabahulo vaṭastho brahmarākṣasaḥ
72 ॥ किमर्थमागतौ भीमौ युवां मत्स्थानमीप्सितम् । ईदृशौ केन पापेन जातौ मे ब्रुवतां ध्रुवम्
72 // kimarthamāgatau bhīmau yuvāṃ matsthānamīpsitam / īdṛśau kena pāpena jātau me bruvatāṃ dhruvam
73 ॥ सौदासस्तद्वचः श्रुत्वातया यच्चात्मना कृतम् । सर्वं निवेदयित्वास्मै पश्चादेतदुवाच ह
73 // saudāsastadvacaḥ śrutvātayā yaccātmanā kṛtam / sarvaṃ nivedayitvāsmai paścādetaduvāca ha
74 ॥ सौदास उवाच कस्त्वं वद महाभाग त्वया वै किं कृतं पुरा । सख्युर्ममाति स्नेहेन तत्सर्वं वक्तुमर्हसि
74 // saudāsa uvāca kastvaṃ vada mahābhāga tvayā vai kiṃ kṛtaṃ purā / sakhyurmamāti snehena tatsarvaṃ vaktumarhasi
75 ॥ करोति वञ्चनं मित्रे यो वा को वापि दुष्टधीः । स हि पापपालं भुङ्क्ते यातनास्तु युगायुतम्
75 // karoti vañcanaṃ mitre yo vā ko vāpi duṣṭadhīḥ / sa hi pāpapālaṃ bhuṅkte yātanāstu yugāyutam
76 ॥ जन्तूनां सर्वदुःखानि क्षीयन्ते मित्रदर्शनात् । तस्मान्मित्रेषु मतिमान्न कुर्याद्वंयनं कदा
76 // jantūnāṃ sarvaduḥkhāni kṣīyante mitradarśanāt / tasmānmitreṣu matimānna kuryādvaṃyanaṃ kadā
77 ॥ कल्माषपादेनेत्युक्तो वटस्थो ब्रह्मराक्षसः । उवाच प्रीतिमापन्नो धर्मवाक्यानि नारद
77 // kalmāṣapādenetyukto vaṭastho brahmarākṣasaḥ / uvāca prītimāpanno dharmavākyāni nārada
78 ॥ ब्रह्मराक्षस उवाच अहमासं पुरा विप्रो मागधो वेदपारगः । सोमदत्त इति ख्यातो नान्मा धर्मपरायणः
78 // brahmarākṣasa uvāca ahamāsaṃ purā vipro māgadho vedapāragaḥ / somadatta iti khyāto nānmā dharmaparāyaṇaḥ
79 ॥ प्रमत्तो ऽहं महाभाग विद्यया वयसा धनैः । औदासीन्यं गुरोः कृत्वा प्रात्पवानीदृशीं गतिम्
79 // pramatto 'haṃ mahābhāga vidyayā vayasā dhanaiḥ / audāsīnyaṃ guroḥ kṛtvā prātpavānīdṛśīṃ gatim
80 ॥ नलभे ऽहं सुखं किं चिज्जिताहारो ऽतिदुःखितः । मया तु भक्षिता विप्राः शतशो ऽथ सहस्रशः
80 // nalabhe 'haṃ sukhaṃ kiṃ cijjitāhāro 'tiduḥkhitaḥ / mayā tu bhakṣitā viprāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ
81 ॥ क्षुत्पिपासापरो नित्यमन्तस्तापेन पीडितः । जगत्रासकरो नित्यं मांसाशनपरायणः
81 // kṣutpipāsāparo nityamantastāpena pīḍitaḥ / jagatrāsakaro nityaṃ māṃsāśanaparāyaṇaḥ
82 ॥ गुर्ववज्ञा मनुष्याणां राक्षसत्वप्रदायिनी । मयानुभूतमेतद्धि ततः श्रीमान्न चाचरेत्
82 // gurvavajñā manuṣyāṇāṃ rākṣasatvapradāyinī / mayānubhūtametaddhi tataḥ śrīmānna cācaret
83 ॥ कल्माषपाद उवाच गुरुस्तु कीदृशः प्रोक्तः कस्त्वयाश्लाघितः पुरा । तद्वदस्व सरवे सर्वं परं कौतूहलं हि मे
83 // kalmāṣapāda uvāca gurustu kīdṛśaḥ proktaḥ kastvayāślāghitaḥ purā / tadvadasva sarave sarvaṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me
84 ॥ ब्रह्मराक्षस उवाच गुरवः सन्ति बहवः पूज्या वन्द्याश्च सादरम् । यातानहं कथयिष्यामि शृणुष्वैकमनाः सरवे
84 // brahmarākṣasa uvāca guravaḥ santi bahavaḥ pūjyā vandyāśca sādaram / yātānahaṃ kathayiṣyāmi śṛṇuṣvaikamanāḥ sarave
85 ॥ अध्यापकश्च वेदानां वेदार्थयुतिबैधकः । शास्त्रवक्ता धर्मवक्ता नीतिशास्त्रोपदेशकः
85 // adhyāpakaśca vedānāṃ vedārthayutibaidhakaḥ / śāstravaktā dharmavaktā nītiśāstropadeśakaḥ
86 ॥ मन्त्रोपदेशव्याख्याख्याकृद्वेदसदंहृत्तथा । व्रतोपदेशकश्चैव भयत्रातान्नदो हि च
86 // mantropadeśavyākhyākhyākṛdvedasadaṃhṛttathā / vratopadeśakaścaiva bhayatrātānnado hi ca
87 ॥ श्वशुरो मातुलश्चैव ज्येष्ठभ्राता पिता तथा । उपनेता निषेक्ता च संस्कर्त्ता मित्रसत्तम
87 // śvaśuro mātulaścaiva jyeṣṭhabhrātā pitā tathā / upanetā niṣektā ca saṃskarttā mitrasattama
88 ॥ एते हि गुरवः प्रोक्ताः पूज्या वन्द्यश्च सादरम्
88 // ete hi guravaḥ proktāḥ pūjyā vandyaśca sādaram
89 ॥ कल्माषपाद उवाच गुरवो बहवः प्रोक्ता एतेषां कतमो वरः । तुल्याः सर्वे ऽप्युत सरवे तद्यथावद्धि ब्रूहि मे
89 // kalmāṣapāda uvāca guravo bahavaḥ proktā eteṣāṃ katamo varaḥ / tulyāḥ sarve 'pyuta sarave tadyathāvaddhi brūhi me
90 ॥ ब्रह्मराक्षस उवाच साधु साधु महाप्राज्ञ यत्पृष्टं तद्वदामि ते । गुरुमाहात्म्यकथनं श्रवणं चानुमोदनम्
90 // brahmarākṣasa uvāca sādhu sādhu mahāprājña yatpṛṣṭaṃ tadvadāmi te / gurumāhātmyakathanaṃ śravaṇaṃ cānumodanam
91 ॥ सर्वेषां श्रेय आधत्ते तस्माद्वक्ष्यामि सांप्रतम् । एते समानपूजार्हाः सर्वदा नात्र संशयः
91 // sarveṣāṃ śreya ādhatte tasmādvakṣyāmi sāṃpratam / ete samānapūjārhāḥ sarvadā nātra saṃśayaḥ
92 ॥ तथापि श्रुणु वक्ष्यामि शास्त्राणां सारनिश्चयम् । अध्यापकाश्च वेदानां मन्त्रव्याख्याकृतस्तथा
92 // tathāpi śruṇu vakṣyāmi śāstrāṇāṃ sāraniścayam / adhyāpakāśca vedānāṃ mantravyākhyākṛtastathā
93 ॥ पिता च धर्मवक्ता च विशेषगुरवः स्मृताः एतेषामपि भूपाल शृणुष्व प्रवरं गुरुम्
93 // pitā ca dharmavaktā ca viśeṣaguravaḥ smṛtāḥ eteṣāmapi bhūpāla śṛṇuṣva pravaraṃ gurum
94 ॥ सर्वशास्त्रार्थतत्वज्ञैर्भाषितं प्रवदामि ते । यः पुराणानि वदति धर्मयुक्तानि पणडितः
94 // sarvaśāstrārthatatvajñairbhāṣitaṃ pravadāmi te / yaḥ purāṇāni vadati dharmayuktāni paṇaḍitaḥ
95 ॥ संसारपाशविच्छेदकरणानि स उत्तमः । देवपूजार्हकर्माणि देवतापूजने फलम्
95 // saṃsārapāśavicchedakaraṇāni sa uttamaḥ / devapūjārhakarmāṇi devatāpūjane phalam
96 ॥ जायते च पुराणेभ्यस्तस्मात्तानीह देवताः । सर्ववेदार्थसाराणि पुराणानीति भूपते
96 // jāyate ca purāṇebhyastasmāttānīha devatāḥ / sarvavedārthasārāṇi purāṇānīti bhūpate
97 ॥ वदन्ति मुनयश्चैव तदूक्ता परमो गुरुः । यः संसारार्णत्वं तर्त्तुमुद्योगं कुरुते नरः
97 // vadanti munayaścaiva tadūktā paramo guruḥ / yaḥ saṃsārārṇatvaṃ tarttumudyogaṃ kurute naraḥ
98 ॥ श्रुणुयात्स पुराणानि इति शास्त्रविभागकृत् । प्रोक्तवान्सर्वधर्माश्च पुराणेषु महीपते
98 // śruṇuyātsa purāṇāni iti śāstravibhāgakṛt / proktavānsarvadharmāśca purāṇeṣu mahīpate
99 ॥ तर्कस्तु वादहेतुः स्यान्नीतिस्त्वैहिकसाधनम् । पुराणानि महाबुद्धे इहामुत्र सुखाय हि
99 // tarkastu vādahetuḥ syānnītistvaihikasādhanam / purāṇāni mahābuddhe ihāmutra sukhāya hi
100 ॥ यः शृणोति पुराणानि सततं भक्तिसंयुतः । तस्य स्यान्निर्मला बुद्धिर्भूयो धर्मपरायणः
100 // yaḥ śṛṇoti purāṇāni satataṃ bhaktisaṃyutaḥ / tasya syānnirmalā buddhirbhūyo dharmaparāyaṇaḥ
101 ॥ पुराणश्रवणाद्भक्तिर्जायते श्रीपतौ शुभा । विष्णुभक्तनृणां भूप धर्मे बुद्धिः प्रवर्त्तते
101 // purāṇaśravaṇādbhaktirjāyate śrīpatau śubhā / viṣṇubhaktanṛṇāṃ bhūpa dharme buddhiḥ pravarttate
102 ॥ धर्मात्पापानि नश्यन्ति ज्ञानं शुद्धं च जायते । धर्मार्थकाममोक्षाणां ये फलान्यभिलिप्सवः
102 // dharmātpāpāni naśyanti jñānaṃ śuddhaṃ ca jāyate / dharmārthakāmamokṣāṇāṃ ye phalānyabhilipsavaḥ
103 ॥ श्रुणुयुस्ते पुराणानि प्राहुरित्थं पुराविदः । अहं तु गौतममुनेः सर्वज्ञाद्रूह्यवादिनः
103 // śruṇuyuste purāṇāni prāhuritthaṃ purāvidaḥ / ahaṃ tu gautamamuneḥ sarvajñādrūhyavādinaḥ
104 ॥ श्रुतवान्सर्वधर्मार्थ गङ्गातीरे मनोरमे । कदाचित्परमेशस्य पूजां कर्त्तुमहं गतः
104 // śrutavānsarvadharmārtha gaṅgātīre manorame / kadācitparameśasya pūjāṃ karttumahaṃ gataḥ
105 ॥ उपस्थितायापि तस्मै प्रणामं न ह्यकारिषम् । स तु शान्तो महाबुद्धिर्गौन्तमस्तेजसां निधिः
105 // upasthitāyāpi tasmai praṇāmaṃ na hyakāriṣam / sa tu śānto mahābuddhirgauntamastejasāṃ nidhiḥ
106 ॥ मन्त्रोदितानि कर्मणि करोतीतिमुदं य यौ । यस्त्वर्चितो मया देवः शिवः सर्वजगद्गुरुः
106 // mantroditāni karmaṇi karotītimudaṃ ya yau / yastvarcito mayā devaḥ śivaḥ sarvajagadguruḥ
107 ॥ गुर्ववज्ञा कृतायेन राक्षसंत्वे नियुक्तवान् । ज्ञानतो ऽज्ञानतो वापि यो ऽवज्ञां कुरुते गुरोः
107 // gurvavajñā kṛtāyena rākṣasaṃtve niyuktavān / jñānato 'jñānato vāpi yo 'vajñāṃ kurute guroḥ
108 ॥ तस्यैवाशु प्रणश्यन्ति धीविद्यार्थात्मजक्रियाः । शुश्रूषां कुरुते यस्तु गुरुणां सादरं नरः
108 // tasyaivāśu praṇaśyanti dhīvidyārthātmajakriyāḥ / śuśrūṣāṃ kurute yastu guruṇāṃ sādaraṃ naraḥ
109 ॥ तस्य संपद्भवेद्भूप इति प्राहुर्विपश्चितः । तेन शापेन दग्धो ऽहमन्तश्चैव क्षधाग्निना
109 // tasya saṃpadbhavedbhūpa iti prāhurvipaścitaḥ / tena śāpena dagdho 'hamantaścaiva kṣadhāgninā
110 ॥ मोक्षं कदा प्रयास्यामि न जाने नृपसत्तम । एवं वदति विप्रेन्द्र वटस्थे ऽस्मिन्निशाचरे
110 // mokṣaṃ kadā prayāsyāmi na jāne nṛpasattama / evaṃ vadati viprendra vaṭasthe 'sminniśācare
111 ॥ धर्मशास्त्रप्रसंगेन तयोः पापं क्षयं गतम् । एतस्मिन्नन्तरे प्रात्पः कश्चिद्विप्रो ऽतिधार्मिकः
111 // dharmaśāstraprasaṃgena tayoḥ pāpaṃ kṣayaṃ gatam / etasminnantare prātpaḥ kaścidvipro 'tidhārmikaḥ
112 ॥ कलिङ्गदेशसंभूतो नान्म्रा गर्ग इति स्मृतः । वहन्गङ्गाजलं स्कन्धे स्तुवन् विश्वेश्वरं प्रभुम्
112 // kaliṅgadeśasaṃbhūto nānmrā garga iti smṛtaḥ / vahangaṅgājalaṃ skandhe stuvan viśveśvaraṃ prabhum
113 ॥ गायन्नामानि तस्यैव मुदा हृष्टतन् रुहः । तमागतं मुनिं दृष्ट्वा पिशाचीराक्षसौ च तौ
113 // gāyannāmāni tasyaiva mudā hṛṣṭatan ruhaḥ / tamāgataṃ muniṃ dṛṣṭvā piśācīrākṣasau ca tau
114 ॥ प्रात्पा नः पारणेत्युक्त्वा प्राद्ववन्नूर्ध्वबाहवः । तेन कीर्तितनामानि श्रुत्वा दूरे व्यवस्थिताः । अशक्तास्तं धर्षयितुमिदमूचुश्च राक्षसाः
114 // prātpā naḥ pāraṇetyuktvā prādvavannūrdhvabāhavaḥ / tena kīrtitanāmāni śrutvā dūre vyavasthitāḥ / aśaktāstaṃ dharṣayitumidamūcuśca rākṣasāḥ
115 ॥ अहो विप्र महाभाग नमस्तुभ्य महात्मने । नामकीर्तनमाहात्म्याद्राक्षसा दूरगावयम्
115 // aho vipra mahābhāga namastubhya mahātmane / nāmakīrtanamāhātmyādrākṣasā dūragāvayam
116 ॥ अस्माभिर्भक्षिताः पूर्वं विप्राः कोटिसहस्रः । नामप्रावरणं विप्र रक्षति त्वां महाभययात्
116 // asmābhirbhakṣitāḥ pūrvaṃ viprāḥ koṭisahasraḥ / nāmaprāvaraṇaṃ vipra rakṣati tvāṃ mahābhayayāt
117 ॥ नामश्रवणमात्रेण राक्षसा अपि भो वयम् । परां शान्तिं समापन्ना महिम्ना ह्यच्युतस्य वै
117 // nāmaśravaṇamātreṇa rākṣasā api bho vayam / parāṃ śāntiṃ samāpannā mahimnā hyacyutasya vai
118 ॥ सर्वथा त्वं महाभाग रागादिरुहितोह्यसि । गङ्गाजलाभिषेकेण पाह्यस्मात्पातकोच्चयात्
118 // sarvathā tvaṃ mahābhāga rāgādiruhitohyasi / gaṅgājalābhiṣekeṇa pāhyasmātpātakoccayāt
119 ॥ हरिसे वापरो भूत्वा यश्चात्मानं तु तारयेत् । स तारयेनगत्सर्वमिति शंसन्ति सूरयः
119 // harise vāparo bhūtvā yaścātmānaṃ tu tārayet / sa tārayenagatsarvamiti śaṃsanti sūrayaḥ
120 ॥ अवहाय हरेर्नाम घोरसंसारभेषजम् । केनोपायेन लभ्येत मुक्तिः सर्वत्र दुर्लभा
120 // avahāya harernāma ghorasaṃsārabheṣajam / kenopāyena labhyeta muktiḥ sarvatra durlabhā
121 ॥ लोहोडुपेन प्रतरन्निमजत्युदके यथा । तयैवाकृतपुण्यास्तु तारयन्ति कथं परान्
121 // lohoḍupena pratarannimajatyudake yathā / tayaivākṛtapuṇyāstu tārayanti kathaṃ parān
122 ॥ अहो चरित्रं महतां सर्वलोकसुखा वहम् । यथा हि सर्वलोकानामानन्दाय कलानिधिः
122 // aho caritraṃ mahatāṃ sarvalokasukhā vaham / yathā hi sarvalokānāmānandāya kalānidhiḥ
123 ॥ पृथिव्यां यानि तीर्थानि पवित्राणि द्विजोत्तम् । तानि सर्वाणि गङ्गायाः कणस्यापि समानिन
123 // pṛthivyāṃ yāni tīrthāni pavitrāṇi dvijottam / tāni sarvāṇi gaṅgāyāḥ kaṇasyāpi samānina
124 ॥ तुलसीदलप्रदलसंमिश्रमपि सर्षपमात्रकम् । गङ्गाजलं पुनात्येव कुलानामेकविंशतिम्
124 // tulasīdalapradalasaṃmiśramapi sarṣapamātrakam / gaṅgājalaṃ punātyeva kulānāmekaviṃśatim
125 ॥ तस्माद्विप्र महाभाग सर्वशास्त्रार्थकोविद । गङ्गाजलप्रदानेन पाह्मस्मान्पापकर्मिणः
125 // tasmādvipra mahābhāga sarvaśāstrārthakovida / gaṅgājalapradānena pāhmasmānpāpakarmiṇaḥ
126 ॥ इत्याख्यातं राक्षसैस्तैर्गङ्गामाहात्म्यमुत्तमम् । निशम्य विस्मया विष्टो बभूव द्विजसतमः
126 // ityākhyātaṃ rākṣasaistairgaṅgāmāhātmyamuttamam / niśamya vismayā viṣṭo babhūva dvijasatamaḥ
127 ॥ एषामपीद्दशी भक्तिर्गङ्गायां लोकमातरि । किमु ज्ञानप्रभावाणां महतां पुण्यशालिनाम्
127 // eṣāmapīddaśī bhaktirgaṅgāyāṃ lokamātari / kimu jñānaprabhāvāṇāṃ mahatāṃ puṇyaśālinām
128 ॥ अथासौ मनसा धर्मं विनिश्चित्य द्रिजोत्तमः । सर्वपूतहितो भक्तः प्राप्रोतीति परं पदम्
128 // athāsau manasā dharmaṃ viniścitya drijottamaḥ / sarvapūtahito bhaktaḥ prāprotīti paraṃ padam
129 ॥ ततो विप्रः कृपाविष्टो गङ्गाजलप्रनुत्तममम् । तुलसीदलसंमिश्रं तेषु रक्षःस्वसेचयत्
129 // tato vipraḥ kṛpāviṣṭo gaṅgājalapranuttamamam / tulasīdalasaṃmiśraṃ teṣu rakṣaḥsvasecayat
130 ॥ राक्षसास्तेन सिक्तास्तु सर्षपोपमबिन्दुना । विमृज्य राक्षसं भावमभवन्देवतोपमाः
130 // rākṣasāstena siktāstu sarṣapopamabindunā / vimṛjya rākṣasaṃ bhāvamabhavandevatopamāḥ
131 ॥ ब्राह्मणं सम्यक्ते जग्मुर्हस्तथैव च । कोटिसूर्यप्रतीकाशा बभूवुर्विवुधर्षभाः
131 // brāhmaṇaṃ samyakte jagmurhastathaiva ca / koṭisūryapratīkāśā babhūvurvivudharṣabhāḥ
132 ॥ शङ्खचक्रगदाचिह्ना हरिसारुप्यमागताः । स्तुवन्तो ब्राह्मणं सम्यक्ते जग्मुर्ह रिमान्दिरम्
132 // śaṅkhacakragadācihnā harisārupyamāgatāḥ / stuvanto brāhmaṇaṃ samyakte jagmurha rimāndiram
133 ॥ राजा कल्माषपादस्तु निजरुपं समास्थितः । जगाम महतीं चिन्तां दृष्ट्वा तान्मुक्तिगानधान्
133 // rājā kalmāṣapādastu nijarupaṃ samāsthitaḥ / jagāma mahatīṃ cintāṃ dṛṣṭvā tānmuktigānadhān
134 ॥ तस्मिन् राज्ञि सुदुःखार्ते गूढरुपा सरस्वती । धर्ममूलं महावाक्यं बभाषे ऽगाधया गिरा
134 // tasmin rājñi suduḥkhārte gūḍharupā sarasvatī / dharmamūlaṃ mahāvākyaṃ babhāṣe 'gādhayā girā
135 ॥ भो भो राजन्महाभाग न दुःखं गन्तुमर्हसि । राजस्तवापि भागान्ते महच्छ्रेयो भविष्यति
135 // bho bho rājanmahābhāga na duḥkhaṃ gantumarhasi / rājastavāpi bhāgānte mahacchreyo bhaviṣyati
136 ॥ सत्कर्मधूतपापा ये हरिभक्तिपरायणाः । प्रयान्ति नात्र संदेहस्तद्विष्णोः परमं पदम्
136 // satkarmadhūtapāpā ye haribhaktiparāyaṇāḥ / prayānti nātra saṃdehastadviṣṇoḥ paramaṃ padam
137 ॥ सर्वभूतदयायुक्ता धर्ममार्गप्रवर्तिनः । प्रयान्ति परमं स्थानं गुरुपूजापरायणाः
137 // sarvabhūtadayāyuktā dharmamārgapravartinaḥ / prayānti paramaṃ sthānaṃ gurupūjāparāyaṇāḥ
138 ॥ इतीरितं समाकर्ण्य भारत्या नृपसतमः । मनसा निर्वृत्तिं प्राप्यसस्मार च गुरोर्वचः
138 // itīritaṃ samākarṇya bhāratyā nṛpasatamaḥ / manasā nirvṛttiṃ prāpyasasmāra ca gurorvacaḥ
139 ॥ स्तुवन्गुरुं च तं विग्नं हरिं चैवातिहर्षितः । पीर्ववृत्तं च विप्राय सर्वं तस्मै न्यवेदयत्
139 // stuvanguruṃ ca taṃ vignaṃ hariṃ caivātiharṣitaḥ / pīrvavṛttaṃ ca viprāya sarvaṃ tasmai nyavedayat
140 ॥ ततो नृपस्तु कालिङ्गं प्रणम्य विधिर्वमुने । नामानि व्याहरन्विष्णोः सद्यो वाराणसीं ययौ
140 // tato nṛpastu kāliṅgaṃ praṇamya vidhirvamune / nāmāni vyāharanviṣṇoḥ sadyo vārāṇasīṃ yayau
141 ॥ षण्मासं तत्र गङ्गायां स्नात्वा दृष्ट्वा सदानिवम् । ब्राह्मणीदत्तश पात्तु मुक्तो मित्रसहो ऽभवत्
141 // ṣaṇmāsaṃ tatra gaṅgāyāṃ snātvā dṛṣṭvā sadānivam / brāhmaṇīdattaśa pāttu mukto mitrasaho 'bhavat
142 ॥ ततस्तु स्वपुरीं प्रात्पो वसिष्टेन महात्मना । अभिषिक्तो मुनुश्रेष्ठ स्वकं राज्यमपालयत्
142 // tatastu svapurīṃ prātpo vasiṣṭena mahātmanā / abhiṣikto munuśreṣṭha svakaṃ rājyamapālayat
143 ॥ पालयित्वा महीं कृत्स्त्रां भुक्त्वा भोगान्स्त्रियं विना । वशिष्टात्प्राप्य सन्तानं गतो मोक्षं नृपोत्तमः
143 // pālayitvā mahīṃ kṛtstrāṃ bhuktvā bhogānstriyaṃ vinā / vaśiṣṭātprāpya santānaṃ gato mokṣaṃ nṛpottamaḥ
144 ॥ नैतच्चित्रं द्विजश्रेष्ठ विष्णोर्वाराणसीगुणान् । गृणञ्छृण्वन्स्मरन्गङ्गां पीत्वा मुक्तो भवेन्नरः
144 // naitaccitraṃ dvijaśreṣṭha viṣṇorvārāṇasīguṇān / gṛṇañchṛṇvansmarangaṅgāṃ pītvā mukto bhavennaraḥ
145 ॥ तस्मान्माहिम्ने विप्रेन्द्र गङ्गायाः शक्यते नहि । पारं गन्तुं सुराधीशैर्ब्रह्मविष्णुशिवरपि
145 // tasmānmāhimne viprendra gaṅgāyāḥ śakyate nahi / pāraṃ gantuṃ surādhīśairbrahmaviṣṇuśivarapi
146 ॥ यन्नामस्मरणादेव महापातककोटिभिः । विमुक्तो ब्रह्मसदनं नरो याति न संशयः
146 // yannāmasmaraṇādeva mahāpātakakoṭibhiḥ / vimukto brahmasadanaṃ naro yāti na saṃśayaḥ
147 ॥ गङ्गा गङ्गेति यन्नाम सकृदप्युच्यते यदा । तदैव पापनिमुक्तो ब्रह्मलोके महीयते
147 // gaṅgā gaṅgeti yannāma sakṛdapyucyate yadā / tadaiva pāpanimukto brahmaloke mahīyate