57 ॥ इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते मोहिनीवचनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः राजोवाच नाधिकारो मया मीरु कृतो नृपपरिग्रहे । श्रमातुरस्य निद्रा मे प्रवृत्ता मुखदायिनी
57 // iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite mohinīvacanaṃ nāma saptadaśo 'dhyāyaḥ rājovāca nādhikāro mayā mīru kṛto nṛpaparigrahe / śramāturasya nidrā me pravṛttā mukhadāyinī
1 ॥ धर्माङ्गदं समाभाष्य मोहिनीं नय मन्दिरम् । पूजयस्व यथान्या ममेषा पत्नी प्रिया मम
1 // dharmāṅgadaṃ samābhāṣya mohinīṃ naya mandiram / pūjayasva yathānyā mameṣā patnī priyā mama
2 ॥ निजं कमलपत्राक्ष सर्वरत्नविभूषितम् । निर्वातवातसंयुक्तं सर्वर्तुसुखदायकम्
2 // nijaṃ kamalapatrākṣa sarvaratnavibhūṣitam / nirvātavātasaṃyuktaṃ sarvartusukhadāyakam
3 ॥ एवमादिश्य तनयमहं निद्रामुपागतः । शयनं प्राप्य कष्टात्ते अभाग्यो हि धनं यथा
3 // evamādiśya tanayamahaṃ nidrāmupāgataḥ / śayanaṃ prāpya kaṣṭātte abhāgyo hi dhanaṃ yathā
4 ॥ विबुद्धमात्रः सहसा त्वत्समीपमुपागतः । यद्व्रवीषि वचो देवि तत्करोमि न संशयः
4 // vibuddhamātraḥ sahasā tvatsamīpamupāgataḥ / yadvravīṣi vaco devi tatkaromi na saṃśayaḥ
5 ॥ मोहिन्युवाच परिसांत्वय राजेन्द्र इमान्दारान्सुदुःखितान् । ममोद्वाहेन निर्विण्णान्निराशान्कामभोगयोः
5 // mohinyuvāca parisāṃtvaya rājendra imāndārānsuduḥkhitān / mamodvāhena nirviṇṇānnirāśānkāmabhogayoḥ
6 ॥ ज्येष्ठानां रूपयुक्तानां कलत्राणां विशांपते । मूर्घ्नि कीलं कनिष्ठाख्यं यो हि राजन्निखानयेत्
6 // jyeṣṭhānāṃ rūpayuktānāṃ kalatrāṇāṃ viśāṃpate / mūrghni kīlaṃ kaniṣṭhākhyaṃ yo hi rājannikhānayet
7 ॥ न सद्गतिर्भवेत्तस्य न त सा विन्दते परम् । पतिव्रताश्रुदग्धायाः का शान्तिर्मे भविष्यति
7 // na sadgatirbhavettasya na ta sā vindate param / pativratāśrudagdhāyāḥ kā śāntirme bhaviṣyati
8 ॥ जनितारं हि मे भस्म कुर्य्युर्देव्यः पतिव्रताः । किं पुनः प्राकृतं भूप त्वादृशीं तथा
8 // janitāraṃ hi me bhasma kuryyurdevyaḥ pativratāḥ / kiṃ punaḥ prākṛtaṃ bhūpa tvādṛśīṃ tathā
9 ॥ संध्यावलीसमा नारी त्रैलोक्ये नास्ति भूमिप । तव स्नेहनिबद्धाङ्गी संभोजयति षड्रसैः
9 // saṃdhyāvalīsamā nārī trailokye nāsti bhūmipa / tava snehanibaddhāṅgī saṃbhojayati ṣaḍrasaiḥ
10 ॥ प्रियाणि चाटुवाक्यानि वदती तव गौववात् । एवंविधा हि शतशो नार्यः संति गृहे तव
10 // priyāṇi cāṭuvākyāni vadatī tava gauvavāt / evaṃvidhā hi śataśo nāryaḥ saṃti gṛhe tava
11 ॥ यासां न पादरजसा तुल्याहं भूपते क्वचित् । मोहिनी वचनं श्रुत्वा व्रीडितो ह्यभवन्नृपः
11 // yāsāṃ na pādarajasā tulyāhaṃ bhūpate kvacit / mohinī vacanaṃ śrutvā vrīḍito hyabhavannṛpaḥ
12 ॥ सपुत्रायाः समीपे तु ज्येष्ठाया नृपतिस्तदा । इङ्गितज्ञः सुतो ज्ञात्वा दशावस्थागतां नृपम्
12 // saputrāyāḥ samīpe tu jyeṣṭhāyā nṛpatistadā / iṅgitajñaḥ suto jñātvā daśāvasthāgatāṃ nṛpam
13 ॥ पितरं कामसंतप्तं मोहिन्यर्थे विमोहितम् । मातृः सर्वाः समाहूय संध्यावलिपुरोगमाः
13 // pitaraṃ kāmasaṃtaptaṃ mohinyarthe vimohitam / mātṛḥ sarvāḥ samāhūya saṃdhyāvalipurogamāḥ
14 ॥ कृताञ्जलिपुटो भूत्वा एवमाह प्रिय वचः । विमोहिनी मे जननी नवोढा ब्राह्मणः सुता
14 // kṛtāñjalipuṭo bhūtvā evamāha priya vacaḥ / vimohinī me jananī navoḍhā brāhmaṇaḥ sutā
15 ॥ सा च प्रार्थयते देव्यो राजानं रहसिस्थितम् । आत्मना सह खेलार्थं तन्मोदध्वं सुहर्षिताः
15 // sā ca prārthayate devyo rājānaṃ rahasisthitam / ātmanā saha khelārthaṃ tanmodadhvaṃ suharṣitāḥ
16 ॥ मातर ऊचुः को ऽनुमोदयते पुत्र सर्पभक्षणमात्मनः । को हि दीपयते वह्निं स्वदेहे देहिनां वर
16 // mātara ūcuḥ ko 'numodayate putra sarpabhakṣaṇamātmanaḥ / ko hi dīpayate vahniṃ svadehe dehināṃ vara
17 ॥ को भक्षयेद्विषं घोरं कश्छिन्द्यादात्मनः शिरः । कस्तरेत्सागरं बद्ध्वा ग्रीवायां दारुणां शिलाम्
17 // ko bhakṣayedviṣaṃ ghoraṃ kaśchindyādātmanaḥ śiraḥ / kastaretsāgaraṃ baddhvā grīvāyāṃ dāruṇāṃ śilām
18 ॥ को गच्छेद्द्वीपिवदनं कः केशान्सुहरेर्हरेत् । को निषीदति धारायां खङ्गस्या काशभासिनः
18 // ko gaccheddvīpivadanaṃ kaḥ keśānsuharerharet / ko niṣīdati dhārāyāṃ khaṅgasyā kāśabhāsinaḥ
19 ॥ कानुमोदयते भर्त्रा सपत्न्याः क्रीडनं किल । सर्वस्यापि प्रदानेन नैतन्मनसि वर्तते
19 // kānumodayate bhartrā sapatnyāḥ krīḍanaṃ kila / sarvasyāpi pradānena naitanmanasi vartate
20 ॥ वरं हि छेदनं मूर्ध्नस्तत्क्षणात्तु वरासिना । का दृष्ट्या दयितं कान्तं निरीक्षेदन्ययाहृतम्
20 // varaṃ hi chedanaṃ mūrdhnastatkṣaṇāttu varāsinā / kā dṛṣṭyā dayitaṃ kāntaṃ nirīkṣedanyayāhṛtam
21 ॥ का सा सीमन्तिनी लोके भवेदेतादृशी क्वचित् । आत्मप्राणसमं कान्तमन्यस्त्रीकुचपीडनम्
21 // kā sā sīmantinī loke bhavedetādṛśī kvacit / ātmaprāṇasamaṃ kāntamanyastrīkucapīḍanam
22 ॥ संश्रुत्य सहते या तु किं पुनः स्वेन चक्षुषा । सर्वेषामेव दुःखानां दुःखमेतदनन्तकम्
22 // saṃśrutya sahate yā tu kiṃ punaḥ svena cakṣuṣā / sarveṣāmeva duḥkhānāṃ duḥkhametadanantakam
23 ॥ यद्भर्तान्याङ्गनासंक्तो दृश्यटते स्वेन चक्षुषा । वरं सर्वा मृताः पुत्र युगपन्मातरस्तव
23 // yadbhartānyāṅganāsaṃkto dṛśyaṭate svena cakṣuṣā / varaṃ sarvā mṛtāḥ putra yugapanmātarastava
24 ॥ न तु मोहिनिसंयुक्तो दृश्यो ऽयं नृपतिः पतिः । धर्माङ्गद उवाच यदि मे न पितुः सौख्यं करिष्यथ शुभाननाः
24 // na tu mohinisaṃyukto dṛśyo 'yaṃ nṛpatiḥ patiḥ / dharmāṅgada uvāca yadi me na pituḥ saukhyaṃ kariṣyatha śubhānanāḥ
25 ॥ विषमालोड्य पास्यामि युष्मत्सौख्यं मृते मयि । कर्मणा मनसा वाचा या पितुर्दुःखमाचरेत्
25 // viṣamāloḍya pāsyāmi yuṣmatsaukhyaṃ mṛte mayi / karmaṇā manasā vācā yā piturduḥkhamācaret
26 ॥ सा मे शत्रुर्वधार्हास्ति यदि संध्यावली भवेत् । सर्वासां साधिका देवी मोहिनी जनकप्रिया
26 // sā me śatrurvadhārhāsti yadi saṃdhyāvalī bhavet / sarvāsāṃ sādhikā devī mohinī janakapriyā
27 ॥ क्रीडार्थमागता बाला मन्दराचलमन्दिरात् । तत्पुत्रवचनं श्रुत्वा वेपमाना हि मातरः
27 // krīḍārthamāgatā bālā mandarācalamandirāt / tatputravacanaṃ śrutvā vepamānā hi mātaraḥ
28 ॥ ऊचुः सगद्गदां वाचं हितार्थं तनयस्य हि । अवश्यं तव वाक्यं हि कर्तव्यं न्यायसंयुतम्
28 // ūcuḥ sagadgadāṃ vācaṃ hitārthaṃ tanayasya hi / avaśyaṃ tava vākyaṃ hi kartavyaṃ nyāyasaṃyutam
29 ॥ किं तु दानप्रदो भूत्वा मोहिनीं यातु ते पिता । यो भार्यामुद्वहेद्भर्ता द्वितीयामपरामपि
29 // kiṃ tu dānaprado bhūtvā mohinīṃ yātu te pitā / yo bhāryāmudvahedbhartā dvitīyāmaparāmapi
30 ॥ ज्येष्ठायै द्विगुणं तस्या दद्यच्चैवान्यथा ऋणी । अनुज्ञाप्य यदा भार्ता ज्येष्ठामन्यां समुद्वहेतक्
30 // jyeṣṭhāyai dviguṇaṃ tasyā dadyaccaivānyathā ṛṇī / anujñāpya yadā bhārtā jyeṣṭhāmanyāṃ samudvahetak
31 ॥ तदा ज्येष्ठाभिलषितं देयमाहुः पुराविदः । ज्येष्ठया सहितः कुर्यादिष्टापूर्तं नरोत्तमः
31 // tadā jyeṣṭhābhilaṣitaṃ deyamāhuḥ purāvidaḥ / jyeṣṭhayā sahitaḥ kuryādiṣṭāpūrtaṃ narottamaḥ
32 ॥ एष धर्मो ऽन्यथान्यायो जायते धर्मसंक्षयः । श्रुत्वा तु मातृवचनं प्रहष्टेनान्तरात्मनो
32 // eṣa dharmo 'nyathānyāyo jāyate dharmasaṃkṣayaḥ / śrutvā tu mātṛvacanaṃ prahaṣṭenāntarātmano
33 ॥ एकैकस्यै ददौ साग्रां कोटिं कोटिं सुतस्तदा । सहस्रं नगराणां च ग्रामाणां प्रददौ तथा
33 // ekaikasyai dadau sāgrāṃ koṭiṃ koṭiṃ sutastadā / sahasraṃ nagarāṇāṃ ca grāmāṇāṃ pradadau tathā
34 ॥ चतुरश्वतरीभिश्चपृथग्युक्ता नृपात्मजः । एकैकस्य ददावष्टौ रथान्काञ्चनमालिनः
34 // caturaśvatarībhiścapṛthagyuktā nṛpātmajaḥ / ekaikasya dadāvaṣṭau rathānkāñcanamālinaḥ
35 ॥ वाससामयुतं प्रादाद्येषां मूल्यं शताधिकम् । शुद्धस्य मेरुजातस्य अक्षयस्य नुपात्मजः
35 // vāsasāmayutaṃ prādādyeṣāṃ mūlyaṃ śatādhikam / śuddhasya merujātasya akṣayasya nupātmajaḥ
36 ॥ काञ्चनस्य ददौ लक्षमेकैकं प्रतिमातरम् । दासानां च शतं साग्रं दासीनां च नृपात्मजः
36 // kāñcanasya dadau lakṣamekaikaṃ pratimātaram / dāsānāṃ ca śataṃ sāgraṃ dāsīnāṃ ca nṛpātmajaḥ
37 ॥ धेनूनां घटदोग्ध्रीणामेकैकस्यै तथायुतम् । युगन्धराणां भद्राणां शतानि दश वै पृथक्
37 // dhenūnāṃ ghaṭadogdhrīṇāmekaikasyai tathāyutam / yugandharāṇāṃ bhadrāṇāṃ śatāni daśa vai pṛthak
38 ॥ दशप्रकारं नृपते धान्यं च प्रददौ सुतः । वाटीनां तु सहस्राणां शतं प्रादाद्धसन्निव
38 // daśaprakāraṃ nṛpate dhānyaṃ ca pradadau sutaḥ / vāṭīnāṃ tu sahasrāṇāṃ śataṃ prādāddhasanniva
39 ॥ कुंभायुतं सर्पिषस्तु तैलस्य च पृथग्ददौ । अजाविकमसंख्यातमेकैकस्यै न्यवेदयत्
39 // kuṃbhāyutaṃ sarpiṣastu tailasya ca pṛthagdadau / ajāvikamasaṃkhyātamekaikasyai nyavedayat
40 ॥ सहस्रेण सहस्रेण सुवर्णस्य व्यभूषयत् । आखण्डलास्त्रयुक्तरथ भूषणस्य सुभक्तिमान्
40 // sahasreṇa sahasreṇa suvarṇasya vyabhūṣayat / ākhaṇḍalāstrayuktaratha bhūṣaṇasya subhaktimān
41 ॥ धात्रीप्रमाणैर्हरिश्च मौक्तिकैर्दीप्तिसंयुतैः । प्रददौ संहतान्कृत्वा वलयान्पञ्च सप्त च
41 // dhātrīpramāṇairhariśca mauktikairdīptisaṃyutaiḥ / pradadau saṃhatānkṛtvā valayānpañca sapta ca
42 ॥ पञ्चाशच्च शते द्वे तु भौक्तिकानि महीपते । संध्यावल्यां स्थितानीह शीतांशुप्रतिमानि च
42 // pañcāśacca śate dve tu bhauktikāni mahīpate / saṃdhyāvalyāṃ sthitānīha śītāṃśupratimāni ca
43 ॥ एकैकस्यै ददौ पुत्रोस हारयुग्मं मनोहरम् । कुङ्कुमं चन्दनं भूरि कर्पूरं प्रस्थसंख्यया
43 // ekaikasyai dadau putrosa hārayugmaṃ manoharam / kuṅkumaṃ candanaṃ bhūri karpūraṃ prasthasaṃkhyayā
44 ॥ कस्तूरिकां तथा ताभ्यो भूयसीं प्रददौ सुतः । मातॄणामविशेषेण पितुः सुखमभीप्सयन्
44 // kastūrikāṃ tathā tābhyo bhūyasīṃ pradadau sutaḥ / mātṝṇāmaviśeṣeṇa pituḥ sukhamabhīpsayan
45 ॥ भाजनानि विचित्राणि जलपात्राण्यनेकशः । घृतक्षीरस्य पात्राणि पेयस्य विविधस्य च
45 // bhājanāni vicitrāṇi jalapātrāṇyanekaśaḥ / ghṛtakṣīrasya pātrāṇi peyasya vividhasya ca
46 ॥ चतुर्द्दशशतं प्रादात्सहस्रेण समन्वितम् । स्थालीनां काञ्चनीनां हि सकुंभानां नृपात्मजः
46 // caturddaśaśataṃ prādātsahasreṇa samanvitam / sthālīnāṃ kāñcanīnāṃ hi sakuṃbhānāṃ nṛpātmajaḥ
47 ॥ एकैकस्यै ददौ भूप शतानि त्रीणि पञ्च च । करेणूनां सवेगानां मांसविक्रान्तकन्धराम्
47 // ekaikasyai dadau bhūpa śatāni trīṇi pañca ca / kareṇūnāṃ savegānāṃ māṃsavikrāntakandharām
48 ॥ विंशतिं विंशतिं प्रादादुष्ट्रीणां च शतं शतम् । शिबिकानां सवेषाणां पुंसां पीवरगामिनाम्
48 // viṃśatiṃ viṃśatiṃ prādāduṣṭrīṇāṃ ca śataṃ śatam / śibikānāṃ saveṣāṇāṃ puṃsāṃ pīvaragāminām
49 ॥ प्रददौ दश सप्ताश्वान्मातॄणां सुखयायिनः । एवं दत्वा बहुधनं बह्वीभ्यो नृपनन्दनः
49 // pradadau daśa saptāśvānmātṝṇāṃ sukhayāyinaḥ / evaṃ datvā bahudhanaṃ bahvībhyo nṛpanandanaḥ
50 ॥ धन्यो धनपतिप्रख्यश्चक्रे तासां प्रदक्षिणाः । कृताञ्जलिपुटो भूत्वा इदं वचनमब्रवीत्
50 // dhanyo dhanapatiprakhyaścakre tāsāṃ pradakṣiṇāḥ / kṛtāñjalipuṭo bhūtvā idaṃ vacanamabravīt
51 ॥ ममोपरोधात्प्रणतस्य मूर्ध्नापतिं समुद्दिश्य यथा भवत्यः । ब्रुवन्तु सर्वाः पितरं ममाद्य स्वैरेण संभुङ्क्ष्व नरेशं मोहिनीम्
51 // mamoparodhātpraṇatasya mūrdhnāpatiṃ samuddiśya yathā bhavatyaḥ / bruvantu sarvāḥ pitaraṃ mamādya svaireṇa saṃbhuṅkṣva nareśaṃ mohinīm
52 ॥ न चास्मदीया भवता किलेर्ष्या स्वल्पापि कार्या मनसि प्रतीता । विमोहिनीं ब्रह्मसुतां सुशीलां रमस्व सौख्येन रहः शतानि
52 // na cāsmadīyā bhavatā kilerṣyā svalpāpi kāryā manasi pratītā / vimohinīṃ brahmasutāṃ suśīlāṃ ramasva saukhyena rahaḥ śatāni
53 ॥ तत्पुत्रवाक्यं हि निशम्य सर्वाः संहृष्टलोम्न्यो नृपनाथमूचुः । स्वभूदुहित्रा सुचिरं रमस्व विदेहपुत्र्येव रघुप्रवीरः
53 // tatputravākyaṃ hi niśamya sarvāḥ saṃhṛṣṭalomnyo nṛpanāthamūcuḥ / svabhūduhitrā suciraṃ ramasva videhaputryeva raghupravīraḥ
54 ॥ न शल्यभूता कुशकेतुपुत्री त्वत्संगमाद्विद्वि न संशयो ऽत्र । पुत्रौजसा दुःखविमुक्तभावात्समीरितं वाक्यमिदं प्रतीहि
54 // na śalyabhūtā kuśaketuputrī tvatsaṃgamādvidvi na saṃśayo 'tra / putraujasā duḥkhavimuktabhāvātsamīritaṃ vākyamidaṃ pratīhi