31 ॥ इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे धर्माङ्गददिग्विजयो नाम विंशो ऽध्यायः मान्धातोवाच पुत्रस्य वचनं श्रुत्वा किं चकार महीपतिः । सा चापि मोहिनी ब्रह्मन्प्रिया राज्ञो विधेः सुता
31 // iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge dharmāṅgadadigvijayo nāma viṃśo 'dhyāyaḥ māndhātovāca putrasya vacanaṃ śrutvā kiṃ cakāra mahīpatiḥ / sā cāpi mohinī brahmanpriyā rājño vidheḥ sutā
1 ॥ आश्चर्यरूपं कथितमाख्यानं तु सुधोपमम् । विशेषतस्त्वया पुण्यं सर्वसंदेहभञ्जनम्
1 // āścaryarūpaṃ kathitamākhyānaṃ tu sudhopamam / viśeṣatastvayā puṇyaṃ sarvasaṃdehabhañjanam
2 ॥ वसिष्ठ उवाच तत्पुत्रवचनं श्रुत्वा प्रहृष्टो नृपपुङ्गवः । उदतिष्ठत्प्रियायुक्तस्ताः श्रियश्चावलोकयत्
2 // vasiṣṭha uvāca tatputravacanaṃ śrutvā prahṛṣṭo nṛpapuṅgavaḥ / udatiṣṭhatpriyāyuktastāḥ śriyaścāvalokayat
3 ॥ क्षणं हर्षान्वितो भूप राजा विष्णुपरायणः । नागकन्यास्तु ताः सर्वा वारुणीसहिता मुदा
3 // kṣaṇaṃ harṣānvito bhūpa rājā viṣṇuparāyaṇaḥ / nāgakanyāstu tāḥ sarvā vāruṇīsahitā mudā
4 ॥ प्रददौ तनये प्रेम्णा भार्यार्थं धर्मभूषणे । शेषं दानवनारीभिर्बहुरत्नसमन्वितम्
4 // pradadau tanaye premṇā bhāryārthaṃ dharmabhūṣaṇe / śeṣaṃ dānavanārībhirbahuratnasamanvitam
5 ॥ मोहिन्यै प्रददौ राजा कामबाणप्रपीडितः । संविभज्य पिता वित्तं धर्माङ्गदसमाहृतम्
5 // mohinyai pradadau rājā kāmabāṇaprapīḍitaḥ / saṃvibhajya pitā vittaṃ dharmāṅgadasamāhṛtam
6 ॥ पुरोहितमुवाचेदं काले चाहूय भूपतिः । सर्वासां मत्सुतो ब्रह्मन्पाणीन्गृह्णातु धर्मतः
6 // purohitamuvācedaṃ kāle cāhūya bhūpatiḥ / sarvāsāṃ matsuto brahmanpāṇīngṛhṇātu dharmataḥ
7 ॥ कुमारीणां कुमारो ऽयं मद्वाक्ये संस्थितः सदा । वैवाह्यलग्ने नक्षत्रे मुहूर्ते सर्वकामदे
7 // kumārīṇāṃ kumāro 'yaṃ madvākye saṃsthitaḥ sadā / vaivāhyalagne nakṣatre muhūrte sarvakāmade
8 ॥ वाचयित्वा द्विजान्स्वस्ति गोस्वर्णांबरतोषितान् । विवाहं कुरु पुत्रस्य मम धर्माङ्गदस्य वै
8 // vācayitvā dvijānsvasti gosvarṇāṃbaratoṣitān / vivāhaṃ kuru putrasya mama dharmāṅgadasya vai
9 ॥ यः पुत्रस्य पितोद्वाहं न करोतीह मन्दधीः । सस मज्जेन्नरके घोरे ह्यप्रतिष्ठे युगायुतम्
9 // yaḥ putrasya pitodvāhaṃ na karotīha mandadhīḥ / sasa majjennarake ghore hyapratiṣṭhe yugāyutam
10 ॥ तस्माच्चोद्वाहयेत्पुत्रं पिता धर्मसमन्वितः । आत्मा संस्थापितस्तेन येन संस्थापितः सुतः
10 // tasmāccodvāhayetputraṃ pitā dharmasamanvitaḥ / ātmā saṃsthāpitastena yena saṃsthāpitaḥ sutaḥ
11 ॥ सर्वक्रतुफलं तस्य पुत्रोद्वाहे कृते भवेत् । पुत्रस्य गुणयुक्तस्य निर्गुणस्यापि भूसुर
11 // sarvakratuphalaṃ tasya putrodvāhe kṛte bhavet / putrasya guṇayuktasya nirguṇasyāpi bhūsura
12 ॥ पित्रा कारयितव्यो हि विवाहो धर्ममिच्छता । यो न दारैश्च वित्तैश्च पुत्रान्संयोजयेत्पिता
12 // pitrā kārayitavyo hi vivāho dharmamicchatā / yo na dāraiśca vittaiśca putrānsaṃyojayetpitā
13 ॥ न पुमान्स तु विज्ञेय इहामुत्र विगर्हितः । तस्माद्वृत्तियुताः कार्याः पुत्रा दारैः समन्विताः
13 // na pumānsa tu vijñeya ihāmutra vigarhitaḥ / tasmādvṛttiyutāḥ kāryāḥ putrā dāraiḥ samanvitāḥ
14 ॥ यथा रमन्ते ते तुष्टाः सुखं पुत्राः सुमानिताः । तच्छ्रुत्वा वचनं राज्ञो द्विजस्तस्य पुरोहितः
14 // yathā ramante te tuṣṭāḥ sukhaṃ putrāḥ sumānitāḥ / tacchrutvā vacanaṃ rājño dvijastasya purohitaḥ
15 ॥ धर्माङ्गदविवाहार्थमुद्यतो हर्षसंयुतः । स युवानिच्छमानो ऽपि स्त्रीसौख्यं लज्जाया सुतः
15 // dharmāṅgadavivāhārthamudyato harṣasaṃyutaḥ / sa yuvānicchamāno 'pi strīsaukhyaṃ lajjāyā sutaḥ
16 ॥ स्वीचकार पितुर्वाक्याद्दारसंग्रहणं तदा । वरुणात्मजया सार्द्धं नागकन्या मनोहराः
16 // svīcakāra piturvākyāddārasaṃgrahaṇaṃ tadā / varuṇātmajayā sārddhaṃ nāgakanyā manoharāḥ
17 ॥ उपयेमे महाबाहू रूपेणाप्रतिमा भुवि । उद्वाहयित्वा सर्वास्ता विधिदृष्टेन कर्मणा
17 // upayeme mahābāhū rūpeṇāpratimā bhuvi / udvāhayitvā sarvāstā vidhidṛṣṭena karmaṇā
18 ॥ वसुगोरत्नदानानि विप्रेभ्यः प्रददौ मुदा । कृतदारो ववन्दे ऽथ पादान्मातुः पितुर्मुदा
18 // vasugoratnadānāni viprebhyaḥ pradadau mudā / kṛtadāro vavande 'tha pādānmātuḥ piturmudā
19 ॥ ततः संध्यावलीदेवीमाह धर्माङ्गदः सुतः । पितुर्वाक्येन मे देवि संजातो दारसंग्रहः
19 // tataḥ saṃdhyāvalīdevīmāha dharmāṅgadaḥ sutaḥ / piturvākyena me devi saṃjāto dārasaṃgrahaḥ
20 ॥ एतन्मे नास्ति मनसि यत्पित्रोद्वाहितो ह्यहम् । अव्ययं पितरं विज्ञं देवि शुश्रूषये ह्यहम्
20 // etanme nāsti manasi yatpitrodvāhito hyaham / avyayaṃ pitaraṃ vijñaṃ devi śuśrūṣaye hyaham
21 ॥ दिव्यैर्भोगैर्न मे किञ्चित्स्वर्गेणापि प्रयोजनम् । कार्या मे पितृशुश्रूषा तव चैव दिवानिशम्
21 // divyairbhogairna me kiñcitsvargeṇāpi prayojanam / kāryā me pitṛśuśrūṣā tava caiva divāniśam
22 ॥ संध्यावल्युवाच चिरं जीव सुखं पुत्र भुङ्क्ष्व भोगान्मनो ऽनुगान् । पितुः प्रसादाद्दीर्घोयुर्मनो नन्दय मे सुत
22 // saṃdhyāvalyuvāca ciraṃ jīva sukhaṃ putra bhuṅkṣva bhogānmano 'nugān / pituḥ prasādāddīrghoyurmano nandaya me suta
23 ॥ त्वया सुपुत्रिणी पुत्र जाता गुणवता क्षितौ । सपत्नीनां च सर्वासां हृदये संस्थिता ह्यहम्
23 // tvayā suputriṇī putra jātā guṇavatā kṣitau / sapatnīnāṃ ca sarvāsāṃ hṛdaye saṃsthitā hyaham
24 ॥ एवमुक्त्वा परिष्वज्य मूर्द्धन्याघ्राय चासकृत् । व्यसर्जयत्ततः पुत्रं राज्यतन्त्रावलोकने
24 // evamuktvā pariṣvajya mūrddhanyāghrāya cāsakṛt / vyasarjayattataḥ putraṃ rājyatantrāvalokane
25 ॥ विसर्जितस्तदा मात्रा मातॄरन्याः प्रणम्य च । राज्यतन्त्रं तदखिलं चक्रे पितृवचः स्थितः
25 // visarjitastadā mātrā mātṝranyāḥ praṇamya ca / rājyatantraṃ tadakhilaṃ cakre pitṛvacaḥ sthitaḥ
26 ॥ दुष्टनिग्रहणं चक्रे शिष्टानां परिपालनम् । अटनं सर्वदेशेषु वीक्षणं सर्वकर्मणाम्
26 // duṣṭanigrahaṇaṃ cakre śiṣṭānāṃ paripālanam / aṭanaṃ sarvadeśeṣu vīkṣaṇaṃ sarvakarmaṇām
27 ॥ चक्रे सर्वत्र कार्याणां मासि मासि निरीक्षणम् । हस्त्यश्वपोषणं चक्रे चारचक्रेक्षणं तथा
27 // cakre sarvatra kāryāṇāṃ māsi māsi nirīkṣaṇam / hastyaśvapoṣaṇaṃ cakre cāracakrekṣaṇaṃ tathā
28 ॥ वादसंवीक्षणं चक्रे तुलामानं दिने देने । गृहे गृहे नराणां च चक्रे संरक्षणं नृपः
28 // vādasaṃvīkṣaṇaṃ cakre tulāmānaṃ dine dene / gṛhe gṛhe narāṇāṃ ca cakre saṃrakṣaṇaṃ nṛpaḥ
29 ॥ स्तनन्धयी क्वचिद्बालः स्तनहीनो न रोदिति । श्वश्रूर्वध्वा न कुत्रापि प्ररोदित्यवमानिता
29 // stanandhayī kvacidbālaḥ stanahīno na roditi / śvaśrūrvadhvā na kutrāpi prarodityavamānitā
30 ॥ क्वचित्समर्थस्तनयः पितरं नहि याचते । न वर्णसंकरो राज्ये केषाञ्चिदभवत्पुनः
30 // kvacitsamarthastanayaḥ pitaraṃ nahi yācate / na varṇasaṃkaro rājye keṣāñcidabhavatpunaḥ
31 ॥ न गूढविभवो लोको धर्मे वदति दूषणम् । न कञ्चुकविहीना तु भवेन्नारी सभर्तृका
31 // na gūḍhavibhavo loko dharme vadati dūṣaṇam / na kañcukavihīnā tu bhavennārī sabhartṛkā
32 ॥ गृहान्निष्क्रमणं स्त्रीणां मास्तु राज्ये मदीयके । मा सकेशा हि विधवा मास्त्वकेशा मभर्तृका
32 // gṛhānniṣkramaṇaṃ strīṇāṃ māstu rājye madīyake / mā sakeśā hi vidhavā māstvakeśā mabhartṛkā
33 ॥ मा व्रतीह सदाक्रोशी मारण्या नगराश्रयाः । सामान्यवृत्त्यदाता मे राज्ये ऽवसतु निर्घृणः
33 // mā vratīha sadākrośī māraṇyā nagarāśrayāḥ / sāmānyavṛttyadātā me rājye 'vasatu nirghṛṇaḥ
34 ॥ गोपालो नगराकाङ्क्षी निर्गुणस्तूपदेशकः । ऋत्विग्वा शास्त्रहीनश्च मा मे राज्ये वसेदिह
34 // gopālo nagarākāṅkṣī nirguṇastūpadeśakaḥ / ṛtvigvā śāstrahīnaśca mā me rājye vasediha
35 ॥ यो हि निष्पादयेन्नीलीं नीलीरङ्गातिसेचकः । निर्वास्यौ तावुभौ पापौ यो वै मद्यं करोति च
35 // yo hi niṣpādayennīlīṃ nīlīraṅgātisecakaḥ / nirvāsyau tāvubhau pāpau yo vai madyaṃ karoti ca
36 ॥ वृथा मांसं हि यो ऽश्नाति पृष्ठमांसप्रियो हि यः । तस्य वासो न मे राज्ये स्वकलत्रं त्यजेच्च यः
36 // vṛthā māṃsaṃ hi yo 'śnāti pṛṣṭhamāṃsapriyo hi yaḥ / tasya vāso na me rājye svakalatraṃ tyajecca yaḥ
37 ॥ विष्णुं परित्यज्य वरं सुराणां संपूजयेद्यो ऽन्यतमं हि देवम् । गच्छेत्सगर्भां युवतीं प्रसूतां दण्ड्यश्च वध्यश्च स चास्मदीयैः
37 // viṣṇuṃ parityajya varaṃ surāṇāṃ saṃpūjayedyo 'nyatamaṃ hi devam / gacchetsagarbhāṃ yuvatīṃ prasūtāṃ daṇḍyaśca vadhyaśca sa cāsmadīyaiḥ