पुरा देवासुरे युद्धे देवा दैत्यैः पराजिताः सर्वे ते शरणं जग्मुः क्षीराब्धितनयापतिम्
purā devāsure yuddhe devā daityaiḥ parājitāḥ sarve te śaraṇaṃ jagmuḥ kṣīrābdhitanayāpatim
स्तोत्रेण तुष्टुवुः सर्वे समाराध्य जगत्पतिम् कृताञ्जलिपुटा राजन् ब्रह्माद्या देवतागणाः
stotreṇa tuṣṭuvuḥ sarve samārādhya jagatpatim kṛtāñjalipuṭā rājan brahmādyā devatāgaṇāḥ
नमस् ते देवदेवाय लोकनाथाय शार्ङ्गिणे नमस् ते पद्मनाभाय लोकनाथाय शार्ङ्गिणे
namas te devadevāya lokanāthāya śārṅgiṇe namas te padmanābhāya lokanāthāya śārṅgiṇe
नमस् ते पद्मनाभाय सर्वदुःखापहारिणे नमस् ते विश्वरूपाय सर्वदेवमयाय च
namas te padmanābhāya sarvaduḥkhāpahāriṇe namas te viśvarūpāya sarvadevamayāya ca
मधुकैटभनाशाय केशवाय नमो नमः
madhukaiṭabhanāśāya keśavāya namo namaḥ
दैत्यैः पराजिता देव वयं युद्धे बलान्वितैः जयोपायं हि नो ब्रूहि करुणाकर ते नमः
daityaiḥ parājitā deva vayaṃ yuddhe balānvitaiḥ jayopāyaṃ hi no brūhi karuṇākara te namaḥ
इति स्तुतो तदा दैवैर् देवदेवो जनार्दनः तान् अब्रवीद् धरिर् देवान् तेषाम् एवाग्रतः स्थितः
iti stuto tadā daivair devadevo janārdanaḥ tān abravīd dharir devān teṣām evāgrataḥ sthitaḥ
गत्वा तत्र सुराः सर्वे संधिं कुरुत दानवैः मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा च वासुकिम्
gatvā tatra surāḥ sarve saṃdhiṃ kuruta dānavaiḥ manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā netraṃ kṛtvā ca vāsukim
सर्वौषधीः समानीय प्रक्षिप्याब्धौ त्वरान्विताः दानवैः सहिता भूत्वा मन्थध्वं क्षीरसागरम्
sarvauṣadhīḥ samānīya prakṣipyābdhau tvarānvitāḥ dānavaiḥ sahitā bhūtvā manthadhvaṃ kṣīrasāgaram
अहं च तत्र साहाय्यं करिष्यामि दिवौकसः भविष्यत्य् अमृतं तत्र तत्पानाद् बलवत्तराः
ahaṃ ca tatra sāhāyyaṃ kariṣyāmi divaukasaḥ bhaviṣyaty amṛtaṃ tatra tatpānād balavattarāḥ
भविष्यन्ति क्षणाद् देवा अमृतस्य प्रभावतः यूयं सर्वे महाभागास् तेजिष्ठा रणविक्रमाः
bhaviṣyanti kṣaṇād devā amṛtasya prabhāvataḥ yūyaṃ sarve mahābhāgās tejiṣṭhā raṇavikramāḥ
इन्द्राद्यास् तु महोत्साहास् तल् लब्ध्वामृतम् उत्तमम् ततो हि दानवाञ् जेतुं समर्था नात्र संशयः
indrādyās tu mahotsāhās tal labdhvāmṛtam uttamam tato hi dānavāñ jetuṃ samarthā nātra saṃśayaḥ
इत्युक्ता देवदेवेन देवाः सर्वे जगत्पतिम् प्रणम्यागत्य निलयं संधिं कृत्वाथ दानवैः
ityuktā devadevena devāḥ sarve jagatpatim praṇamyāgatya nilayaṃ saṃdhiṃ kṛtvātha dānavaiḥ
क्षीराब्धेर् मन्थने सर्वे चक्रुर् उद्योगम् उत्तमम् बलिना चोद्धृतो राजन् मन्दराख्यो महागिरिः
kṣīrābdher manthane sarve cakrur udyogam uttamam balinā coddhṛto rājan mandarākhyo mahāgiriḥ
क्षीराब्धौ क्षेपितश् चैव तेनैकेन नृपोत्तम सर्वौषधींश् च प्रक्षिप्य देवदैत्यैः पयोनिधौ
kṣīrābdhau kṣepitaś caiva tenaikena nṛpottama sarvauṣadhīṃś ca prakṣipya devadaityaiḥ payonidhau
वासुकिश् चागतस् तत्र राजन् नारायणाज्ञया सर्वे देवहितार्थाय विष्णुश् च स्वयम् आगतः
vāsukiś cāgatas tatra rājan nārāyaṇājñayā sarve devahitārthāya viṣṇuś ca svayam āgataḥ
तत्र विष्णुं समासाद्य ततः सर्वे सुरासुराः सर्वे ते मैत्रभावेन क्षीराब्धेस् तटम् आश्रिताः
tatra viṣṇuṃ samāsādya tataḥ sarve surāsurāḥ sarve te maitrabhāvena kṣīrābdhes taṭam āśritāḥ
मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वाथ वासुकिम् ततो मथितुम् आरब्धं नृपते तरसामृतम्
manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā netraṃ kṛtvātha vāsukim tato mathitum ārabdhaṃ nṛpate tarasāmṛtam
विष्णुना मुखभागे तु योजिता दानवास् तदा देवताः पुच्छभागे तु मथनाय नियोजिताः
viṣṇunā mukhabhāge tu yojitā dānavās tadā devatāḥ pucchabhāge tu mathanāya niyojitāḥ
एवं च मथनात् तत्र मन्दरो ऽधः प्रविश्य च आधारेण विना राजन् तं दृष्ट्वा सहसा हरिः
evaṃ ca mathanāt tatra mandaro 'dhaḥ praviśya ca ādhāreṇa vinā rājan taṃ dṛṣṭvā sahasā hariḥ
सर्वलोकहितार्थाय कूर्मरूपम् आधारयत् आत्मानं संप्रविश्याथ मन्दरस्य गिरेर् अधः
sarvalokahitārthāya kūrmarūpam ādhārayat ātmānaṃ saṃpraviśyātha mandarasya girer adhaḥ
प्रविश्य धृतवान् शैलं मन्दरं मधुसूदनः उपर्य् आक्रान्तवान् शैलं पृथग्रूपेण केशवः
praviśya dhṛtavān śailaṃ mandaraṃ madhusūdanaḥ upary ākrāntavān śailaṃ pṛthagrūpeṇa keśavaḥ
चकर्ष नागराजं च देवैः सार्धं जनार्दनः सुरैर् अदृश्यरूपेण दैत्यमध्ये जनार्दनः ततस् ते त्वरया युक्ता ममन्थुः क्षीरसागरम्
cakarṣa nāgarājaṃ ca devaiḥ sārdhaṃ janārdanaḥ surair adṛśyarūpeṇa daityamadhye janārdanaḥ tatas te tvarayā yuktā mamanthuḥ kṣīrasāgaram
यावच्छक्त्या नृपश्रेष्ठ बलवन्तः सुरासुराः मथ्यमानात् ततस् तस्मात् क्षीराब्धेर् अभवन् नृप
yāvacchaktyā nṛpaśreṣṭha balavantaḥ surāsurāḥ mathyamānāt tatas tasmāt kṣīrābdher abhavan nṛpa
कालकूटम् इति ख्यातं विषम् अत्यन्तदुःसहम् तं नागा जगृहुः सर्वे तच्छेषं शंकरो ऽग्रहीत्
kālakūṭam iti khyātaṃ viṣam atyantaduḥsaham taṃ nāgā jagṛhuḥ sarve taccheṣaṃ śaṃkaro 'grahīt
नारायणाज्ञया तेन नीलकण्ठत्वम् आप्तवान् ऐरावतश् च नागेन्द्रो हरिश् चोच्चैःश्रवाः पुनः
nārāyaṇājñayā tena nīlakaṇṭhatvam āptavān airāvataś ca nāgendro hariś coccaiḥśravāḥ punaḥ
द्वितीयावर्तनाद् राजन्न् उत्पन्नाव् इति नः श्रुतम् तृतीयावर्तनाद् राजन्न् अप्सराश् च सुशोभना चतुर्थात् परिजातश् च उत्पन्नः स महाद्रुमः
dvitīyāvartanād rājann utpannāv iti naḥ śrutam tṛtīyāvartanād rājann apsarāś ca suśobhanā caturthāt parijātaś ca utpannaḥ sa mahādrumaḥ
पञ्चमाद् धि हिमांशुस् तु प्रोत्थितः क्षीरसागरात् तं भवः शिरसा धत्ते नारीवत् स्वस्तिकं नृप
pañcamād dhi himāṃśus tu protthitaḥ kṣīrasāgarāt taṃ bhavaḥ śirasā dhatte nārīvat svastikaṃ nṛpa
नानाविधानि दिव्यानि रत्नान्य् आभरणानि च क्षीरोदधेर् उत्थिताश् च गन्धर्वाश् च सहस्रशः
nānāvidhāni divyāni ratnāny ābharaṇāni ca kṣīrodadher utthitāś ca gandharvāś ca sahasraśaḥ
एतान् दृष्ट्वा तथोत्पन्नान् अत्याश्चर्यसमन्वितान् अभवन् जातहर्षास् ते तत्र सर्वे सुरासुराः
etān dṛṣṭvā tathotpannān atyāścaryasamanvitān abhavan jātaharṣās te tatra sarve surāsurāḥ
देवपक्षे ततो मेघाः स्वल्पं वर्षन्ति संस्थिताः कृष्णाज्ञया च वायुश् च सुखं वाति सुरान् प्रति
devapakṣe tato meghāḥ svalpaṃ varṣanti saṃsthitāḥ kṛṣṇājñayā ca vāyuś ca sukhaṃ vāti surān prati
विषनिःश्वासवातेन वासुकेश् चापरे हताः निस्तेजसो ऽभवन् दैत्या निर्वीर्याश् च महामते
viṣaniḥśvāsavātena vāsukeś cāpare hatāḥ nistejaso 'bhavan daityā nirvīryāś ca mahāmate
ततः श्रीर् उत्थिता तस्मात् क्षीरोदाद् धृतपङ्कजा विभ्राजमाना राजेन्द्र दिशः सर्वाः स्वतेजसा
tataḥ śrīr utthitā tasmāt kṣīrodād dhṛtapaṅkajā vibhrājamānā rājendra diśaḥ sarvāḥ svatejasā
ततस् तीर्थोदकैः स्नाता दिव्यवस्त्रैर् अलंकृता दिव्यगन्धानुलिप्ताङ्गी सुमनोभिः सुभूषणैह्
tatas tīrthodakaiḥ snātā divyavastrair alaṃkṛtā divyagandhānuliptāṅgī sumanobhiḥ subhūṣaṇaih
देवपक्षं समासाद्य स्थित्वा क्षणम् अरिंदम हरिवक्षःस्थलं प्राप्ता ततः सा कमलालया
devapakṣaṃ samāsādya sthitvā kṣaṇam ariṃdama harivakṣaḥsthalaṃ prāptā tataḥ sā kamalālayā
ततो ऽमृतघटं पूर्णं दुग्ध्वा तु पयसो निधेः धन्वन्तरिः समुत्तस्थौ ततः प्रीताः सुरा नृप
tato 'mṛtaghaṭaṃ pūrṇaṃ dugdhvā tu payaso nidheḥ dhanvantariḥ samuttasthau tataḥ prītāḥ surā nṛpa
दैत्याः श्रिया परित्यक्ता दुःखितास् ते ऽभवन् नृप नीत्वामृतघटं पूर्णं ते च जग्मुर् यथासुखम्
daityāḥ śriyā parityaktā duḥkhitās te 'bhavan nṛpa nītvāmṛtaghaṭaṃ pūrṇaṃ te ca jagmur yathāsukham
ततः स्त्रीरूपम् अकरोद् विष्णुर् देवहिताय वै आत्मानं नृपशार्दूल सर्वलक्षणसंयुतम्
tataḥ strīrūpam akarod viṣṇur devahitāya vai ātmānaṃ nṛpaśārdūla sarvalakṣaṇasaṃyutam
ततो जगाम भगवान् स्त्रीरूपेणासुरान् प्रति दिव्यरूपां तु तां दृष्ट्वा मोहितास् ते सुरद्विषः
tato jagāma bhagavān strīrūpeṇāsurān prati divyarūpāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā mohitās te suradviṣaḥ
सुधापूर्णघटं ते तु मोहैः संस्थाप्य सत्तम कामेन पीडिता ह्य् आसन्न् असुरास् तत्र तत्क्षणात्
sudhāpūrṇaghaṭaṃ te tu mohaiḥ saṃsthāpya sattama kāmena pīḍitā hy āsann asurās tatra tatkṣaṇāt
मोहयित्वा तु तान् एवम् असुरान् अवनीपते अमृतं तु समादाय देवेभ्यः प्रददौ हरिः
mohayitvā tu tān evam asurān avanīpate amṛtaṃ tu samādāya devebhyaḥ pradadau hariḥ
तत् पीत्वा तु ततो देवा देवदेवप्रसादतः बलवन्तो महावीर्या रणे जग्मुस् ततो ऽसुरान्
tat pītvā tu tato devā devadevaprasādataḥ balavanto mahāvīryā raṇe jagmus tato 'surān
जित्वा रणे ऽसुरान् देवाः स्वानि राज्यानि चक्रिरे एतत् ते कथितं राजन् प्रादुर्भावो हरेर् अयम्
jitvā raṇe 'surān devāḥ svāni rājyāni cakrire etat te kathitaṃ rājan prādurbhāvo harer ayam
कूर्माख्यः पुण्यदो नॄणां शृण्वतां पठताम् अपि आविस्कृतं कौर्मम् अनन्तवर्चसं नारायणेनाद्भुतकर्मकारिणा दिवौकसानां तु हिताय केवलं रूपं परं पावनम् एव कीर्तितम्
kūrmākhyaḥ puṇyado nṝṇāṃ śṛṇvatāṃ paṭhatām api āviskṛtaṃ kaurmam anantavarcasaṃ nārāyaṇenādbhutakarmakāriṇā divaukasānāṃ tu hitāya kevalaṃ rūpaṃ paraṃ pāvanam eva kīrtitam