शृणु राजन् समासेन वामनस्य पराक्रमम् बलियागे हता येन पुरा दैत्याः सहस्रशः
śṛṇu rājan samāsena vāmanasya parākramam baliyāge hatā yena purā daityāḥ sahasraśaḥ
विरोचनसुतः पूर्वं महाबलपराक्रमः त्रैलोक्यं बुभुजे जित्वा देवान् इन्द्रपुरोगमान्
virocanasutaḥ pūrvaṃ mahābalaparākramaḥ trailokyaṃ bubhuje jitvā devān indrapurogamān
ततः कृशतरा देवा बभूवुस् तेन खण्डिताः इन्द्रं कृशतरं दृष्ट्वा नष्टराज्यं नृपोत्तम
tataḥ kṛśatarā devā babhūvus tena khaṇḍitāḥ indraṃ kṛśataraṃ dṛṣṭvā naṣṭarājyaṃ nṛpottama
अदितिर् देवमाता या सातप्यत् परमं तपः तुष्टाव वाग्भिर् इष्टाभिः प्रणिपत्य जनार्दनम्
aditir devamātā yā sātapyat paramaṃ tapaḥ tuṣṭāva vāgbhir iṣṭābhiḥ praṇipatya janārdanam
ततः स्तुत्याभिसंतुष्टो देवदेवो जनार्दनः स्थित्वा तत्पुरतो वाचम् उवाच मधुसूदनः
tataḥ stutyābhisaṃtuṣṭo devadevo janārdanaḥ sthitvā tatpurato vācam uvāca madhusūdanaḥ
तव पुत्रो भविष्यामि सुभगे बलिबन्धनः इत्य् उक्त्वा तां गतो विष्णुः स्वगृहं सा समाययौ
tava putro bhaviṣyāmi subhage balibandhanaḥ ity uktvā tāṃ gato viṣṇuḥ svagṛhaṃ sā samāyayau
ततः कालेन सा गर्भम् अवाप नृप कश्यपात् अजायत स विश्वेशो भगवान् वामनाकृतिः
tataḥ kālena sā garbham avāpa nṛpa kaśyapāt ajāyata sa viśveśo bhagavān vāmanākṛtiḥ
तस्मिञ् जाते समागत्य ब्रह्मा लोकपितामहः जातकर्मादिकाः सर्वाः क्रियास् तत्र चकार वै
tasmiñ jāte samāgatya brahmā lokapitāmahaḥ jātakarmādikāḥ sarvāḥ kriyās tatra cakāra vai
कृतोपनयनो देवो ब्रह्मचारी सनातनः अदितिं चप्य् अनुज्ञाप्य यज्ञशालां बलेर् ययौ
kṛtopanayano devo brahmacārī sanātanaḥ aditiṃ capy anujñāpya yajñaśālāṃ baler yayau
गच्छतः पादविक्षेपाच् चचाल सकला मही यज्ञभागान् न गृह्णन्ति दानवाश् च बलेर् मखात्
gacchataḥ pādavikṣepāc cacāla sakalā mahī yajñabhāgān na gṛhṇanti dānavāś ca baler makhāt
प्रशान्ताश् चाग्नयस् तत्र ऋत्विजो मन्त्रतश् च्युताः विपरीतम् इदं दृष्ट्वा शुक्रम् आह महाबलः
praśāntāś cāgnayas tatra ṛtvijo mantrataś cyutāḥ viparītam idaṃ dṛṣṭvā śukram āha mahābalaḥ
न गृह्णन्ति मुने कस्माद् *धविर्भागं महासुराः कस्माच् च वह्नयः शान्ताः कस्माद् भूश् चलति द्विज
na gṛhṇanti mune kasmād *dhavirbhāgaṃ mahāsurāḥ kasmāc ca vahnayaḥ śāntāḥ kasmād bhūś calati dvija
कस्माच् च मन्त्रतो भ्रष्टा ऋत्विजः सकला अमी इत्युक्तो बलिना शुक्रो दानवेन्द्रं वचो ऽब्रवीत्
kasmāc ca mantrato bhraṣṭā ṛtvijaḥ sakalā amī ityukto balinā śukro dānavendraṃ vaco 'bravīt
हे बले शृणु मे वाक्यं त्वया देवा निराकृताः तेषां राज्यप्रदानाय अदित्याम् अच्युतो ऽसुर
he bale śṛṇu me vākyaṃ tvayā devā nirākṛtāḥ teṣāṃ rājyapradānāya adityām acyuto 'sura
देवदेवो जगद्योनिः संजातो वामनाकृतिः स त्व् आगच्छति ते यज्ञं तद्पदन्यासकम्पिता
devadevo jagadyoniḥ saṃjāto vāmanākṛtiḥ sa tv āgacchati te yajñaṃ tadpadanyāsakampitā
चलतीयं मही सर्वा तेनाद्यासुरभूपते तत्संनिधानाद् असुरा न गृह्णन्ति हविर् मखे
calatīyaṃ mahī sarvā tenādyāsurabhūpate tatsaṃnidhānād asurā na gṛhṇanti havir makhe
तवाग्नयो ऽपि वै शान्ता वामनागमनाद् धि भोः ऋत्विजश् च न भासन्ते होममन्त्रो बले ऽधुना
tavāgnayo 'pi vai śāntā vāmanāgamanād dhi bhoḥ ṛtvijaś ca na bhāsante homamantro bale 'dhunā
असुराणां श्रियो हन्ति सुराणां भूतिर् उत्तमा इत्युक्तः स बलिः प्राह शुक्रं नीतिमतां वरम्
asurāṇāṃ śriyo hanti surāṇāṃ bhūtir uttamā ityuktaḥ sa baliḥ prāha śukraṃ nītimatāṃ varam
शृणु ब्रह्मन् वचो मे त्वम् आगते वामने मखे यन् मया चाद्य कर्तव्यं वामनस्यास्य धीमतः
śṛṇu brahman vaco me tvam āgate vāmane makhe yan mayā cādya kartavyaṃ vāmanasyāsya dhīmataḥ
तन् मे वद महाभाग त्वं हि नः परमो गुरुः
tan me vada mahābhāga tvaṃ hi naḥ paramo guruḥ
इति संचोदितः शुक्रः स राज्ञा बलिना नृप
iti saṃcoditaḥ śukraḥ sa rājñā balinā nṛpa
तम् उवाच बलिं वाक्यं ममापि शृणु सांप्रतम् देवानाम् उपकाराय भवतां संक्षयाय च
tam uvāca baliṃ vākyaṃ mamāpi śṛṇu sāṃpratam devānām upakārāya bhavatāṃ saṃkṣayāya ca
स नूनम् आयाति बले तव यज्ञे न शंशयः आगते वामने देवे त्वया तस्य महात्मनः
sa nūnam āyāti bale tava yajñe na śaṃśayaḥ āgate vāmane deve tvayā tasya mahātmanaḥ
प्रतिज्ञा नैव कर्तव्या ददाम्य् एतत् तवेति वै इति श्रुत्वा वचस् तस्य बलिर् बलवतां वरः
pratijñā naiva kartavyā dadāmy etat taveti vai iti śrutvā vacas tasya balir balavatāṃ varaḥ
उवाच तां शुभां वाणीं शुक्रम् आत्मपुरोहितम् आगते वामने शुक्र यज्ञे मे मधुसूदने
uvāca tāṃ śubhāṃ vāṇīṃ śukram ātmapurohitam āgate vāmane śukra yajñe me madhusūdane
न शक्यते प्रतिख्यातुं दानं प्रति मया गुरो अन्येषाम् अपि जन्तूनाम् इत्य् उक्तं ते मयाधुना
na śakyate pratikhyātuṃ dānaṃ prati mayā guro anyeṣām api jantūnām ity uktaṃ te mayādhunā
किं पुनर् वासुदेवस्य आगतस्य तु शार्ङ्गिणः त्वया विघ्नो न कर्तव्यो वामने ऽत्रागते द्विज
kiṃ punar vāsudevasya āgatasya tu śārṅgiṇaḥ tvayā vighno na kartavyo vāmane 'trāgate dvija
यद् यद् द्रव्यं प्रार्थयते तत् तद् द्रव्यं ददाम्य् अहम् कृतार्थो ऽहं मुनिश्रेष्ठ यद्य् आगच्छति वामनः
yad yad dravyaṃ prārthayate tat tad dravyaṃ dadāmy aham kṛtārtho 'haṃ muniśreṣṭha yady āgacchati vāmanaḥ
इत्य् एवं वदतस् तस्य यज्ञशालां स वामनः आगत्य प्रविवेशाथ प्रशशंस बलेर् मखम्
ity evaṃ vadatas tasya yajñaśālāṃ sa vāmanaḥ āgatya praviveśātha praśaśaṃsa baler makham
तं दृष्ट्वा सहसा राजन् राजा दैत्याधिपो बलिः उपचारेण संपूज्य वाक्यम् एतद् उवाच ह
taṃ dṛṣṭvā sahasā rājan rājā daityādhipo baliḥ upacāreṇa saṃpūjya vākyam etad uvāca ha
यद् यत् प्रार्थयसे मां त्वं देवदेव धनादिकम् तत् सर्वं तव दास्यामि मां याचस्वाद्य वामन
yad yat prārthayase māṃ tvaṃ devadeva dhanādikam tat sarvaṃ tava dāsyāmi māṃ yācasvādya vāmana
इत्युक्तो वामनस् तत्र नृपेन्द्र बलिना तदा याचयाम्_अस देवेशो भूमेर् देहि पदत्रयम्
ityukto vāmanas tatra nṛpendra balinā tadā yācayām_asa deveśo bhūmer dehi padatrayam
ममाग्निशरणार्थाय न मे ऽर्थे ऽस्ति प्रयोजनम् इत्युक्तो वामनेनाथ बलिः प्राह च वामनम्
mamāgniśaraṇārthāya na me 'rthe 'sti prayojanam ityukto vāmanenātha baliḥ prāha ca vāmanam
पदत्रयेण चेत् तृप्तिर् मया दत्तं पदत्रयम् एवम् उक्ते तु बलिना वामनो बलिम् अब्रवीत्
padatrayeṇa cet tṛptir mayā dattaṃ padatrayam evam ukte tu balinā vāmano balim abravīt
दीयतां मे करे तोयं यदि दत्तं पदत्रयम् इत्युक्तो देवदेवेन तदा तत्र स्वयं बलिः
dīyatāṃ me kare toyaṃ yadi dattaṃ padatrayam ityukto devadevena tadā tatra svayaṃ baliḥ
सजलं हेमकलशं गृहीत्वोत्थाय भक्तितः यावत् स वामनकरे तोयं दातुम् उपस्थितः
sajalaṃ hemakalaśaṃ gṛhītvotthāya bhaktitaḥ yāvat sa vāmanakare toyaṃ dātum upasthitaḥ
तावच् छुक्रः कलशगो जलधारां रोरोध ह ततश् च वामनः क्रुद्धः पवित्राग्रेण सत्तम
tāvac chukraḥ kalaśago jaladhārāṃ rorodha ha tataś ca vāmanaḥ kruddhaḥ pavitrāgreṇa sattama
उदके कलशद्वारि तच्छुक्राक्षिम् अवेधयत् ततो व्यपगतः शुक्रो विद्धैकाक्षो नरोत्तम
udake kalaśadvāri tacchukrākṣim avedhayat tato vyapagataḥ śukro viddhaikākṣo narottama
तोयधारा निपतिता वामनस्य करे पुनः करे निपतिते तोये वामनो ववृधे क्षणात्
toyadhārā nipatitā vāmanasya kare punaḥ kare nipatite toye vāmano vavṛdhe kṣaṇāt
पादेनैकेन विक्रान्ता तेनैव सकला मही अन्तरिक्षं द्वितीयेन द्यौस् तृतीयेन सत्तम
pādenaikena vikrāntā tenaiva sakalā mahī antarikṣaṃ dvitīyena dyaus tṛtīyena sattama
अनेकान् दानवान् हत्वा हृत्वा त्रिभुवनं बलेः पुरंदराय त्रैलोक्यं दत्त्वा बलिम् उवाच ह
anekān dānavān hatvā hṛtvā tribhuvanaṃ baleḥ puraṃdarāya trailokyaṃ dattvā balim uvāca ha
यस्मात् ते भक्तितो दत्तं तोयम् अद्य करे मम तस्मात् ते सांप्रतं दत्तं पातालतलम् उत्तमम्
yasmāt te bhaktito dattaṃ toyam adya kare mama tasmāt te sāṃprataṃ dattaṃ pātālatalam uttamam
तत्र गत्वा महाभाग भुङ्क्ष्व त्वं मत्प्रसादतः वैवस्वते ऽन्तरे ऽतीते पुनर् इन्द्रो भविष्यसि
tatra gatvā mahābhāga bhuṅkṣva tvaṃ matprasādataḥ vaivasvate 'ntare 'tīte punar indro bhaviṣyasi
प्रणम्य च ततो गत्वा तलं भोगम् अवाप्तवान्
praṇamya ca tato gatvā talaṃ bhogam avāptavān
शुक्रो ऽपि स्वर्गम् आरुह्य प्रसादाद् वामनस्य वै समागतास् त्रिभुवनं राजन् देवसमन्वितः
śukro 'pi svargam āruhya prasādād vāmanasya vai samāgatās tribhuvanaṃ rājan devasamanvitaḥ
यः स्मरेत् प्रातर् उत्थाय वामनस्य कथाम् इमाम् सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते
yaḥ smaret prātar utthāya vāmanasya kathām imām sarvapāpavinirmukto viṣṇuloke mahīyate
इत्थं पुरा वामनरूपम् आस्थितो हरिर् बलेर् हृत्य जगत्त्रयं नृप कृत्वा प्रसादं च दिवौकसां पतेर् दत्त्वा त्रिलोकं स ययौ महोदधिम्
itthaṃ purā vāmanarūpam āsthito harir baler hṛtya jagattrayaṃ nṛpa kṛtvā prasādaṃ ca divaukasāṃ pater dattvā trilokaṃ sa yayau mahodadhim