शृणु राजन् प्रवक्ष्यामि प्रादुर्भावं हरेः शुभम् निहतो रावणो येन सगणो देवकण्टकः
śṛṇu rājan pravakṣyāmi prādurbhāvaṃ hareḥ śubham nihato rāvaṇo yena sagaṇo devakaṇṭakaḥ
ब्रह्मणो मानसः पुत्रः पुलस्त्यो ऽभून् महामुनिः तस्य वै विश्रवा नाम पुत्रो ऽभूत् तस्य राक्षसः
brahmaṇo mānasaḥ putraḥ pulastyo 'bhūn mahāmuniḥ tasya vai viśravā nāma putro 'bhūt tasya rākṣasaḥ
तस्माज् जातो महावीरो रावणो लोकरावणः तपसा महता युक्तः स तु लोकान् उपाद्रवत्
tasmāj jāto mahāvīro rāvaṇo lokarāvaṇaḥ tapasā mahatā yuktaḥ sa tu lokān upādravat
सेन्द्रा देवा जितास्तेन गन्धर्वाः किंनरास् तथा यक्षाश् च दानवाश् चैव तेन राजन् विनिर्जिताः
sendrā devā jitāstena gandharvāḥ kiṃnarās tathā yakṣāś ca dānavāś caiva tena rājan vinirjitāḥ
स्त्रियश् चैव सुरूपिण्यो हृतास् तेन दुरात्मना देवादीनां नृपश्रेष्ठ रत्नानि विविधनि च
striyaś caiva surūpiṇyo hṛtās tena durātmanā devādīnāṃ nṛpaśreṣṭha ratnāni vividhani ca
रणे कुबेरं निजित्य रावणो बलदर्पितः तत्पुरीं जगृहे लङ्कां विमानं चापि पुष्पकम्
raṇe kuberaṃ nijitya rāvaṇo baladarpitaḥ tatpurīṃ jagṛhe laṅkāṃ vimānaṃ cāpi puṣpakam
तस्यां पुर्यां दशग्रीवो रक्षसाम् अधिपो ऽभवत् पुत्राश् च बहवस् तस्य बभूवुर् अमितौजसः
tasyāṃ puryāṃ daśagrīvo rakṣasām adhipo 'bhavat putrāś ca bahavas tasya babhūvur amitaujasaḥ
राक्षसाश् च तम् आश्रित्य महाबलपराक्रमाः अनेककोटयो राजन् लङ्कायां निवसन्ति ये
rākṣasāś ca tam āśritya mahābalaparākramāḥ anekakoṭayo rājan laṅkāyāṃ nivasanti ye
देवान् पितॄन् मनुष्यांश् च विद्याधरगणान् अपि यक्षांश् चैव ततः सर्वे घातयन्ति दिवानिशम्
devān pitṝn manuṣyāṃś ca vidyādharagaṇān api yakṣāṃś caiva tataḥ sarve ghātayanti divāniśam
संत्रस्तं तद्भयाद् एव जगद् आसीच् चराचरम् दुःखाभिभूतम् अत्यर्थं संबभूव नराधिप
saṃtrastaṃ tadbhayād eva jagad āsīc carācaram duḥkhābhibhūtam atyarthaṃ saṃbabhūva narādhipa
एतस्मिन्न् एव काले तु देवाः सेन्द्रा महर्षयः सिद्धा विद्याधराश् चैव गन्धर्वाः किंनरास् तथा
etasminn eva kāle tu devāḥ sendrā maharṣayaḥ siddhā vidyādharāś caiva gandharvāḥ kiṃnarās tathā
गुह्यका भुजगा यक्षा ये चान्ये स्वर्गवासिनः ब्रह्माणम् अग्रतः कृत्वा शंकरं च नराधिप
guhyakā bhujagā yakṣā ye cānye svargavāsinaḥ brahmāṇam agrataḥ kṛtvā śaṃkaraṃ ca narādhipa
ते ययुर् हतविक्रान्ताः क्षीराब्धेस् तटम् उत्तमम् तत्राराध्य हरिं देवास् तस्थुः प्राञ्जलयस् तदा
te yayur hatavikrāntāḥ kṣīrābdhes taṭam uttamam tatrārādhya hariṃ devās tasthuḥ prāñjalayas tadā
ब्रह्मा च विष्णुम् आराध्य गन्धपुष्पादिभिः शुभैः प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा वासुदेवम् अथास्तुवन्
brahmā ca viṣṇum ārādhya gandhapuṣpādibhiḥ śubhaiḥ prāñjaliḥ praṇato bhūtvā vāsudevam athāstuvan
नमः क्षीराब्धिवासाय नागपर्यङ्कशायिने नमः श्रीकरसंस्पृष्टदिव्यपादाय विष्णवे
namaḥ kṣīrābdhivāsāya nāgaparyaṅkaśāyine namaḥ śrīkarasaṃspṛṣṭadivyapādāya viṣṇave
नमस् ते योगनिद्राय योगान्तर्भाविताय च तार्क्ष्यासनाय देवाय गोविन्दाय नमो नमः
namas te yoganidrāya yogāntarbhāvitāya ca tārkṣyāsanāya devāya govindāya namo namaḥ
नमः क्षीराब्धिकल्लोलस्पृष्टमात्राय शार्ङ्गिणे नमो ऽरविन्दपादाय पद्मनाभाय विष्णवे
namaḥ kṣīrābdhikallolaspṛṣṭamātrāya śārṅgiṇe namo 'ravindapādāya padmanābhāya viṣṇave
भक्तार्चितसुपादाय नमो योगप्रियाय वै शुभाङ्गाय सुनेत्राय माधवाय नमो नमः
bhaktārcitasupādāya namo yogapriyāya vai śubhāṅgāya sunetrāya mādhavāya namo namaḥ
सुकेशाय सुनेत्राय सुललाटाय चक्रिणे सुवक्त्राय सुकर्णाय श्रीधराय नमो नमः
sukeśāya sunetrāya sulalāṭāya cakriṇe suvaktrāya sukarṇāya śrīdharāya namo namaḥ
सुवक्षसे सुनाभाय पद्मनाभाय वै नमः सुभ्रुवे चारुदेहाय चारुदन्ताय शार्ङ्गिणे
suvakṣase sunābhāya padmanābhāya vai namaḥ subhruve cārudehāya cārudantāya śārṅgiṇe
चारुजङ्घाय दिव्याय केशवाय नमो नमः सुनखाय सुशान्ताय सुविद्याय गदाभृते
cārujaṅghāya divyāya keśavāya namo namaḥ sunakhāya suśāntāya suvidyāya gadābhṛte
धर्मप्रियाय देवाय वामनाय नमो नमः असुरघ्नाय चोग्राय रक्षोघ्नाय नमो नमः
dharmapriyāya devāya vāmanāya namo namaḥ asuraghnāya cogrāya rakṣoghnāya namo namaḥ
देवानाम् आर्तिनाशाय भीमकर्मकृते नमः नमस् ते लोकनाथाय रावणान्तकृते नमः
devānām ārtināśāya bhīmakarmakṛte namaḥ namas te lokanāthāya rāvaṇāntakṛte namaḥ
इति स्तुतो हृषीकेशस् तुतोष परमेष्ठिना स्वरूपं दर्शयित्वा तु पितामहम् उवाच ह
iti stuto hṛṣīkeśas tutoṣa parameṣṭhinā svarūpaṃ darśayitvā tu pitāmaham uvāca ha
किमर्थं तु सुरैः सार्धम् आगतस् त्वं पितामह यत् कार्यं ब्रूहि मे ब्रह्मन् यदर्थं संस्तुतस् त्वया
kimarthaṃ tu suraiḥ sārdham āgatas tvaṃ pitāmaha yat kāryaṃ brūhi me brahman yadarthaṃ saṃstutas tvayā
इत्युक्तो देवदेवेन विष्णुना प्रभविष्णुना सर्वदेवगणैः सार्धं ब्रह्मा प्राह जनार्दनम्
ityukto devadevena viṣṇunā prabhaviṣṇunā sarvadevagaṇaiḥ sārdhaṃ brahmā prāha janārdanam
नाशितं तु जगत् सर्वं रावणेन दुरात्मना सेन्द्राः पराजितास् तेन बहुशो रक्षसा विभो
nāśitaṃ tu jagat sarvaṃ rāvaṇena durātmanā sendrāḥ parājitās tena bahuśo rakṣasā vibho
राक्षसैर् भक्षिता मर्त्या यज्ञाश् चापि विदूषिताः देवकन्या हृतास् तेन बलाच् छतसहस्रशः
rākṣasair bhakṣitā martyā yajñāś cāpi vidūṣitāḥ devakanyā hṛtās tena balāc chatasahasraśaḥ
त्वाम् ऋते पुण्डरीकाक्ष रावणस्य वधं प्रति न समर्था यतो देवास् त्वम् अतस् तद्वधं कुरु
tvām ṛte puṇḍarīkākṣa rāvaṇasya vadhaṃ prati na samarthā yato devās tvam atas tadvadhaṃ kuru
इत्युक्तो ब्रह्मणा विष्णुर् ब्रह्माणम् इदम् अब्रवीत् शृणुष्वावहितो ब्रह्मन् यद् वदामि हितं वचः
ityukto brahmaṇā viṣṇur brahmāṇam idam abravīt śṛṇuṣvāvahito brahman yad vadāmi hitaṃ vacaḥ
सूर्यवंशोद्भवः श्रीमान् राजासीद् भुवि वीर्यवान् नाम्ना दशरथख्यातस् तस्य पुत्रो भवाम्य् अहम्
sūryavaṃśodbhavaḥ śrīmān rājāsīd bhuvi vīryavān nāmnā daśarathakhyātas tasya putro bhavāmy aham
रावणस्य वधार्थाय चतुर्धांशेन सत्तम स्वांशैर् वानररूपेण सकला देवतागणाः
rāvaṇasya vadhārthāya caturdhāṃśena sattama svāṃśair vānararūpeṇa sakalā devatāgaṇāḥ
वर्तायन्तां विश्वकर्तः स्याद् एवं रावणक्षयः इत्युक्तो देवदेवेन ब्रह्मा लोकपितामहः
vartāyantāṃ viśvakartaḥ syād evaṃ rāvaṇakṣayaḥ ityukto devadevena brahmā lokapitāmahaḥ
देवाश् च ते प्रणम्याथ मेरुपृष्ठं तदा ययुः स्वांशैर् वानररूपेण अवतेरुश् च भूतले
devāś ca te praṇamyātha merupṛṣṭhaṃ tadā yayuḥ svāṃśair vānararūpeṇa avateruś ca bhūtale
अथापुत्रो दशरथो मुनिभिर् वेदपारगैः इष्टिं तु कारयाम्_अस पुत्रप्राप्तिकरीं नृपः
athāputro daśaratho munibhir vedapāragaiḥ iṣṭiṃ tu kārayām_asa putraprāptikarīṃ nṛpaḥ
ततः सौवर्णपात्रस्थं हविर् आदाय पायसम् वह्निः कुण्डात् समुत्तस्थौ नूनं देवेन नोदितः
tataḥ sauvarṇapātrasthaṃ havir ādāya pāyasam vahniḥ kuṇḍāt samuttasthau nūnaṃ devena noditaḥ
आदाय मुनयो मन्त्राच् चक्रुः पिण्डद्वयं शुभम् दत्ते कौशल्यकैकेय्योर् द्वे पिण्डे_2 मन्त्रमन्त्रिते_2
ādāya munayo mantrāc cakruḥ piṇḍadvayaṃ śubham datte kauśalyakaikeyyor dve piṇḍe_2 mantramantrite_2
ते पिण्डप्राशने काले सुमित्राया महामते पिण्डाभ्याम् अल्पम् अल्पं तु सुभागिन्याः प्रयच्छतः
te piṇḍaprāśane kāle sumitrāyā mahāmate piṇḍābhyām alpam alpaṃ tu subhāginyāḥ prayacchataḥ
ततस् ताः प्राशयाम्_असू राजपत्न्यो यथाविधि पिण्डान् देवकृतान् प्राश्य प्रापुर् गर्भान् अनिन्दितान्
tatas tāḥ prāśayām_asū rājapatnyo yathāvidhi piṇḍān devakṛtān prāśya prāpur garbhān aninditān
एवं विष्णुर् दशरथाज् जातस् तत्पत्निषु त्रिषु स्वांशैर् लोकहितायैव चतुर्धा जगतीपते
evaṃ viṣṇur daśarathāj jātas tatpatniṣu triṣu svāṃśair lokahitāyaiva caturdhā jagatīpate
रामश् च लक्ष्मणश् चैव भरतः शत्रुघ्नैव च जातकर्मादिकं प्राप्य संस्कारं मुनिसंस्कृतम्
rāmaś ca lakṣmaṇaś caiva bharataḥ śatrughnaiva ca jātakarmādikaṃ prāpya saṃskāraṃ munisaṃskṛtam
मन्त्रपिण्डवशाद् योगं प्राप्य चेरुर् यथार्भकाः रामश् च लक्ष्मणश् चैव सह नित्यं विचेरतुः
mantrapiṇḍavaśād yogaṃ prāpya cerur yathārbhakāḥ rāmaś ca lakṣmaṇaś caiva saha nityaṃ viceratuḥ
जन्मादिकृतसंस्कारौ पितुः प्रीतिकरौ नृप ववृधाते महावीर्यौ श्रुतिशब्दातिलक्षणौ
janmādikṛtasaṃskārau pituḥ prītikarau nṛpa vavṛdhāte mahāvīryau śrutiśabdātilakṣaṇau
भरतः कैकयो राजन् भ्रात्रा सह गृहे ऽवसत् वेदशास्त्राणि बुबुधे शस्त्रशास्त्रं नृपोत्तम
bharataḥ kaikayo rājan bhrātrā saha gṛhe 'vasat vedaśāstrāṇi bubudhe śastraśāstraṃ nṛpottama
एतस्मिन्न् एव काले तु विश्वामित्रो महातपा यागेन यष्टुम् आरेभे विधिना मधुसूदनम्
etasminn eva kāle tu viśvāmitro mahātapā yāgena yaṣṭum ārebhe vidhinā madhusūdanam
स तु विघ्नेन यागो ऽभूद् राक्षसैर् बहुशः पुरा नेतुं स यागराक्षार्थं संप्राप्तो रामलक्ष्मणौ
sa tu vighnena yāgo 'bhūd rākṣasair bahuśaḥ purā netuṃ sa yāgarākṣārthaṃ saṃprāpto rāmalakṣmaṇau
विश्वामित्रो नृपश्रेष्ठ तत्पितुर् मन्दिरं शुभम् दशरथस् तु तं दृष्ट्वा प्रत्युत्थाय महामतिः
viśvāmitro nṛpaśreṣṭha tatpitur mandiraṃ śubham daśarathas tu taṃ dṛṣṭvā pratyutthāya mahāmatiḥ
अर्घ्यपाद्यादिविधिन विश्वामित्रम् अपूजयत् स पूजितो मुनिः प्राह राजानं राजसंम्निधौ
arghyapādyādividhina viśvāmitram apūjayat sa pūjito muniḥ prāha rājānaṃ rājasaṃmnidhau
शृणु राजन् दशरथ यदर्थम् अहम् आगतः तत् कार्यं नृपशार्दूल कथयामि तवाग्रतः
śṛṇu rājan daśaratha yadartham aham āgataḥ tat kāryaṃ nṛpaśārdūla kathayāmi tavāgrataḥ
राक्षसैर् नाशितो यागो बहुशो मे दुरासदैः यज्ञस्य रक्षणार्थं मे देहि त्वं रामलक्ष्मणौ
rākṣasair nāśito yāgo bahuśo me durāsadaiḥ yajñasya rakṣaṇārthaṃ me dehi tvaṃ rāmalakṣmaṇau
राजा दशरथः श्रुत्वा विश्वामित्रवचो नृप विषण्णवदनो भूत्व विश्वामित्रम् उवाच ह
rājā daśarathaḥ śrutvā viśvāmitravaco nṛpa viṣaṇṇavadano bhūtva viśvāmitram uvāca ha
बालाभ्यां मम पुत्राभ्यां किं ते कार्यं भविष्यति अहं त्वया सहागत्य शक्त्या रक्षामि ते मखम्
bālābhyāṃ mama putrābhyāṃ kiṃ te kāryaṃ bhaviṣyati ahaṃ tvayā sahāgatya śaktyā rakṣāmi te makham
राज्ञस् तु वचनं श्रुत्वा राजानं मुनिर् अब्रवीत् रामो ऽपि शक्नुते नूनं सर्वान् नाशयितुं नृप
rājñas tu vacanaṃ śrutvā rājānaṃ munir abravīt rāmo 'pi śaknute nūnaṃ sarvān nāśayituṃ nṛpa
रामेणैव हि ते शक्या न त्वया राक्षसा नृप अतो मे देहि रामं च न चिन्तां कर्तुम् अर्हसि
rāmeṇaiva hi te śakyā na tvayā rākṣasā nṛpa ato me dehi rāmaṃ ca na cintāṃ kartum arhasi
इत्युक्तो मुनिना तेन विश्वामित्रेण धीमता तुष्णीं स्थित्वा क्षणं राजा मुनिवर्यम् उवाच ह
ityukto muninā tena viśvāmitreṇa dhīmatā tuṣṇīṃ sthitvā kṣaṇaṃ rājā munivaryam uvāca ha
यद् ब्रवीमि मुनिश्रेष्ठ प्रसन्नस् त्वं निबोध मे राजीवलोचनं रामम् अहं दास्ये सहानुजम्
yad bravīmi muniśreṣṭha prasannas tvaṃ nibodha me rājīvalocanaṃ rāmam ahaṃ dāsye sahānujam
किं त्व् अस्य जननी ब्रह्मन् अदृष्ट्वैनं मरिष्यति अतो ऽहं चतुरङ्गेण बलेन सहितो मुने
kiṃ tv asya jananī brahman adṛṣṭvainaṃ mariṣyati ato 'haṃ caturaṅgeṇa balena sahito mune
आगत्य राक्षसान् हन्मीत्य् एवं मे मनसि स्थितम् विश्वामित्रः पुनः प्राह राजानम् अमितौजसम्
āgatya rākṣasān hanmīty evaṃ me manasi sthitam viśvāmitraḥ punaḥ prāha rājānam amitaujasam
नाज्ञो रामो नृपश्रेष्ठ स सर्वज्ञः समः क्षमः शेषनारायणाव् एतौ तव पुत्रौ न संशयः
nājño rāmo nṛpaśreṣṭha sa sarvajñaḥ samaḥ kṣamaḥ śeṣanārāyaṇāv etau tava putrau na saṃśayaḥ
दुष्टानां निग्रहार्थाय शिष्टानां पालनाय च अवतीर्णौ न संदेहो गृहे तव नराधिप
duṣṭānāṃ nigrahārthāya śiṣṭānāṃ pālanāya ca avatīrṇau na saṃdeho gṛhe tava narādhipa
न मात्रा न त्वया राजन् शोकः कार्यो ऽत्र चाण्व् अपि निःक्षेपे च महाराज अर्पयिष्यामि ते सुतौ
na mātrā na tvayā rājan śokaḥ kāryo 'tra cāṇv api niḥkṣepe ca mahārāja arpayiṣyāmi te sutau
इत्युक्तो दशरथस् तेन विश्वामित्रेण धीमता तच्छापभीतो मनसा नीयताम् इत्य् अभाषत
ityukto daśarathas tena viśvāmitreṇa dhīmatā tacchāpabhīto manasā nīyatām ity abhāṣata
कृच्छ्रात् पित्रा विनिर्मुक्तं रामम् आदाय सानुजम् ततः सिद्धाश्रमं राजन् संप्रतस्थे स कौशिकः
kṛcchrāt pitrā vinirmuktaṃ rāmam ādāya sānujam tataḥ siddhāśramaṃ rājan saṃpratasthe sa kauśikaḥ
तं प्रस्थितम् अथालोक्य राजा दशरथस् तदा अनुव्रज्याब्रवीद् एतद् वचो दशरथस् तदा
taṃ prasthitam athālokya rājā daśarathas tadā anuvrajyābravīd etad vaco daśarathas tadā
अपुत्रो ऽहं पुरा ब्रह्मन् बहुभिः काम्यकर्मभिः मुनिप्रसादाद् अधुना पुत्रवान् अस्मि सत्तम
aputro 'haṃ purā brahman bahubhiḥ kāmyakarmabhiḥ muniprasādād adhunā putravān asmi sattama
मनसा तद्वियोगं तु न शक्ष्यामि विशेषतः त्वम् एव जानासि मुने नीत्वा शीघ्रं प्रयच्छ मे
manasā tadviyogaṃ tu na śakṣyāmi viśeṣataḥ tvam eva jānāsi mune nītvā śīghraṃ prayaccha me
इत्य् एवम् उक्तो राजानं विश्वामित्रो ऽब्रवीत् पुनः समाप्तयज्ञश् च पुनर् नेष्ये रामं च लक्ष्मणम्
ity evam ukto rājānaṃ viśvāmitro 'bravīt punaḥ samāptayajñaś ca punar neṣye rāmaṃ ca lakṣmaṇam
सत्यपूर्वं तु दास्यामि न चिन्तां कर्तुम् अर्हसि इत्युक्तः प्रेषयाम्_अस रामं लक्ष्मणसंयुतम्
satyapūrvaṃ tu dāsyāmi na cintāṃ kartum arhasi ityuktaḥ preṣayām_asa rāmaṃ lakṣmaṇasaṃyutam
अनिच्छन्न् अपि राजासौ मुनिशापभयान् नृपः विश्वामित्रस् तु तौ गृह्य अयोध्याया ययौ शनैः
anicchann api rājāsau muniśāpabhayān nṛpaḥ viśvāmitras tu tau gṛhya ayodhyāyā yayau śanaiḥ
सरय्वास् तीरम् आसाद्य गच्छन्न् एव स कौशिकः तयोः प्रीत्या स राजेन्द्र द्वे विद्ये प्रथमं ददौ
sarayvās tīram āsādya gacchann eva sa kauśikaḥ tayoḥ prītyā sa rājendra dve vidye prathamaṃ dadau
वलाम् अतिवलां चैव समन्त्रे च ससंग्रहे क्षुत्पिपासापनयने पुनश् चैव महामतिः
valām ativalāṃ caiva samantre ca sasaṃgrahe kṣutpipāsāpanayane punaś caiva mahāmatiḥ
अस्त्रग्रामम् अशेषं तु शिक्षयित्वा तु तौ तदा आश्रमानि च दिव्यानि मुनीनां भावितात्मनाम्
astragrāmam aśeṣaṃ tu śikṣayitvā tu tau tadā āśramāni ca divyāni munīnāṃ bhāvitātmanām
दर्शयित्वा उषित्वा च पुण्यस्थानेषु सत्तमः गङ्गाम् उत्तीर्य शोणस्य तीरम् आसाद्य पश्चिमम्
darśayitvā uṣitvā ca puṇyasthāneṣu sattamaḥ gaṅgām uttīrya śoṇasya tīram āsādya paścimam
मुनिधार्मिकसिद्धांश् च पश्यन्तौ रामलक्ष्मणौ ऋषिभ्यश् च वरान् प्राप्य तेन नीतौ नृपात्मजौ
munidhārmikasiddhāṃś ca paśyantau rāmalakṣmaṇau ṛṣibhyaś ca varān prāpya tena nītau nṛpātmajau
ताटकाया वनं घोरं मृत्योर् मुखम् इवापरम् गते तत्र नृपश्रेष्ठ विश्वामित्रो महातपाः
tāṭakāyā vanaṃ ghoraṃ mṛtyor mukham ivāparam gate tatra nṛpaśreṣṭha viśvāmitro mahātapāḥ
रामम् अक्लिष्टकर्माणम् इदं वचनम् अब्रवीत् राम राम महाबाहो ताटका नाम राक्षसी रावणस्य नियोगेन वसत्य् अस्मिन् महावने तया मनुष्या बहवो मुनिपुत्रा मृगास् तथा
rāmam akliṣṭakarmāṇam idaṃ vacanam abravīt rāma rāma mahābāho tāṭakā nāma rākṣasī rāvaṇasya niyogena vasaty asmin mahāvane tayā manuṣyā bahavo muniputrā mṛgās tathā
निहता भक्षिताश् चैव तस्मात् तां वध सत्तम इत्य् एवमुक्तो मुनिना रामस् तं मुनिम् अब्रवीत्
nihatā bhakṣitāś caiva tasmāt tāṃ vadha sattama ity evamukto muninā rāmas taṃ munim abravīt
कथं हि स्त्रीवधं कुर्याम् अहम् अद्य महामुने स्त्रीवधे तु महापापं प्रवदन्ति मनीषिणः
kathaṃ hi strīvadhaṃ kuryām aham adya mahāmune strīvadhe tu mahāpāpaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ
इति रामवचः श्रुत्वा विश्वामित्र उवाच तम् तस्यास् तु निधनाद् राम जनाः सर्वे निराकुलाः
iti rāmavacaḥ śrutvā viśvāmitra uvāca tam tasyās tu nidhanād rāma janāḥ sarve nirākulāḥ
भवन्ति सततं तस्मात् तस्याः पुण्यप्रदो वधः इत्य् एवं वादिनि मुनौ विश्वामित्रे निशाचरी
bhavanti satataṃ tasmāt tasyāḥ puṇyaprado vadhaḥ ity evaṃ vādini munau viśvāmitre niśācarī
आगता सुमहाघोरा ताटका विवृतानना मुनिना प्रेरितो रामस् तां दृष्ट्वा विवृताननाम्
āgatā sumahāghorā tāṭakā vivṛtānanā muninā prerito rāmas tāṃ dṛṣṭvā vivṛtānanām
उद्यतैकभुजयष्टिम् आयतीं श्रोणिलम्बिपुरुषान्त्रमेखलाम् तां विलोक्य वनितावधे घृणां पत्रिणा सह मुमोच राघवः
udyataikabhujayaṣṭim āyatīṃ śroṇilambipuruṣāntramekhalām tāṃ vilokya vanitāvadhe ghṛṇāṃ patriṇā saha mumoca rāghavaḥ
शरं संधाय वेगेन तेन तस्या उरःस्थलम् विपाटितं द्विधा राजन् सा पपात ममार च
śaraṃ saṃdhāya vegena tena tasyā uraḥsthalam vipāṭitaṃ dvidhā rājan sā papāta mamāra ca
घातयित्वा तु ताम् एवं ताव् आनीय मुनिस् तु तौ प्रापयाम्_अस तं तत्र नानाऋषिनिषेवितम्
ghātayitvā tu tām evaṃ tāv ānīya munis tu tau prāpayām_asa taṃ tatra nānāṛṣiniṣevitam
नानाद्रुमलताकीर्णं नानापुष्पोपशोभितम् नानानिर्झरतोयाढ्यं विन्ध्यशैलान्तरस्थितम्
nānādrumalatākīrṇaṃ nānāpuṣpopaśobhitam nānānirjharatoyāḍhyaṃ vindhyaśailāntarasthitam
शाकमूलफलोपेतं दिव्यं सिद्धाश्रमं स्वकम् रक्षार्थं ताव् उभौ स्थाप्य शिक्षयित्वा विशेषतः
śākamūlaphalopetaṃ divyaṃ siddhāśramaṃ svakam rakṣārthaṃ tāv ubhau sthāpya śikṣayitvā viśeṣataḥ
ततश् चारब्धवान् यागं विश्वामित्रो महातपाः दीक्षां प्रविष्टे च मुनौ विश्वामित्रे महात्मनि
tataś cārabdhavān yāgaṃ viśvāmitro mahātapāḥ dīkṣāṃ praviṣṭe ca munau viśvāmitre mahātmani
यज्ञे तु वितते तत्र कर्म कुर्वन्ति ऋत्विजः मारीचश् च सुबाहुश् च बहवश् चान्यराक्षसाः
yajñe tu vitate tatra karma kurvanti ṛtvijaḥ mārīcaś ca subāhuś ca bahavaś cānyarākṣasāḥ
आगता यागनाशाय रावणेन नियोजिताः तान् आगतान् स विज्ञाय रामः कमललोचनः
āgatā yāganāśāya rāvaṇena niyojitāḥ tān āgatān sa vijñāya rāmaḥ kamalalocanaḥ
शरेण पातयाम्_अस सुबाहुं धरणीतले असृक्प्रवाहं वर्षन्तं मारीचं भल्लकेन तु
śareṇa pātayām_asa subāhuṃ dharaṇītale asṛkpravāhaṃ varṣantaṃ mārīcaṃ bhallakena tu
प्रताड्य नीतवान् अब्धिं यथा पर्णं तु वायुना शेषांस् तु हतवान् रामो लक्ष्मणाश् च निशाचरान्
pratāḍya nītavān abdhiṃ yathā parṇaṃ tu vāyunā śeṣāṃs tu hatavān rāmo lakṣmaṇāś ca niśācarān
रामेण रक्षितमखो विश्वामित्रो महायशाः समाप्य यागं विधिवत् पूजयाम्_अस ऋत्विजान्
rāmeṇa rakṣitamakho viśvāmitro mahāyaśāḥ samāpya yāgaṃ vidhivat pūjayām_asa ṛtvijān
सदस्यान् अपि संपूज्य यथार्हं च ह्य् अरिंदम रामं च लक्ष्मणं चैव पूजयाम्_अस भक्तितः
sadasyān api saṃpūjya yathārhaṃ ca hy ariṃdama rāmaṃ ca lakṣmaṇaṃ caiva pūjayām_asa bhaktitaḥ
ततो देवगणस् तुष्टो यज्ञभागेन सत्तम ववर्ष पुष्पवर्षं तु रामदेवस्य मूर्धनि
tato devagaṇas tuṣṭo yajñabhāgena sattama vavarṣa puṣpavarṣaṃ tu rāmadevasya mūrdhani
निवार्य राक्षसभयं कारयित्वा तु तन्मखम् श्रुत्वा नानाकथाः पुण्या रामो भ्रातृसमन्वितः
nivārya rākṣasabhayaṃ kārayitvā tu tanmakham śrutvā nānākathāḥ puṇyā rāmo bhrātṛsamanvitaḥ
तेन नीतो विनीतात्मा अहल्या यत्र तिष्ठति व्यभिचारान् महेन्द्रेण भर्त्रा शप्ता हि सा पुरा
tena nīto vinītātmā ahalyā yatra tiṣṭhati vyabhicārān mahendreṇa bhartrā śaptā hi sā purā
पाषाणभूता राजेन्द्र तस्य रामस्य दर्शनात् अहल्या मुक्तशापा च जगाम गौतमं प्रति
pāṣāṇabhūtā rājendra tasya rāmasya darśanāt ahalyā muktaśāpā ca jagāma gautamaṃ prati
विश्वामित्रस् ततस् तत्र चिन्तयाम्_अस वै क्षणम् कृतदारो मया नेयो रामः कमललोचनः
viśvāmitras tatas tatra cintayām_asa vai kṣaṇam kṛtadāro mayā neyo rāmaḥ kamalalocanaḥ
इति संचिन्त्य तौ गृह्य विश्वामित्रो महातपाः शिष्यैः परिवृतो ऽनेकैर् जगाम मिथिलां प्रति
iti saṃcintya tau gṛhya viśvāmitro mahātapāḥ śiṣyaiḥ parivṛto 'nekair jagāma mithilāṃ prati
नानादेशाद् अथायाता जनकस्य निवेशनम् राजपुत्रा महावीर्याः पूर्वं सीताभिकाङ्क्षिणः
nānādeśād athāyātā janakasya niveśanam rājaputrā mahāvīryāḥ pūrvaṃ sītābhikāṅkṣiṇaḥ
तान् दृष्ट्वा पूजयित्वा तु जनकश् च यथार्हतः यत् सीतायाः समुत्पन्नं धनुर् माहेश्वरं महत्
tān dṛṣṭvā pūjayitvā tu janakaś ca yathārhataḥ yat sītāyāḥ samutpannaṃ dhanur māheśvaraṃ mahat
अर्चितं गन्धमालाभी रम्यशोभासमन्विते रङ्गे महति विस्तीर्णे स्थापयाम्_अस तद् धनुः
arcitaṃ gandhamālābhī ramyaśobhāsamanvite raṅge mahati vistīrṇe sthāpayām_asa tad dhanuḥ
उवाच च नृपान् सर्वांस् तदोच्चैर् जनको नृपः आकर्षणाद् इदं येन धनुर् भग्नं नृपात्मजाः
uvāca ca nṛpān sarvāṃs tadoccair janako nṛpaḥ ākarṣaṇād idaṃ yena dhanur bhagnaṃ nṛpātmajāḥ
तस्येयं धर्मतो भार्या सीता सर्वाङ्गशोभना इत्य् एवं श्राविते तेन जनकेन महात्मना
tasyeyaṃ dharmato bhāryā sītā sarvāṅgaśobhanā ity evaṃ śrāvite tena janakena mahātmanā
क्रमाद् आदाय ते तत् तु सज्यीकर्तुम् अथाभवन् धनुषा ताडिताः सर्वे क्रमात् तेन महीपते
kramād ādāya te tat tu sajyīkartum athābhavan dhanuṣā tāḍitāḥ sarve kramāt tena mahīpate
विधूय पतिता राजन् विलज्जास् तत्र पार्थिवाः तेषु भग्नेषु जनकस् तद् धनुस् त्र्यम्बकं नृप
vidhūya patitā rājan vilajjās tatra pārthivāḥ teṣu bhagneṣu janakas tad dhanus tryambakaṃ nṛpa
संस्थाप्य स्थितवान् वीरो रामागमनकाङ्क्षया विश्वामित्रस् ततः प्राप्तो मिथिलाधिपतेर् गृहम्
saṃsthāpya sthitavān vīro rāmāgamanakāṅkṣayā viśvāmitras tataḥ prāpto mithilādhipater gṛham
जनको ऽपि च तं दृष्ट्वा विश्वामित्रं गृहागतम् रामलक्ष्मणसंयुक्तं शिष्यैश् चाभिगतं तदा
janako 'pi ca taṃ dṛṣṭvā viśvāmitraṃ gṛhāgatam rāmalakṣmaṇasaṃyuktaṃ śiṣyaiś cābhigataṃ tadā
तं पूजयित्वा विधिवत् प्राज्ञं विप्रानुयायिनम् रामं रघुपतिं चापि लावण्यादिगुणैर् युतम्
taṃ pūjayitvā vidhivat prājñaṃ viprānuyāyinam rāmaṃ raghupatiṃ cāpi lāvaṇyādiguṇair yutam
शीलाचारगुणोपेतं लक्ष्मणं च महामतिम् पूजयित्वा यथान्यायं जनकः प्रीतमानसः
śīlācāraguṇopetaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahāmatim pūjayitvā yathānyāyaṃ janakaḥ prītamānasaḥ
हेमपीठे सुखासीनं शिष्यैः पूर्वापरैर् वृतम् विश्वामित्रम् उवाचाथ किं कर्तव्यं मयेति सः
hemapīṭhe sukhāsīnaṃ śiṣyaiḥ pūrvāparair vṛtam viśvāmitram uvācātha kiṃ kartavyaṃ mayeti saḥ
इति श्रुत्वा वचस् तस्य मुनिः प्राह महीपतिम् एष रामो महाराज विष्णुः साक्षान् महीपतिः
iti śrutvā vacas tasya muniḥ prāha mahīpatim eṣa rāmo mahārāja viṣṇuḥ sākṣān mahīpatiḥ
रक्षार्थं विष्टपानां तु जातो दशरथात्मजः अस्मै सीतां प्रयच्छ त्वं देवकन्याम् इव स्थिताम्
rakṣārthaṃ viṣṭapānāṃ tu jāto daśarathātmajaḥ asmai sītāṃ prayaccha tvaṃ devakanyām iva sthitām
अस्या विवाहे राजेन्द्र धनुर्भङ्गम् ऊदीरितम् तद् आनय भवधनुर् अर्चयस्व जनाधिप
asyā vivāhe rājendra dhanurbhaṅgam ūdīritam tad ānaya bhavadhanur arcayasva janādhipa
तथेत्य् उक्त्वा च राजा हि भवचापं तद् अद्भुतम् अनेकभूभुजां भङ्गि स्थापयाम्_अस पूर्ववत्
tathety uktvā ca rājā hi bhavacāpaṃ tad adbhutam anekabhūbhujāṃ bhaṅgi sthāpayām_asa pūrvavat
ततो दशरथसुतो विश्वामित्रेण चोदितः तेषां मध्यात् समुत्थाय रामः कमललोचनः
tato daśarathasuto viśvāmitreṇa coditaḥ teṣāṃ madhyāt samutthāya rāmaḥ kamalalocanaḥ
प्रणम्य विप्रान् देवांश् च धनुर् आदाय तत् तदा सज्यं कृत्वा महाबाहुर् ज्याघोषम् अकरोत् तदा
praṇamya viprān devāṃś ca dhanur ādāya tat tadā sajyaṃ kṛtvā mahābāhur jyāghoṣam akarot tadā
आकृष्यमाणं तु बलात् तेन भग्नं महद् धनुः सीता च मालम् आदाय शुभां रामस्य मूर्धनि
ākṛṣyamāṇaṃ tu balāt tena bhagnaṃ mahad dhanuḥ sītā ca mālam ādāya śubhāṃ rāmasya mūrdhani
क्षिप्त्वा संवरयाम्_अस सर्वक्षत्रियसंनिधौ ततस् ते क्षत्रियाः क्रुद्धा रामम् आसाद्य सर्वतः
kṣiptvā saṃvarayām_asa sarvakṣatriyasaṃnidhau tatas te kṣatriyāḥ kruddhā rāmam āsādya sarvataḥ
मुमुचुः शरजालानि गर्जयन्तो महाबलाः तान् निरीक्ष्य ततो रामो धनुर् आदाय वेगवान्
mumucuḥ śarajālāni garjayanto mahābalāḥ tān nirīkṣya tato rāmo dhanur ādāya vegavān
ज्याघोषतलघोषेण कम्पयाम्_अस तान् नृपान् चिच्छेद शरजालानि तेषां स्वास्त्रै रथांस् ततः
jyāghoṣatalaghoṣeṇa kampayām_asa tān nṛpān ciccheda śarajālāni teṣāṃ svāstrai rathāṃs tataḥ
धनूंषि च पताकाश् च रामश् चिच्छेद लीलया संनह्य स्वबलं सर्वं मिथिलाधिपतिस् ततः
dhanūṃṣi ca patākāś ca rāmaś ciccheda līlayā saṃnahya svabalaṃ sarvaṃ mithilādhipatis tataḥ
जामातरं रणे रक्षन् पार्ष्णिग्राहो बभूव ह लक्ष्मणस् च महावीरो विद्राव्य युधि तान् नृपान्
jāmātaraṃ raṇe rakṣan pārṣṇigrāho babhūva ha lakṣmaṇas ca mahāvīro vidrāvya yudhi tān nṛpān
हस्त्यश्वाञ् जगृहे तेषां स्यन्दनानि बहूनि च वाहनानि परित्यज्य पलायनपरान् नृपान्
hastyaśvāñ jagṛhe teṣāṃ syandanāni bahūni ca vāhanāni parityajya palāyanaparān nṛpān
तान् निहन्तुं च धावत् स पृष्ठतो लक्ष्मणस् तदा मिथिलाधिपतिस् तं च वारयाम्_अस कौशिकः
tān nihantuṃ ca dhāvat sa pṛṣṭhato lakṣmaṇas tadā mithilādhipatis taṃ ca vārayām_asa kauśikaḥ
जितसेनं महावीरं रामं भ्रात्रा समन्वितम् आदाय प्रतिवेशाथ जनकः स्वगृहं शुभम्
jitasenaṃ mahāvīraṃ rāmaṃ bhrātrā samanvitam ādāya prativeśātha janakaḥ svagṛhaṃ śubham
दूतं च प्रेषयाम्_अस तदा दशरथाय सः श्रुत्वा दूतमुखात् सर्वं विदितार्थः सः पार्थिवः
dūtaṃ ca preṣayām_asa tadā daśarathāya saḥ śrutvā dūtamukhāt sarvaṃ viditārthaḥ saḥ pārthivaḥ
सभार्यः ससुतः श्रीमान् हस्त्यश्वरथवाहनः मिथिलाम् आजगामाशु स्वबलेन समन्वितः
sabhāryaḥ sasutaḥ śrīmān hastyaśvarathavāhanaḥ mithilām ājagāmāśu svabalena samanvitaḥ
जनको ऽप्य् अस्य सत्कारं कृत्वा स्वां च सुतां ततः विधिवत् कृतशुल्कां तां ददौ रामाय पार्थिव
janako 'py asya satkāraṃ kṛtvā svāṃ ca sutāṃ tataḥ vidhivat kṛtaśulkāṃ tāṃ dadau rāmāya pārthiva
अपराश् च सुतास् तिस्रो रूपवत्यः स्वलंकृताः त्रिभ्यस् तु लक्ष्मणादिभ्यः स्वकन्या विधिवद् ददौ
aparāś ca sutās tisro rūpavatyaḥ svalaṃkṛtāḥ tribhyas tu lakṣmaṇādibhyaḥ svakanyā vidhivad dadau
एवं कृतविवाहो ऽसौ रामः कमललोचनः भ्रातृभिर् मातृभिः सार्धं पित्रा बलवता सह
evaṃ kṛtavivāho 'sau rāmaḥ kamalalocanaḥ bhrātṛbhir mātṛbhiḥ sārdhaṃ pitrā balavatā saha
दिनानि कतिचित् तत्र स्थितो विविधभोजनैः ततो ऽयोध्यापुरीं गन्तुम् उत्सुकं ससुतं नृपम् दृष्ट्वा दशरथं राजा सीतायाः प्रददौ वसु
dināni katicit tatra sthito vividhabhojanaiḥ tato 'yodhyāpurīṃ gantum utsukaṃ sasutaṃ nṛpam dṛṣṭvā daśarathaṃ rājā sītāyāḥ pradadau vasu
रत्नानि दिव्यानि बहूनि दत्त्वा रामाय वस्त्राण्य् अतिशोभनानि हस्त्यश्वदासान् अपि कर्मयोग्यान् दासीजनांश् च प्रवराः स्त्रियश् च
ratnāni divyāni bahūni dattvā rāmāya vastrāṇy atiśobhanāni hastyaśvadāsān api karmayogyān dāsījanāṃś ca pravarāḥ striyaś ca
सीतां सुशीलां बहुरत्नभूषितां रथं समारोप्य सुतां सुरूपाम् वेदादिघोषैर् बहुमङ्गलैश् च संप्रेषयां आस स पार्थिवो बली
sītāṃ suśīlāṃ bahuratnabhūṣitāṃ rathaṃ samāropya sutāṃ surūpām vedādighoṣair bahumaṅgalaiś ca saṃpreṣayāṃ āsa sa pārthivo balī
प्रेषयित्वा सुतां दियां नत्वा दशरथं नृपम् विश्वामित्रं नमस्कृत्य जनकः संनिवृत्तवान्
preṣayitvā sutāṃ diyāṃ natvā daśarathaṃ nṛpam viśvāmitraṃ namaskṛtya janakaḥ saṃnivṛttavān
तस्य पत्न्यो महाभागाः शिक्षयित्वा सुतां तदा भर्तृभक्तिं कुरु शुभे श्वश्रूणां श्वशुरस्य च
tasya patnyo mahābhāgāḥ śikṣayitvā sutāṃ tadā bhartṛbhaktiṃ kuru śubhe śvaśrūṇāṃ śvaśurasya ca
श्वश्रूणाम् अर्पयित्वा तां निवृत्ता विविशुः पुरम् ततस् तु रामं गच्छन्तम् अयोध्यां प्रबलान्वितम्
śvaśrūṇām arpayitvā tāṃ nivṛttā viviśuḥ puram tatas tu rāmaṃ gacchantam ayodhyāṃ prabalānvitam
श्रुत्वा परशुरामो वै पन्थानं संरुरोध ह तं दृष्ट्वा राजपुरुषाः सर्वे ते दीनमानसाः
śrutvā paraśurāmo vai panthānaṃ saṃrurodha ha taṃ dṛṣṭvā rājapuruṣāḥ sarve te dīnamānasāḥ
आसीद् दशरथश् चापि दुःखशोकपरिप्लुतः सभार्यः सपरीवारो भार्गवस्य भयान् नृप
āsīd daśarathaś cāpi duḥkhaśokapariplutaḥ sabhāryaḥ saparīvāro bhārgavasya bhayān nṛpa
ततो ऽब्रवीज् जनान् सर्वान् राजानं च सुदुःखितम् वसिष्ठश् चोर्जिततपा ब्रह्मचारी महामुनिः
tato 'bravīj janān sarvān rājānaṃ ca suduḥkhitam vasiṣṭhaś corjitatapā brahmacārī mahāmuniḥ
युष्माभिर् अत्र रामार्थं न कार्यं दुःखम् अण्व् अपि
yuṣmābhir atra rāmārthaṃ na kāryaṃ duḥkham aṇv api
पित्रा वा मातृभिर् वापि अन्यैर् भृत्यजनैर् अपि अयं हि नृपते राम साक्षाद् विष्णुस् तु ते गृहे
pitrā vā mātṛbhir vāpi anyair bhṛtyajanair api ayaṃ hi nṛpate rāma sākṣād viṣṇus tu te gṛhe
जगतः पालनार्थाय जन्मप्राप्तो न संशयः यस्य संकीर्त्यं नामापि भवभीतिः प्रणश्यति
jagataḥ pālanārthāya janmaprāpto na saṃśayaḥ yasya saṃkīrtyaṃ nāmāpi bhavabhītiḥ praṇaśyati
ब्रह्म मूर्तं स्वयं यत्र भयादेस् तत्र का कथा यत्र संकीर्त्यते रामकथामात्रम् अपि प्रभो
brahma mūrtaṃ svayaṃ yatra bhayādes tatra kā kathā yatra saṃkīrtyate rāmakathāmātram api prabho
नोपसर्गभयं तत्र नाकालमरणं नृणाम् इत्युक्ते भार्गवो रामो रामम् आहाग्रतः स्थितम्
nopasargabhayaṃ tatra nākālamaraṇaṃ nṛṇām ityukte bhārgavo rāmo rāmam āhāgrataḥ sthitam
त्यज त्वं रामसंज्ञां तु मया वा संगरं कुरु इत्युक्ते राघवः प्राह भार्गवं तं पथि स्थितम्
tyaja tvaṃ rāmasaṃjñāṃ tu mayā vā saṃgaraṃ kuru ityukte rāghavaḥ prāha bhārgavaṃ taṃ pathi sthitam
रामसंज्ञां कुतस् त्यक्ष्ये त्वया योत्स्ये स्थिरो भव इत्य् उक्त्वा तं पृथक् स्थित्वा रामो राजीवलोचनः
rāmasaṃjñāṃ kutas tyakṣye tvayā yotsye sthiro bhava ity uktvā taṃ pṛthak sthitvā rāmo rājīvalocanaḥ
ज्याघोषम् अकरोद् वीरो वीरस्यैवाग्रतस् तदा ततः परशुरामस्य देहान् निष्क्रम्य वैष्णवम्
jyāghoṣam akarod vīro vīrasyaivāgratas tadā tataḥ paraśurāmasya dehān niṣkramya vaiṣṇavam
पश्यतां सर्वभूतानां तेजो राममुखे ऽविशत् दृष्ट्वा तं भार्गवो रामः प्रसन्नवदनो ऽब्रवीत्
paśyatāṃ sarvabhūtānāṃ tejo rāmamukhe 'viśat dṛṣṭvā taṃ bhārgavo rāmaḥ prasannavadano 'bravīt
राम राम महाबाहो रामस् त्वं नात्र संशयः विष्णुर् एव भवाञ् जातो ज्ञातो ऽस्य् अद्य मया विभो
rāma rāma mahābāho rāmas tvaṃ nātra saṃśayaḥ viṣṇur eva bhavāñ jāto jñāto 'sy adya mayā vibho
गच्छ वीर यथाकामं देवकार्यं च वै कुरु दुष्टानां निधनं कृत्वा शिष्टांश् च परिपालय
gaccha vīra yathākāmaṃ devakāryaṃ ca vai kuru duṣṭānāṃ nidhanaṃ kṛtvā śiṣṭāṃś ca paripālaya
याहि त्वं स्वेच्छया राम अहं गच्छे तपोवनम् इत्य् उक्त्वा पूजितस् तैस् तु मुनिभावेन भार्गवः
yāhi tvaṃ svecchayā rāma ahaṃ gacche tapovanam ity uktvā pūjitas tais tu munibhāvena bhārgavaḥ
महेन्द्राद्रिं जगामाथ तपसे धृतमानसः ततस् तु जातहर्षास् ते जना दशरथश् च ह
mahendrādriṃ jagāmātha tapase dhṛtamānasaḥ tatas tu jātaharṣās te janā daśarathaś ca ha
पुरीम् अयोध्यां संप्राप्य रामेण सह पार्थिवः दिव्यशोभां पुरीं कृत्वा सर्वतो भद्रशालिनीम्
purīm ayodhyāṃ saṃprāpya rāmeṇa saha pārthivaḥ divyaśobhāṃ purīṃ kṛtvā sarvato bhadraśālinīm
प्रत्युत्थाय ततः पौराः शङ्खतूर्यादिभिः स्वनैः विशन्तं रामम् आगत्य कृतदारं रणे ऽजितम्
pratyutthāya tataḥ paurāḥ śaṅkhatūryādibhiḥ svanaiḥ viśantaṃ rāmam āgatya kṛtadāraṃ raṇe 'jitam
तं वीक्ष्य हर्षिताः सन्तो विविशुस् तेन वै पुरीम् तौ दृष्ट्वा स मुनिः प्राप्तौ रामं लक्ष्मणम् अन्तिके
taṃ vīkṣya harṣitāḥ santo viviśus tena vai purīm tau dṛṣṭvā sa muniḥ prāptau rāmaṃ lakṣmaṇam antike
दशरथाय तत्पित्रे मातृभ्यश् च विशेषतः तौ समर्प्य मुनिश्रेष्ठस् तेन राज्ञा च पूजितः विश्वामित्रश् च सहसा प्रतिगन्तुं मनो दधे
daśarathāya tatpitre mātṛbhyaś ca viśeṣataḥ tau samarpya muniśreṣṭhas tena rājñā ca pūjitaḥ viśvāmitraś ca sahasā pratigantuṃ mano dadhe
समर्प्य रामं स मुनिः सहानुजं सभार्यम् अग्रे पितुर् एकवल्लभम् पुनः पुनः श्राव्य हसन् महामतिर् जगाम सिद्धाश्रमम् एवम् आत्मनः
samarpya rāmaṃ sa muniḥ sahānujaṃ sabhāryam agre pitur ekavallabham punaḥ punaḥ śrāvya hasan mahāmatir jagāma siddhāśramam evam ātmanaḥ