इति श्रीशिवमहापुराणे प्रथमायां विद्येश्वरसंहितायां साध्यसाधनखण्डे पार्थिवपूजनवर्णनं नामैकविंशो ऽध्यायः Cहप्तेर् 22 ऋष्य ऊचुः अग्राह्यं शिवनैवेद्यमिति पूर्वं श्रुतं वचः
iti śrīśivamahāpurāṇe prathamāyāṃ vidyeśvarasaṃhitāyāṃ sādhyasādhanakhaṇḍe pārthivapūjanavarṇanaṃ nāmaikaviṃśo 'dhyāyaḥ Chapter 22 ṛṣya ūcuḥ agrāhyaṃ śivanaivedyamiti pūrvaṃ śrutaṃ vacaḥ
ब्रूहि तन्निर्णयं बिल्वमाहात्म्यमपि सन्मुने
brūhi tannirṇayaṃ bilvamāhātmyamapi sanmune
सूत उवाच शृणुध्वंमुनयःसर्वेसावधानतयाधुना ॥ Śइव्P_1,22. 2अब्। सर्वंवदामिसंप्रीत्या धन्या यूयं शिवव्रताः
sūta uvāca śṛṇudhvaṃmunayaḥsarvesāvadhānatayādhunā // ŚivP_1,22. 2ab/ sarvaṃvadāmisaṃprītyā dhanyā yūyaṃ śivavratāḥ
शिवभक्तः शुचिः शुद्धः सद्व्रतीदृढनिश्चयः
śivabhaktaḥ śuciḥ śuddhaḥ sadvratīdṛḍhaniścayaḥ
भक्षयेच्छिवनैवेद्यंत्यजेदग्राह्यभावनाम्
bhakṣayecchivanaivedyaṃtyajedagrāhyabhāvanām
दृष्ट्वापि शिवनैवेद्ये यांति पापानि दूरतः
dṛṣṭvāpi śivanaivedye yāṃti pāpāni dūrataḥ
भक्तेतुशिवनैवेद्येपुण्यान्या यांतिकोटिशः
bhaktetuśivanaivedyepuṇyānyā yāṃtikoṭiśaḥ
अलं यागसहस्रेणाप्यलं यागार्बुदैरपि
alaṃ yāgasahasreṇāpyalaṃ yāgārbudairapi
भक्षिते शिवनैवेद्ये शिवसायुज्यमाप्नुयात्
bhakṣite śivanaivedye śivasāyujyamāpnuyāt
यद्गृहेशिवनैवेद्यप्रचारोपिप्रजायते
yadgṛheśivanaivedyapracāropiprajāyate
तद्गृहंपावनंसर्वमन्यपावनकारणम्
tadgṛhaṃpāvanaṃsarvamanyapāvanakāraṇam
आगतं शिवनैवेद्यं गृहीत्वा शिरसामुदा
āgataṃ śivanaivedyaṃ gṛhītvā śirasāmudā
भक्षणीयंप्रयत्ने न शिवस्मरणपूर्वकम्
bhakṣaṇīyaṃprayatne na śivasmaraṇapūrvakam
आगतं शिवनैवेद्यमन्यदा ग्राह्यमित्यपि
āgataṃ śivanaivedyamanyadā grāhyamityapi
विलंबेपापसंबंधोभवत्येव हि मानवे
vilaṃbepāpasaṃbaṃdhobhavatyeva hi mānave
न यस्य शिवनैवेद्यग्रहणेच्छाप्रजायते
na yasya śivanaivedyagrahaṇecchāprajāyate
सपापिष्ठोगरिष्ठःस्यान्नरकंयात्यपिध्रुवम्
sapāpiṣṭhogariṣṭhaḥsyānnarakaṃyātyapidhruvam
हृदये चन्द्रकान्ते च स्वर्णरूप्यादिनिर्मिते
hṛdaye candrakānte ca svarṇarūpyādinirmite
शिवदीक्षावताभक्तेनेदंभक्ष्यमितीर्यते
śivadīkṣāvatābhaktenedaṃbhakṣyamitīryate
शिवदीक्षान्वितोभक्तो महाप्रसादसंज्ञकम्
śivadīkṣānvitobhakto mahāprasādasaṃjñakam
सर्वेषामपि लिंगानां नैवेद्यं भक्षयेच्छुभम्
sarveṣāmapi liṃgānāṃ naivedyaṃ bhakṣayecchubham
अन्यदीक्षायुजांन्ःणांशिवभक्तिरतात्मनाम्
anyadīkṣāyujāṃnḥṇāṃśivabhaktiratātmanām
शृणुध्वंनिर्णयंप्रीत्याशिवनैवेद्यभक्षणे
śṛṇudhvaṃnirṇayaṃprītyāśivanaivedyabhakṣaṇe
शालग्रामोद्भवे लिंगे रसलिंगेतथा द्विजाः
śālagrāmodbhave liṃge rasaliṃgetathā dvijāḥ
पाषाणे राजतेस्वर्णेसुरसिद्धप्रतिष्ठिते
pāṣāṇe rājatesvarṇesurasiddhapratiṣṭhite
काश्मीरे स्फाटिकेरात्ने ज्योतिर्लिंगेषु सर्वशः
kāśmīre sphāṭikerātne jyotirliṃgeṣu sarvaśaḥ
चान्द्रायणसमं प्रोक्तं शंभोर्नैवेद्यभक्षणम्
cāndrāyaṇasamaṃ proktaṃ śaṃbhornaivedyabhakṣaṇam
ब्रह्महापि शुचिर्भूत्वा निर्माल्यंयस्तुधारयेत्
brahmahāpi śucirbhūtvā nirmālyaṃyastudhārayet
भक्षयित्वाद्रुतंतस्यसर्वपापं प्रणश्यति
bhakṣayitvādrutaṃtasyasarvapāpaṃ praṇaśyati
चंडाधिकारोयत्रास्तितद्भाक्तव्यंनमानवैः
caṃḍādhikāroyatrāstitadbhāktavyaṃnamānavaiḥ
चंडाधिकारोनोयत्रभोक्तव्यंतच्चभक्तितः
caṃḍādhikāronoyatrabhoktavyaṃtaccabhaktitaḥ
बाणलिंगेचलौहेचसिद्धेलिंगेस्वयंभुवि
bāṇaliṃgecalauhecasiddheliṃgesvayaṃbhuvi
प्रतिमासुचसर्वासुनचंडोधिकृतोभवेत्
pratimāsucasarvāsunacaṃḍodhikṛtobhavet
स्नापयित्वाविधानेनयोलिंगस्नापनोदकम्
snāpayitvāvidhānenayoliṃgasnāpanodakam
त्रिःपिबेत्त्रिविधंपापंतस्येहाशु विनश्यति
triḥpibettrividhaṃpāpaṃtasyehāśu vinaśyati
अग्राह्यंशिवनैवेद्यं पत्रंपुष्पंफलंजलम्
agrāhyaṃśivanaivedyaṃ patraṃpuṣpaṃphalaṃjalam
शालग्रामशिलासंगात्सर्वं याति पवित्रिताम्
śālagrāmaśilāsaṃgātsarvaṃ yāti pavitritām
लोंगोपरि च यद्द्रव्यंतदग्राह्यं मुनीश्वराः
loṃgopari ca yaddravyaṃtadagrāhyaṃ munīśvarāḥ
सुपवित्रं च तज्ज्ञेयं यल्लिंगस्पर्शबाह्यतः
supavitraṃ ca tajjñeyaṃ yalliṃgasparśabāhyataḥ
नैवेद्यनिर्णयःप्रोक्त इत्थंवोमुनिसत्तमाः
naivedyanirṇayaḥprokta itthaṃvomunisattamāḥ
शृणुध्वं बिल्वमाहात्म्यं सावधानतया ऽदरात्
śṛṇudhvaṃ bilvamāhātmyaṃ sāvadhānatayā 'darāt
महादेवस्वरूपोयं बिल्वोदेवैरपिस्तुतिः
mahādevasvarūpoyaṃ bilvodevairapistutiḥ
यथाकथंचिदेतस्यमहिमाज्ञायतेकथम्
yathākathaṃcidetasyamahimājñāyatekatham
पुण्यतीर्थानियावंतिलोकेषुप्रथितान्यपि
puṇyatīrthāniyāvaṃtilokeṣuprathitānyapi
तानिसर्वाणितीर्थानिबिल्वमूलेवसंतिहि
tānisarvāṇitīrthānibilvamūlevasaṃtihi
बिल्वमूले महादेवं लिंगरूपिणमव्ययम्
bilvamūle mahādevaṃ liṃgarūpiṇamavyayam
यः पूजयति पुण्यात्मा स शिवं प्राप्नुयाद्ध्रुवम्
yaḥ pūjayati puṇyātmā sa śivaṃ prāpnuyāddhruvam
बिल्वमूले जलैर्यस्तु मूर्धानमभिषिंचति
bilvamūle jalairyastu mūrdhānamabhiṣiṃcati
स सर्वतीर्थस्नातःस्यात्स एव भुवि पावनः
sa sarvatīrthasnātaḥsyātsa eva bhuvi pāvanaḥ
एतस्यबिल्वमूलस्याथालवालमनुत्तमम्
etasyabilvamūlasyāthālavālamanuttamam
जलाकुलंमहादेवोदृष्ट्वातुष्टोभवत्यलम्
jalākulaṃmahādevodṛṣṭvātuṣṭobhavatyalam
पूजयेद्विल्वमूलं यो गंधपुष्पादिभिर्नरः
pūjayedvilvamūlaṃ yo gaṃdhapuṣpādibhirnaraḥ
शिवलोकमवाप्नोतिसंततिर्वर्धते सुखम्
śivalokamavāpnotisaṃtatirvardhate sukham
बिल्वमूले दीपमालांयः कल्पयति सादरम्
bilvamūle dīpamālāṃyaḥ kalpayati sādaram
सतत्त्वज्ञानसंपन्नोमहेशांतर्गतोभवेत्
satattvajñānasaṃpannomaheśāṃtargatobhavet
बिल्वशाखां समादाय हस्तेन नवपल्लवम्
bilvaśākhāṃ samādāya hastena navapallavam
गृहीत्वापूजयेद्बिल्वंसचपापैः प्रमुच्यते
gṛhītvāpūjayedbilvaṃsacapāpaiḥ pramucyate
बिल्वमूले शिवरतं भोजयेद्यस्तु भक्तितः
bilvamūle śivarataṃ bhojayedyastu bhaktitaḥ
एकंवाकोटिगुणितंतस्यपुण्यंप्रजायते
ekaṃvākoṭiguṇitaṃtasyapuṇyaṃprajāyate
बिल्वमूले क्षीरमुक्तमन्नमाज्येन संयुतम्
bilvamūle kṣīramuktamannamājyena saṃyutam
यो दद्याच्छिवभक्ताय स दरिद्रो न जायते
yo dadyācchivabhaktāya sa daridro na jāyate
सांगोपांगमिति प्रोक्तं शिवलिंगप्रपूजनम्
sāṃgopāṃgamiti proktaṃ śivaliṃgaprapūjanam
प्रवृत्तानां निवृत्तानां भेदतो द्विविधं द्विजाः
pravṛttānāṃ nivṛttānāṃ bhedato dvividhaṃ dvijāḥ
प्रवृत्तानां पीठपूजां सर्वपूजां समाचरेत्
pravṛttānāṃ pīṭhapūjāṃ sarvapūjāṃ samācaret
अभिषेकान्ते नैवेद्यं शाल्यन्नेन समाचरेत्
abhiṣekānte naivedyaṃ śālyannena samācaret
पूजान्ते स्थापयेल्लिंगं पुटे शुद्धे पृथग्गृहे
pūjānte sthāpayelliṃgaṃ puṭe śuddhe pṛthaggṛhe
करपूजानिवृत्तानां स्वभोज्यं तु निवेदयेत्
karapūjānivṛttānāṃ svabhojyaṃ tu nivedayet
निवृत्तानां परंसूक्ष्मं लिंगमेव विशिष्यते
nivṛttānāṃ paraṃsūkṣmaṃ liṃgameva viśiṣyate
विभूत्यभ्यर्चनं कुर्याद्विभूतिं च निवेदयेत्
vibhūtyabhyarcanaṃ kuryādvibhūtiṃ ca nivedayet
पूजां कृत्वा तथा लिंगंशिरसाधारयेत्सदा
pūjāṃ kṛtvā tathā liṃgaṃśirasādhārayetsadā