Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Śiva Purāṇa · Book 7

Saṃhitā 2 · Chapter 16

शिवपुराणम् · पुस्तकम् ७

ŚivP_7.2,16.1ab

ओं इति श्रीशिवमहापुराणे सप्तम्यां वायवीयसंहितायामुत्तरखण्डे दीक्षाविधाने गुरुमाहात्म्यं नाम पञ्चदशो ऽध्यायः Cहप्तेर् 16 उपमन्युरुवाच पुण्ये ऽहनि शुचौ देशे बहुदोषविवर्जिते

oṃ iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe dīkṣāvidhāne gurumāhātmyaṃ nāma pañcadaśo 'dhyāyaḥ Chapter 16 upamanyuruvāca puṇye 'hani śucau deśe bahudoṣavivarjite

ŚivP_7.2,16.1cd

देशिकः प्रथमं कुर्यात्संस्कारं समयाह्वयम्

deśikaḥ prathamaṃ kuryātsaṃskāraṃ samayāhvayam

ŚivP_7.2,16.2ab

परीक्ष्य भूमिं विधिवद्गंधवर्णरसादिभिः

parīkṣya bhūmiṃ vidhivadgaṃdhavarṇarasādibhiḥ

ŚivP_7.2,16.2cd

शिल्पिशास्त्रोक्तमार्गेण मण्डपं तत्र कल्पयेत्

śilpiśāstroktamārgeṇa maṇḍapaṃ tatra kalpayet

ŚivP_7.2,16.3ab

कृत्वा वेदिं च तन्मध्ये कुण्डानि परिकल्पयेत्

kṛtvā vediṃ ca tanmadhye kuṇḍāni parikalpayet

ŚivP_7.2,16.3cd

अष्टदिक्षु तथा दिक्षु तत्रैशान्यां पुनः क्रमात्

aṣṭadikṣu tathā dikṣu tatraiśānyāṃ punaḥ kramāt

ŚivP_7.2,16.4ab

प्रधानकुंडं कुर्वीत यद्वा पश्चिमभागतः

pradhānakuṃḍaṃ kurvīta yadvā paścimabhāgataḥ

ŚivP_7.2,16.4cd

प्रधानमेकमेवाथ कृत्वा शोभां प्रकल्पयेत्

pradhānamekamevātha kṛtvā śobhāṃ prakalpayet

ŚivP_7.2,16.5ab

वितानध्वजमालाभिर्विविधाभिरनेकशः

vitānadhvajamālābhirvividhābhiranekaśaḥ

ŚivP_7.2,16.5cd

वेदिमध्ये ततः कुर्यान्मंडलं शुभलक्षणम्

vedimadhye tataḥ kuryānmaṃḍalaṃ śubhalakṣaṇam

ŚivP_7.2,16.6ab

रक्तहेमादिभिश्चूर्णैरीश्वरावाहनोचितम्

raktahemādibhiścūrṇairīśvarāvāhanocitam

ŚivP_7.2,16.6cd

सिंदूरशालिनीवारचूर्णैरेवाथ निर्धनः

siṃdūraśālinīvāracūrṇairevātha nirdhanaḥ

ŚivP_7.2,16.7ab

एकहस्तं द्विहस्तं वा सितं वा रक्तमेव वा

ekahastaṃ dvihastaṃ vā sitaṃ vā raktameva vā

ŚivP_7.2,16.7cd

एकहस्तस्य पद्मस्य कर्णिकाष्टांगुला मता

ekahastasya padmasya karṇikāṣṭāṃgulā matā

ŚivP_7.2,16.8ab

केसराणि तदर्धानि शेषं चाष्टदलादिकम्

kesarāṇi tadardhāni śeṣaṃ cāṣṭadalādikam

ŚivP_7.2,16.8cd

द्विहस्तस्य तु पद्मस्य द्विगुणं कर्णिकादिकम्

dvihastasya tu padmasya dviguṇaṃ karṇikādikam

ŚivP_7.2,16.9ab

कृत्वा शोभोपशोभाढ्यमैशान्यां तस्य कल्पयेत्

kṛtvā śobhopaśobhāḍhyamaiśānyāṃ tasya kalpayet

ŚivP_7.2,16.9cd

एकहस्तं तदर्धं वा पुनर्वेद्यः तु मंडलम्

ekahastaṃ tadardhaṃ vā punarvedyaḥ tu maṃḍalam

ŚivP_7.2,16.10ab

व्रीहितंदुलसिद्धार्थतिलपुष्पकुशास्तृते

vrīhitaṃdulasiddhārthatilapuṣpakuśāstṛte

ŚivP_7.2,16.10cd

तत्र लक्षणसंयुक्तं शिवकुंभं प्रसाधयेत्

tatra lakṣaṇasaṃyuktaṃ śivakuṃbhaṃ prasādhayet

ŚivP_7.2,16.11ab

सौवर्णं राजतं वापि ताम्रजं मृन्मयं तु वा

sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi tāmrajaṃ mṛnmayaṃ tu vā

ŚivP_7.2,16.11cd

गन्धपुष्पाक्षताकीर्णं कुशदूर्वांकुराचितम्

gandhapuṣpākṣatākīrṇaṃ kuśadūrvāṃkurācitam

ŚivP_7.2,16.12ab

सितसूत्रावृतं कंठे नववस्त्रयुगावृतम्

sitasūtrāvṛtaṃ kaṃṭhe navavastrayugāvṛtam

ŚivP_7.2,16.12cd

शुद्धाम्बुपूर्णमुत्कूर्चं सद्रव्यं सपिधानकम्

śuddhāmbupūrṇamutkūrcaṃ sadravyaṃ sapidhānakam

ŚivP_7.2,16.13ab

भृङ्गारं वर्धनीं चापि शंखं च चक्रमेव वा

bhṛṅgāraṃ vardhanīṃ cāpi śaṃkhaṃ ca cakrameva vā

ŚivP_7.2,16.13cd

विना सूत्रादिकं सर्वं पद्मपत्रमथापि वा

vinā sūtrādikaṃ sarvaṃ padmapatramathāpi vā

ŚivP_7.2,16.14ab

तस्यासनारविंदस्य कल्पयेदुत्तरे दले

tasyāsanāraviṃdasya kalpayeduttare dale

ŚivP_7.2,16.14cd

अग्रतश्चंदनांभोभिरस्त्रराजस्य वर्धनीम्

agrataścaṃdanāṃbhobhirastrarājasya vardhanīm

ŚivP_7.2,16.15ab

मण्डलस्य ततः प्राच्यां मंत्रकुंभे च पूर्ववत्

maṇḍalasya tataḥ prācyāṃ maṃtrakuṃbhe ca pūrvavat

ŚivP_7.2,16.15cd

कृत्वा विधिवदीशस्य महापूजां समाचरेत्

kṛtvā vidhivadīśasya mahāpūjāṃ samācaret

ŚivP_7.2,16.16ab

अथार्णवस्य तीरे वा नद्यां गोष्ठे ऽपि वा गिरौ

athārṇavasya tīre vā nadyāṃ goṣṭhe 'pi vā girau

ŚivP_7.2,16.16cd

देवागरे गृहे वापि देशे ऽन्यस्मिन्मनोहरे

devāgare gṛhe vāpi deśe 'nyasminmanohare

ŚivP_7.2,16.17ab

कृत्वा पूर्वोदितं सर्वं विना वा मंडपादिकम्

kṛtvā pūrvoditaṃ sarvaṃ vinā vā maṃḍapādikam

ŚivP_7.2,16.17cd

मंडलं पूर्ववत्कृत्वा स्थंडिलं च विभावसोः

maṃḍalaṃ pūrvavatkṛtvā sthaṃḍilaṃ ca vibhāvasoḥ

ŚivP_7.2,16.18ab

प्रविश्य पूजाभवनं प्रहृष्टवदनो गुरुः

praviśya pūjābhavanaṃ prahṛṣṭavadano guruḥ

ŚivP_7.2,16.18cd

सर्वमंगलसंयुक्तः समाचरितनैत्यकः

sarvamaṃgalasaṃyuktaḥ samācaritanaityakaḥ

ŚivP_7.2,16.19ab

563ब् महापूजां महेशस्य कृत्वा मण्डलमध्यतः

563b mahāpūjāṃ maheśasya kṛtvā maṇḍalamadhyataḥ

ŚivP_7.2,16.19cd

शिवकुंभे तथा भूयः शिवमावाह्य पूजयेत्

śivakuṃbhe tathā bhūyaḥ śivamāvāhya pūjayet

ŚivP_7.2,16.20ab

पश्चिमाभिमुखं ध्यात्वा यज्ञरक्षकमीश्वरम्

paścimābhimukhaṃ dhyātvā yajñarakṣakamīśvaram

ŚivP_7.2,16.20cd

अर्चयेदस्त्रवर्धन्यामस्त्रमीशस्य दक्षिणे

arcayedastravardhanyāmastramīśasya dakṣiṇe

ŚivP_7.2,16.21ab

मन्त्रकुम्भे च विन्यस्य मन्त्रं मन्त्रविशारदः

mantrakumbhe ca vinyasya mantraṃ mantraviśāradaḥ

ŚivP_7.2,16.21cd

कृत्वा मुद्रादिकं सर्वं मन्त्रयागं समाचरेत्

kṛtvā mudrādikaṃ sarvaṃ mantrayāgaṃ samācaret

ŚivP_7.2,16.22ab

ततश्शिवानले होमं कुर्याद्देशिकसत्तमः

tataśśivānale homaṃ kuryāddeśikasattamaḥ

ŚivP_7.2,16.22cd

प्रधानकुण्डे परितो जुहुयुश्चापरे द्विजाः

pradhānakuṇḍe parito juhuyuścāpare dvijāḥ

ŚivP_7.2,16.23ab

आचार्यात्पादमर्धं वा होमस्तेषां विधीयते

ācāryātpādamardhaṃ vā homasteṣāṃ vidhīyate

ŚivP_7.2,16.23cd

प्रधानकुण्ड एवाथ जुहुयाद्देशिकोत्तमः

pradhānakuṇḍa evātha juhuyāddeśikottamaḥ

ŚivP_7.2,16.24ab

स्वाध्यायमपरे कुर्युः स्तोत्रं मंगलवाचनम्

svādhyāyamapare kuryuḥ stotraṃ maṃgalavācanam

ŚivP_7.2,16.24cd

जपं च विधिवच्चान्ये शिवभक्तिपरायणाः

japaṃ ca vidhivaccānye śivabhaktiparāyaṇāḥ

ŚivP_7.2,16.25ab

नृत्यं गीतं च वाद्यं च मंगलान्यपराणि च

nṛtyaṃ gītaṃ ca vādyaṃ ca maṃgalānyaparāṇi ca

ŚivP_7.2,16.25cd

पूजनं च सदस्यानां कृत्वा सम्यग्विधानतः

pūjanaṃ ca sadasyānāṃ kṛtvā samyagvidhānataḥ

ŚivP_7.2,16.26ab

पुण्याहं कारयित्वाथ पुनः संपूज्य शंकरम्

puṇyāhaṃ kārayitvātha punaḥ saṃpūjya śaṃkaram

ŚivP_7.2,16.26cd

प्रार्थयेद्देशिको देवं शिष्यानुग्रहकाम्यया

prārthayeddeśiko devaṃ śiṣyānugrahakāmyayā

ŚivP_7.2,16.27ab

प्रसीद देवदेवेश देहमाविश्य मामकम्

prasīda devadeveśa dehamāviśya māmakam

ŚivP_7.2,16.27cd

विमोचयैनं विश्वेश घृणया च घृणानिधे

vimocayainaṃ viśveśa ghṛṇayā ca ghṛṇānidhe

ŚivP_7.2,16.28ab

अथ चैवं करोमीति लब्धानुज्ञस्तु देशिकः

atha caivaṃ karomīti labdhānujñastu deśikaḥ

ŚivP_7.2,16.28cd

आनीयोपोषितं शिष्यं हविष्याशिनमेव वा

ānīyopoṣitaṃ śiṣyaṃ haviṣyāśinameva vā

ŚivP_7.2,16.29ab

एकाशनं वा विरतं स्नातं प्रातःकृतक्रियम्

ekāśanaṃ vā virataṃ snātaṃ prātaḥkṛtakriyam

ŚivP_7.2,16.29cd

जपंतं प्रणवं देवं ध्यायंतं कृतमंगलम्

japaṃtaṃ praṇavaṃ devaṃ dhyāyaṃtaṃ kṛtamaṃgalam

ŚivP_7.2,16.30ab

द्वारस्य पश्चिमस्याग्रमण्डले दक्षिणस्य वा

dvārasya paścimasyāgramaṇḍale dakṣiṇasya vā

ŚivP_7.2,16.30cd

दर्भासने समासीनं विधायोदङ्मुखं शिशुम्

darbhāsane samāsīnaṃ vidhāyodaṅmukhaṃ śiśum

ŚivP_7.2,16.31ab

स्वयं प्राग्वदनस्तिष्ठन्नूर्ध्वकायं कृतांजलिम्

svayaṃ prāgvadanastiṣṭhannūrdhvakāyaṃ kṛtāṃjalim

ŚivP_7.2,16.31cd

संप्रोक्ष्य प्रोक्षणौतोयैर्मूर्धन्यस्त्रेण मुद्रया

saṃprokṣya prokṣaṇautoyairmūrdhanyastreṇa mudrayā

ŚivP_7.2,16.32ab

पुष्पक्षेपेण संताड्य बध्नीयाल्लोचनं गुरुः

puṣpakṣepeṇa saṃtāḍya badhnīyāllocanaṃ guruḥ

ŚivP_7.2,16.32cd

दुकूलार्धेन वस्त्रेण मंत्रितेन नवेन च

dukūlārdhena vastreṇa maṃtritena navena ca

ŚivP_7.2,16.33ab

ततः प्रवेशयेच्छिष्यं गुरुर्द्वारेण मंडलम्

tataḥ praveśayecchiṣyaṃ gururdvāreṇa maṃḍalam

ŚivP_7.2,16.33cd

सो ऽपि तेनेरितः शंभोराचरेत्त्रिः प्रदक्षिणम्

so 'pi teneritaḥ śaṃbhorācarettriḥ pradakṣiṇam

ŚivP_7.2,16.34ab

ततस्सुवर्णसंमिश्रं दत्त्वा पुष्पांजलिं प्रभोः

tatassuvarṇasaṃmiśraṃ dattvā puṣpāṃjaliṃ prabhoḥ

ŚivP_7.2,16.34cd

प्राङ्मुखश्चोदङ्मुखो वा प्रणमेद्दंडवत्क्षितो

prāṅmukhaścodaṅmukho vā praṇameddaṃḍavatkṣito

ŚivP_7.2,16.35ab

ततस्संप्रोक्ष्य मूलेन शिरस्यस्त्रेण पूर्ववत्

tatassaṃprokṣya mūlena śirasyastreṇa pūrvavat

ŚivP_7.2,16.35cd

संताड्य देशिकस्तस्य मोचयेन्नेत्रबंधनम्

saṃtāḍya deśikastasya mocayennetrabaṃdhanam

ŚivP_7.2,16.36ab

स दृष्ट्वा मंडलं भूयः प्रणमेत्साञ्जलिः प्रभुम्

sa dṛṣṭvā maṃḍalaṃ bhūyaḥ praṇametsāñjaliḥ prabhum

ŚivP_7.2,16.36cd

अथासीनं शिवाचार्यो मंडलस्य तु दक्षिणे

athāsīnaṃ śivācāryo maṃḍalasya tu dakṣiṇe

ŚivP_7.2,16.37ab

उपवेश्यात्मनस्सव्ये शिष्यं दर्भासने गुरुः

upaveśyātmanassavye śiṣyaṃ darbhāsane guruḥ

ŚivP_7.2,16.37cd

आराध्य च महादेवं शिवहस्तं प्रविन्यसेत्

ārādhya ca mahādevaṃ śivahastaṃ pravinyaset

ŚivP_7.2,16.38ab

शिवतेजोमयं पाणिं शिवमंत्रमुदीरयेत्

śivatejomayaṃ pāṇiṃ śivamaṃtramudīrayet

ŚivP_7.2,16.38cd

शिवाभिमानसंपन्नो न्यसेच्छिष्यस्य मस्तके

śivābhimānasaṃpanno nyasecchiṣyasya mastake

ŚivP_7.2,16.39ab

सर्वांगालंबनं चैव कुर्यात्तेनैव देशिकः

sarvāṃgālaṃbanaṃ caiva kuryāttenaiva deśikaḥ

ŚivP_7.2,16.39cd

शिष्यो ऽपि प्रणमेद्भूमौ देशिकाकृतमीश्वरम्

śiṣyo 'pi praṇamedbhūmau deśikākṛtamīśvaram

ŚivP_7.2,16.40ab

ततश्शिवानले देवं समभ्यर्च्य यथाविधि

tataśśivānale devaṃ samabhyarcya yathāvidhi

ŚivP_7.2,16.40cd

हुताहुतित्रयं शिष्यमुपवेश्य यथा पुरा

hutāhutitrayaṃ śiṣyamupaveśya yathā purā

ŚivP_7.2,16.41ab

564अ दर्भाग्रैः संस्पृशंस्तं च विद्ययात्मानमाविशेत्

564a darbhāgraiḥ saṃspṛśaṃstaṃ ca vidyayātmānamāviśet

ŚivP_7.2,16.41cd

नमस्कृत्य महादेवं नाडीसंधानमाचरेत्

namaskṛtya mahādevaṃ nāḍīsaṃdhānamācaret

ŚivP_7.2,16.42ab

शिवशास्त्रोक्तमार्गेण कृत्वा प्राणस्य निर्गमम्

śivaśāstroktamārgeṇa kṛtvā prāṇasya nirgamam

ŚivP_7.2,16.42cd

शिष्यदेहप्रवेशं च स्मृत्वा मंत्रांस्तु तर्पयेत्

śiṣyadehapraveśaṃ ca smṛtvā maṃtrāṃstu tarpayet

ŚivP_7.2,16.43ab

संतर्पणाय मूलस्य तेनैवाहुतयो दश

saṃtarpaṇāya mūlasya tenaivāhutayo daśa

ŚivP_7.2,16.43cd

देयास्तिस्रस्तथांगानामंगैरेव यथाक्रमम्

deyāstisrastathāṃgānāmaṃgaireva yathākramam

ŚivP_7.2,16.44ab

ततः पूर्णाहुतिं दत्त्वा प्रायश्चित्ताय देशिकः

tataḥ pūrṇāhutiṃ dattvā prāyaścittāya deśikaḥ

ŚivP_7.2,16.44cd

पुनर्दशाहुतीन्कुर्यान्मूलमंत्रेण मंत्रवित्

punardaśāhutīnkuryānmūlamaṃtreṇa maṃtravit

ŚivP_7.2,16.45ab

पुनः संपूज्य देवेशं सम्यगाचम्य देशिकः

punaḥ saṃpūjya deveśaṃ samyagācamya deśikaḥ

ŚivP_7.2,16.45cd

हुत्वा चैव यथान्यायं स्वजात्या वैश्यमुद्धरेत्

hutvā caiva yathānyāyaṃ svajātyā vaiśyamuddharet

ŚivP_7.2,16.46ab

तस्यैवं जनयेत्क्षात्रमुद्धारं च ततः पुनः

tasyaivaṃ janayetkṣātramuddhāraṃ ca tataḥ punaḥ

ŚivP_7.2,16.46cd

कृत्वा तथैव विप्रत्वं जनयेदस्य देशिकः

kṛtvā tathaiva vipratvaṃ janayedasya deśikaḥ

ŚivP_7.2,16.47ab

राजन्यं चैवमुद्धृत्य कृत्वा विप्रं पुनस्तयोः

rājanyaṃ caivamuddhṛtya kṛtvā vipraṃ punastayoḥ

ŚivP_7.2,16.47cd

रुद्रत्वं जनयेद्विप्रे रुद्रनामैव साधयेत्

rudratvaṃ janayedvipre rudranāmaiva sādhayet

ŚivP_7.2,16.48ab

प्रोक्षणं ताडनं कृत्वा शिशोस्स्वात्मानमात्मनि

prokṣaṇaṃ tāḍanaṃ kṛtvā śiśossvātmānamātmani

ŚivP_7.2,16.48cd

शिवात्मकमनुस्मृत्य स्फुरंतं विस्फुलिंगवत्

śivātmakamanusmṛtya sphuraṃtaṃ visphuliṃgavat

ŚivP_7.2,16.49ab

नाड्या यथोक्तया वायुं रेचयेन्मंत्रतो गुरुः

nāḍyā yathoktayā vāyuṃ recayenmaṃtrato guruḥ

ŚivP_7.2,16.49cd

निर्गम्य प्रविशेन्नाड्या शिष्यस्य हृदयं तथा

nirgamya praviśennāḍyā śiṣyasya hṛdayaṃ tathā

ŚivP_7.2,16.50ab

प्रविश्य तस्य चैतन्यं नीलबिन्दुनिभं स्मरन्

praviśya tasya caitanyaṃ nīlabindunibhaṃ smaran

ŚivP_7.2,16.50cd

स्वतेजसापास्तमलं ज्वलंतमनुचिंतयेत्

svatejasāpāstamalaṃ jvalaṃtamanuciṃtayet

ŚivP_7.2,16.51ab

तमादाय तया नाड्या मंत्री संहारमुद्रया

tamādāya tayā nāḍyā maṃtrī saṃhāramudrayā

ŚivP_7.2,16.51cd

न पूरकेण निवेश्यैनमेकीभावार्थमात्मनः

na pūrakeṇa niveśyainamekībhāvārthamātmanaḥ

ŚivP_7.2,16.52ab

कुंभकेन तथा नाड्या रेचकेन यथा पुरा

kuṃbhakena tathā nāḍyā recakena yathā purā

ŚivP_7.2,16.52cd

तस्मादादाय शिष्यस्य हृदये तन्निवेशयेत्

tasmādādāya śiṣyasya hṛdaye tanniveśayet

ŚivP_7.2,16.53ab

तमालभ्य शिवाल्लब्धं तस्मै दत्त्वोपवीतकम्

tamālabhya śivāllabdhaṃ tasmai dattvopavītakam

ŚivP_7.2,16.53cd

हुत्वा ऽ ऽहुतित्रयं पश्चाद्दद्यात्पूर्णाहुतिं ततः

hutvā ' 'hutitrayaṃ paścāddadyātpūrṇāhutiṃ tataḥ

ŚivP_7.2,16.54ab

देवस्य दक्षिणे शिष्यमुपवेश्यवरासने

devasya dakṣiṇe śiṣyamupaveśyavarāsane

ŚivP_7.2,16.54cd

कुशपुष्पपरिस्तीर्णे बद्धांजलिरुदङ्मुखम्

kuśapuṣpaparistīrṇe baddhāṃjalirudaṅmukham

ŚivP_7.2,16.55ab

स्वस्तिकासनमारूढं विधाय प्राङ्मुखः स्वयम्

svastikāsanamārūḍhaṃ vidhāya prāṅmukhaḥ svayam

ŚivP_7.2,16.55cd

वरासनस्थितो मंत्रैर्महामंगलनिःस्वनैः

varāsanasthito maṃtrairmahāmaṃgalaniḥsvanaiḥ

ŚivP_7.2,16.56ab

समादाय घटं पूर्णं पूर्णमेव प्रसादितम्

samādāya ghaṭaṃ pūrṇaṃ pūrṇameva prasāditam

ŚivP_7.2,16.56cd

ध्यायमानः शिवं शिष्यमाभिषिंचेत देशिकः

dhyāyamānaḥ śivaṃ śiṣyamābhiṣiṃceta deśikaḥ

ŚivP_7.2,16.57ab

अथापनुद्य स्नानांबु परिधाय सितांबरम्

athāpanudya snānāṃbu paridhāya sitāṃbaram

ŚivP_7.2,16.57cd

आचान्तोलंकृतश्शिष्यः प्रांजलिर्मंडपं व्रजेत्

ācāntolaṃkṛtaśśiṣyaḥ prāṃjalirmaṃḍapaṃ vrajet

ŚivP_7.2,16.58ab

उपवेश्य यथापूर्वं तं गुरुर्दर्भविष्टरे

upaveśya yathāpūrvaṃ taṃ gururdarbhaviṣṭare

ŚivP_7.2,16.58cd

संपूज्य मंडलं देवं करन्यासं समाचरेत्

saṃpūjya maṃḍalaṃ devaṃ karanyāsaṃ samācaret

ŚivP_7.2,16.59ab

ततस्तु भस्मना देवं ध्यायन्मनसि देशिकः

tatastu bhasmanā devaṃ dhyāyanmanasi deśikaḥ

ŚivP_7.2,16.59cd

समालभेत पाणिभ्यां शिशुं शिवमुदीरयेत्

samālabheta pāṇibhyāṃ śiśuṃ śivamudīrayet

ŚivP_7.2,16.60ab

अथ तस्य शिवाचार्यो दहनप्लावनादिकम्

atha tasya śivācāryo dahanaplāvanādikam

ŚivP_7.2,16.60cd

सकलीकरणं कृत्वा मातृकान्यासवर्त्मना

sakalīkaraṇaṃ kṛtvā mātṛkānyāsavartmanā

ŚivP_7.2,16.61ab

ततः शिवासनं ध्यात्वा शिष्यमूर्ध्नि देशिकः

tataḥ śivāsanaṃ dhyātvā śiṣyamūrdhni deśikaḥ

ŚivP_7.2,16.61cd

तत्रावाह्य यथान्यायमर्चयेन्मनसा शिवम्

tatrāvāhya yathānyāyamarcayenmanasā śivam

ŚivP_7.2,16.62ab

प्रार्थयेत्प्रांजलिर्देवं नित्यमत्र स्थितो भव

prārthayetprāṃjalirdevaṃ nityamatra sthito bhava

ŚivP_7.2,16.62cd

इति विज्ञाप्य तं शंभोस्तेजसा भासुरं स्मरेत्

iti vijñāpya taṃ śaṃbhostejasā bhāsuraṃ smaret

ŚivP_7.2,16.63ab

564ब् संपूज्याथ शिवं शैवीमाज्ञां प्राप्य शिवात्मिकाम्

564b saṃpūjyātha śivaṃ śaivīmājñāṃ prāpya śivātmikām

ŚivP_7.2,16.63cd

कर्णे शिष्यस्य शनकैश्शिवमन्त्रमुदीरयेत्

karṇe śiṣyasya śanakaiśśivamantramudīrayet

ŚivP_7.2,16.64ab

स तु बद्धांजलिः श्रुत्वा मन्त्रं तद्गतमानसः

sa tu baddhāṃjaliḥ śrutvā mantraṃ tadgatamānasaḥ

ŚivP_7.2,16.64cd

शनैस्तं व्याहरेच्छिष्यशिवाचार्यस्य शासनात्

śanaistaṃ vyāharecchiṣyaśivācāryasya śāsanāt

ŚivP_7.2,16.65ab

ततः शाक्तं च संदिश्य मन्त्रं मन्त्रविचक्षणः

tataḥ śāktaṃ ca saṃdiśya mantraṃ mantravicakṣaṇaḥ

ŚivP_7.2,16.65cd

उच्चारयित्वा च सुखं तस्मै मंगलमादिशेत्

uccārayitvā ca sukhaṃ tasmai maṃgalamādiśet

ŚivP_7.2,16.66ab

ततस्समासान्मन्त्रार्थं वाच्यवाचकयोगतः

tatassamāsānmantrārthaṃ vācyavācakayogataḥ

ŚivP_7.2,16.66cd

समदिश्येश्वरं रूपं योगमासनमादिशेत्

samadiśyeśvaraṃ rūpaṃ yogamāsanamādiśet

ŚivP_7.2,16.67ab

अथ गुर्वाज्ञया शिष्यः शिवाग्निगुरुसन्निधौ

atha gurvājñayā śiṣyaḥ śivāgnigurusannidhau

ŚivP_7.2,16.67cd

भक्त्यैवमभिसंधाय दीक्षावाक्यमुदीरयेत्

bhaktyaivamabhisaṃdhāya dīkṣāvākyamudīrayet

ŚivP_7.2,16.68ab

वरं प्राणपरित्यागश्छेदनं शिरसो ऽपि वा

varaṃ prāṇaparityāgaśchedanaṃ śiraso 'pi vā

ŚivP_7.2,16.68cd

न त्वनभ्यर्च्य भुंजीय भगवन्तं त्रिलोचनम्

na tvanabhyarcya bhuṃjīya bhagavantaṃ trilocanam

ŚivP_7.2,16.69ab

स एव दद्यान्नियतो यावन्मोहविपर्ययः

sa eva dadyānniyato yāvanmohaviparyayaḥ

ŚivP_7.2,16.69cd

तावदाराधयेद्देवं तन्निष्ठस्तत्परायणः

tāvadārādhayeddevaṃ tanniṣṭhastatparāyaṇaḥ

ŚivP_7.2,16.70ab

ततः स समयो नाम भविष्यति शिवाश्रमे

tataḥ sa samayo nāma bhaviṣyati śivāśrame

ŚivP_7.2,16.70cd

लब्धाधिकारो गुर्वाज्ञापालकस्तद्वशो भवेत्

labdhādhikāro gurvājñāpālakastadvaśo bhavet

ŚivP_7.2,16.71ab

अतः परं न्यस्तकरो भस्मादाय स्वहस्ततः

ataḥ paraṃ nyastakaro bhasmādāya svahastataḥ

ŚivP_7.2,16.71cd

दद्याच्छिष्याय मूलेन रुद्राक्षं चाभिमंत्रितम्

dadyācchiṣyāya mūlena rudrākṣaṃ cābhimaṃtritam

ŚivP_7.2,16.72ab

प्रतिमा वापि देवस्य गूढदेहमथापि वा

pratimā vāpi devasya gūḍhadehamathāpi vā

ŚivP_7.2,16.72cd

पूजाहोमजपध्यानसाधनानि च संभवे

pūjāhomajapadhyānasādhanāni ca saṃbhave

ŚivP_7.2,16.73ab

सोपि शिष्यः शिवाचार्याल्लब्धानि बहुमानतः

sopi śiṣyaḥ śivācāryāllabdhāni bahumānataḥ

ŚivP_7.2,16.73cd

आददीताज्ञया तस्य देशिकस्य न चान्यथा

ādadītājñayā tasya deśikasya na cānyathā

ŚivP_7.2,16.74ab

आचार्यादाप्तमखिलं शिरस्याधाय भक्तितः

ācāryādāptamakhilaṃ śirasyādhāya bhaktitaḥ

ŚivP_7.2,16.74cd

रक्षयेत्पूजयेच्छंभुं मठे वा गृह एववा

rakṣayetpūjayecchaṃbhuṃ maṭhe vā gṛha evavā

ŚivP_7.2,16.75ab

अतः परं शिवाचारमादिशेदस्य देशिकः

ataḥ paraṃ śivācāramādiśedasya deśikaḥ

ŚivP_7.2,16.75cd

भक्तिश्रद्धानुसारेण प्रज्ञायाश्चानुसारतः

bhaktiśraddhānusāreṇa prajñāyāścānusārataḥ

ŚivP_7.2,16.76ab

यदुक्तं यत्समाज्ञातं यच्चैवान्यत्प्रकीर्तितम्

yaduktaṃ yatsamājñātaṃ yaccaivānyatprakīrtitam

ŚivP_7.2,16.76cd

शिवाचार्येण समये तत्सर्वं शिरसा वहेत्

śivācāryeṇa samaye tatsarvaṃ śirasā vahet

ŚivP_7.2,16.77ab

शिवागमस्य ग्रहणं वाचनं श्रवणं तथा

śivāgamasya grahaṇaṃ vācanaṃ śravaṇaṃ tathā

ŚivP_7.2,16.77cd

देशिकदेशतः कुर्यान्न स्वेच्छातो न चान्यतः

deśikadeśataḥ kuryānna svecchāto na cānyataḥ

ŚivP_7.2,16.78ab

इति संक्षेपतः प्रोक्तः संस्कारः समयाह्वयः

iti saṃkṣepataḥ proktaḥ saṃskāraḥ samayāhvayaḥ

ŚivP_7.2,16.78cd

साक्षाच्छिवपुरप्राप्तौ नृणां परमसाधनम्

sākṣācchivapuraprāptau nṛṇāṃ paramasādhanam

Edition, source and reuse
Edition
Śiva Purāṇa, Book 7 (Kailāsasaṃhitā), GRETIL electronic text.
Electronic text
Jun Takashima et al. · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः