इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे सोमनाथतीर्थमहिमानुवर्णनो नाम चतुरधिकशततमो ऽध्यायः ॥ RKS अध्याय 105 मार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेत् तु राजेन्द्र पिङ्गलावर्तकं नृप । सङ्गमस्य समीपस्थं रेवाया उत्तरे तटे
iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe somanāthatīrthamahimānuvarṇano nāma caturadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ || RKS adhyāya 105 mārkaṇḍeya uvāca: tato gacchet tu rājendra piṅgalāvartakaṃ nṛpa / saṅgamasya samīpasthaṃ revāyā uttare taṭe
हव्यवाहेन राजेन्द्र स्थापितः पिङ्गलेश्वरः । युधिष्ठिर उवाच: हव्यवाहेन विप्रेन्द्र स्थापितश् चेश्वरः कथम्
havyavāhena rājendra sthāpitaḥ piṅgaleśvaraḥ / yudhiṣṭhira uvāca: havyavāhena viprendra sthāpitaś ceśvaraḥ katham
मार्कण्डेय उवाच: रेतसा यदि रुद्रेण तर्पितो हव्यवाहनः । प्राप्तो रुद्रेण सौम्येन देहं प्राप्य जगाम सः
mārkaṇḍeya uvāca: retasā yadi rudreṇa tarpito havyavāhanaḥ / prāpto rudreṇa saumyena dehaṃ prāpya jagāma saḥ
हव्यवाहमुखे क्षिप्ते रुद्रेणामिततेजसा । रुद्रस्य तेजसा दग्धः तीर्थयात्रां करोति सः
havyavāhamukhe kṣipte rudreṇāmitatejasā / rudrasya tejasā dagdhaḥ tīrthayātrāṃ karoti saḥ
चचार परया भक्त्या ध्यानम् उग्रं हुताशनः । वायुभक्षः शतं साग्रं यावद् आसीत् हुताशनः
cacāra parayā bhaktyā dhyānam ugraṃ hutāśanaḥ / vāyubhakṣaḥ śataṃ sāgraṃ yāvad āsīt hutāśanaḥ
तावत् तुष्टो महादेवो हुताशनम् उवाच ह । हव्यवाह वरं ब्रूहि यत् ते मनसि वर्तते
tāvat tuṣṭo mahādevo hutāśanam uvāca ha / havyavāha varaṃ brūhi yat te manasi vartate
हुताशन उवाच: नमस्ते सर्वलोकेश उग्ररूप नमो ऽस्तु ते । युष्मद् रेतेन संप्लुष्टः कुब्जो जातो महेश्वर
hutāśana uvāca: namaste sarvalokeśa ugrarūpa namo 'stu te / yuṣmad retena saṃpluṣṭaḥ kubjo jāto maheśvara
शरीरार्तो ह्य् अहं कृष्णः संस्थितो नर्मदातटे । इत्युक्त्वान्तर्दधे देवो नीरुजस्त्वं भविष्यसि
śarīrārto hy ahaṃ kṛṣṇaḥ saṃsthito narmadātaṭe / ityuktvāntardadhe devo nīrujastvaṃ bhaviṣyasi
हव्यवाहेन राजेन्द्र स्थापितः पिङ्गलेश्वरः । जितक्रोधो ऽपि यस् तत्र उपवासं समाचरेत्
havyavāhena rājendra sthāpitaḥ piṅgaleśvaraḥ / jitakrodho 'pi yas tatra upavāsaṃ samācaret
अतिरात्रफलं तत्र अन्ते रुद्रम् अवाप्नुयात् । गुणान्विताय दीनाय कपिलां तत्र भारत
atirātraphalaṃ tatra ante rudram avāpnuyāt / guṇānvitāya dīnāya kapilāṃ tatra bhārata
अलंकृत्वा सवस्त्रां च सवत्सां रूपसंयुताम् । यः प्रयच्छति विप्राय स गच्छेत् परमं पदम्
alaṃkṛtvā savastrāṃ ca savatsāṃ rūpasaṃyutām / yaḥ prayacchati viprāya sa gacchet paramaṃ padam
ततो गच्छेत् तु राजेन्द्र तीर्थं परमशोभनम् । स्थापितं ह्य् ऋषिसङ्घैश् च ब्रह्मवंशोद्भवैर् द्विजैः
tato gacchet tu rājendra tīrthaṃ paramaśobhanam / sthāpitaṃ hy ṛṣisaṅghaiś ca brahmavaṃśodbhavair dvijaiḥ
ऋणमोचनविख्यातं रेवातटसमाश्रितम् । षण्मासं मनुजो भक्त्या तत्र यस् तर्पयेत् पितॄन्
ṛṇamocanavikhyātaṃ revātaṭasamāśritam / ṣaṇmāsaṃ manujo bhaktyā tatra yas tarpayet pitṝn
दिव्यैः पित्र्यैर् मनुष्यैश् च ऋणैर् आत्मकृतैः सह । मुच्यते तत्क्षणात् सो ऽथ स्नात्वा वै नर्मदाजले
divyaiḥ pitryair manuṣyaiś ca ṛṇair ātmakṛtaiḥ saha / mucyate tatkṣaṇāt so 'tha snātvā vai narmadājale
प्रत्यक्षं पातकं तत्र दृश्यते चैव रूपि च । तत्र तीर्थे तु यो राजन्न् एकचित्तो जितेन्द्रियः
pratyakṣaṃ pātakaṃ tatra dṛśyate caiva rūpi ca / tatra tīrthe tu yo rājann ekacitto jitendriyaḥ
स्नानं दानं नरो धीमान् कारयेद् भक्तितत्परः । ऋणत्रयविमुक्तस् तु वीर्यवान् मोदते दिवि
snānaṃ dānaṃ naro dhīmān kārayed bhaktitatparaḥ / ṛṇatrayavimuktas tu vīryavān modate divi
मार्कण्डेय उवाच: तस्यैवानन्तरं पार्थ कपिलातीर्थम् उत्तमम् । स्थापितं कपिलेनैव सर्वपापप्रणाशनम्
mārkaṇḍeya uvāca: tasyaivānantaraṃ pārtha kapilātīrtham uttamam / sthāpitaṃ kapilenaiva sarvapāpapraṇāśanam
अष्टम्यां च सिते पक्षे चतुर्दश्यां नरेश्वर । स्नापयेत् परया भक्त्या कपिलाक्षीरसर्पिषा
aṣṭamyāṃ ca site pakṣe caturdaśyāṃ nareśvara / snāpayet parayā bhaktyā kapilākṣīrasarpiṣā
मधुना खण्डयुक्तेन दध्यक्षतफलेन च । कपिलेशं नृपश्रेष्ठ निशीथे तं जगत्प्रभुम्
madhunā khaṇḍayuktena dadhyakṣataphalena ca / kapileśaṃ nṛpaśreṣṭha niśīthe taṃ jagatprabhum
श्रीखण्डेन सुगन्धेन गुण्ठयेच् च महेश्वरम् । ततः सुगन्धपुष्पैश् च श्वेतैश् च नृपनन्दन
śrīkhaṇḍena sugandhena guṇṭhayec ca maheśvaram / tataḥ sugandhapuṣpaiś ca śvetaiś ca nṛpanandana
अर्चयन्ति जितक्रोधा न ते यान्ति यमालयम् । असिपत्रवनं घोरं यमवल्लीं सुदारुणाम्
arcayanti jitakrodhā na te yānti yamālayam / asipatravanaṃ ghoraṃ yamavallīṃ sudāruṇām
ते व्रजन्ति सुखं पार्थ कपिलेशे सुपूजिते । स्नात्वा रेवाजले पुण्ये पूजयेद् ब्राह्मणं शुभम्
te vrajanti sukhaṃ pārtha kapileśe supūjite / snātvā revājale puṇye pūjayed brāhmaṇaṃ śubham
गोप्रदानेन वस्त्रेण अन्नेन किल भारता । छत्रशय्याप्रदानेन भूमौ राजा भवेत् तु सः
gopradānena vastreṇa annena kila bhāratā / chatraśayyāpradānena bhūmau rājā bhavet tu saḥ
नीरोगस् तीव्रतेजाश् च जीवत्पुत्रः प्रियंवदः । शत्रवो मित्रतां यान्ति जायते नात्र संशयः
nīrogas tīvratejāś ca jīvatputraḥ priyaṃvadaḥ / śatravo mitratāṃ yānti jāyate nātra saṃśayaḥ