Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Skanda Purāṇa · Revākhaṇḍa

Chapter 2

स्कन्दपुराणम् · रेवाखण्डः

RKS_2.1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे प्रथमो ऽध्यायः ॥ RKS अध्याय 2 स्कन्द उवाच: श्रोतुकामा इमे सर्वे ब्रह्मविष्णुसुरोत्तमाः । प्रभावमीदृशं यस्य तीर्थस्या ऽस्य महत् फलम्

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe prathamo 'dhyāyaḥ || RKS adhyāya 2 skanda uvāca: śrotukāmā ime sarve brahmaviṣṇusurottamāḥ / prabhāvamīdṛśaṃ yasya tīrthasyā 'sya mahat phalam

RKS_2.2

नर्मदायास् तथोत्पत्तिं सङ्गमं लिङ्गपूजनम् । पर्वकाले च देवानां पर्वते ऽमरकण्टके

narmadāyās tathotpattiṃ saṅgamaṃ liṅgapūjanam / parvakāle ca devānāṃ parvate 'marakaṇṭake

RKS_2.3

आख्यानसहितं देव कथयस्व यथार्थतः । तीर्थयात्राफलं सम्यग्वंशो मन्वन्तराणि च

ākhyānasahitaṃ deva kathayasva yathārthataḥ / tīrthayātrāphalaṃ samyagvaṃśo manvantarāṇi ca

RKS_2.4

भक्त्या युक्तं च यत् किंचित् कथयस्व प्रसादतः । सूत उवाच: श्रुत्वा ऽख्यानमिदं पुण्य पुराणं स्कन्दकीर्तितम्

bhaktyā yuktaṃ ca yat kiṃcit kathayasva prasādataḥ / sūta uvāca: śrutvā 'khyānamidaṃ puṇya purāṇaṃ skandakīrtitam

RKS_2.5

भविष्यभूततत्त्वज्ञः सप्तकल्पानुवर्तकः । आजगामा ऽथमार्कण्डऋषिभिः सहितस्तदा

bhaviṣyabhūtatattvajñaḥ saptakalpānuvartakaḥ / ājagāmā 'thamārkaṇḍaṛṣibhiḥ sahitastadā

RKS_2.6

सर्वकामसमृद्धात्मा श्रेयान् त्वेनैव पूजितः । सपादलक्षमधिकम् ऋषीणां चोग्रतेजसाम्

sarvakāmasamṛddhātmā śreyān tvenaiva pūjitaḥ / sapādalakṣamadhikam ṛṣīṇāṃ cogratejasām

RKS_2.7

ब्रह्मर्षयो देवर्षयस् तथा राजर्षयः परे । एतैः परिवृतः श्रीमान् मध्ये ऽरण्याश्रमं प्रति

brahmarṣayo devarṣayas tathā rājarṣayaḥ pare / etaiḥ parivṛtaḥ śrīmān madhye 'raṇyāśramaṃ prati

RKS_2.8

तीर्थयात्राफलं प्राप्य नर्मदातटमाश्रितः । श्रुत्वा महान्तं मार्कण्डप्रभावं लोमहर्षणः

tīrthayātrāphalaṃ prāpya narmadātaṭamāśritaḥ / śrutvā mahāntaṃ mārkaṇḍaprabhāvaṃ lomaharṣaṇaḥ

RKS_2.9

आजगाम ततो द्रष्टुमृषिं कल्मषनाशनम् । नर्मदाप्रवाहे पुण्ये सिद्धगन्धर्वसेविते

ājagāma tato draṣṭumṛṣiṃ kalmaṣanāśanam / narmadāpravāhe puṇye siddhagandharvasevite

RKS_2.10

यक्षविद्याधराकीर्णे किन्नरैरुपशोभिते । नानादेवगणाकीर्णे नानागणनिषेविते

yakṣavidyādharākīrṇe kinnarairupaśobhite / nānādevagaṇākīrṇe nānāgaṇaniṣevite

RKS_2.11

रेवावतरणं श्रुत्वा प्रभावं पुण्यसङ्गतम् । ननृतुर् देवतास् तत्र सिद्धविद्याधरा नराः

revāvataraṇaṃ śrutvā prabhāvaṃ puṇyasaṅgatam / nanṛtur devatās tatra siddhavidyādharā narāḥ

RKS_2.12

कह्लारैः शतपत्रैश्च पुन्नागैर् नागचम्पकैः । आम्रजम्बूकपित्थैश्च दाडिमैः पनसैस्तथा

kahlāraiḥ śatapatraiśca punnāgair nāgacampakaiḥ / āmrajambūkapitthaiśca dāḍimaiḥ panasaistathā

RKS_2.13

निम्बजम्बीरनारङ्गैः कदलीषण्डमण्डितैः । कुमुदैर् नागवल्ल्याद् यैः शालेयैश्च तमालकैः

nimbajambīranāraṅgaiḥ kadalīṣaṇḍamaṇḍitaiḥ / kumudair nāgavallyād yaiḥ śāleyaiśca tamālakaiḥ

RKS_2.14

बीजपूरकखर्जूरैर् द्राक्षामधुरपाटलैः । बिल्वचन्दनपील्वाद्यैः कदम्बकुटजैस्तथा

bījapūrakakharjūrair drākṣāmadhurapāṭalaiḥ / bilvacandanapīlvādyaiḥ kadambakuṭajaistathā

RKS_2.15

सर्वकामफलैर्वृक्षैः फलितं पुष्पितं भृशम् । हंसकारण्डवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम्

sarvakāmaphalairvṛkṣaiḥ phalitaṃ puṣpitaṃ bhṛśam / haṃsakāraṇḍavākīrṇaṃ cakravākopaśobhitam

RKS_2.16

कोकिलाबर्हिणशुकैर् नानापक्षिविनादितम् । जातिस्मरा पक्षिणश्च व्याजह्रुर् मानुषीङ्गिरम्

kokilābarhiṇaśukair nānāpakṣivināditam / jātismarā pakṣiṇaśca vyājahrur mānuṣīṅgiram

RKS_2.17

गन्धर्वकिन्नरयुतैर् यक्षविद्याधरोरगैः । क्रीडते मिथुनं दिव्यं शनैर्गिरिवरोत्तमे

gandharvakinnarayutair yakṣavidyādharoragaiḥ / krīḍate mithunaṃ divyaṃ śanairgirivarottame

RKS_2.18

दिव्यगन्धर्वनृत्यैश्च वेणुवीणासहस्रशः । दिव्योद्भवैः प्रेक्षणीयैः शोभितैर्गिरिगह्वरे

divyagandharvanṛtyaiśca veṇuvīṇāsahasraśaḥ / divyodbhavaiḥ prekṣaṇīyaiḥ śobhitairgirigahvare

RKS_2.19

गीतध्वनिनिनादेन दिवं भूमिं व्यनादयन् । ब्रह्मर्षयो देवर्षयस् तथा राजर्षयः परे

gītadhvanininādena divaṃ bhūmiṃ vyanādayan / brahmarṣayo devarṣayas tathā rājarṣayaḥ pare

RKS_2.20

वेदध्वनितयज्ञानाम् अग्निहोत्रप्रकाशतः । ऋग्यजुःसामाथर्वाणि चातुर्वर्ण्या द्विजोत्तमाः

vedadhvanitayajñānām agnihotraprakāśataḥ / ṛgyajuḥsāmātharvāṇi cāturvarṇyā dvijottamāḥ

RKS_2.21

पुलस्त्यश्च वसिष्ठश्च पुलहश्च क्रतुस्तथा । भृगुरत्रिर्मरीचिश्च भारद्वाजो ऽथ काश्यपः

pulastyaśca vasiṣṭhaśca pulahaśca kratustathā / bhṛguratrirmarīciśca bhāradvājo 'tha kāśyapaḥ

RKS_2.22

मनुर्यमो ऽङ्गिराश्चैव शातातपपराशरौ । आपस्तम्बो ऽथ शम्बश्च काव्यः कात्यायनो मुनिः

manuryamo 'ṅgirāścaiva śātātapaparāśarau / āpastambo 'tha śambaśca kāvyaḥ kātyāyano muniḥ

RKS_2.23

गौतमः शङ्खलिखितौ दक्षः कात्यायनिस् तथा । जामदग्न्यो याज्ञवल्क्य ऋष्यशृङ्गो विभाण्डकः

gautamaḥ śaṅkhalikhitau dakṣaḥ kātyāyanis tathā / jāmadagnyo yājñavalkya ṛṣyaśṛṅgo vibhāṇḍakaḥ

RKS_2.24

गर्गशौनकदाल्भ्या व्यास उद्दालकः शुकः । नारदः पर्वतश्चैव दुर्वासाश्चोग्रतापसः

gargaśaunakadālbhyā vyāsa uddālakaḥ śukaḥ / nāradaḥ parvataścaiva durvāsāścogratāpasaḥ

RKS_2.25

शाकल्यो गालवश्चैव जाबालिर्मुद्गलस्तथा । विश्वामित्रः कौशिकश्च ऋषयो देवसम्मताः

śākalyo gālavaścaiva jābālirmudgalastathā / viśvāmitraḥ kauśikaśca ṛṣayo devasammatāḥ

RKS_2.26

तथा धर्मशतानन्दवैशम्पायनवैष्णवाः । शाकलायनवार्द्धक्यौ जुहुतिश् चावसुस् तथा

tathā dharmaśatānandavaiśampāyanavaiṣṇavāḥ / śākalāyanavārddhakyau juhutiś cāvasus tathā

RKS_2.27

बालखिल्या महात्मानो भूमिमण्डलवासिनः । ब्रह्मदण्डं समारुहा देवलोकं व्रजन्ति ये

bālakhilyā mahātmāno bhūmimaṇḍalavāsinaḥ / brahmadaṇḍaṃ samāruhā devalokaṃ vrajanti ye

RKS_2.28

एते चान्ये ऽव्रजंस्तत्र ऋषयो धार्मिकाः परे । ज्वलन्तस्तेजसा सर्वे निर्धूमा इव पावकाः

ete cānye 'vrajaṃstatra ṛṣayo dhārmikāḥ pare / jvalantastejasā sarve nirdhūmā iva pāvakāḥ

RKS_2.29

मासोपवासिन केचित् केचित् पक्षोपवासिनः । त्रिरात्रकाः सान्तपना निराहारास् तथा परे

māsopavāsina kecit kecit pakṣopavāsinaḥ / trirātrakāḥ sāntapanā nirāhārās tathā pare

RKS_2.30

केचित् पुष्पफलाहाराः शान्ता वाताशनिस्तथा । केचिद् गोमयभक्ष्याश्च जलाहारास्तथापरे

kecit puṣpaphalāhārāḥ śāntā vātāśanistathā / kecid gomayabhakṣyāśca jalāhārāstathāpare

RKS_2.31

साग्निहोत्राश्च विद्वांसो मोक्षवेदार्थचिन्तकाः । इतिहासपुराणादि श्रुतिस्मृतिविशारदाः

sāgnihotrāśca vidvāṃso mokṣavedārthacintakāḥ / itihāsapurāṇādi śrutismṛtiviśāradāḥ

RKS_2.32

एते चान्ये च बहवो मार्कण्डेयं प्रियया तपस्विनः । एतैश्च संतिष्ठन् ऋक्षैरिव निशाकरः

ete cānye ca bahavo mārkaṇḍeyaṃ priyayā tapasvinaḥ / etaiśca saṃtiṣṭhan ṛkṣairiva niśākaraḥ

RKS_2.33

तीर्थयात्राफलं श्रुत्वा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः । अभिज्ञैर् ब्राह्मणैः सार्धं द्रौपद्या प्रियया सह

tīrthayātrāphalaṃ śrutvā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ / abhijñair brāhmaṇaiḥ sārdhaṃ draupadyā priyayā saha

RKS_2.34

विद्वद्भिर्वेदविद्भिश्च ब्रह्मिष्ठैर् ब्रह्मचिन्तकैः । नर्मदातीरम् आयाते मार्कण्डेयाश्रमं प्रति

vidvadbhirvedavidbhiśca brahmiṣṭhair brahmacintakaiḥ / narmadātīram āyāte mārkaṇḍeyāśramaṃ prati

RKS_2.35

प्रदक्षिणत्रिः प्रणम्य साष्टाङ्गं च पुनः पुनः । उपविष्टस्तदा तत्र भ्रातृभिस्सह धर्मजः

pradakṣiṇatriḥ praṇamya sāṣṭāṅgaṃ ca punaḥ punaḥ / upaviṣṭastadā tatra bhrātṛbhissaha dharmajaḥ

RKS_2.36

उपविष्टं नृपं दृष्ट्वा मार्कण्डेयो महामुनिः । उवाच वचनं देवं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम्

upaviṣṭaṃ nṛpaṃ dṛṣṭvā mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ / uvāca vacanaṃ devaṃ dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram

RKS_2.37

कुशलं नृपशार्दूल भ्रातृभिर् ब्राह्मणैः सह । प्रहस्य सो ऽब्रवीद्वाक्यं मार्कण्डं मुनिसत्तमम्

kuśalaṃ nṛpaśārdūla bhrātṛbhir brāhmaṇaiḥ saha / prahasya so 'bravīdvākyaṃ mārkaṇḍaṃ munisattamam

RKS_2.38

अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम् । कृतकृत्यो ऽभवं त्वद्य त्वत्पादाम्बुजदर्शनात्

adya me saphalaṃ janma jīvitaṃ ca sujīvitam / kṛtakṛtyo 'bhavaṃ tvadya tvatpādāmbujadarśanāt

RKS_2.39

अद्य मे ऽन्तर्मलं नष्टं पापोच्छेदननिर्म्मलम् । दृष्ट्वा तपोवनं सर्वं ज्वलन्तं सूर्यवर्चसम्

adya me 'ntarmalaṃ naṣṭaṃ pāpocchedananirmmalam / dṛṣṭvā tapovanaṃ sarvaṃ jvalantaṃ sūryavarcasam

RKS_2.40

निर्मुक्तः किल्बिषादस्मात् सप्तजन्मान्तराद्विभो । रन्त्वा चोत्तरदिग्भागे देवभूमिं मनोहराम्

nirmuktaḥ kilbiṣādasmāt saptajanmāntarādvibho / rantvā cottaradigbhāge devabhūmiṃ manoharām

RKS_2.41

गङ्गां त्रिपथगां देवीं यमुनां च सरस्वतीम् । गङ्गाद्वारं हिमस्थानं कुब्जाग्रं ब्रह्मयोनिकम्

gaṅgāṃ tripathagāṃ devīṃ yamunāṃ ca sarasvatīm / gaṅgādvāraṃ himasthānaṃ kubjāgraṃ brahmayonikam

RKS_2.42

उग्रं कनखलञ्चैव केदारं भैरवं तथा । नैमिषं च गयातीर्थं कुरुक्षेत्रं च पुष्करम्

ugraṃ kanakhalañcaiva kedāraṃ bhairavaṃ tathā / naimiṣaṃ ca gayātīrthaṃ kurukṣetraṃ ca puṣkaram

RKS_2.43

वाराणसीं प्रयागं च गङ्गासागरसङ्गमम् । कालञ्जरं चाप्यतीर्थं प्रभासं शशिभूषणम्

vārāṇasīṃ prayāgaṃ ca gaṅgāsāgarasaṅgamam / kālañjaraṃ cāpyatīrthaṃ prabhāsaṃ śaśibhūṣaṇam

RKS_2.44

पुण्यान्येतानि चान्यानि त्यक्त्वा क्षेत्राणि सुव्रत । सेव्यते केन कार्व्येण नर्मदैव महानदी

puṇyānyetāni cānyāni tyaktvā kṣetrāṇi suvrata / sevyate kena kārvyeṇa narmadaiva mahānadī

RKS_2.45

भविष्यभूततत्त्वज्ञ त्रिकालज्ञ त्रिवेदिक । श्रोतुकामा इमे सर्वे कथयस्व प्रसादतः

bhaviṣyabhūtatattvajña trikālajña trivedika / śrotukāmā ime sarve kathayasva prasādataḥ

RKS_2.46

मार्कण्डेय उवाच: शृणु राजन् महाबाहो ब्राह्मणैर् भ्रातृभिः सह । तत्ते ऽहं कथयिष्यामि पुराणं स्कन्दकीर्तितम्

mārkaṇḍeya uvāca: śṛṇu rājan mahābāho brāhmaṇair bhrātṛbhiḥ saha / tatte 'haṃ kathayiṣyāmi purāṇaṃ skandakīrtitam

RKS_2.47

स्वायम्भुवे ऽथ मुनय आदिकल्पे कृते युगे । देवानां सङ्गमे तत्र कैलासे च शिवालये

svāyambhuve 'tha munaya ādikalpe kṛte yuge / devānāṃ saṅgame tatra kailāse ca śivālaye

RKS_2.48

कार्तिक्यां देवदेवेशं हरं द्रष्टुं समाययुः । प्राक् पृष्टं कार्त्तिकेयेन धर्माधर्मनिदर्शनम्

kārtikyāṃ devadeveśaṃ haraṃ draṣṭuṃ samāyayuḥ / prāk pṛṣṭaṃ kārttikeyena dharmādharmanidarśanam

RKS_2.49

शिवेन कथितं पूर्वं पार्वत्याः षण्मुखस्य च । विष्णुब्रह्मादिदेवानां शृण्वतां यक्षरक्षसाम्

śivena kathitaṃ pūrvaṃ pārvatyāḥ ṣaṇmukhasya ca / viṣṇubrahmādidevānāṃ śṛṇvatāṃ yakṣarakṣasām

RKS_2.50

अष्टलक्षाणि सार्द्धानि शिवलोके च गीयते । तदर्द्धं वैष्णवे लोके चार्द्धार्द्धं ब्रह्मणः पुरे

aṣṭalakṣāṇi sārddhāni śivaloke ca gīyate / tadarddhaṃ vaiṣṇave loke cārddhārddhaṃ brahmaṇaḥ pure

RKS_2.51

चतुरशीतिसहस्राणि मर्त्यलोके च गीयते । आराधितः शिवः पूर्वं ब्रह्माद्यैश्च सुरासुरैः

caturaśītisahasrāṇi martyaloke ca gīyate / ārādhitaḥ śivaḥ pūrvaṃ brahmādyaiśca surāsuraiḥ

RKS_2.52

ततस्तुष्टः सुरेशानो वरं दातुं यथेप्सितम् । देवा ऊचुः: यदि तुष्टो ऽसि देवेश देवानां वरदो भव

tatastuṣṭaḥ sureśāno varaṃ dātuṃ yathepsitam / devā ūcuḥ: yadi tuṣṭo 'si deveśa devānāṃ varado bhava

RKS_2.53

सप्तद्वीपा वसुमती वसुधा कर्म्मभागिनी । नवमद्वीपपर्य्यन्तं जम्बूद्वीपं प्रचक्षते

saptadvīpā vasumatī vasudhā karmmabhāginī / navamadvīpaparyyantaṃ jambūdvīpaṃ pracakṣate

RKS_2.54

वापी कूपसहस्राणि नवार्णः सरितो नहि । न सृताश्चापगाः शर्वपितृघोरावतारिणीः

vāpī kūpasahasrāṇi navārṇaḥ sarito nahi / na sṛtāścāpagāḥ śarvapitṛghorāvatāriṇīḥ

RKS_2.55

तिलोदकप्रदानेन पितॄन् पातुं हि साम्प्रतम् । तारिणी सर्वलोकानाम् अवतारय नर्मदाम्

tilodakapradānena pitṝn pātuṃ hi sāmpratam / tāriṇī sarvalokānām avatāraya narmadām

RKS_2.56

ईश्वर उवाच: दुष्प्राप्यं त्रिदशैः सर्वैर् अयाच्यं याच्यते सुराः । वेगं शक्नोति कः सोढुं तत्तोयभ्रमणस्य च

īśvara uvāca: duṣprāpyaṃ tridaśaiḥ sarvair ayācyaṃ yācyate surāḥ / vegaṃ śaknoti kaḥ soḍhuṃ tattoyabhramaṇasya ca

RKS_2.57

तोयं भूतं जगत्सर्वं निपतिष्यज्जवेन तु । याचध्वमन्यां सरितं सुखसाध्यान्तरङ्गिणीम्

toyaṃ bhūtaṃ jagatsarvaṃ nipatiṣyajjavena tu / yācadhvamanyāṃ saritaṃ sukhasādhyāntaraṅgiṇīm

RKS_2.58

देवा ऊचुः: का ऽन्या तारयितुं शक्ता पुण्या सोढुं सरिद्वरा । मुक्त्वा त्रिनयनेशानीं नर्मदां शोकतारिणीम्

devā ūcuḥ: kā 'nyā tārayituṃ śaktā puṇyā soḍhuṃ saridvarā / muktvā trinayaneśānīṃ narmadāṃ śokatāriṇīm

RKS_2.59

देवानां वचनं श्रुत्वा समाहूता सरिद्वरा । आगता च ततो देवी सर्वाभरणभूषिता

devānāṃ vacanaṃ śrutvā samāhūtā saridvarā / āgatā ca tato devī sarvābharaṇabhūṣitā

RKS_2.60

प्रत्यक्षा मकरारूढा देवदेवस्य चाज्ञया । देव मे देहि वक्तव्यं कर्तव्या तु कृपा मयि

pratyakṣā makarārūḍhā devadevasya cājñayā / deva me dehi vaktavyaṃ kartavyā tu kṛpā mayi

RKS_2.61

निशम्य तद् वचसौम्यं नर्मदायास् त्रिलोचनः । उवाच वचनं श्लक्ष्णं मर्त्यलोके ऽद्य गम्यताम्

niśamya tad vacasaumyaṃ narmadāyās trilocanaḥ / uvāca vacanaṃ ślakṣṇaṃ martyaloke 'dya gamyatām

RKS_2.62

लोकानां च हितार्थाय मर्त्यानां च विशेषतः । नर्मदोवाच: तवाज्ञां च करिष्ये ऽहं निराधारा कथं विभो

lokānāṃ ca hitārthāya martyānāṃ ca viśeṣataḥ / narmadovāca: tavājñāṃ ca kariṣye 'haṃ nirādhārā kathaṃ vibho

RKS_2.63

को मां धर्तुं च शक्नोति मही यास्यति विप्लवम् । आदिदेश ततः सर्वान् पर्वतान् परमेश्वरः

ko māṃ dhartuṃ ca śaknoti mahī yāsyati viplavam / ādideśa tataḥ sarvān parvatān parameśvaraḥ

RKS_2.64

आदिश्यैतांश्च तान् सर्वांस् ततो देवः स्वयं शिवः । पर्वता ऊचुः: न शक्नुमो वयं सर्वे धर्तुं वेगं च नार्मदम्

ādiśyaitāṃśca tān sarvāṃs tato devaḥ svayaṃ śivaḥ / parvatā ūcuḥ: na śaknumo vayaṃ sarve dhartuṃ vegaṃ ca nārmadam

RKS_2.65

भेदमाप्नोति वै पृथ्वी शतधा यान्ति भूभृतः । ऋक्षवानब्रवीद्देवं देह्याज्ञा त्रिदशेश्वर

bhedamāpnoti vai pṛthvī śatadhā yānti bhūbhṛtaḥ / ṛkṣavānabravīddevaṃ dehyājñā tridaśeśvara

RKS_2.66

धारयामि च सत्येन त्वत्प्रसादादुमापते । ततो ऽवतारिता देवी जम्बूद्वीपे नराधिप

dhārayāmi ca satyena tvatprasādādumāpate / tato 'vatāritā devī jambūdvīpe narādhipa

RKS_2.67

दारयित्वा महीं सर्वां सशैलवनकाननाम् । ततो देवगणैर् उक्ता मर्यादां वह सुव्रते

dārayitvā mahīṃ sarvāṃ saśailavanakānanām / tato devagaṇair uktā maryādāṃ vaha suvrate

RKS_2.68

एकविंशत्सहस्राणि योजनानां प्रमाणतः । सभित्त्वा सप्तपातालान् रसातलतलं ययौ

ekaviṃśatsahasrāṇi yojanānāṃ pramāṇataḥ / sabhittvā saptapātālān rasātalatalaṃ yayau

RKS_2.69

देवलोकं जगामा ऽथ प्रलये समुपस्थिते । प्रथमा कथिता राजन्नवतारस्य कल्पना

devalokaṃ jagāmā 'tha pralaye samupasthite / prathamā kathitā rājannavatārasya kalpanā

RKS_2.70

स्वारोचिषे द्वितीये तु आदिकल्पे युगे ऽनघ । न सागरा न सरितो न तीर्थानि न सङ्गमः

svārociṣe dvitīye tu ādikalpe yuge 'nagha / na sāgarā na sarito na tīrthāni na saṅgamaḥ

RKS_2.71

त्रेतायुगे ऽवतीर्णा तु पुरा भागीरथी सरित् । जह्नुना चुलुकेनैव हृदि मध्ये व्यवस्थिता

tretāyuge 'vatīrṇā tu purā bhāgīrathī sarit / jahnunā culukenaiva hṛdi madhye vyavasthitā

RKS_2.72

सा कथं सेव्यते राजस्त्यक्त्वा चैव तु कल्पगाम् । अज्ञानतमसाछन्ना विष्णुमायाविमोहिताः

sā kathaṃ sevyate rājastyaktvā caiva tu kalpagām / ajñānatamasāchannā viṣṇumāyāvimohitāḥ

RKS_2.73

त्यक्त्वा वै नर्मदां राजन् सेवन्ते ऽन्यां नदीं सुराः । यावृशं सूर्यदेवानां मणिरत्नप्रभासु च

tyaktvā vai narmadāṃ rājan sevante 'nyāṃ nadīṃ surāḥ / yāvṛśaṃ sūryadevānāṃ maṇiratnaprabhāsu ca

RKS_2.74

अन्तरं तादृशं राजन्नर्मदा ऽन्यापगासु च । श्रुत्वाख्यानम् इदं पुण्यं शङ्करस्य प्रभावतः

antaraṃ tādṛśaṃ rājannarmadā 'nyāpagāsu ca / śrutvākhyānam idaṃ puṇyaṃ śaṅkarasya prabhāvataḥ

RKS_2.75

सेव्यते सप्तगा तत्र पुराणं स्कन्दकीर्तितम् । एतत्ते कथितं राजन् यथादृष्टं यथा श्रुतम्

sevyate saptagā tatra purāṇaṃ skandakīrtitam / etatte kathitaṃ rājan yathādṛṣṭaṃ yathā śrutam

RKS_2.76

कृतकृत्यः सर्वकामान् ब्राह्मणैर् वेदपारगैः । प्राप्नोषि परमं स्थानं वंशक्षयविवर्जितम्

kṛtakṛtyaḥ sarvakāmān brāhmaṇair vedapāragaiḥ / prāpnoṣi paramaṃ sthānaṃ vaṃśakṣayavivarjitam

RKS_2.77

श्रुत्वाख्यानम् इदं पुण्यं पवित्रमघनाशनम् । ये शृण्वन्ति सदा नित्यं गोहत्या च प्रणश्यति

śrutvākhyānam idaṃ puṇyaṃ pavitramaghanāśanam / ye śṛṇvanti sadā nityaṃ gohatyā ca praṇaśyati

Edition, source and reuse
Edition
Skanda Purāṇa Revākhaṇḍa, GRETIL electronic text based on Giri, Oṅkārānanda (ed.), 1994.
Electronic text
Jürgen Neuss · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः