इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे दारुतीर्थतमहिमानुवर्णनो नाम चतुःसप्ततितमो ऽध्यायः ॥ RKS अध्याय 75 मार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेच् च राजेन्द्र देवतीर्थम् अनुत्तमम् । यत्र देवास् त्रयस्त्रिंशत् तप्त्वा सिद्धिं परां गताः
iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe dārutīrthatamahimānuvarṇano nāma catuḥsaptatitamo 'dhyāyaḥ || RKS adhyāya 75 mārkaṇḍeya uvāca: tato gacchec ca rājendra devatīrtham anuttamam / yatra devās trayastriṃśat taptvā siddhiṃ parāṃ gatāḥ
पुरा देवासुरे युद्धे दानवैर् बलदर्पितैः । इन्द्रो देवगणैः सार्द्धं स्वराज्याच् च्यावितो भृशम्
purā devāsure yuddhe dānavair baladarpitaiḥ / indro devagaṇaiḥ sārddhaṃ svarājyāc cyāvito bhṛśam
हस्त्यश्वरथयानौघैर् मर्दयित्वा च वाहिनीम् । विशक्ता भेजिरे मार्गं प्रहारैर् जर्जरीकृताः
hastyaśvarathayānaughair mardayitvā ca vāhinīm / viśaktā bhejire mārgaṃ prahārair jarjarīkṛtāḥ
जम्भशुम्भनिशुम्भाद्यैस् तु हुण्डग्रहकैः सह । बलिभिर् बाधिताः सर्वे ब्रह्माणम् उपतस्थिरे
jambhaśumbhaniśumbhādyais tu huṇḍagrahakaiḥ saha / balibhir bādhitāḥ sarve brahmāṇam upatasthire
प्रणम्य शिरसा देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् । व्यज्ञापयन्त देवेशम् इन्द्राग्निकपुरोगमाः
praṇamya śirasā devaṃ brahmāṇaṃ parameṣṭhinam / vyajñāpayanta deveśam indrāgnikapurogamāḥ
पश्य पश्य महाभाग दानवैर् आकुलीकृताः । बाधिताः पुत्रदाराभ्यां त्वाम् एव शरणं गताः
paśya paśya mahābhāga dānavair ākulīkṛtāḥ / bādhitāḥ putradārābhyāṃ tvām eva śaraṇaṃ gatāḥ
परित्रायस्व देवेश सर्वलोकपितामह । नान्या गतिः सुरेशान मुक्त्वा त्वां परमेष्ठिनम्
paritrāyasva deveśa sarvalokapitāmaha / nānyā gatiḥ sureśāna muktvā tvāṃ parameṣṭhinam
ब्रह्मोवाच: दानवानां विघातार्थं नर्मदातटम् आश्रिताः । तपः कुरुत भो देवास् तपो हि परमं बलम्
brahmovāca: dānavānāṃ vighātārthaṃ narmadātaṭam āśritāḥ / tapaḥ kuruta bho devās tapo hi paramaṃ balam
नान्योपायो न वै मन्त्रो न विद्या न च विक्रमः । विना रेवाजलं पुण्यं सर्वपापक्षयं करम्
nānyopāyo na vai mantro na vidyā na ca vikramaḥ / vinā revājalaṃ puṇyaṃ sarvapāpakṣayaṃ karam
दारिद्र्यव्याधिमरणबन्धनव्यसनानि च । एतानि चैव पापस्य फलानीति मतिर् मम
dāridryavyādhimaraṇabandhanavyasanāni ca / etāni caiva pāpasya phalānīti matir mama
एवं ज्ञात्वा विधानेन तपः कुरुत दुष्करम् । पूज्यते शाम्भवं सर्वैः प्राप्नुयाताभयं ततः
evaṃ jñātvā vidhānena tapaḥ kuruta duṣkaram / pūjyate śāmbhavaṃ sarvaiḥ prāpnuyātābhayaṃ tataḥ
तच्छ्रुत्वा वचनं देवा ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । नर्मदामागताः सर्वे तदेन्द्राग्निपुरोगमाः
tacchrutvā vacanaṃ devā brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ / narmadāmāgatāḥ sarve tadendrāgnipurogamāḥ
विचेरुस् तत्र विपुलं तपः परमदुःसहम् । सकल्पैः परमां राजंस् तत् ते सिद्धिम् अवाप्नुवन्
vicerus tatra vipulaṃ tapaḥ paramaduḥsaham / sakalpaiḥ paramāṃ rājaṃs tat te siddhim avāpnuvan
तदा प्रभृति तत् तीर्थं देवतीर्थम् इति श्रुतम् । गीयते सर्वलोकेषु सर्वपापक्षयंकरम्
tadā prabhṛti tat tīrthaṃ devatīrtham iti śrutam / gīyate sarvalokeṣu sarvapāpakṣayaṃkaram
तत्र श्रद्धात्मना यो ऽपि विधिनापि समन्वितः । स्नानं समाचरेद् भक्त्या स लभेन् मौक्तिकं फलम्
tatra śraddhātmanā yo 'pi vidhināpi samanvitaḥ / snānaṃ samācared bhaktyā sa labhen mauktikaṃ phalam
यस् तम् अर्चयते देवं सर्वदेवैस् तु पूजितम् । लभते चाश्वमेधस्य फलं यागस्य चोत्तमम्
yas tam arcayate devaṃ sarvadevais tu pūjitam / labhate cāśvamedhasya phalaṃ yāgasya cottamam
यस् तु भोजयते विप्रांस् तस्मिंस् तीर्थे नराधिप । तत्र देवशिला रम्या महापुण्याद्रिर्वधिनी
yas tu bhojayate viprāṃs tasmiṃs tīrthe narādhipa / tatra devaśilā ramyā mahāpuṇyādrirvadhinī
संन्यासेन मृतानां तु नराणामक्षया गतिः । अग्निप्रवेशं यः कुर्याद् देवतीर्थे युधिष्ठिर
saṃnyāsena mṛtānāṃ tu narāṇāmakṣayā gatiḥ / agnipraveśaṃ yaḥ kuryād devatīrthe yudhiṣṭhira
रुद्रलोके वसेत् तावद् यावद् आहूतसम्प्लवम् । एवं स्नानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम्
rudraloke vaset tāvad yāvad āhūtasamplavam / evaṃ snānaṃ japo homaḥ svādhyāyo devatārcanam
सुकृतं दुष्कृतं वापि तत्र तीर्थे ऽक्षयं भवेत् । एतावद् विधिर् उद्दिष्टा उत्पत्तिश् चैव भारत
sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ vāpi tatra tīrthe 'kṣayaṃ bhavet / etāvad vidhir uddiṣṭā utpattiś caiva bhārata
देवतीर्थस्य चरितं सर्वतीर्थेष्व् अनुत्तमम्
devatīrthasya caritaṃ sarvatīrtheṣv anuttamam