अथ श्रीवामनपुराणम् नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत् । त्रैलोक्यराज्यमाक्षिप्य बलेरिन्द्राय यो ददौ । श्रीधराय नमस्तस्मै छद्मवामनरूपिणे
atha śrīvāmanapurāṇam nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam / devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet / trailokyarājyamākṣipya balerindrāya yo dadau / śrīdharāya namastasmai chadmavāmanarūpiṇe
पुलस्त्यमुषिमासीनमाश्रमे वाग्विदां वरम् । नारदः परिपप्रच्छ पुराणं वामनाश्रयम्
pulastyamuṣimāsīnamāśrame vāgvidāṃ varam / nāradaḥ paripapraccha purāṇaṃ vāmanāśrayam
कथं भगवता ब्रह्मन् विष्णुना प्रभविष्णुना । वामनत्वं धृतं पूर्वं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः
kathaṃ bhagavatā brahman viṣṇunā prabhaviṣṇunā / vāmanatvaṃ dhṛtaṃ pūrvaṃ tanmamācakṣva pṛcchataḥ
कथं च वैष्णवनो भूत्वा प्रह्लादो दैत्यसत्तमः । त्रिदशैर्युयुधे सार्थमत्र मै संशयो महान्
kathaṃ ca vaiṣṇavano bhūtvā prahlādo daityasattamaḥ / tridaśairyuyudhe sārthamatra mai saṃśayo mahān
श्रूयते च द्विजश्रेष्ठ दक्षस्य दुहिता सती । शङ्करस्य प्रिया भार्या बभुव वरवर्णिनी
śrūyate ca dvijaśreṣṭha dakṣasya duhitā satī / śaṅkarasya priyā bhāryā babhuva varavarṇinī
किमर्थं सा परित्यज्य स्वरीरं वरानना । जाता हिमवतो गेहे गिरीन्द्रस्य महात्मनः
kimarthaṃ sā parityajya svarīraṃ varānanā / jātā himavato gehe girīndrasya mahātmanaḥ
पुनश्च देवदेववस्य पत्नीत्वमगमच्छुभा । एतन्मे संशयं छिन्धि सर्ववित् त्वं मतो ऽसि मे
punaśca devadevavasya patnītvamagamacchubhā / etanme saṃśayaṃ chindhi sarvavit tvaṃ mato 'si me
तीर्थानां चैव माहात्म्यं दानानां चैव सत्तम । व्रतानां विविधानां च विधिमाचक्ष्व मे द्विज
tīrthānāṃ caiva māhātmyaṃ dānānāṃ caiva sattama / vratānāṃ vividhānāṃ ca vidhimācakṣva me dvija
एवभुक्तो नारदेन पुलस्त्यो सुनिसत्तमः । प्रोवाच वदतां श्रेष्ठो नारदं तपसो निधिम
evabhukto nāradena pulastyo sunisattamaḥ / provāca vadatāṃ śreṣṭho nāradaṃ tapaso nidhima
पुलस्त्य उवाच । पुराणं वामनं वक्ष्ये क्रमान्निखिलमादितः । अवधानं स्थिरं कृत्वा शृणुष्व मुनिसत्त्म
pulastya uvāca / purāṇaṃ vāmanaṃ vakṣye kramānnikhilamāditaḥ / avadhānaṃ sthiraṃ kṛtvā śṛṇuṣva munisattma
पुरा हैमवती देवी मन्दरस्थं महेश्वरम् । उवाच वचनं दृष्ट्वा ग्रीष्मकालमुपस्थितम्
purā haimavatī devī mandarasthaṃ maheśvaram / uvāca vacanaṃ dṛṣṭvā grīṣmakālamupasthitam
ग्रीष्मः प्रवृत्तो देवेश न च ते विद्यते गृहम् । यत्र वातातपौ ग्रीष्मे स्थितयोर्नौ गमिष्यतः
grīṣmaḥ pravṛtto deveśa na ca te vidyate gṛham / yatra vātātapau grīṣme sthitayornau gamiṣyataḥ
एवमुक्तो भवान्या तु शङ्करो वाक्यमब्रवीत् । निराश्रयो ऽहं सुदती सदारण्यचरः शुभे
evamukto bhavānyā tu śaṅkaro vākyamabravīt / nirāśrayo 'haṃ sudatī sadāraṇyacaraḥ śubhe
इत्युक्ता शङ्करेणाथ वृक्षच्छायासु नारद । निदाघकालमनयत् समं शर्वेण सा सती
ityuktā śaṅkareṇātha vṛkṣacchāyāsu nārada / nidāghakālamanayat samaṃ śarveṇa sā satī
निदाघान्ते समुद्रभूतो निर्जनाचरितो ऽद्भुतः । घनान्धकारिताशो वै प्रावृट्कालोषतिरागवान्
nidāghānte samudrabhūto nirjanācarito 'dbhutaḥ / ghanāndhakāritāśo vai prāvṛṭkāloṣatirāgavān
तं दृष्ट्वा दक्षतनुजा प्रावृट्कालमुपस्थितम् । प्रोवाच वाक्यं देवेशं सती सप्रणयं तदा
taṃ dṛṣṭvā dakṣatanujā prāvṛṭkālamupasthitam / provāca vākyaṃ deveśaṃ satī sapraṇayaṃ tadā
विवान्ति वाता हृदयावदारणा गर्जन्त्यमी लोयधरा महेश्वर । स्फुरन्ति नीलाभ्रगणेषु विद्युतो वाशन्ति केकारवमेव बर्हिणः
vivānti vātā hṛdayāvadāraṇā garjantyamī loyadharā maheśvara / sphuranti nīlābhragaṇeṣu vidyuto vāśanti kekāravameva barhiṇaḥ
पतन्ति धारा गगनात् परिच्युता बका बलाकाश्च सरन्ति तोयदान् । कदम्बसर्ज्जार्जुनकेतकीद्रुमाः पुष्पाणि मुञ्चन्ति सुमारुताहताः
patanti dhārā gaganāt paricyutā bakā balākāśca saranti toyadān / kadambasarjjārjunaketakīdrumāḥ puṣpāṇi muñcanti sumārutāhatāḥ
श्रुत्वैव मघस्य दृढं तु गर्जितं त्यजन्ति हंसाश्च सरांसि तत्क्षणात् । यथाश्रयान् योगिगणः समन्तात् प्रवृद्धमूलानपि संत्यजन्ति
śrutvaiva maghasya dṛḍhaṃ tu garjitaṃ tyajanti haṃsāśca sarāṃsi tatkṣaṇāt / yathāśrayān yogigaṇaḥ samantāt pravṛddhamūlānapi saṃtyajanti
इमानि यूथानि वने मृगाणां चरन्ति धावन्ति रमन्ति शंभो । तथाचिराभाः सुतरां स्फुरन्ति पश्येह नीलेषु घनेषु देव । नूनं समृद्धिं सलिलस्य दृष्ट्वा चरन्ति शूरास्तरुणद्रुमेषु
imāni yūthāni vane mṛgāṇāṃ caranti dhāvanti ramanti śaṃbho / tathācirābhāḥ sutarāṃ sphuranti paśyeha nīleṣu ghaneṣu deva / nūnaṃ samṛddhiṃ salilasya dṛṣṭvā caranti śūrāstaruṇadrumeṣu
उद्वत्त्वेगाः सहसैव निम्नगा जाताः शशङ्काङ्कितचारुमैले । किमत्र चित्रं यदनुज्ज्वलं जनं निषेव्य योषिद् भवति त्वशीला
udvattvegāḥ sahasaiva nimnagā jātāḥ śaśaṅkāṅkitacārumaile / kimatra citraṃ yadanujjvalaṃ janaṃ niṣevya yoṣid bhavati tvaśīlā
नीलैश्च मेघैश्च समावृतं नभः पुष्षैश्च सर्ज्जा मुकुलैश्च नीपाः । फलैश्च बिल्वाः पयसा तथापगाः पत्रैः सपद्मैश्च महासरांसि
nīlaiśca meghaiśca samāvṛtaṃ nabhaḥ puṣṣaiśca sarjjā mukulaiśca nīpāḥ / phalaiśca bilvāḥ payasā tathāpagāḥ patraiḥ sapadmaiśca mahāsarāṃsi
काले सुरौद्रे ननु ते ब्रवीमि । गृहं कुरुष्वात्र महाचजलोत्तमे सुनिर्वृता येन भवामि शंभो
kāle suraudre nanu te bravīmi / gṛhaṃ kuruṣvātra mahācajalottame sunirvṛtā yena bhavāmi śaṃbho
इत्थं त्रिनेत्रः श्रुतिरामणीयकं श्रुत्वा वचो वाक्यमिदं बभाषे । न मे ऽस्ति वित्तं गृहसंचयार्थे मृगारिचर्मावरणं मम प्रिये
itthaṃ trinetraḥ śrutirāmaṇīyakaṃ śrutvā vaco vākyamidaṃ babhāṣe / na me 'sti vittaṃ gṛhasaṃcayārthe mṛgāricarmāvaraṇaṃ mama priye
ममोपवीतं भुजगेश्वरः शुभे कर्णे ऽपि पद्मश्च तथैव पिङ्गलः । केयूरमेकं मम कम्बलस्त्वहिर्द्वितीयमन्यो भुजगो धनञ्जयः
mamopavītaṃ bhujageśvaraḥ śubhe karṇe 'pi padmaśca tathaiva piṅgalaḥ / keyūramekaṃ mama kambalastvahirdvitīyamanyo bhujago dhanañjayaḥ
सव्येतरे तक्षक उत्तरे तथा । नीलो ऽपि नीलाञ्जनतुल्यवर्णः श्रोणीतटे राजति सुप्रतिष्ठः
savyetare takṣaka uttare tathā / nīlo 'pi nīlāñjanatulyavarṇaḥ śroṇītaṭe rājati supratiṣṭhaḥ
पुलस्त्य उवाच । इति वचनमथोग्रं शङ्करात्सा मृडानी ऋतमपि तदसत्यं श्रीमदाकर्ण्य भीता । अवनितसमवेक्ष्य स्वामिनो वासकृच्छ्रात् परिवदति सरोषं लज्जयोच्छ्वस्य चोष्म्
pulastya uvāca / iti vacanamathograṃ śaṅkarātsā mṛḍānī ṛtamapi tadasatyaṃ śrīmadākarṇya bhītā / avanitasamavekṣya svāmino vāsakṛcchrāt parivadati saroṣaṃ lajjayocchvasya coṣm
देव्युवाच । कथं हि देवदेवेश प्रावट्कालो गमिष्यति । वृक्षमूले स्थिताया मे सुदुःखेन वदाम्यतः
devyuvāca / kathaṃ hi devadeveśa prāvaṭkālo gamiṣyati / vṛkṣamūle sthitāyā me suduḥkhena vadāmyataḥ
शङ्कर उवाच । घनावस्थितदेहायाः प्रावृट्घनखण्डमुन्नतमारुह्य तस्थौ सह दक्षकन्यया । ततो ऽभवन्नाम तेदश्वरस्य जीमूतकेतुस्त्विति विश्रुतं दिवि
śaṅkara uvāca / ghanāvasthitadehāyāḥ prāvṛṭghanakhaṇḍamunnatamāruhya tasthau saha dakṣakanyayā / tato 'bhavannāma tedaśvarasya jīmūtaketustviti viśrutaṃ divi