॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे नर्मदामाहात्म्ये नर्मदोत्पत्तितत्स्नानफलादिकथनं नाम नवमो ऽध्यायः ॥ RKV अध्याय 10 युधिष्ठिर उवाच: कस्मिन्कल्पे महाभागा नर्मदेयं द्विजोत्तम । विभक्ता ऋषिभिः सर्वैस्तपोयुक्तैर्महात्मभिः
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye narmadotpattitatsnānaphalādikathanaṃ nāma navamo 'dhyāyaḥ || RKV adhyāya 10 yudhiṣṭhira uvāca: kasminkalpe mahābhāgā narmadeyaṃ dvijottama / vibhaktā ṛṣibhiḥ sarvaistapoyuktairmahātmabhiḥ
एतद्विस्तरतः सर्वं ब्रूहि मे वदतां वर । कल्पान्ते यद्भवेत्कष्टं लोकानां तत्त्वमेव च
etadvistarataḥ sarvaṃ brūhi me vadatāṃ vara / kalpānte yadbhavetkaṣṭaṃ lokānāṃ tattvameva ca
अतीते तु पुरा कल्पे यथेयं वर्तते ऽनघ । अस्यान्त्यस्य च कल्पस्य व्यवस्थां कथय प्रभो । एवमुक्तः सभामध्ये मार्कण्डो वाक्यमब्रवीत्
atīte tu purā kalpe yatheyaṃ vartate 'nagha / asyāntyasya ca kalpasya vyavasthāṃ kathaya prabho / evamuktaḥ sabhāmadhye mārkaṇḍo vākyamabravīt
मार्कण्डेय उवाच: वक्ष्ये ऽहं श्रूयतां सर्वैः कथेयं पूर्वतः श्रुता
mārkaṇḍeya uvāca: vakṣye 'haṃ śrūyatāṃ sarvaiḥ katheyaṃ pūrvataḥ śrutā
महत्कथेयं वैशिष्टी कल्पादस्मात्परं तु या । लोकक्षयकरो घोर आसीत्कालः सुदारुणः
mahatkatheyaṃ vaiśiṣṭī kalpādasmātparaṃ tu yā / lokakṣayakaro ghora āsītkālaḥ sudāruṇaḥ
तस्मिन्नपि महाघोरे यथेयं वा मृता सती । परितुष्टैर्विभक्ता च शृणुध्वं तां कथामिमाम्
tasminnapi mahāghore yatheyaṃ vā mṛtā satī / parituṣṭairvibhaktā ca śṛṇudhvaṃ tāṃ kathāmimām
युगान्ते समनुप्राप्ते पितामहदिनत्रये । मानसा ब्रह्मणः पुत्राः साक्षाद्ब्रह्मेव सत्तमाः
yugānte samanuprāpte pitāmahadinatraye / mānasā brahmaṇaḥ putrāḥ sākṣādbrahmeva sattamāḥ
सनकाद्या महात्मानो ये च वैमानिका गणाः । यमेन्द्रवरुणाद्याश्च लोकपाला दिनत्रये
sanakādyā mahātmāno ye ca vaimānikā gaṇāḥ / yamendravaruṇādyāśca lokapālā dinatraye
कालापेक्षास्तु तिष्ठन्ति लोकवृत्तान्ततत्पराः । ततः कल्पक्षये प्राप्ते तेषां ज्ञानमनुत्तमम्
kālāpekṣāstu tiṣṭhanti lokavṛttāntatatparāḥ / tataḥ kalpakṣaye prāpte teṣāṃ jñānamanuttamam
सर्वेषां नश्यते चायुर्युगरूपानुसारतः । भूर्लोकं ते परित्यज्य अगमंश्च भुवं तदा
sarveṣāṃ naśyate cāyuryugarūpānusārataḥ / bhūrlokaṃ te parityajya agamaṃśca bhuvaṃ tadā
स्वर्लोकं च महश्चैव जनश्चैव तपस्तदा । आश्रयं सत्यलोकं च सर्वलोकमनुत्तमम्
svarlokaṃ ca mahaścaiva janaścaiva tapastadā / āśrayaṃ satyalokaṃ ca sarvalokamanuttamam
कालं युगसहस्रान्तं पुत्रपौत्रसमन्विताः । सत्यलोके च तिष्ठन्ति यावत्संजायते जगत्
kālaṃ yugasahasrāntaṃ putrapautrasamanvitāḥ / satyaloke ca tiṣṭhanti yāvatsaṃjāyate jagat
ब्रह्मपुत्राश्च ये केचित्कल्पादौ न भवन्ति ह । त्रैलोक्यं ते परित्यज्य अनाधारं भवन्ति च
brahmaputrāśca ye kecitkalpādau na bhavanti ha / trailokyaṃ te parityajya anādhāraṃ bhavanti ca
तैः सार्धं ये तु ते विप्रा अन्ये चापि तपोधनाः । यक्षरक्षःपिशाचाश्च अन्ये वैमानिका गणाः
taiḥ sārdhaṃ ye tu te viprā anye cāpi tapodhanāḥ / yakṣarakṣaḥpiśācāśca anye vaimānikā gaṇāḥ
ऋषयश्च महाभागा वर्णाश्चान्ये पृथग्विधाः । सीदन्ति भूम्यां सहिता ये चान्ये तलवासिनः
ṛṣayaśca mahābhāgā varṇāścānye pṛthagvidhāḥ / sīdanti bhūmyāṃ sahitā ye cānye talavāsinaḥ
अनावृष्टिरभूत्तत्र महती शतवार्षिकी । लोकक्षयकरी रौद्रा वृक्षवीरुद्विनाशिनी
anāvṛṣṭirabhūttatra mahatī śatavārṣikī / lokakṣayakarī raudrā vṛkṣavīrudvināśinī
त्रैलोक्यसंक्षोभकरी सप्तार्णवविशोषणी । ततो लोकाः क्षुधाविष्टा भ्रमन्तीव दिशो दश
trailokyasaṃkṣobhakarī saptārṇavaviśoṣaṇī / tato lokāḥ kṣudhāviṣṭā bhramantīva diśo daśa
कंदैर्मूलैः फलैर्वापि वर्तयन्ते सुदुःखिताः । सरितः सागराः कूपाः सेवन्ते पावनानि च
kaṃdairmūlaiḥ phalairvāpi vartayante suduḥkhitāḥ / saritaḥ sāgarāḥ kūpāḥ sevante pāvanāni ca
तत्रापि सर्वे शुष्यन्ति सरिद्भिः सह सागराः । ततो यान्यल्पसाराणि सत्त्वानि पृथिवीतले
tatrāpi sarve śuṣyanti saridbhiḥ saha sāgarāḥ / tato yānyalpasārāṇi sattvāni pṛthivītale
तान्येवाग्रे प्रलीयन्ते भिन्नान्युरुजलेन वै । अथ संक्षीयमाणासु सरित्सु सह सागरैः
tānyevāgre pralīyante bhinnānyurujalena vai / atha saṃkṣīyamāṇāsu saritsu saha sāgaraiḥ
ऋषीणां षष्टिसाहस्रं कुरुक्षेत्रनिवासिनाम् । ये च वैखानसा विप्रा दन्तोलूखलिनस्तथा
ṛṣīṇāṃ ṣaṣṭisāhasraṃ kurukṣetranivāsinām / ye ca vaikhānasā viprā dantolūkhalinastathā
हिमाचलगुहागुह्ये ये वसन्ति तपोधनाः । सर्वे ते मामुपागम्य क्षुत्तृषार्तास्तपोधनाः
himācalaguhāguhye ye vasanti tapodhanāḥ / sarve te māmupāgamya kṣuttṛṣārtāstapodhanāḥ
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे सीदयामो महामुने । सरित्सागरशैलान्तं जगत्संशुष्यते द्विज
ūcuḥ prāñjalayaḥ sarve sīdayāmo mahāmune / saritsāgaraśailāntaṃ jagatsaṃśuṣyate dvija
कुत्र यास्याम सहिता यावत्कालस्य पर्ययः । दीर्घायुरसि विप्रेन्द्र न मृतस्त्वं युगक्षये
kutra yāsyāma sahitā yāvatkālasya paryayaḥ / dīrghāyurasi viprendra na mṛtastvaṃ yugakṣaye
भूतं भव्यं भविष्यच्च सर्वं तव हृदि स्थितम् । तस्मात्त्वं वेत्सि सर्वं च कथयस्व महाव्रत
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyacca sarvaṃ tava hṛdi sthitam / tasmāttvaṃ vetsi sarvaṃ ca kathayasva mahāvrata
कीदृक्कालं महाभाग क्षपिष्यामो ऽथ सुव्रत । अनावृष्टिहतं सर्वं सीदते सचराचरम्
kīdṛkkālaṃ mahābhāga kṣapiṣyāmo 'tha suvrata / anāvṛṣṭihataṃ sarvaṃ sīdate sacarācaram
परित्राहि महाभाग न यथा याम संक्षयम् । ततः संचिन्त्य मनसा त्वरन्विप्रान् अथाब्रवम्
paritrāhi mahābhāga na yathā yāma saṃkṣayam / tataḥ saṃcintya manasā tvaranviprān athābravam
कुरुक्षेत्रं त्यजध्वं च पुत्रदारसमन्विताः । त्यक्त्वोदीचीं दिशं सर्वे यामो याम्यामनुत्तमाम्
kurukṣetraṃ tyajadhvaṃ ca putradārasamanvitāḥ / tyaktvodīcīṃ diśaṃ sarve yāmo yāmyāmanuttamām
नगरग्रामघोषाढ्यां पुरपत्तनशोभिताम् । गच्छामो नर्मदातीरं बहुसिद्धनिषेवितम्
nagaragrāmaghoṣāḍhyāṃ purapattanaśobhitām / gacchāmo narmadātīraṃ bahusiddhaniṣevitam
रुद्राङ्गीं तां महापुण्यां सर्वपापप्रणाशिनीम् । पश्यामस्तां महाभागां न्यग्रोधावारसंकुलाम्
rudrāṅgīṃ tāṃ mahāpuṇyāṃ sarvapāpapraṇāśinīm / paśyāmastāṃ mahābhāgāṃ nyagrodhāvārasaṃkulām
माहेश्वरैर्भागवतैः सांख्यैः सिद्धैः सुसेविताम् । अनावृष्टिभयाद्भीताः कूलयोरुभयोरपि
māheśvarairbhāgavataiḥ sāṃkhyaiḥ siddhaiḥ susevitām / anāvṛṣṭibhayādbhītāḥ kūlayorubhayorapi
आश्रमे ह्याश्रमान्दिव्यान्कारयामो जितव्रताः । एवमुक्तास्तु ते सर्वे समेतानुचरैः सह
āśrame hyāśramāndivyānkārayāmo jitavratāḥ / evamuktāstu te sarve sametānucaraiḥ saha
नर्मदातीरमासाद्य स्थिताः सर्वे ऽकुतोभयाः । किंचित् पूर्वम् अनुस्मृत्य पुरा कल्पादिभिर्भयम्
narmadātīramāsādya sthitāḥ sarve 'kutobhayāḥ / kiṃcit pūrvam anusmṛtya purā kalpādibhirbhayam
प्राप्तास्तु नर्मदातीरमादावेव कलौ युगे । ततो वर्षशतं पूर्णं दिव्यं रेवातटे ऽवसन्
prāptāstu narmadātīramādāveva kalau yuge / tato varṣaśataṃ pūrṇaṃ divyaṃ revātaṭe 'vasan
षड्विंशच्च सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि च । तत्राश्चर्यं मया दृष्टमृषीणां वसतां नृप
ṣaḍviṃśacca sahasrāṇi varṣāṇāṃ mānuṣāṇi ca / tatrāścaryaṃ mayā dṛṣṭamṛṣīṇāṃ vasatāṃ nṛpa
अनावृष्टिहते लोके संशुष्के स्थावरे चरे । भिन्ने युगादिकलने हाहाभूते विचेतने
anāvṛṣṭihate loke saṃśuṣke sthāvare care / bhinne yugādikalane hāhābhūte vicetane
चातुर्वर्णे प्रलीने तु नष्टे होमबलिक्रमे । निःस्वाहे निर्वषट्कारे शौचाचारविवर्जिते
cāturvarṇe pralīne tu naṣṭe homabalikrame / niḥsvāhe nirvaṣaṭkāre śaucācāravivarjite
इयमेका सरिच्छ्रेष्ठा ऋषिकोटिनिषेविता । नान्या काचित्त्रिलोके ऽपि रमणीया नरेश्वर
iyamekā saricchreṣṭhā ṛṣikoṭiniṣevitā / nānyā kācittriloke 'pi ramaṇīyā nareśvara
यथेयं पुण्यसलिला इन्द्रस्येवामरावती । देवतायतनैः शुभ्रैराश्रमैश्च सुकल्पितैः
yatheyaṃ puṇyasalilā indrasyevāmarāvatī / devatāyatanaiḥ śubhrairāśramaiśca sukalpitaiḥ
शोभते नर्मदा देवी स्वर्गे मन्दाकिनी यथा । यावद्वृक्षा महाशैला यावत्सागरसंभवा
śobhate narmadā devī svarge mandākinī yathā / yāvadvṛkṣā mahāśailā yāvatsāgarasaṃbhavā
उभयोः कूलयोस् तावन् मण्डितायतनैः शुभैः । हूयद्भिर् अग्निहोत्रैश्च हविर्धूमसमाकुला
ubhayoḥ kūlayos tāvan maṇḍitāyatanaiḥ śubhaiḥ / hūyadbhir agnihotraiśca havirdhūmasamākulā
बभूव नर्मदा देवी प्रावृट्काल इव शर्वरी । देवतायतनैर्नैकैः पूजासंस्कारशोभिता
babhūva narmadā devī prāvṛṭkāla iva śarvarī / devatāyatanairnaikaiḥ pūjāsaṃskāraśobhitā
सरिद्भिर्भ्राजते श्रेष्ठा पुरी शाक्री च भास्करी । केचित्पञ्चाग्नितपसः केचिदप्यग्निहोत्रिणः
saridbhirbhrājate śreṣṭhā purī śākrī ca bhāskarī / kecitpañcāgnitapasaḥ kecidapyagnihotriṇaḥ
केचिद् धूमकमश्नन्ति तपस्युग्रे व्यवस्थिताः । आत्मयज्ञरताः केचिदपरे भक्तिभागिनः
kecid dhūmakamaśnanti tapasyugre vyavasthitāḥ / ātmayajñaratāḥ kecidapare bhaktibhāginaḥ
वैष्णवज्ञानम् आसाद्य केचिच्छैवं व्रतं तथा । एकरात्रं द्विरात्रं च केचित्षष्ठाहभोजनाः
vaiṣṇavajñānam āsādya kecicchaivaṃ vrataṃ tathā / ekarātraṃ dvirātraṃ ca kecitṣaṣṭhāhabhojanāḥ
चान्द्रायणविधानैश्च कृच्छ्रिणश्चातिकृच्छ्रिणः । एवंविधैस्तपोभिश्च नर्मदातीरशोभितैः
cāndrāyaṇavidhānaiśca kṛcchriṇaścātikṛcchriṇaḥ / evaṃvidhaistapobhiśca narmadātīraśobhitaiḥ
यजद्भिः शंकरं देवं केशवं भाति नित्यदा । एकत्वे च पृथक्त्वे च यजतां च महेश्वरम्
yajadbhiḥ śaṃkaraṃ devaṃ keśavaṃ bhāti nityadā / ekatve ca pṛthaktve ca yajatāṃ ca maheśvaram
कलौ युगे महाघोरे प्राप्ताः सिद्धिमनुत्तमाम् । यस्य यस्य हि या भक्तिर्विज्ञानं यस्य यादृशम्
kalau yuge mahāghore prāptāḥ siddhimanuttamām / yasya yasya hi yā bhaktirvijñānaṃ yasya yādṛśam
यस्मिन्यस्मिंश्च देवे तु तांतामीशो ऽददात्प्रभुः । स्वभावैकतया भक्त्या तामेत्यान्तः प्रलीयते
yasminyasmiṃśca deve tu tāṃtāmīśo 'dadātprabhuḥ / svabhāvaikatayā bhaktyā tāmetyāntaḥ pralīyate
संसारे परिवर्तन्ते ये पृथग्भाजिनो नराः । ये महावृक्षमीशानं त्यक्त्वा शाखावलम्बिनः
saṃsāre parivartante ye pṛthagbhājino narāḥ / ye mahāvṛkṣamīśānaṃ tyaktvā śākhāvalambinaḥ
पुनरावर्तमानास्ते जायन्ते हि चतुर्युगे । देवान्ते स्थावरान्ते च संसारे चाभ्रमन्क्रमात्
punarāvartamānāste jāyante hi caturyuge / devānte sthāvarānte ca saṃsāre cābhramankramāt
पुनर्जन्म पुनः स्वर्गे पुनर्घोरे च रौरवे । ये पुनर्देवमीशानं भवं भक्तिसुसंस्थिताः
punarjanma punaḥ svarge punarghore ca raurave / ye punardevamīśānaṃ bhavaṃ bhaktisusaṃsthitāḥ
यजन्ति नर्मदातीरे न पुनस्ते भवन्ति च । आ देहपतनात् केचिद् उपासन्तः परं गताः
yajanti narmadātīre na punaste bhavanti ca / ā dehapatanāt kecid upāsantaḥ paraṃ gatāḥ
केचिद्द्वादशभिर्वर्षैः षड्भरन्ये तपोधनाः । त्रिभिः संवत्सरैः केचित्केचित्संवत्सरेण तु
keciddvādaśabhirvarṣaiḥ ṣaḍbharanye tapodhanāḥ / tribhiḥ saṃvatsaraiḥ kecitkecitsaṃvatsareṇa tu
षड्भिर्मासैस्तु संसिद्धास् त्रिभिर् मासैस् तथापरे । मुनयो देवमाश्रित्य नर्मदां च यशस्विनीम्
ṣaḍbhirmāsaistu saṃsiddhās tribhir māsais tathāpare / munayo devamāśritya narmadāṃ ca yaśasvinīm
छित्त्वा संसारदोषांश्च अगमन्ब्रह्म शाश्वतम् । एवं कलियुगे घोरे शतशो ऽथ सहस्रशः
chittvā saṃsāradoṣāṃśca agamanbrahma śāśvatam / evaṃ kaliyuge ghore śataśo 'tha sahasraśaḥ
नर्मदातीरमाश्रित्य मुनयो रुद्रमाविशन्
narmadātīramāśritya munayo rudramāviśan
ये नर्मदातीरमुपेत्य विप्राः शैवे व्रते यत्नम् उपप्रपन्नाः । त्रिकालम् अम्भः प्रविगाह्य भक्त्या देवं समभ्यर्च्य शिवं व्रजन्ति
ye narmadātīramupetya viprāḥ śaive vrate yatnam upaprapannāḥ / trikālam ambhaḥ pravigāhya bhaktyā devaṃ samabhyarcya śivaṃ vrajanti
ध्यानार्चनैर्जाप्यमहाव्रतैश्च नारायणं वा सततं स्मरन्ति । ते धौतपाण्डुरपटा इव राजहंसाः संसारसागरजलस्य तरन्ति पारम्
dhyānārcanairjāpyamahāvrataiśca nārāyaṇaṃ vā satataṃ smaranti / te dhautapāṇḍurapaṭā iva rājahaṃsāḥ saṃsārasāgarajalasya taranti pāram
सत्यं सत्यं पुनः सत्यमुत्क्षिप्य भुजम् उच्यते । इदमेकं सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyamutkṣipya bhujam ucyate / idamekaṃ suniṣpannaṃ dhyeyo nārāyaṇaḥ sadā
यो वा हरं पूजयते जितात्मा मासं च पक्षं च वसेन्नरेन्द्र । रेवां समाश्रित्य महानुभावः स देवदेवो ऽथ भवेत्पिनाकी
yo vā haraṃ pūjayate jitātmā māsaṃ ca pakṣaṃ ca vasennarendra / revāṃ samāśritya mahānubhāvaḥ sa devadevo 'tha bhavetpinākī
कीटाः पतंगाश्च पिपीलिकाश्च ये वै म्रियन्ते ऽम्भसि नर्मदायाः । ते दिव्यरूपास्तु कुलप्रसूताः शतं समा धर्मपरा भवन्ति
kīṭāḥ pataṃgāśca pipīlikāśca ye vai mriyante 'mbhasi narmadāyāḥ / te divyarūpāstu kulaprasūtāḥ śataṃ samā dharmaparā bhavanti
कालेन वृक्षाः प्रपतन्ति ये ऽपि महातरंगौघनिकृत्तमूलाः । ते नर्मदांभोभिरपास्तपापा देदीप्यमानास्त्रिदिवं प्रयान्ति
kālena vṛkṣāḥ prapatanti ye 'pi mahātaraṃgaughanikṛttamūlāḥ / te narmadāṃbhobhirapāstapāpā dedīpyamānāstridivaṃ prayānti
अकामकामाश्च तथा सकामा रेवान्तम् आश्रित्य म्रियन्ति तीरे । जडान्धमूकास् त्रिदिवं प्रयान्ति किमत्र विप्रा भवभावयुक्ताः
akāmakāmāśca tathā sakāmā revāntam āśritya mriyanti tīre / jaḍāndhamūkās tridivaṃ prayānti kimatra viprā bhavabhāvayuktāḥ
मासोपवासैरपि शोषिताङ्गा न तां गतिं यान्ति विमुक्तदेहाः । म्रियन्ति रेवाजलपूतकायाः शिवार्चने केशवभावयुक्ताः
māsopavāsairapi śoṣitāṅgā na tāṃ gatiṃ yānti vimuktadehāḥ / mriyanti revājalapūtakāyāḥ śivārcane keśavabhāvayuktāḥ
नीवारश्यामाकयवेङ्गुदाद्यैर् अन्यैर् मुनीन्द्रा इह वर्तयन्ति । आप्रित्य कूलं त्रिदशानुगीतं ते नर्मदाया न विशन्ति मृत्युम्
nīvāraśyāmākayaveṅgudādyair anyair munīndrā iha vartayanti / āpritya kūlaṃ tridaśānugītaṃ te narmadāyā na viśanti mṛtyum
भ्रमन्ति ये तीरमुपेत्य देव्यास् त्रिकालदेवार्चनसत्यपूताः । विण्मूत्रचर्मास्थितिरोपधानाः कुक्षौ युवत्या न वसन्ति भूयः
bhramanti ye tīramupetya devyās trikāladevārcanasatyapūtāḥ / viṇmūtracarmāsthitiropadhānāḥ kukṣau yuvatyā na vasanti bhūyaḥ
किं यज्ञदानैर्बहुभिश्च तेषां निषेवितैस्तीर्थवरैः समस्तैः । रेवातटं दक्षिणमुत्तरं वा सेवन्ति ते रुद्रचरानुपूर्वम्
kiṃ yajñadānairbahubhiśca teṣāṃ niṣevitaistīrthavaraiḥ samastaiḥ / revātaṭaṃ dakṣiṇamuttaraṃ vā sevanti te rudracarānupūrvam
ते वञ्चिताः पङ्गुजडान्धभूता लोकेषु मर्त्याः पशुभिश्च तुल्याः । ये नाश्रिता रुद्रशरीरभूतां सोपानपङ्क्तिं त्रिदिवस्य रेवाम्
te vañcitāḥ paṅgujaḍāndhabhūtā lokeṣu martyāḥ paśubhiśca tulyāḥ / ye nāśritā rudraśarīrabhūtāṃ sopānapaṅktiṃ tridivasya revām
युगं कलिं घोरमिमं य इच्छेद्द्रष्टुं कदाचिन्न पुनर् द्विजेन्द्रः । स नर्मदातीरमुपेत्य सर्वं सम्पूजयेत् सर्वविमुक्तसंगः
yugaṃ kaliṃ ghoramimaṃ ya iccheddraṣṭuṃ kadācinna punar dvijendraḥ / sa narmadātīramupetya sarvaṃ sampūjayet sarvavimuktasaṃgaḥ
विघ्नैर् अनेकैर् अतियोज्यमाना ये तीरम् उझन्ति न नर्मदायाः । ते चैव सर्वस्य हितार्थभूता वन्द्याश्च ते सर्वजनस्य मान्याः
vighnair anekair atiyojyamānā ye tīram ujhanti na narmadāyāḥ / te caiva sarvasya hitārthabhūtā vandyāśca te sarvajanasya mānyāḥ
भृग्वत्रिगार्गेयवशिष्ठकङ्काः शतैः समेतैर् नियतास् त्वसंख्यैः । सिद्धिं परां ते हि जलप्लुताङ्गाः प्राप्तास्तु लोकान्मरुतां न चान्ये
bhṛgvatrigārgeyavaśiṣṭhakaṅkāḥ śataiḥ sametair niyatās tvasaṃkhyaiḥ / siddhiṃ parāṃ te hi jalaplutāṅgāḥ prāptāstu lokānmarutāṃ na cānye
ज्ञानं महत्पुण्यतमं पवित्रं पठन्त्यदो नित्यविशुद्धसत्त्वाः । गतिं परां यान्ति महानुभावा रुद्रस्य वाक्यं हि यथा प्रमाणम्
jñānaṃ mahatpuṇyatamaṃ pavitraṃ paṭhantyado nityaviśuddhasattvāḥ / gatiṃ parāṃ yānti mahānubhāvā rudrasya vākyaṃ hi yathā pramāṇam