॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे रुक्मिणीतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम द्विचत्वारिंशदधिकशततमो ऽध्यायः ॥ RKV अध्याय 143 श्रीमार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेन्महाराज योजनेश्वरम् उत्तमम् । यत्र सिद्धौ पुरा कल्पे नरनारायणावृषी
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe rukmiṇītīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvicatvāriṃśadadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ || RKV adhyāya 143 śrīmārkaṇḍeya uvāca: tato gacchenmahārāja yojaneśvaram uttamam / yatra siddhau purā kalpe naranārāyaṇāvṛṣī
तत्र तीर्थे तपस्तप्त्वा सङ्ग्रामे देवदानवैः । जयं प्राप्तौ महात्मानौ नरनारायणावुभौ
tatra tīrthe tapastaptvā saṅgrāme devadānavaiḥ / jayaṃ prāptau mahātmānau naranārāyaṇāvubhau
पुनस्त्रेतायुगे प्राप्ते तौ देवौ रामलक्ष्मणौ । तत्र तीर्थे पुनः स्नात्वा रावणो दुर्जयो हतः
punastretāyuge prāpte tau devau rāmalakṣmaṇau / tatra tīrthe punaḥ snātvā rāvaṇo durjayo hataḥ
पुनः पार्थ कलौ प्राप्ते तौ देवौ बलकेशवौ । वसुदेवकुले जातौ दुष्करं कर्म चक्रतुः
punaḥ pārtha kalau prāpte tau devau balakeśavau / vasudevakule jātau duṣkaraṃ karma cakratuḥ
नरकं कालनेमिं च कंसं चाणूरमुष्टिकौ । शिशुपालं जरासंधं जघ्नतुर् बलकेशवौ
narakaṃ kālanemiṃ ca kaṃsaṃ cāṇūramuṣṭikau / śiśupālaṃ jarāsaṃdhaṃ jaghnatur balakeśavau
ततस्तत्र रिपून्संख्ये भीष्मद्रोणपुरःसरान् । कर्णदुर्योधनादींश्च निहनिष्यति स प्रभुः
tatastatra ripūnsaṃkhye bhīṣmadroṇapuraḥsarān / karṇaduryodhanādīṃśca nihaniṣyati sa prabhuḥ
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे तत्र युध्यन्ति ते क्षणम् । भीमार्जुननिमित्तेन शिष्यौ कृत्वा परस्परम्
dharmakṣetre kurukṣetre tatra yudhyanti te kṣaṇam / bhīmārjunanimittena śiṣyau kṛtvā parasparam
तत्र तीर्थे पुनर्गत्वा तपः कृत्वा सुदुष्करम् । पूजयित्वा द्विजान्भक्त्या यास्येते द्वारकां पुनः
tatra tīrthe punargatvā tapaḥ kṛtvā suduṣkaram / pūjayitvā dvijānbhaktyā yāsyete dvārakāṃ punaḥ
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद् बलकेशवौ । तेन देवो जगद्धाता पूजितस्त्रिगुणात्मवान्
tatra tīrthe tu yaḥ snātvā pūjayed balakeśavau / tena devo jagaddhātā pūjitastriguṇātmavān
उपवासी नरो भूत्वा यस्तु कुर्यात् प्रजागरम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो गायंस्तस्य शुभां कथाम्
upavāsī naro bhūtvā yastu kuryāt prajāgaram / mucyate sarvapāpebhyo gāyaṃstasya śubhāṃ kathām
यावतस्तत्र तीर्थे तु वृक्षान् पश्यन्ति मानवाः । ब्रह्महत्यादिकं पापं तावद् एषां प्रणश्यति
yāvatastatra tīrthe tu vṛkṣān paśyanti mānavāḥ / brahmahatyādikaṃ pāpaṃ tāvad eṣāṃ praṇaśyati
प्रातरुत्थाय ये केचित् पश्यन्ति बलकेशवौ । तेनैव सदृशाः सर्वे देवदेवेन चक्रिणा
prātarutthāya ye kecit paśyanti balakeśavau / tenaiva sadṛśāḥ sarve devadevena cakriṇā
ते पूज्यास्ते नमस्कार्यास्तेषां जन्म सुजीवितम् । ये नमन्ति जगत्पूज्यं देवं नारायणं हरिम्
te pūjyāste namaskāryāsteṣāṃ janma sujīvitam / ye namanti jagatpūjyaṃ devaṃ nārāyaṇaṃ harim
तत्र तीर्थे तु यद्दानं स्नानं देवार्चनं नृप । क्रियते तत्फलं सर्वमक्षयायोपकल्पते
tatra tīrthe tu yaddānaṃ snānaṃ devārcanaṃ nṛpa / kriyate tatphalaṃ sarvamakṣayāyopakalpate
अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च गावः । लोकास्त्रयस्तेन भवन्ति दत्ता यः काञ्चनं गां च भुवं च दद्यात्
agnerapatyaṃ prathamaṃ suvarṇaṃ bhūrvaiṣṇavī sūryasutāśca gāvaḥ / lokāstrayastena bhavanti dattā yaḥ kāñcanaṃ gāṃ ca bhuvaṃ ca dadyāt
एतत्ते कथितं सर्वं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । अतीतं च भविष्यच्च वर्तमानं महाबलम्
etatte kathitaṃ sarvaṃ tīrthamāhātmyamuttamam / atītaṃ ca bhaviṣyacca vartamānaṃ mahābalam
श्रुत्वा वापि पठित्वेदं श्रावयिपत्वाथ धार्मिकान् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा
śrutvā vāpi paṭhitvedaṃ śrāvayipatvātha dhārmikān / mucyate sarvapāpebhyo nātra kāryā vicāraṇā