॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे केदारेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम त्र्यशीत्युत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ RKV अध्याय 184 श्रीमार्कण्डेय उवाच: धौतपापं ततो गच्छेद्भृगुतीर्थसमीपतः । वृषेण तु भृगुस्तत्र भूयोभूयो धुतस्ततः
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe kedāreśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma tryaśītyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ || RKV adhyāya 184 śrīmārkaṇḍeya uvāca: dhautapāpaṃ tato gacchedbhṛgutīrthasamīpataḥ / vṛṣeṇa tu bhṛgustatra bhūyobhūyo dhutastataḥ
धौतपापं तु तत्तेन नाम्ना लोकेषु विश्रुतम् । तत्र स्थितो महादेवस्तुष्ट्यर्थं भृगुसत्तमे
dhautapāpaṃ tu tattena nāmnā lokeṣu viśrutam / tatra sthito mahādevastuṣṭyarthaṃ bhṛgusattame
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा शाठ्येनापि नरेश्वर । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा
tatra tīrthe tu yaḥ snātvā śāṭhyenāpi nareśvara / mucyate sarvapāpebhyo nātra kāryā vicāraṇā
यस्तु सम्यग्विधानेन तत्र स्नात्वार्चयेच्छिवम् । देवान्पित्ःन्समभ्यर्च्य मुच्यते सर्वपातकैः
yastu samyagvidhānena tatra snātvārcayecchivam / devānpitḥnsamabhyarcya mucyate sarvapātakaiḥ
ब्रह्महत्या गवां वध्या तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । प्रविशेन्न सदा भीता प्रविष्टापि क्षयं व्रजेत्
brahmahatyā gavāṃ vadhyā tatra tīrthe yudhiṣṭhira / praviśenna sadā bhītā praviṣṭāpi kṣayaṃ vrajet
युधिष्ठिर उवाच: आश्चर्यभूतं लोके ऽस्मिन्कथयस्व द्विजोत्तम । प्रविशेन्न ब्रह्महत्या यथा वै धौतपाप्मनि
yudhiṣṭhira uvāca: āścaryabhūtaṃ loke 'sminkathayasva dvijottama / praviśenna brahmahatyā yathā vai dhautapāpmani
ब्रह्महत्यासमं पापं भविता नेह किंचन । कथं वा धौतपापे तु प्रविष्टं नश्यते द्विज । एतद्विस्तरतः सर्वं पृच्छामि वद कौतुकात्
brahmahatyāsamaṃ pāpaṃ bhavitā neha kiṃcana / kathaṃ vā dhautapāpe tu praviṣṭaṃ naśyate dvija / etadvistarataḥ sarvaṃ pṛcchāmi vada kautukāt
मार्कण्डेय उवाच: आदिसर्गे पुरा शम्भुर्ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । विकारं पञ्चमं दृष्ट्वा शिरो ऽश्वमुखसन्निभम्
mārkaṇḍeya uvāca: ādisarge purā śambhurbrahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ / vikāraṃ pañcamaṃ dṛṣṭvā śiro 'śvamukhasannibham
अङ्गुष्ठाङ्गुलियोगेन तच्छिरस्तेन कृन्तितम् । कृत्तमात्रे तु शिरसि ब्रह्महत्याभक्तदा
aṅguṣṭhāṅguliyogena tacchirastena kṛntitam / kṛttamātre tu śirasi brahmahatyābhaktadā
ब्रह्महत्यायुतश्चासीद् उत्तरे नर्मदातटे । धुनितं तु यतो राजन्वृषेण धर्ममूर्तिना
brahmahatyāyutaścāsīd uttare narmadātaṭe / dhunitaṃ tu yato rājanvṛṣeṇa dharmamūrtinā
तत्र धौतेश्वरीं देवीं स्थापितां वृषभेण तु । ददर्श भगवाञ्छम्भुः सर्वदैवतपूजिताम्
tatra dhauteśvarīṃ devīṃ sthāpitāṃ vṛṣabheṇa tu / dadarśa bhagavāñchambhuḥ sarvadaivatapūjitām
दृष्ट्वा धौतेश्वरीं दुर्गां ब्रह्महत्याविनाशिनीम् । तत्र विश्रममाणश्च शङ्करस्त्रिपुरान्तकः
dṛṣṭvā dhauteśvarīṃ durgāṃ brahmahatyāvināśinīm / tatra viśramamāṇaśca śaṅkarastripurāntakaḥ
स शङ्करो ब्रह्महत्याविहीनं मेने आत्मानं तस्य तीर्थस्य भावात् । सुविस्मितो देवदेवो वरेण्यो दृष्ट्वा दूरे ब्रह्महत्यां च तीर्थात्
sa śaṅkaro brahmahatyāvihīnaṃ mene ātmānaṃ tasya tīrthasya bhāvāt / suvismito devadevo vareṇyo dṛṣṭvā dūre brahmahatyāṃ ca tīrthāt
विधौतपापं महितं धर्मशक्त्या विशेन्न हत्या देवीभयात् प्रभीता । रक्ताम्बरा रक्तमाल्योपयुक्ता कृष्णा नारी रक्तदामप्रसक्ता
vidhautapāpaṃ mahitaṃ dharmaśaktyā viśenna hatyā devībhayāt prabhītā / raktāmbarā raktamālyopayuktā kṛṣṇā nārī raktadāmaprasaktā
मां वाञ्छन्ती स्कन्धदेशं रहस्ये दूरे स्थिता तीर्थवर्यप्रभावात् । संचिन्त्य देवो मनसा स्मरारिर्वासाय बुद्धिं तत्र तीर्थे चकार
māṃ vāñchantī skandhadeśaṃ rahasye dūre sthitā tīrthavaryaprabhāvāt / saṃcintya devo manasā smarārirvāsāya buddhiṃ tatra tīrthe cakāra
विमृश्य देवो बहुशः स्थितः स्वयं विधौतपापः प्रथितः पृथिव्याम् । बभूव तत्रैव निवासकारी विधूतपापनिकटप्रदेशे
vimṛśya devo bahuśaḥ sthitaḥ svayaṃ vidhautapāpaḥ prathitaḥ pṛthivyām / babhūva tatraiva nivāsakārī vidhūtapāpanikaṭapradeśe
तदाप्रभृति राजेन्द्र ब्रह्महत्याविनाशनम् । विधौतपापं तत्तीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम्
tadāprabhṛti rājendra brahmahatyāvināśanam / vidhautapāpaṃ tattīrthaṃ narmadāyāṃ vyavasthitam
आश्वयुक्शुक्लनवमी तत्र तीर्थे विशिष्यते । दिनत्रयं तु राजेन्द्र सप्तम्यादिविशेषतः
āśvayukśuklanavamī tatra tīrthe viśiṣyate / dinatrayaṃ tu rājendra saptamyādiviśeṣataḥ
समुपोष्याष्टमीं भक्त्या साङ्गं वेदं पठेत्तु यः । अहोरात्रेण चैकेन ऋग्यजुःसामसंज्ञकम्
samupoṣyāṣṭamīṃ bhaktyā sāṅgaṃ vedaṃ paṭhettu yaḥ / ahorātreṇa caikena ṛgyajuḥsāmasaṃjñakam
अभ्यसन्ब्रह्महत्याया मुच्यते नात्र संशयः । वृषलीगमनं चैव यश्च गुर्वङ्गनागमः
abhyasanbrahmahatyāyā mucyate nātra saṃśayaḥ / vṛṣalīgamanaṃ caiva yaśca gurvaṅganāgamaḥ
स्नात्वा ब्रह्मरसोत्कृष्टे कुम्भेनैव प्रमुच्यते । वन्ध्या स्त्रीजननी या तु काकवन्ध्या मृतप्रजा
snātvā brahmarasotkṛṣṭe kumbhenaiva pramucyate / vandhyā strījananī yā tu kākavandhyā mṛtaprajā
सापि कुम्भोदकैः स्नाता जीवत्पुत्रा प्रजावती । अपठस्तु नर उपोष्य ऋग्यजुःसामसम्भवाम्
sāpi kumbhodakaiḥ snātā jīvatputrā prajāvatī / apaṭhastu nara upoṣya ṛgyajuḥsāmasambhavām
ऋचमेकां जपन्विप्रस्तथा पर्वणि यो नृप । अनृचोपोष्य गायत्रीं जपेद्वै वेदमातरम्
ṛcamekāṃ japanviprastathā parvaṇi yo nṛpa / anṛcopoṣya gāyatrīṃ japedvai vedamātaram
जपन्नवम्यां विप्रेन्द्रो मुच्यते पापसञ्चयात् । एवं तु कथितं तात पुराणोक्तं महर्षिभिः
japannavamyāṃ viprendro mucyate pāpasañcayāt / evaṃ tu kathitaṃ tāta purāṇoktaṃ maharṣibhiḥ
धौतपापं महापुण्यं शिवेन कथितं मम । प्राणत्यागं तु यः कुर्याज्जले वाग्नौ स्थले ऽपि वा
dhautapāpaṃ mahāpuṇyaṃ śivena kathitaṃ mama / prāṇatyāgaṃ tu yaḥ kuryājjale vāgnau sthale 'pi vā
स गच्छति विमानेन ज्वलनार्कसमप्रभः । हंसबर्हिप्रयुक्तेन सेव्यमानो ऽप्सरोगणैः
sa gacchati vimānena jvalanārkasamaprabhaḥ / haṃsabarhiprayuktena sevyamāno 'psarogaṇaiḥ
शिवस्य परमं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम् । क्रीडते स्वेच्छया तत्र यावच्चन्द्रार्कतारकम्
śivasya paramaṃ sthānaṃ yatsurairapi durlabham / krīḍate svecchayā tatra yāvaccandrārkatārakam
धौतपापे तु या नारी कुरुते प्राणसंक्षयम् । तत्क्षणादेव सा पार्थ पुरुषत्वमवाप्नुयात्
dhautapāpe tu yā nārī kurute prāṇasaṃkṣayam / tatkṣaṇādeva sā pārtha puruṣatvamavāpnuyāt
अथ किं बहुनोक्तेन शुभं वा यदि वाशुभम् । तदक्षयफलं सर्वं धौतपापे कृतं नृप
atha kiṃ bahunoktena śubhaṃ vā yadi vāśubham / tadakṣayaphalaṃ sarvaṃ dhautapāpe kṛtaṃ nṛpa
संन्यसेन्नियमेनान्नं संन्यसेद् विषयादिकम् । फलमूलादिकं चैव जलमेकं न संत्यजेत्
saṃnyasenniyamenānnaṃ saṃnyased viṣayādikam / phalamūlādikaṃ caiva jalamekaṃ na saṃtyajet
एवं यः कुरुते पार्थ रुद्रलोकं स गच्छति । तत्र भुक्ताखिलान्भोगाञ्जायते भुवि भूपतिः
evaṃ yaḥ kurute pārtha rudralokaṃ sa gacchati / tatra bhuktākhilānbhogāñjāyate bhuvi bhūpatiḥ