॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे वाराहकल्पवृत्तान्तवर्णनं नाम विंशो ऽध्यायः ॥ RKV अध्याय 21 युधिष्ठिर उवाच: श्रुतं मे विविधाश्चर्यं त्वत्प्रसादाद्द्विजोत्तम । भूयश्च श्रोतुमिच्छामि तन्मे कथय सुव्रत
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe vārāhakalpavṛttāntavarṇanaṃ nāma viṃśo 'dhyāyaḥ || RKV adhyāya 21 yudhiṣṭhira uvāca: śrutaṃ me vividhāścaryaṃ tvatprasādāddvijottama / bhūyaśca śrotumicchāmi tanme kathaya suvrata
कथमेषा नदी पुण्या सर्वनदीषु चोत्तमा । नर्मदा नाम विख्याता भूयो मे कथयानघ
kathameṣā nadī puṇyā sarvanadīṣu cottamā / narmadā nāma vikhyātā bhūyo me kathayānagha
श्रीमार्कण्डेय उवाच: नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी । तारयेत्सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि च
śrīmārkaṇḍeya uvāca: narmadā saritāṃ śreṣṭhā sarvapāpapraṇāśinī / tārayetsarvabhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca
नर्मदायास्तु माहात्म्यं यत्पूर्वेण मया श्रुतम् । तत्ते ऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप
narmadāyāstu māhātmyaṃ yatpūrveṇa mayā śrutam / tatte 'haṃ sampravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanā nṛpa
गङ्गा कनखले पुण्या कुरुक्षेत्रे सरस्वती । ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा
gaṅgā kanakhale puṇyā kurukṣetre sarasvatī / grāme vā yadi vāraṇye puṇyā sarvatra narmadā
त्रिभिः सारस्वतं तोयं सप्ताहेन तु यामुनम् । सद्यः पुनाति गाङ्गेयं दर्शनादेव नार्मदम्
tribhiḥ sārasvataṃ toyaṃ saptāhena tu yāmunam / sadyaḥ punāti gāṅgeyaṃ darśanādeva nārmadam
कलिङ्गदेशात् पश्चार्धे पर्वते ऽमरकण्टके । पुण्या च त्रिषु लोकेषु रमणीया पदे पदे
kaliṅgadeśāt paścārdhe parvate 'marakaṇṭake / puṇyā ca triṣu lokeṣu ramaṇīyā pade pade
तत्र देवाश्च गन्धर्वा ऋषयश्च तपोधनाः । तपस्तप्त्वा महाराज सिद्धिं परमिकां गताः
tatra devāśca gandharvā ṛṣayaśca tapodhanāḥ / tapastaptvā mahārāja siddhiṃ paramikāṃ gatāḥ
तत्र स्नात्वा नरो राजन्नियमस्थो जितेन्द्रियः । उपोष्य रजनीमेकां कुलानां तारयेच्छतम्
tatra snātvā naro rājanniyamastho jitendriyaḥ / upoṣya rajanīmekāṃ kulānāṃ tārayecchatam
सिद्धिक्षेत्रं परं तात पर्वतो ह्यमरंकटः । सर्वदेवाश्रितो यस्मादृषिभिः परिसेवितः
siddhikṣetraṃ paraṃ tāta parvato hyamaraṃkaṭaḥ / sarvadevāśrito yasmādṛṣibhiḥ parisevitaḥ
सिद्धविद्याधरा भूतगन्धर्वाः स्थानमुत्तमम् । दृश्यादृश्याश्च राजेन्द्र सेवन्ते सिद्धिकाङ्क्षिणः
siddhavidyādharā bhūtagandharvāḥ sthānamuttamam / dṛśyādṛśyāśca rājendra sevante siddhikāṅkṣiṇaḥ
अहं च परमं स्थानं ततः प्रभृति संश्रितः । अत्र प्रणवरूपो वै स्थाने तिष्ठत्युमापतिः
ahaṃ ca paramaṃ sthānaṃ tataḥ prabhṛti saṃśritaḥ / atra praṇavarūpo vai sthāne tiṣṭhatyumāpatiḥ
श्रीकण्ठः सगणः सर्वभूतसङ्घैर्निषेवितः । अस्माद्गिरिवराद्भूप वक्ष्ये तीर्थस्य विस्तरम्
śrīkaṇṭhaḥ sagaṇaḥ sarvabhūtasaṅghairniṣevitaḥ / asmādgirivarādbhūpa vakṣye tīrthasya vistaram
यानि सन्तीह तीर्थानि पुण्यानि नृपसत्तम । यानि यानीह तीर्थानि नर्मदायास्तटद्वये
yāni santīha tīrthāni puṇyāni nṛpasattama / yāni yānīha tīrthāni narmadāyāstaṭadvaye
न तेषां विस्तरं वक्तुं शक्तो ब्रह्मापि भूपते । योजनानां शतं साग्रं श्रूयते सरिदुत्तमा
na teṣāṃ vistaraṃ vaktuṃ śakto brahmāpi bhūpate / yojanānāṃ śataṃ sāgraṃ śrūyate sariduttamā
विस्तरेण तु राजेन्द्र अर्धयोजनमायता । षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथैव च
vistareṇa tu rājendra ardhayojanamāyatā / ṣaṣṭitīrthasahasrāṇi ṣaṣṭikoṭyastathaiva ca
पर्वताद् उदधिं यावद् उभे कूले न संशयः
parvatād udadhiṃ yāvad ubhe kūle na saṃśayaḥ
सप्तषष्टिसहस्राणि सप्तषष्टिशतानि च । सप्तषष्टिस्तथा कोट्यो वायुस् तीर्थानि चाब्रवीत्
saptaṣaṣṭisahasrāṇi saptaṣaṣṭiśatāni ca / saptaṣaṣṭistathā koṭyo vāyus tīrthāni cābravīt
परं कृतयुगे तानि यान्ति प्रत्यक्षतां नृप । पश्यन्ति मानवाः सर्वे सततं धर्मबुद्धयः
paraṃ kṛtayuge tāni yānti pratyakṣatāṃ nṛpa / paśyanti mānavāḥ sarve satataṃ dharmabuddhayaḥ
यथायथा कलिर्घोरो वर्तते दारुणो नृप । तथातथाल्पतां यान्ति हीनसत्त्वा यतो नराः
yathāyathā kalirghoro vartate dāruṇo nṛpa / tathātathālpatāṃ yānti hīnasattvā yato narāḥ
जालेश्वरादितीर्थानि पर्वते ऽस्मिन्नराधिप । पितृतृप्तिप्रदान्याहुः स्वर्गमोक्षप्रदानि च
jāleśvarāditīrthāni parvate 'sminnarādhipa / pitṛtṛptipradānyāhuḥ svargamokṣapradāni ca
श्रेष्ठं दारुवनं तत्र चरुकासंगमः शुभः । उत्तरे नर्मदायास्तु चरुकेश्वरम् उत्तमम्
śreṣṭhaṃ dāruvanaṃ tatra carukāsaṃgamaḥ śubhaḥ / uttare narmadāyāstu carukeśvaram uttamam
दारुकेश्वरतीर्थं च व्यतीपातेश्वरं तथा । पातालेश्वरतीर्थं च कोटियज्ञं तथैव च
dārukeśvaratīrthaṃ ca vyatīpāteśvaraṃ tathā / pātāleśvaratīrthaṃ ca koṭiyajñaṃ tathaiva ca
इति चैवोत्तरे कूले रेवाया नृपसत्तम । अमरेश्वरपार्श्वे च लिङ्गान्यष्टोत्तरं शतम्
iti caivottare kūle revāyā nṛpasattama / amareśvarapārśve ca liṅgānyaṣṭottaraṃ śatam
वरुणेश्वरमुख्यानि सर्वपापहराणि च
varuṇeśvaramukhyāni sarvapāpaharāṇi ca
मान्धातृपुरपार्श्वे च सिद्धेश्वरयमेश्वरौ । ओङ्कारात्पूर्वभागे च केदारं तीर्थमुत्तमम्
māndhātṛpurapārśve ca siddheśvarayameśvarau / oṅkārātpūrvabhāge ca kedāraṃ tīrthamuttamam
तत्समीपे महाराज स्वर्गद्वारमघापहम् । नाम्ना ब्रह्मेश्वरं पुण्यं सप्तसारस्वतं पुरः
tatsamīpe mahārāja svargadvāramaghāpaham / nāmnā brahmeśvaraṃ puṇyaṃ saptasārasvataṃ puraḥ
रुद्राष्टकं च सावित्रं सोमतीर्थं तथैव च । एतानि दक्षिणे तीरे रेवाया भरतर्षभ
rudrāṣṭakaṃ ca sāvitraṃ somatīrthaṃ tathaiva ca / etāni dakṣiṇe tīre revāyā bharatarṣabha
अस्मिंस्तु पर्वते तात रुद्राणां कोटयः स्थिताः । स्नानैस्तुष्टिर्भवेत्तेषां गन्धमाल्यानुलेपनैः
asmiṃstu parvate tāta rudrāṇāṃ koṭayaḥ sthitāḥ / snānaistuṣṭirbhavetteṣāṃ gandhamālyānulepanaiḥ
प्रीतास्ते ऽपि भवन्त्यत्र रुद्रा राजन् न संशयः । जपेन पापसंशुद्धिर्ध्यानेनानन्त्यम् अश्नुते
prītāste 'pi bhavantyatra rudrā rājan na saṃśayaḥ / japena pāpasaṃśuddhirdhyānenānantyam aśnute
दानेन भोगानाप्नोति इत्येवं शङ्करो ऽब्रवीत् । पर्वतात् पश्चिमे देशे स्वयं देवो महेश्वरः । स्थितः प्रणवरूपो ऽसौ जगदादिः सनातनः
dānena bhogānāpnoti ityevaṃ śaṅkaro 'bravīt / parvatāt paścime deśe svayaṃ devo maheśvaraḥ / sthitaḥ praṇavarūpo 'sau jagadādiḥ sanātanaḥ
तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः । पितृकार्यं प्रकुर्वीत विधिदृष्टेन कर्मणा
tatra snātvā śucirbhūtvā brahmacārī jitendriyaḥ / pitṛkāryaṃ prakurvīta vidhidṛṣṭena karmaṇā
तिलोदकेन तत्रैव तर्पयेत्पितृदेवताः । आ सप्तमं कुलं तस्य स्वर्गे मोदति पाण्डव
tilodakena tatraiva tarpayetpitṛdevatāḥ / ā saptamaṃ kulaṃ tasya svarge modati pāṇḍava
आत्मना सह भोगांश्च विविधान् लभते सुखी । षष्टिवर्षसहस्राणि क्रीडते सुरपूजितः
ātmanā saha bhogāṃśca vividhān labhate sukhī / ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi krīḍate surapūjitaḥ
मोदते सुचिरं कालं पितृपूजाफलधितः । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जायते विमले कुले
modate suciraṃ kālaṃ pitṛpūjāphaladhitaḥ / tataḥ svargātparibhraṣṭo jāyate vimale kule
धनवान्दानशीलश्च नीरोगो लोकपूजितः । पुनः स्मरति तत्तीर्थं गमनं कुरुते पुनः
dhanavāndānaśīlaśca nīrogo lokapūjitaḥ / punaḥ smarati tattīrthaṃ gamanaṃ kurute punaḥ
द्वितीये जन्मनि भवेद्ध्रदस्यानुचरोत्कटः । तथैव ब्रह्मचर्येण सोपवासो जितेन्द्रियः
dvitīye janmani bhaveddhradasyānucarotkaṭaḥ / tathaiva brahmacaryeṇa sopavāso jitendriyaḥ
सर्वहिंसानिवृत्तस्तु लभते फलमुत्तमम् । एवं धर्मसमाचारो यस्तु प्राणान्परित्यजेत्
sarvahiṃsānivṛttastu labhate phalamuttamam / evaṃ dharmasamācāro yastu prāṇānparityajet
तस्य पुण्यफलं यद्वै तन्निबोध नराधिप । शतं वर्षसहस्राणि स्वर्गे मोदति पाण्डव
tasya puṇyaphalaṃ yadvai tannibodha narādhipa / śataṃ varṣasahasrāṇi svarge modati pāṇḍava
अप्सरोगणसंकीर्णे दिव्यशब्दानुनादिते । दिव्यगन्धानुलिप्ताङ्गो दिव्यालङ्कारभूषितः
apsarogaṇasaṃkīrṇe divyaśabdānunādite / divyagandhānuliptāṅgo divyālaṅkārabhūṣitaḥ
क्रीडते दैवतैः सार्द्धं सिद्धगन्धर्वसंस्तुतः । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो राजा भवति वीर्यवान्
krīḍate daivataiḥ sārddhaṃ siddhagandharvasaṃstutaḥ / tataḥ svargātparibhraṣṭo rājā bhavati vīryavān
हस्त्यश्वरथयानैश्च धर्मज्ञः शास्त्रतत्परः । गृहे स्तम्भशताकीर्णे सौवर्णे रजतान्विते
hastyaśvarathayānaiśca dharmajñaḥ śāstratatparaḥ / gṛhe stambhaśatākīrṇe sauvarṇe rajatānvite
सप्ताष्टभूमिसुद्वारे दासीदाससमाकुले । मत्तमातङ्गनिःश्वासैर्वाजिहेषितनादितैः
saptāṣṭabhūmisudvāre dāsīdāsasamākule / mattamātaṅganiḥśvāsairvājiheṣitanāditaiḥ
क्षुभ्यते तस्य तद्द्वारमिन्द्रस्य भुवनं यथा । राजराजेश्वरः श्रीमान्सर्वस्त्रीजनवल्लभः
kṣubhyate tasya taddvāramindrasya bhuvanaṃ yathā / rājarājeśvaraḥ śrīmānsarvastrījanavallabhaḥ
तस्मिन्गृहे वसित्वा तु क्रीडाभोगसमन्वितः । जीवेद्वर्षशतं साग्रं सर्वव्याधिविवर्जितः
tasmingṛhe vasitvā tu krīḍābhogasamanvitaḥ / jīvedvarṣaśataṃ sāgraṃ sarvavyādhivivarjitaḥ
एवं तेषां भवेत्सर्वं ये मृता ह्यमरेश्वरे । अग्निप्रवेशं यः कुर्याद् भक्त्या ह्यमरकण्टके
evaṃ teṣāṃ bhavetsarvaṃ ye mṛtā hyamareśvare / agnipraveśaṃ yaḥ kuryād bhaktyā hyamarakaṇṭake
स मृतः स्वर्गमाप्नोति यास्यते परमां गतिम् । स्नानं दानं जपो होमः शुभं वा यदि वाशुभम्
sa mṛtaḥ svargamāpnoti yāsyate paramāṃ gatim / snānaṃ dānaṃ japo homaḥ śubhaṃ vā yadi vāśubham
पुराणे श्रूयते राजन्सर्वं कोटिगुणं भवेत् । तस्यास्तीरे तु ये वृक्षाः पतिताः कालपर्यये
purāṇe śrūyate rājansarvaṃ koṭiguṇaṃ bhavet / tasyāstīre tu ye vṛkṣāḥ patitāḥ kālaparyaye
नर्मदातोयसंस्पृष्टास्ते यान्ति परमां गतिम् । अनिवृत्तिका गतिस्तस्य पवनस्याम्बरे यथा
narmadātoyasaṃspṛṣṭāste yānti paramāṃ gatim / anivṛttikā gatistasya pavanasyāmbare yathā
पतनं कुरुते यस्तु तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । कन्यास्त्रीणि सहस्राणि पाताले भोगभागिनः
patanaṃ kurute yastu tasmiṃstīrthe narādhipa / kanyāstrīṇi sahasrāṇi pātāle bhogabhāginaḥ
तिष्ठन्ति भवने तस्य प्रेषणे प्रार्थयन्ति च । दिव्यभोगैः सुसम्पन्नः क्रीडते कालम्
tiṣṭhanti bhavane tasya preṣaṇe prārthayanti ca / divyabhogaiḥ susampannaḥ krīḍate kālam
पृथिव्यां ह्य् आसमुद्रायां तादृशो नैव जायते । यादृशो ऽयं नरश्रेष्ठ पर्वतो ऽमरकण्टकः
pṛthivyāṃ hy āsamudrāyāṃ tādṛśo naiva jāyate / yādṛśo 'yaṃ naraśreṣṭha parvato 'marakaṇṭakaḥ
तत्र तीर्थं तु विज्ञेयं पर्वतस्यानु पश्चिमे । ह्रदो जालेश्वरो नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतः
tatra tīrthaṃ tu vijñeyaṃ parvatasyānu paścime / hrado jāleśvaro nāma triṣu lokeṣu viśrutaḥ
तत्र पिण्डप्रदानेन सन्ध्योपासनकेन तु । पितरो द्वादशाब्दानि तर्पितास्तु भवन्ति वै
tatra piṇḍapradānena sandhyopāsanakena tu / pitaro dvādaśābdāni tarpitāstu bhavanti vai
दक्षिणे नर्मदातीरे कपिला तु महानदी । सरलार्जुनसंछन्ना खदिरैरुपशोभिता
dakṣiṇe narmadātīre kapilā tu mahānadī / saralārjunasaṃchannā khadirairupaśobhitā
माधवीसल्लकीभिश्च वल्लीभिश् चाप्यलंकृता । श्वापदैर्गर्जमानैश्च गोमायुवानरादिभिः
mādhavīsallakībhiśca vallībhiś cāpyalaṃkṛtā / śvāpadairgarjamānaiśca gomāyuvānarādibhiḥ
पक्षिजातिविशेषैश्च नित्यं प्रमुदिता नृप । साग्रं कोटिशतं तत्र ऋषीणामिति शुश्रुम
pakṣijātiviśeṣaiśca nityaṃ pramuditā nṛpa / sāgraṃ koṭiśataṃ tatra ṛṣīṇāmiti śuśruma
तपस्तप्त्वा गतं मोक्षं येषां जन्म न चागमः । येन तत्र तपस्तप्तं कपिलेन महात्मना
tapastaptvā gataṃ mokṣaṃ yeṣāṃ janma na cāgamaḥ / yena tatra tapastaptaṃ kapilena mahātmanā
तत्र तच्चाभवत्तीर्थं पुण्यं सिद्धनिषेवितम् । येन सा कापिलैस्तात सेविता ऋषिभिः पुरा
tatra taccābhavattīrthaṃ puṇyaṃ siddhaniṣevitam / yena sā kāpilaistāta sevitā ṛṣibhiḥ purā
तेन सा कपिला नाम गीता पापक्षयंकरी । तत्र कोटिशतं साग्रं तीर्थानाम् अमरेश्वरे
tena sā kapilā nāma gītā pāpakṣayaṃkarī / tatra koṭiśataṃ sāgraṃ tīrthānām amareśvare
अहोरात्रोषितो भूत्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः । दानं च विधिवद् दत्त्वा यथाशक्त्या द्विजोत्तमे
ahorātroṣito bhūtvā mucyate sarvakilbiṣaiḥ / dānaṃ ca vidhivad dattvā yathāśaktyā dvijottame
ईश्वरानुग्रहात्सर्वं तत्र कोटिगुणं भवेत् । यस्मादनक्षरं रूपं प्रणवस्येह भारत
īśvarānugrahātsarvaṃ tatra koṭiguṇaṃ bhavet / yasmādanakṣaraṃ rūpaṃ praṇavasyeha bhārata
शिवस्वरूपस्य ततः कृतमात्राक्षरं भवेत् । तिर्यञ्चः पशवश्चैव वृक्षा गुल्मलतादयः
śivasvarūpasya tataḥ kṛtamātrākṣaraṃ bhavet / tiryañcaḥ paśavaścaiva vṛkṣā gulmalatādayaḥ
ते ऽपि तत्र क्षयं याताः स्वर्गं यान्ति न संशयः । विशल्या तत्र या प्रोक्ता तत्रैव तु महानदी
te 'pi tatra kṣayaṃ yātāḥ svargaṃ yānti na saṃśayaḥ / viśalyā tatra yā proktā tatraiva tu mahānadī
स्नात्वा दत्त्वा यथान्यायं तत्रापि सुकृती भवेत् । तत्र देवगणाः सर्वे सकिन्नरमहोरगाः
snātvā dattvā yathānyāyaṃ tatrāpi sukṛtī bhavet / tatra devagaṇāḥ sarve sakinnaramahoragāḥ
यक्षराक्षसगन्धर्वा ऋषयश्च तपोधनाः । सर्वे समागतास्तां वै पश्यन्ति ह्यमरेश्वरे
yakṣarākṣasagandharvā ṛṣayaśca tapodhanāḥ / sarve samāgatāstāṃ vai paśyanti hyamareśvare
तैश्च सर्वैः समागम्य वन्दितौ तौ शुभौ कटौ । पुरा युगे महाघोरे सर्वलोकभयंकरे
taiśca sarvaiḥ samāgamya vanditau tau śubhau kaṭau / purā yuge mahāghore sarvalokabhayaṃkare
नर्मदायाः सुतस्तत्र सशल्यो विशलीकृतः । सर्वदेवैश्च ऋषिभिर्विशल्या तेन सा स्मृता
narmadāyāḥ sutastatra saśalyo viśalīkṛtaḥ / sarvadevaiśca ṛṣibhirviśalyā tena sā smṛtā
युधिष्ठिर उवाच: उत्पन्ना तु कथं तात विशल्या कपिला कथम् । कथं वा नर्मदापुत्रः शल्ययुक्तो ऽभवन्मुने
yudhiṣṭhira uvāca: utpannā tu kathaṃ tāta viśalyā kapilā katham / kathaṃ vā narmadāputraḥ śalyayukto 'bhavanmune
आश्चर्यभूतं लोकस्य श्रोतुमिच्छामि सुव्रत
āścaryabhūtaṃ lokasya śrotumicchāmi suvrata
श्रीमार्कण्डेय उवाच: पुरा दाक्षायणी नाम सहिता शूलपाणिना । क्रीडित्वा नर्मदातोये परया च मुदा नृप
śrīmārkaṇḍeya uvāca: purā dākṣāyaṇī nāma sahitā śūlapāṇinā / krīḍitvā narmadātoye parayā ca mudā nṛpa
जलादुत्तीर्य सहसा वस्त्रमन्यत्समाहरत् । देव्यास्तु स्नानवस्त्रं तत्पीडितं लीलया नृप
jalāduttīrya sahasā vastramanyatsamāharat / devyāstu snānavastraṃ tatpīḍitaṃ līlayā nṛpa
सहितानुचरीभिस्तु इन्द्रायुधनिभं भृशम् । तस्मिन्निष्पीड्यमाने तु वारि यन्निःसृतं तदा
sahitānucarībhistu indrāyudhanibhaṃ bhṛśam / tasminniṣpīḍyamāne tu vāri yanniḥsṛtaṃ tadā
तस्मादियं सरिज्जज्ञे कपिलाख्या महानदी । संयोगादङ्गरागस्य वस्त्रोद्यत्कपिलं जलम्
tasmādiyaṃ sarijjajñe kapilākhyā mahānadī / saṃyogādaṅgarāgasya vastrodyatkapilaṃ jalam
गलितं तेन कपिला वर्णतो नामतो ऽभवत् । तथा गन्धरसैर्युक्तं नानापुष्पैस्तु वासितम्
galitaṃ tena kapilā varṇato nāmato 'bhavat / tathā gandharasairyuktaṃ nānāpuṣpaistu vāsitam
नानावर्णारुणं शुभ्रं वस्त्राद्यद्वारि निःसृतम् । पीड्यमानं करैः शुभ्रैस् तैस् तु पल्लवकोमलैः
nānāvarṇāruṇaṃ śubhraṃ vastrādyadvāri niḥsṛtam / pīḍyamānaṃ karaiḥ śubhrais tais tu pallavakomalaiḥ
कपिलं जलमिश्रैस्तु तस्मादेषा सरिद्वरा । कपिला चोच्यते तज्ज्ञैः पुराणार्थविशारदैः
kapilaṃ jalamiśraistu tasmādeṣā saridvarā / kapilā cocyate tajjñaiḥ purāṇārthaviśāradaiḥ
एषा वै वस्त्रसम्भूता नर्मदातोयसम्भवा । महापुण्यतमा ज्ञेया कपिला सरिदुत्तमा
eṣā vai vastrasambhūtā narmadātoyasambhavā / mahāpuṇyatamā jñeyā kapilā sariduttamā