॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे ब्रह्मावर्ततीर्थमाहात्म्यवर्णनं नामैकत्रिंशो ऽध्यायः ॥ RKV अध्याय 32 श्रीमार्कण्डेय उवाच: पत्त्रेश्वरं ततो गच्छेत् सर्वपापप्रणाशनम् । यत्र सिद्धो महाभागश्चित्रसेनसुतो बली
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe brahmāvartatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmaikatriṃśo 'dhyāyaḥ || RKV adhyāya 32 śrīmārkaṇḍeya uvāca: pattreśvaraṃ tato gacchet sarvapāpapraṇāśanam / yatra siddho mahābhāgaścitrasenasuto balī
युधिष्ठिर उवाच: को ऽसौ सिद्धस् तदा ब्रह्मंस्तस्मिंस्तीर्थे महातपाः । पुत्रः कस्य तु को हेतुरेतदिच्छामि वेदितुम्
yudhiṣṭhira uvāca: ko 'sau siddhas tadā brahmaṃstasmiṃstīrthe mahātapāḥ / putraḥ kasya tu ko heturetadicchāmi veditum
श्रीमार्कण्डेय उवाच: चित्रोनाम महातेजा इन्द्रस्य दयितः पुरा । तस्य पुत्रो नृपश्रेष्ठ पत्त्रेश्वर इति श्रुतः
śrīmārkaṇḍeya uvāca: citronāma mahātejā indrasya dayitaḥ purā / tasya putro nṛpaśreṣṭha pattreśvara iti śrutaḥ
रूपवान् सुभगश्चैव सर्वशत्रुभयंकरः । इन्द्रस्य दयितो ऽत्यर्थं जय इत्येव चापरः
rūpavān subhagaścaiva sarvaśatrubhayaṃkaraḥ / indrasya dayito 'tyarthaṃ jaya ityeva cāparaḥ
स कदाचित् सभामध्ये सर्वदेवसमागमे । मेनकानृत्यगीतेन मोहितः सुचिरं किल
sa kadācit sabhāmadhye sarvadevasamāgame / menakānṛtyagītena mohitaḥ suciraṃ kila
तिष्ठते गतमर्यादो गतप्राण इव क्षणात् । तावत्सुरपतिर्देवः शशापाथाजितेन्द्रियम्
tiṣṭhate gatamaryādo gataprāṇa iva kṣaṇāt / tāvatsurapatirdevaḥ śaśāpāthājitendriyam
यस्मात् त्वं स्वर्गसंस्थो ऽपि मर्त्यधर्मम् उपेयिवान् । तस्मान् मर्त्ये चिरं कालं क्षपयिष्यस्यसंशयम्
yasmāt tvaṃ svargasaṃstho 'pi martyadharmam upeyivān / tasmān martye ciraṃ kālaṃ kṣapayiṣyasyasaṃśayam
एवम् उक्तः सुरेन्द्रेण चित्रसेनसुतो युवा । वेपमानः सुरश्रेष्ठः कृताञ्जलिरुवाच ह
evam uktaḥ surendreṇa citrasenasuto yuvā / vepamānaḥ suraśreṣṭhaḥ kṛtāñjaliruvāca ha
पत्त्रेश्वर उवाच: मया पापेन मूढेन अजितेन्द्रियचेतसा । प्राप्तं वै यत्फलं तस्य प्रसादं कर्तुम् अर्हसि
pattreśvara uvāca: mayā pāpena mūḍhena ajitendriyacetasā / prāptaṃ vai yatphalaṃ tasya prasādaṃ kartum arhasi
शक्र उवाच: नर्मदातटमाश्रित्य द्वादशाब्दं जितेन्द्रियः । आराधय शिवं शान्तं पुनः प्राप्स्यसि सद्गतिम्
śakra uvāca: narmadātaṭamāśritya dvādaśābdaṃ jitendriyaḥ / ārādhaya śivaṃ śāntaṃ punaḥ prāpsyasi sadgatim
सत्यशौचरतानां च धर्मिष्ठानां जितात्मनाम् । लोकोऽयं पापिनां नैव इति शास्त्रस्य निश्चयः
satyaśaucaratānāṃ ca dharmiṣṭhānāṃ jitātmanām / loko'yaṃ pāpināṃ naiva iti śāstrasya niścayaḥ
एवमुक्ते महाराज सहस्राक्षेण धीमता । गन्धर्वतनयो धीमान्प्रणम्यागात्तु भूतलम्
evamukte mahārāja sahasrākṣeṇa dhīmatā / gandharvatanayo dhīmānpraṇamyāgāttu bhūtalam
रेवाया विमले तोये ब्रह्मावर्तसमीपतः । स्नात्वा जप्त्वा विधानेन अर्चयित्वा च शङ्करम्
revāyā vimale toye brahmāvartasamīpataḥ / snātvā japtvā vidhānena arcayitvā ca śaṅkaram
वाय्वम्बुपिण्याकफलैश्च पुष्पैः पर्णैश्च मूलाशनयावकेन । तताप पञ्चाग्नितपोभिर् उग्रैस्ततश्च तोषं समगात् स देवः
vāyvambupiṇyākaphalaiśca puṣpaiḥ parṇaiśca mūlāśanayāvakena / tatāpa pañcāgnitapobhir ugraistataśca toṣaṃ samagāt sa devaḥ
पिनाकपाणिं वरदं त्रिशूलिनमुमापतिं ह्यन्धकनाशनं च । चन्द्रार्धमौलिं गजकृत्तिवाससं दृष्ट्वा पपाताग्रगतं समीक्ष्य
pinākapāṇiṃ varadaṃ triśūlinamumāpatiṃ hyandhakanāśanaṃ ca / candrārdhamauliṃ gajakṛttivāsasaṃ dṛṣṭvā papātāgragataṃ samīkṣya
ईश्वर उवाच: वरं वृणीष्व भद्रं ते वरदो ऽहं तवानघ । यमिच्छसि ददाम्यद्य नात्र कार्या विचारणा
īśvara uvāca: varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te varado 'haṃ tavānagha / yamicchasi dadāmyadya nātra kāryā vicāraṇā
पत्त्रेश्वर उवाच: यदि तुष्टो ऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । अत्र त्वं सततं तीर्थे मम नाम्ना भव प्रभो
pattreśvara uvāca: yadi tuṣṭo 'si deveśa yadi deyo varo mama / atra tvaṃ satataṃ tīrthe mama nāmnā bhava prabho
एतच्छ्रुत्वा महादेवो हर्षगद्गदया गिरा । तथेत्युक्त्वा ययौ हृष्ट उमया सह शङ्करः
etacchrutvā mahādevo harṣagadgadayā girā / tathetyuktvā yayau hṛṣṭa umayā saha śaṅkaraḥ
सो ऽपि तत्तीर्थम् आप्लुत्य गते देवे दिवं प्रति । स्नात्वा जाप्यविधानेन तर्पयित्वा पित्ःन् पुनः
so 'pi tattīrtham āplutya gate deve divaṃ prati / snātvā jāpyavidhānena tarpayitvā pitḥn punaḥ
स्थापयामास देवेशं तस्मिंस् तीर्थे विधानतः । पत्त्रेश्वरं तु विख्यातं त्रिषु लोकेषु भारत
sthāpayāmāsa deveśaṃ tasmiṃs tīrthe vidhānataḥ / pattreśvaraṃ tu vikhyātaṃ triṣu lokeṣu bhārata
इन्द्रलोकं गतः शापान्मुक्तः सो ऽपि नरेश्वर । हृष्टः प्रमुदितो रम्यं जयशब्दादिमङ्गलैः
indralokaṃ gataḥ śāpānmuktaḥ so 'pi nareśvara / hṛṣṭaḥ pramudito ramyaṃ jayaśabdādimaṅgalaiḥ
एष ते कथितः प्रश्नः पृष्टो यो वै युधिष्ठिर । तत्र स्नानेन चैकेन सर्वपापैः प्रमुच्यते
eṣa te kathitaḥ praśnaḥ pṛṣṭo yo vai yudhiṣṭhira / tatra snānena caikena sarvapāpaiḥ pramucyate
यस्त्वर्चयेन्महादेवं तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर । स्नात्वाभ्यर्च्य पित्ःन् देवान् सो ऽश्वमेधफलं लभेत्
yastvarcayenmahādevaṃ tasmiṃstīrthe yudhiṣṭhira / snātvābhyarcya pitḥn devān so 'śvamedhaphalaṃ labhet
मृतो वर्षशतं साग्रं क्रीडित्वा च शिवे पुरे । राजा वा राजतुल्यो वा पश्चान्मर्त्येषु जायते
mṛto varṣaśataṃ sāgraṃ krīḍitvā ca śive pure / rājā vā rājatulyo vā paścānmartyeṣu jāyate
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो जीवेच्च शरदः शतम् । व्याधिशोकविनिर्मुक्तः पुनः स्मरति तज्जलम्
vedavedāṅgatattvajño jīvecca śaradaḥ śatam / vyādhiśokavinirmuktaḥ punaḥ smarati tajjalam