॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे दारुकतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम षट्त्रिंशो ऽध्यायः ॥ RKV अध्याय 37 श्रीमार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेत राजेन्द्र देवतीर्थमनुत्तमम् । येन देवास्त्रयस्त्रिंशत् स्नात्वा सिद्धिं परां गताः
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe dārukatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma ṣaṭtriṃśo 'dhyāyaḥ || RKV adhyāya 37 śrīmārkaṇḍeya uvāca: tato gaccheta rājendra devatīrthamanuttamam / yena devāstrayastriṃśat snātvā siddhiṃ parāṃ gatāḥ
युधिष्ठिर उवाच: कथं तात सुराः सर्वे दानवैर्बलवत्तरैः । निर्जितास्तत्र तीर्थे च स्नात्वा सिद्धिं परां गताः
yudhiṣṭhira uvāca: kathaṃ tāta surāḥ sarve dānavairbalavattaraiḥ / nirjitāstatra tīrthe ca snātvā siddhiṃ parāṃ gatāḥ
मार्कण्डेय उवाच: पुरा दैत्यगणैरुग्रैर्युद्धे ऽतिबलवत्तरैः । इन्द्रो देवगणैः सार्द्धं स्वराज्याच्च्यावितो नृप
mārkaṇḍeya uvāca: purā daityagaṇairugrairyuddhe 'tibalavattaraiḥ / indro devagaṇaiḥ sārddhaṃ svarājyāccyāvito nṛpa
हस्त्यश्वरथयानौघैर्मर्दयित्वा वरूथिनीम् । विध्वस्ता भेजिरे मार्गं प्रहारैर् जर्जरीकृताः
hastyaśvarathayānaughairmardayitvā varūthinīm / vidhvastā bhejire mārgaṃ prahārair jarjarīkṛtāḥ
जम्भशुम्भैश्च कूष्माण्डकुहकादिभिः । वेपमानार्दिताः सर्वे ब्रह्माणमुपतस्थिरे
jambhaśumbhaiśca kūṣmāṇḍakuhakādibhiḥ / vepamānārditāḥ sarve brahmāṇamupatasthire
प्रणम्य शिरसा देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् । तदा विज्ञापयामासुर्देवा वह्निपुरोगमाः
praṇamya śirasā devaṃ brahmāṇaṃ parameṣṭhinam / tadā vijñāpayāmāsurdevā vahnipurogamāḥ
पश्य पश्य महाभाग दानवैः शकलीकृताः । वियोजिताः पुत्रदारैस्त्वामेव शरणं गताः
paśya paśya mahābhāga dānavaiḥ śakalīkṛtāḥ / viyojitāḥ putradāraistvāmeva śaraṇaṃ gatāḥ
परित्रायस्व देवेश सर्वलोकपितामह । नान्या गतिः सुरेशान त्वां मुक्त्वा परमेश्वर
paritrāyasva deveśa sarvalokapitāmaha / nānyā gatiḥ sureśāna tvāṃ muktvā parameśvara
ब्रह्मोवाच: दानवानां विघातार्थं नर्मदातटम् आस्थिताः । तपः कुरुध्वं स्वस्थाः स्थ तपो हि परमं बलम्
brahmovāca: dānavānāṃ vighātārthaṃ narmadātaṭam āsthitāḥ / tapaḥ kurudhvaṃ svasthāḥ stha tapo hi paramaṃ balam
नान्योपायो न वै मन्त्रो विद्यते न च मे क्रिया । विना रेवाजलं पुण्यं सर्वपापक्षयंकरम्
nānyopāyo na vai mantro vidyate na ca me kriyā / vinā revājalaṃ puṇyaṃ sarvapāpakṣayaṃkaram
दारिद्र्यव्याधिमरणबन्धनव्यसनानि च । एतानि चैव पापस्य फलानीति मतिर्मम
dāridryavyādhimaraṇabandhanavyasanāni ca / etāni caiva pāpasya phalānīti matirmama
एवं ज्ञात्वा ततश्चैव तपः कुरुत दुष्करम् । तथा चैव सुराः सर्वे देवा ह्यग्निपुरोगमाः
evaṃ jñātvā tataścaiva tapaḥ kuruta duṣkaram / tathā caiva surāḥ sarve devā hyagnipurogamāḥ
तच्छ्रुत्वा वचनं तथ्यं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । नर्मदाम् आगताः सर्वे देवा ह्यग्निपुरोगमाः
tacchrutvā vacanaṃ tathyaṃ brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ / narmadām āgatāḥ sarve devā hyagnipurogamāḥ
चेरुर्वै तत्र विपुलं तपः सिद्धिमवाप्नुवन् । तदाप्रभृति तत्तीर्थं देवतीर्थम् अनुत्तमम्
cerurvai tatra vipulaṃ tapaḥ siddhimavāpnuvan / tadāprabhṛti tattīrthaṃ devatīrtham anuttamam
गीयते त्रिषु लोकेषु सर्वपापक्षयंकरम् । तत्र गत्वा च यो मर्त्यो विधिना संयतेन्द्रियः
gīyate triṣu lokeṣu sarvapāpakṣayaṃkaram / tatra gatvā ca yo martyo vidhinā saṃyatendriyaḥ
स्नानं समाचरेद्भक्त्या स लभेन्मौक्तिकं फलम् । यस्तु भोजयते विप्रांस्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप
snānaṃ samācaredbhaktyā sa labhenmauktikaṃ phalam / yastu bhojayate viprāṃstasmiṃstīrthe narādhipa
स लभेन्मुख्यविप्राणां फलं साहस्रिकं नृप । तत्र देवशिला रम्या महापुण्यविवर्धिनी
sa labhenmukhyaviprāṇāṃ phalaṃ sāhasrikaṃ nṛpa / tatra devaśilā ramyā mahāpuṇyavivardhinī
संन्यासेन मृता ये तु तेषां स्याद् अक्षया गतिः । अग्निप्रवेशं यः कुर्यात् तस्मिंस् तीर्थे नराधिप
saṃnyāsena mṛtā ye tu teṣāṃ syād akṣayā gatiḥ / agnipraveśaṃ yaḥ kuryāt tasmiṃs tīrthe narādhipa
रुद्रलोके वसेत् तावद् यावद् आभूतसंप्लवम् । एवं स्नानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम्
rudraloke vaset tāvad yāvad ābhūtasaṃplavam / evaṃ snānaṃ japo homaḥ svādhyāyo devatārcanam
सुकृतं दुष्कृतं वा ऽपि तत्र तीर्थे ऽक्षयं भवेत् । एष ते विधिरुद्दिष्ट उत्पत्तिश्चैव भारत
sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ vā 'pi tatra tīrthe 'kṣayaṃ bhavet / eṣa te vidhiruddiṣṭa utpattiścaiva bhārata
देवतीर्थस्य निखिला यथा वै शङ्कराच्छ्रुता । पठन्ति ये पापहरं सर्वदुःखविमोचनम्
devatīrthasya nikhilā yathā vai śaṅkarācchrutā / paṭhanti ye pāpaharaṃ sarvaduḥkhavimocanam
देवतीर्थस्य चरितं देवलोकं व्रजन्ति ते
devatīrthasya caritaṃ devalokaṃ vrajanti te